Δευτέρα, 06 Νοέμβριος 2017 11:53

Φίλοι και εχθροί. Παραδοσιακή και Εναλλακτική Δεξιά στη Ρουμανία

Κατηγορία Κόσμος

Εισαγωγή e la libertà

Στη Ρουμανία βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία διαμόρφωσης ενός ακραίου συντηρητικού κλίματος, στο επίκεντρο της οποίας αναδεικνύονται τα ζητήματα των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙΑ ατόμων. Το άρθρο του Φλορίν Ποενάρου περιγράφει αυτή τη διαδικασία και τους πρωταγωνιστές της, στους οποίους συγκαταλέγονται, εκτός από την ορθόδοξη εκκλησία, τις νεοπροτεσταντικές ομάδες και την σύγχρονη ακροδεξιά (εναλλακτική δεξιά «alt-right»), και τα δύο μεγαλύτερα πολιτικά κόμματα, το Φιλελεύθερο Κόμμα και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα που βρίσκεται στην κυβέρνηση. Ο Ποενάρου περιγράφει τις εξωτερικές επιρροές που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των ακροδεξιών απόψεων αλλά και τις ιστορικές συνθήκες, στις οποίες οι απόψεις αυτές βρίσκονται ριζωμένες.

Όπως σωστά παρατηρεί, η διαδικασία αυτή είχε ήδη υποκινηθεί και επεκταθεί από το καθεστώς του Τσαουσέσκου. Όμως σ’ αυτό το σημείο της ανάλυσης του Ποενάρου υπάρχουν δύο λανθασμένες προσεγγίσεις.

Η πρώτη είναι η διαφαινόμενη άποψή του, ότι αυτό αποτέλεσε μια ιδιομορφία του ρουμανικού «κομμουνιστικού» καθεστώτος (του Τσαουσέσκου). Στην πραγματικότητα, με ρυθμούς και με τακτικές που μπορεί να διέφεραν από χώρα σε χώρα, σε όλες τις χώρες όπου κυριάρχησε ο σταλινισμός, αναδείχτηκαν ανάλογες τάσεις, είτε με την ανοχή των καθεστώτων, είτε καλλιεργημένες από τα καθεστώτα. Ο συντηρητισμός και ο πουριτανισμός, ο εθνικισμός και η μυθοποίηση του εθνικού παρελθόντος αποτέλεσαν κοινές εμπειρίες σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη. Γι’ αυτό και σήμερα, η διαδικασία που περιγράφει ο Ποενάρου δεν αποτελεί ρουμάνικη πρωτοτυπία, αλλά μάλλον μια ανατολικοευρωπαϊκή κοινοτοπία.

Το δεύτερο και συναφές λάθος του Ποενάρου, είναι η άποψη ότι υπήρξε μια εποχή «πρώιμου κομμουνισμού», κατά την οποία κυριαρχούσε η επιστήμη, η λογική και η κοσμικότητα και κατά την οποία ο «κομουνισμός» διαπαιδαγωγούσε σ’ αυτές τις αρχές σκέψης. Στην πραγματικότητα δεν υπήρξε καμιά τέτοια εποχή στην «κομμουνιστική» Ανατολική Ευρώπη. Υπήρξε μια πρώιμη φάση, κατά την οποία είχε ριχτεί βάρος στην οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη (και άρα και ένας αντίστοιχος θετικιστικός εκπαιδευτικός προσανατολισμός) και ταυτόχρονα μια συστηματική θρησκευτική καταπίεση, η οποία για τις λαϊκές μάζες βιώθηκε μάλλον σαν κάτι άδικο και παράλογο. Την ίδια όμως εποχή, κορυφώνονταν ο απόλυτος παραλογισμός της πολιτικής συνωμοσιολογίας, με την οποία «εκκαθαρίζονταν», φυλακίζονταν και εκτελούνταν οποιοσδήποτε και οποιαδήποτε εξέφραζε κριτικές απόψεις – σε μεγάλο βαθμό και τα διαφωνούντα μέλη των Κομουνιστικών Κομμάτων. Αυτή η συστηματική καταπίεση και η εξόντωση κάθε κριτικής σκέψης, αποτελούν σε πολύ μεγάλο βαθμό τις βαθιές ρίζες των σύγχρονων ακροδεξιών και παράλογων θεωριών που αναπτύσσονται σε ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη. Εξάλλου, στο ζήτημα της ποινικοποίησης της ομοφυλοφιλίας, η χώρα που πρωταγωνιστεί και δίνει το παγκόσμιο παράδειγμα δεν είναι η Ρουμανία, αλλά η Ρωσία.

Florin Poenaru

Φίλοι και εχθροί. Παραδοσιακή και Εναλλακτική Δεξιά στη Ρουμανία

Η πρόταση για δημοψήφισμα για την τροποποίηση του συντάγματος προκειμένου να καταγραφεί ο ορισμός της οικογένειας ως ένωση μεταξύ μιας γυναίκας και ενός άντρα διχάζει την κοινή γνώμη στη Ρουμανία και αντιπροσωπεύει μια πλατφόρμα για την επιβεβαίωση μιας ρουμανικής εκδοχής του τραμπισμού και της εναλλακτικής δεξιάς. Προσφέρει επίσης, ακούσια, την ευκαιρία ενός απίθανου συνδυασμού. Οι ακόλουθες λεπτομέρειες μπορεί να φαίνονται υπερβολικά μυστηριώδεις για ένα ξένο κοινό, αλλά αξίζουν την υπομονή για την κατανόηση της μεγαλύτερης εικόνας. Το σημείο είναι σημαντικό επειδή δείχνει το δύσκολο καθήκον που αντιμετωπίζει η αριστερά.

Η πρωτοβουλία για την τροποποίηση του συντάγματος προωθήθηκε από συντηρητικές νεοπροτεσταντικές ομάδες με ισχυρή κοινωνική βάση στην Τρανσυλβανία, ειδικά μεταξύ των αστικών μεσαίων τάξεων, αλλά με σημαντική επέκταση στις αγροτικές και λιγότερο εύπορες εκλογικές περιφέρειες. Δημόσια, αυτό είναι γνωστό ως ο Συνασπισμός για την Οικογένεια (CFF) και περιλαμβάνει πλήθος ομάδων και πρωτοβουλιών, από ενορίες μέχρι ΜΚΟ. Η νεοπροτεσταντική σύνδεση εξασφάλισε σημαντική αμερικανική υποστήριξη, ιδιαίτερα από άποψη κεφαλαίων, ιδεολογικού υλικού και τεχνικών κινητοποίησης. Τοπικά, τα δίκτυα των νεοπροτεσταντών είναι σταθερά ενσωματωμένα στο Εθνικό Φιλελεύθερο Κόμμα, το δεύτερο μεγαλύτερο και τώρα αντιπολιτευόμενο. Πολλοί ηγέτες των φιλελευθέρων προέρχονται από τα νεοπροτεσταντικά οχυρά και υποστήριξαν την πρωτοβουλία του CFF. Το Φιλελεύθερο κόμμα είναι φιλελεύθερο μόνο στο όνομα. Πριν από λίγα χρόνια, εγκατέλειψε τη φιλελεύθερη ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και επέστρεψε στην συντηρητική σε μια προσπάθεια προσέγγισης των χριστιανοδημοκρατών. Τώρα, κάτω από την νεοπροτεσταντική πίεση το κόμμα μοιάζει περισσότερο με τον παραδοσιακό συντηρητισμό των Αμερικανών Ρεπουμπλικανών πριν από τον Τραμπ.

Όταν ο CFF άρχισε να συλλέγει υπογραφές για το δημοψήφισμα, η ρουμανική Ορθόδοξη Εκκλησία αισθάνθηκε υποχρεωμένη να συμμετάσχει. Εν μέρει αυτό ήταν αποτέλεσμα του ανταγωνισμού μεταξύ των Ορθοδόξων και των νεοπροτεσταντών, ιδιαίτερα στην Τρανσυλβανία, έτσι η Ορθόδοξη Εκκλησία προσπάθησε να βάλει την σφραγίδα της στην πρωτοβουλία. Στις μεγαλύτερες πόλεις οργανώθηκε μια σειρά «πορειών φυσιολογικότητας» υπό την καθοδήγηση ορθόδοξων ιερέων. Ταυτόχρονα, αυτό αποτέλεσε μια καλή ευκαιρία για την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρουμανίας να εμπλακεί σε ένα ζήτημα που φαίνεται σε μεγάλο βαθμό δημοφιλές για να ενισχύσει τη θέση της. Η ύπαρξη πολλών σκανδάλων τα τελευταία χρόνια, από σκάνδαλα διαφθοράς μέχρι σεξουαλικά, συμπεριλαμβανομένων ομοφυλοφιλικού σεξ, η επιβεβαίωση των παραδοσιακών οικογενειακών αξιών και η μαχητικότητα του θέματος, πρόσφερε μια καλή ευκαιρία να διεξαχθεί κάποια επιχείρηση δημοσίων σχέσεων. Ωστόσο, αυτός ο ελιγμός άνοιξε την πόρτα για τα πιο συντηρητικά και δεξιότερα στοιχεία εντός και γύρω από την Εκκλησία για να αποκτήσουν μια πιο δυνατή φωνή και να βγουν δημοσίως πιο φανερά. Η συμμετοχή της Ορθοδόξου Εκκλησίας ήταν ζωτικής σημασίας για την επέκταση σε εθνικό επίπεδο ενός κινήματος το οποίο αρχικά ήταν γεωγραφικά περιορισμένο. Επίσης, διαφοροποίησε την κοινωνική βάση της πρωτοβουλίας, φτάνοντας βαθιά σε μικρές φτωχές πόλεις της Μολδαβίας και στις αγροτικές περιοχές του νότου, ήδη κοινωνικά συντηρητικές. Βοήθησε επίσης επιχειρησιακά λόγω της θεσμικής της εμβέλειας, συγκεντρώνοντας και στέλνοντας στο Κοινοβούλιο περισσότερες από 3 εκατομμύρια υπογραφές. Νωρίτερα φέτος, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ότι πληρούνται οι όροι για το δημοψήφισμα.

Ωστόσο, χωρίς την ισχυρή υποστήριξη των Σοσιαλδημοκρατών, που βρίσκονται τώρα στην εξουσία και είναι το μεγαλύτερο κόμμα στη Ρουμανία, αυτή η πρωτοβουλία δεν θα είχε φθάσει ποτέ στο σημείο να διεξαγάγει δημοψήφισμα. Παραδόξως, οι Σοσιαλδημοκράτες βρίσκονται πλέον στα δεξιά των Εθνικών Φιλελεύθερων, ιδίως όσον αφορά τα κοινωνικά ζητήματα. Ο αρχηγός του κόμματος, Λίβιου Ντραγκνέα, προσπαθεί να μιμηθεί το καλούπι του Τραμπ - πλήρωσε για να είναι ο φιλοξενούμενος στην τελετή ανάληψης καθηκόντων του αμερικάνου προέδρου - και συχνά ενστερνίζεται τις ίδιες συντηρητικές απόψεις που αποτελούν μέρος του σημερινού αμερικανικού δεξιού ρεπερτορίου. Αυτοπροσδιορίζεται ως ορθόδοξος φονταμενταλιστής, απορρίπτει τον υποχρεωτικό εμβολιασμό και έχει τον προσωπικό του πόλεμο με τον Τζορτζ Σόρος. Στην πραγματικότητα, ολόκληρο το κόμμα, ιδίως μετά την άνοδό του στην εξουσία, όξυνε τη συντηρητική ατζέντα προτείνοντας ένα sui generis μείγμα του φολκορικού εθνικισμού του τύπου Τσαουσέσκου και της ρητορικής που προέρχεται από την Αμερική, που θα κάνει τη Ρουμανία πάλι μεγάλη εναντίον ξένων παρεμβάσεων και της συνωμοσίας μέσω των τοπικών πρακτόρων τους. Αναφέρεται πάντοτε σε κρυφές ξένες δυνάμεις που εμποδίζουν το κόμμα να κυβερνά και, λίγο περισσότερο, στο στυλ του Τραμπ, υπόσχεται να ανταποδώσει παίρνοντας εκδίκηση εναντίον τους. Η υποστήριξη των Σοσιαλδημοκρατών στο δημοψήφισμα αποτέλεσε ακρογωνιαίο λίθο αφού έχουν την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Με λίγες εξαιρέσεις, όλοι οι Σοσιαλδημοκράτες ψήφισαν υπέρ του δημοψηφίσματος. Ο Ντραγκνέα υπερασπίστηκε δημοσίως το δημοψήφισμα και ορκίστηκε να προχωρήσει σ’ αυτό, παρά το γεγονός ότι γνώριζε, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, ότι θα αποκτήσει πολλούς εχθρούς στην Ευρώπη.

Δεδομένης της υποστήριξης που έχει το κόμμα σε ολόκληρη τη χώρα και σε κοινωνικές τάξεις και το γεγονός ότι το όριο επικύρωσης του δημοψηφίσματος μειώθηκε από 50% συν 1 στο 30%, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να περάσει το δημοψήφισμα εάν κινητοποιηθούν οι Σοσιαλδημοκράτες γι’ αυτό. Είναι το πιθανότερο, δεδομένου ότι από μια τέτοια στάση θα αποκομίσουν σημαντικά πολιτικά οφέλη: θα λεηλατήσει την ατζέντα των φιλελεύθερων και θα τους εξασθενίσει· θα ενισχύσει την εκλογική βάση του κόμματος επιβεβαιώνοντας τις παραδοσιακές και συντηρητικές αξίες· και το δημοψήφισμα θα λειτουργήσει ως ένας καλός τρόπος απόσπασης της προσοχής από την κακή διοίκηση. Αυτό, βεβαίως, θα ενισχύσει μόνο το συντηρητικό και παραδοσιακό πνεύμα και θα αναγκάσει τους πολιτικούς ανταγωνιστές να υιοθετήσουν ακόμη πιο ακραία θέση προς τα δεξιά, προκειμένου να διαφοροποιηθούν μεταξύ τους.

Μια άλλη ομάδα ανθρώπων που υποστηρίζει το δημοψήφισμα και την απαγόρευση των γάμων ομοφυλόφιλων χωρίς αμφισημίες είναι αυτοί που μπορεί να αποκαλεστούν, ελλείψει καλύτερου ρουμανικού όρου, εναλλακτική δεξιά. Ο όρος δεν είναι εντελώς ακατάλληλος. Πρόκειται για ένα χαλαρό δίκτυο, που δραστηριοποιείται κυρίως στα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης, διανοούμενοι, ακαδημαϊκοί, ιερείς, δημοσιογράφοι και παρόμοια επαγγέλματα. Δεν οργανώνονται επίσημα, αν και μερικοί από αυτούς ήταν προηγουμένως μερικώς ή στενά συνδεδεμένοι με το νεοφιλελεύθερο και νεοσυντηρητικό κόμμα του πρώην προέδρου Μπασέσκου. Μπορεί ακόμη και να αποκλίνουν σε πολλά σημαντικά ζητήματα. Αλλά μοιράζονται ένα κεντρικό σύνολο ιδεών, κυρίως αντικομμουνιστικό και αντιαρισετρό, αντιρωσικό, αντιπολιτικής ορθότητας, αντιομοφυλόφιλο, εναντίον των μειονοτικών δικαιωμάτων και του φεμινισμού και ανάλογων προσεγγίσεων. Η νίκη του Τραμπ και η άνοδος της εναλλακτικής δεξιάς στις ΗΠΑ πρόσφεραν μια τεράστια ώθηση σε αυτές τις ομάδες και τα δίκτυα και έλαβαν σαφώς έμπνευση από αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ από την άποψη της ιδεολογίας, της ρητορικής και της τακτικής. Μια εξέχουσα προσωπικότητα αυτού του προσανατολισμού έγραψε ακόμα κι ένα βιβλίο για τον Τραμπ, όταν κέρδισε την προεδρία, και μετά απ' αυτό είχε προσκληθεί να συμμετάσχει στο Φιλελεύθερο Κόμμα, υποδεικνύοντας έτσι μια πιθανή αλλαγή του Φιλελεύθερου Κόμματος προς την εναλλακτική δεξιά κάτω από τη διπλή πίεση των εσωτερικών νεοπροτεσταντικών δικτύων και του εξωτερικού ανταγωνισμού με τους Σοσιαλδημοκράτες.

Η πρόσφατη αναβίωση τέτοιων ομάδων ενισχύθηκε μάλιστα από την εκλογή του Τραμπ, αλλά και από την επιτυχία της ακροδεξιάς σε άλλα μέρη της Ευρώπης. Τα αντιμουσουλμανικά και αντιμεταναστευτικά στερεότυπα αποτελούν μέρος της ρητορικής της ρουμανικής εναλλακτικής δεξιάς, παρόλο που αυτά είναι σίγουρα εντελώς απομακρυσμένα από την τοπική πραγματικότητα. Πρόσφατα, το φάντασμα του Σεξο-Μαρξισμού, που εισήχθη από την διεθνή εναλλακτική δεξιά, το επικαλούνται και στη Ρουμανία. Αλλά αυτές οι τοπικές ομάδες και ιδέες δεν ήρθαν από το πουθενά. Το έδαφος καθορίστηκε από την προηγούμενη γενιά συντηρητικών αντικομμουνιστών διανοουμένων, οι οποίοι ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 90 εξέφρασαν μερικά από τα βασικά στοιχεία του σημερινού λόγου. Για παράδειγμα, η καταγγελία της πολιτικής ορθότητας ως νέας μορφής σταλινισμού αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος των δημόσιων διανοουμένων της μετάβασης, μαζί με την καταδίκη του φεμινισμού, της αριστεράς και άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να χτυπήσουν τον προοδευτισμό και επομένως τον κομμουνισμό. Επομένως, ο Τραμπισμός και η εναλλακτική δεξιά ρητορική, που εγχύονται από νεοσυνοριακές επιρροές, βρήκαν ένα γόνιμο έδαφος στη ρουμανική δεξιά, που προετοιμάστηκε από ένα τέταρτο του αιώνα ανυπόφορου ηγεμονικού αντικομμουνισμού.

Δύο πράγματα άλλαξαν, ωστόσο. Πρώτον, οι υποστηρικτές της σύγχρονης εναλλακτικής δεξιάς είναι ανοικτά πιο επιθετικοί από τους προκατόχους τους και επιδεικνύουν μια ισχυρή αίσθηση των προνομίων τους. Δεύτερον, σε αντίθεση με την προηγούμενη γενιά, είναι έτοιμοι να μιλήσουν πιο ανοιχτά για την αρρενωπότητά τους με υπερηφάνεια και επίσης να επιβεβαιώσουν την ανωτερότητα της λευκής φυλής. Αυτές, βεβαίως, είναι κατά κύριο λόγο αμερικανικές εισαγωγές, αλλά αρθρώνονται με ευρύτερο ευρωκεντρισμό και το καθήκον να προστατεύουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό που αντιλαμβάνονται σαν να έχει υποστεί επίθεση. Αυτό που παρέμεινε ταμπού, ωστόσο, είναι η συζήτηση γύρω από την άμβλωση, παρόλο που η προσπάθεια ελέγχου των γυναικών και γυναικείων σωμάτων παραμένει. Δεδομένου ότι στην κομμουνιστική Ρουμανία οι αμβλώσεις ήταν παράνομες και γινόταν με κόστος τεράστιας ταλαιπωρίας, αυτή η κληρονομιά εμποδίζει την ανοικτή υποστήριξη των αμβλώσεων.

Αυτή η ομάδα ανθρώπων, της οποίας η δύναμη και η εμβέλειά είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν δεδομένης της παρουσίας της κυρίως στο διαδίκτυο, υποστηρίζει επίσης σε μεγάλο βαθμό το δημοψήφισμα. Ορισμένοι συνδέονται άμεσα με τα νεοπροτεσταντικά δίκτυα που αναφέρθηκαν παραπάνω, άλλοι απλά από πεποίθηση και από την πολιτική κατά των ΛΟΑΤ. Αλλά, γενικά, μισούν τους Σοσιαλδημοκράτες, που θεωρούνται απόγονοι του κομμουνιστικού κόμματος. Ο αντικομμουνισμός παίζει και αυτό το ρόλο, εμποδίζοντας μια συμμαχία μεταξύ του κόμματος και αυτών των χαλαρών δικτύων, παρόλο που οι θέσεις τους είναι κατά πάσα πιθανότητα όμοιες.

Φίλοι και εχθροί υποστηρίζουν το ίδιο το δημοψήφισμα, το οποίο ίσως δεν είναι τόσο μεγάλο ζήτημα από μόνο του, αλλά μάλλον υποδηλώνει μια ευρύτερη συντηρητική και προς την εναλλακτική δεξιά στροφή, η οποία είναι αδύνατο να αγνοηθεί. Μέχρι στιγμής, ό,τι εξακολουθεί να απομένει από την αριστερά έχει παραλύσει αρκετά από ολόκληρη αυτή την κατάσταση. Υποστήριξε την κινητοποίηση της κοινότητας των ΛΟΑΤ, φυσικά, αλλά αυτή η κινητοποίηση δεν έπαψε να έχει αντιφάσεις και διαμάχες. Για να αυξηθούν οι αριθμοί, επικαλούνται κεντρικά φιλελεύθερα επιχειρήματα, που αφορούν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες. Ακόμη χειρότερα, ήταν το κίνημα αντίστασης που βοήθησε τις παλιές ελίτ της νεοφιλελεύθερης κοινωνίας των πολιτών της δεκαετίας του 1990 και του 2000, οι οποίες ήταν σε πλήρη συνύπαρξη με τις αντικομμουνιστικές και συντηρητικές δυνάμεις, που υποστηρίζουν το δημοψήφισμα. Ως εκ τούτου, ενώ το συντηρητικό στρατόπεδο αυξάνεται και καλύπτει όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, το κίνημα αντίστασης είναι αδύναμο, κατακερματισμένο και αρκετά αφηρημένο μέχρι στιγμής. Βεβαίως, σε περίπτωση δημοψηφίσματος, ο αντίκτυπός του θα είναι αμελητέος και ίσως περιορισμένος στις δύο ή τρεις μεγαλύτερες πόλεις.

Πέρα από αυτό το σύγχρονο συνδυασμό του τοπικού με το παγκόσμιο, πιστεύω ότι υπάρχει μια ευρύτερη ιστορική κληρονομιά που εξηγεί την σημερινή εδραίωση των συντηρητικών και των εναλλακτικών δεξιών στοιχείων στη ρουμανική κοινωνία των οποίων οι αγώνες γύρω από το δημοψήφισμα είναι μόνο συμπτώματα. Και πάλι, η κληρονομιά του Τσαουσέσκου είναι κρίσιμη εδώ. Καθώς είναι ευρέως γνωστό το καθεστώς του Τσαουσέσκου, ιδιαίτερα μετά τα μέσα της δεκαετίας του '70, κινήθηκε προς μια επιθετική μορφή εθνικισμού που δεν ήταν χαρακτηριστική για τις υπόλοιπες σοσιαλιστικές χώρες. Αλλά έκανε και κάτι περισσότερο από αυτό. Περισσότερο ή λιγότερο επίσημα, εγκατέλειψε τη διαφωτιστική κίνηση, η οποία αντιπροσώπευε έναν από τους πυλώνες της κομμουνιστικής ιδεολογίας. Ο λόγος, η επιστήμη, ο κοσμικός χαρακτήρας ήταν όλα μέρος του κοινού κομμουνιστικού πυρήνα αρχών, ανεξάρτητα από τους ιδιαίτερους πολιτικούς σχηματισμούς στις αντίστοιχες χώρες. Αυτά τα βασικά στοιχεία απουσίαζαν την τελευταία δεκαετία του ρουμανικού κομμουνισμού και αντικαταστάθηκαν από πιο συντηρητικά στοιχεία. Η παιδαγωγική κίνηση του κομμουνισμού έχασε τη δύναμή της. Η ιστορία μυθοποιήθηκε, η θρησκεία επανήλθε, οι κοινωνικές επιστήμες διαλύθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '70, ενώ ο ίδιος ο μαρξισμός περιθωριοποιήθηκε τη δεκαετία του 1960 και οι φυσικές επιστήμες υποβαθμίστηκαν από τα προγράμματα λιτότητας της δεκαετίας του '80. Στη Ρουμανία, ο κομμουνισμός ήταν τώρα μια ήπια μυθολογική σκέψη, προσωπολατρεία και εγκατάλειψη της λογικής ως κεντρικό στοιχείο της πολιτικής και της κοινωνίας. Επιπλέον, η αντιπολίτευση στην περιοχή αποκτούσε ολοένα και πιο παράλογες, μυθικές και πνευματικές πτυχές. Τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και η δεκαετία του 1980 αντιπροσωπεύουν τη χρυσή εποχή της γιόγκα, του ανατολίτικου πνευματισμού, της επιστροφής στη φύση και την Ορθοδοξία. Τέτοιες πρακτικές θα εκραγούν ακόμα περισσότερο κατά τη διάρκεια των χρόνων της μετάβασης, όταν η λογοκρισία του κόμματος, καθώς χαλάρωνε ξεπεράστηκε και όταν οι αβεβαιότητες της εποχής έφεραν ακόμα πιο ουτοπικές ιδεολογίες.

Για να το θέσω διαφορετικά, αυτό που είναι χαρακτηριστικό της ρουμανικής κατάστασης σήμερα είναι βασικά η πλήρης εξάντληση του κομμουνιστικού σχεδίου διαφώτισης. Ακόμα και οι αμυδρές αναμνήσεις του έχουν φύγει. Οι άνθρωποι μεταξύ 25 και 50 χρονών σήμερα, δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικά ενεργού πληθυσμού, είτε διαμορφώθηκαν στο πλαίσιο του εθνικισμού του Τσαουσέσκου είτε δεν γνώρισαν ποτέ τον κομμουνισμό. Σε κάθε περίπτωση, δεν είχαν ποτέ εκτεθεί στον ορθολογικό πυρήνα του πρώιμου κομμουνισμού. Σε συνδυασμό με άλλες αιτίες, αυτή η κληρονομιά προσφέρει ένα εύφορο έδαφος για την άνθηση όλο και πιο συντηρητικών συμπεριφορών. Και δεν συνδέεται στενά με τα θέματα που αναφέρθηκαν παραπάνω. Σε μια χώρα που υπερηφανεύεται για τους επαγγελματίες μηχανικούς και τους μαθηματικούς της, υπάρχουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι η γη είναι επίπεδη, ότι τα σύγχρονα φάρμακα (ειδικά τα εμβόλια) είναι ψεύτικα και ότι ο λόγος και η επιστήμη είναι κατά κάποιο τρόπο μια αριστερή συνωμοσία. Αυτό δείχνει κάτι πιο δυσοίωνο από ένα απλό δημοψήφισμα ή μια ευρύτερη συντηρητική στροφή.

Μετάφραση: e la libertà

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο LeftEast σε συνεργασία με το Bilten.

Florin Poenaru, «Rumunjski “alt-right” i referendum o braku», Bilten, 28 Σεπτεμβρίου 2017. «Friends and Foes. Traditional and Alt-Right in Romania», LeftEast, 24 Οκτωβρίου 2017.

Ο Florin Poenaru είναι ανθρωπολόγος και συνεκδότης του CriticAtac. Ασχολείται με ζητήματα της τάξης και του μετακομμουνισμού.

trump na posteru rumujnska daniel mihailescu afp

Ένας άνδρας κρατά ένα πορτραίτο του αμερικανικού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια μιας πορείας υποστηρικτών του ακροδεξιού κόμματος Noua Dreapta (Νέα Δεξιά) πριν από το «Pride of Bucharest» για να εκφράσουν την υποστήριξή τους στην παραδοσιακή οικογένεια και να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην ομοφυλοφιλία φωνάζοντας «Η Ρουμανία δεν ανέχεται τους ομοφυλόφιλους» και «Η Ρουμανία, είναι μια (Χριστιανική) Ορθόδοξη χώρα». / AFP PHOTO / DANIEL MIHAILESCU

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 06 Νοέμβριος 2017 21:11
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.