Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017 16:24

Η κορεατική κρίση, η γεωπολιτική αστάθεια και η εξάπλωση των πυρηνικών

Κατηγορία Κόσμος

Pierre Rousset

Η κορεατική κρίση, η γεωπολιτική αστάθεια και η εξάπλωση των πυρηνικών

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ξαναγύρισαν στην επίθεση στην Ανατολική Ασία κατά τη διάρκεια της κορεατικής κρίσης. Όσον αφορά την Κίνα, έχει χάσει προσωρινά την πρωτοβουλία. Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός απέχει πολύ από το να κερδίσει το παιχνίδι, αλλά είχε σημαντικές επιτυχίες, των οποίων η έκταση επηρεάζει ολόκληρη την περιοχή - και πέρα από αυτήν, ιδίως λόγω της επιτάχυνσης του ανταγωνισμού των πυρηνικών εξοπλισμών που προκαλεί. Οι γεωπολιτικές σχέσεις εξουσίας εξελίσσονται συνεχώς σε αυτό το μέρος του κόσμου

Προαναγγελθείσα εδώ και καιρό, η επιστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών στον «άξονα» της Ασίας-Ειρηνικού δεν έγινε στην πραγματικότητα υπό την προεδρία του Ομπάμα. Ο Ντόναλτν Τραμπ άρχισε να απεμπλέκεται από αυτή την περιοχή-κλειδί, αποχωρώντας από τις διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών (Transpacific Partnership - TPP) και αφήνοντας έτσι ανοιχτό το πεδίο στην Κίνα, η οποία προωθεί με επιτυχία την ολοκληρωμένη περιφερειακή οικονομική εταιρική σχέση (RCEP).

Κατά τη διάρκεια της κορεατικής κρίσης, ο Donald Trump πήρε την πρωτοβουλία, αυτή τη φορά σε στρατιωτικό επίπεδο, όπου η κυριαρχία των ΗΠΑ είναι πιο συντριπτική. Ο χαρακτήρας του είναι αστάθμητος και ο τρόπος που κάνει κατάχρηση του Twitter και των προσβολών είναι τόσο ενοχλητικός όσο και γελοίος. Η κοκορομαχία μεταξύ Τραμπ και Κιμ, ωστόσο, δεν πρέπει να κρύβει την ουσία: η επίθεση των ΗΠΑ είναι σοβαρή, διαρκής και αρχίζει να έχει σημαντικές συνέπειες.

Ένα συγκρουσιακό σημείο ισορροπίας αναπτύχθηκε στην Ανατολική Ασία. Το Πεκίνο είχε την πρωτοβουλία στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας χάρη στο οικονομικό βάρος του και στη στρατιωτική κατοχή της θαλάσσιας περιοχής. Η Ουάσιγκτον είχε το πάνω χέρι στο Βορρά χάρη στο δίκτυο βάσεων και τους περισσότερο ή λιγότερο δευτερεύοντες συμμάχους της (Νότια Κορέα, Ιαπωνία). Η Ρωσία, αν και μια δύναμη της Σιβηρίας, παρέμεινε στο περιθώριο.

Μια τέτοια ισορροπία θα μπορούσε να είναι μόνο προσωρινή. Στο νότο, η Ουάσιγκτον έστειλε τον 7ο στόλο στην άκρη των τεχνητών νησιών που κατασκευάστηκαν από την Κίνα, ενώ στα βόρεια, το Πεκίνο έστειλε αεροπλάνα και πλοία για να αμφισβητήσει τις ιαπωνικές διεκδικήσεις στο μικρό αρχιπέλαγος Σενάκου/Ντιαογιού, ελέγχοντας έτσι την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ. Αυτή η ασταθής ισορροπία έχει παραβιαστεί από την έκταση της αμερικανικής παρέμβασης στο κορεατικό ζήτημα, αλλά και από μια προειδοποίηση από το Πεντάγωνο στις Φιλιππίνες.

Η ανάπτυξη της αμερικανικής επίθεσης

Οι οικονομικές κυρώσεις δεν έχουν μέχρι στιγμής αναγκάσει τη βορειοκορεατική ηγεσία να ενδώσει ούτε έχουν προκαλέσει μια κρίση του καθεστώτος. Η Ουάσινγκτον πάντα υποτιμούσε την ικανότητα της Πιονγιάνγκ να αντέχει. Κατά την Κορεατική σύγκρουση του 1950-1954, οι Ηνωμένες Πολιτείες έκαναν σκόνη το Βορρά και διέπραξαν πολλαπλά εγκλήματα πολέμου. Ο λαός δεν έχει ξεχάσει και, αν και ζει σε μεγάλη φτώχεια, φοβάται πρωτίστως μια άλλη καταστροφική επιθετικότητα. Έχει αναδυθεί και εκσυγχρονιστεί μια προνομιούχα κοινωνική ελίτ, παρέχοντας μια κοινωνική βάση για την αυταρχική εξουσία - η οποία διευρύνθηκε επιτρέποντας την ανάπτυξη των σχέσεων της αγοράς στους πόρους της προγραμματισμένης οικονομίας. Ο εθνικισμός της εθνοτικής ταυτότητας είναι ένα αποτελεσματικό ιδεολογικό τσιμέντο. Μια αποτελεσματική προληπτική καταστολή απαγορεύει την εμφάνιση μιας εναλλακτικής λύσης μέσα από το ίδιο το καθεστώς.

Το γεγονός ότι δεν έχουν πετύχει προηγούμενες κυρώσεις δεν σημαίνει βεβαίως ότι αύριο δεν θα επιτευχθεί σημείο ρηγμάτωσης. Αυτό είναι ένα από τα «ανοικτά» ερωτήματα που θέτει η εξέλιξη της κατάστασης.

Η έβδομη σειρά κυρώσεων που ενέκρινε ο ΟΗΕ στις 5 Αυγούστου 2017 αποσκοπεί να στερήσει από το καθεστώς ένα δισεκατομμύριο δολάρια (850 εκατομμύρια ευρώ) ετήσιων εσόδων από εξαγωγές. Απαγορεύει τη δημιουργία νέων κοινών επιχειρήσεων μεταξύ ξένων και βορειοκορεατικών εταιρειών· σταματά κάθε πρόσθετη επένδυση στις ήδη υπάρχουσες· αυξάνει τους περιορισμούς για τους βορειοκορεάτες εργαζόμενους στο εξωτερικό· κλείνει τα λιμάνια όλων των χωρών για τα πλοία της Βόρειας Κορέας που παραβιάζουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ· και παγώνει τα περιουσιακά στοιχεία της τράπεζας εξωτερικού εμπορίου της Πιονγιάνγκ.

Στις 11 Σεπτεμβρίου 2017 εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών μια νέα σειρά κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένου ενός μερικού και προοδευτικού εμπάργκο για το πετρέλαιο και τα παράγωγά του (συνολικά στο φυσικό αέριο). Αυτή τη φορά, με λίγες εξαιρέσεις, όλες οι κοινοπραξίες με εταιρείες της Βόρειας Κορέας απαγορεύονται και οι υπάρχουσες πρέπει να κλείσουν εντός εκατόν είκοσι ημερών. Η Ουάσιγκτον λαμβάνει μέτρα εναντίον των τραπεζών.

Όσον αφορά τις κυβερνοεπιθέσεις, υπό τον Ομπάμα, δημιουργήθηκε ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού πολέμου, κυρίως για να υπονομεύσει το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας. Είναι πιθανό ότι ένα πλήθος «σφαλμάτων» (ελαττωματικές εκτοξεύσεις πυραύλων κ.ο.κ.) μπορεί να εξηγηθεί ως αποτέλεσμα, αλλά αυτό δεν απέτρεψε να υπάρξει σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη των ικανοτήτων της Βόρειας Κορέας.

Οι στρατιωτικές πιέσεις συντηρούνται διαρκώς από την Ουάσινγκτον ενάντια στη Βόρεια Κορέα, ιδίως μέσω των μεγάλων ναυτικών ασκήσεων που διεξάγονται από κοινού με τον νοτιοκορεατικό στρατό κάθε χρόνο. Μια ειδική νοτιοκορεατική μονάδα πρόκειται να σχηματιστεί με την εντολή να δολοφονήσει τον Κιμ Γιονγκ-ουν. Αυτή η πίεση ενισχύθηκε σταθερά με τη δημιουργία μιας υποβρύχιας βάσης στο νησί Τζέτζου, την παρουσία ενός αεροπλανοφόρου, την εγκατάσταση της πυραυλικής συστοιχίας Thaad και, τέλος, την υπερπτήση βομβαρδιστικών πάνω απ’ την βορειοκορεατική παράκτια ζώνη, κάτι που δεν συνέβη από τη δεκαετία του 1950.

Η πολύπλευρη επίθεση που προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες απλά επιβεβαίωσε, στα μάτια του καθεστώτος της Βόρειας Κορέας, ότι η επιβίωσή του εξαρτιόταν από την ικανότητά του να είναι ένας πυρηνικός μπελάς. Δεν έχει λυγίσει. Ωστόσο, η πολιτική της Ουάσιγκτον έχει ήδη αποφέρει καρπούς στη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, την Κίνα, τις Φιλιππίνες και γενικότερα στον ασιατικό γεωπολιτικό χώρο.

Η Νότια Κορέα αποτελεί βασικό στοιχείο του περιφερειακού συστήματος για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, οι εκλογές της 9ης Μαΐου 2017 ήταν μια πολύ σοβαρή αποτυχία για τον Ντόναλντ Τραμπ. Μετά από μια τεράστια κινητοποίηση πολιτών, που κατέλαβαν δημόσιο χώρο, αξιοσημείωτη στο πεδίο και τη διάρκεια της, το προηγούμενο καθεστώς (ριζοσπαστική δεξιά, κληρονόμος των δικτατοριών του παρελθόντος) νικήθηκε στις κάλπες. Ο πληθυσμός έχει δώσει πολύ μεγαλύτερη σημασία στα εσωτερικά ζητήματα (σκάνδαλα διαφθοράς, καταστολή και ούτω καθεξής) παρά στις περιφερειακές στρατιωτικές εντάσεις. Η πολεμική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν στα μάτια τους δουλειά του Τραμπ, όχι δική τους.

Ο νέος πρόεδρος, Μουν Γιάε-ιν, ανήκει σε ένα αρκετά σημαντικό πολιτικό κίνημα στη Νότια Κορέα που δεν έρχεται σε αντίθεση με τους κανόνες του νεοφιλελευθερισμού, αλλά αποδίδει μεγάλη σημασία στο εθνικό ζήτημα, δηλαδή στην επανένωση της χώρας, ιδίως μέσω διαπραγματεύσεων (το κόμμα του έχει ταξινομηθεί ως «κεντροαριστερά»). Ο Μουν είχε αντιταχθεί στην ταχεία ανάπτυξη της πυραυλικής συστοιχίας Thaad στο νοτιοκορεατικό έδαφος και, μετά την εκλογή του, υποστήριξε την έναρξη διαλόγου με την Πιονγιάνγκ. Συνάντησε μια βάναυση απόρριψη από τον Κιμ Γιονγκ-ουν, γεγονός που έκανε τη διπλωματική του πρωτοβουλία να χάσει κάθε αξιοπιστία. Κάτω από αυτές τις συνθήκες και αντιμετωπίζοντας τον σπιράλ των προκλήσεων και των αντιπροκλήσεων, τόσο πυρηνικών όσο και στρατιωτικών, μεταξύ του Κιμ και του Τραμπ, έχει εν μέρει παραμεριστεί.

Η εχθρότητα απέναντι στην επιθετική πολιτική των ΗΠΑ είναι πιθανό να παραμείνει βαθιά στον πληθυσμό της Νότιας Κορέας. Ο Πρόεδρος Μουν είχε μόλις αποφασίσει ανθρωπιστική βοήθεια προς στον πληθυσμό του Βορρά ύψους 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μια χειρονομία που έχει πολιτικές διαστάσεις. Ωστόσο, οι συνθήκες δράσης για το αντιπολεμικό κίνημα είναι τώρα πολύ λιγότερο ευνοϊκές από ό,τι τον περασμένο Μάιο.

Εν τω μεταξύ, η ιαπωνική δεξιά εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία. Η κυβερνώσα μιλιταριστική δεξιά θέλει να τερματίσει μια για πάντα την ειρηνική ρήτρα του Συντάγματος, αλλά στην πλειονότητά του ο λαός αντιτίθεται σε αυτή την αναθεώρηση. Βορειοκορεατικοί πύραυλοι εκτοξεύονται τώρα περιοδικά πάνω από το αρχιπέλαγος (χωρίς να προκαλούν πανικό).

Ο πρωθυπουργός Άμπε Σίντο αποφάσισε να διαλύσει τη Βουλή των Αντιπροσώπων και να ζητήσει νέες βουλευτικές εκλογές. Δεν χρειαζόταν να το κάνει, καθώς απολάμβανε ήδη την πλειοψηφία των δύο τρίτων και στις δύο Βουλές. Ο υπολογισμός του: να επωφεληθεί από την τρέχουσα κατάσταση για να ανανεώσει την πλειοψηφία του το 2018 και έτσι να εξασφαλίσει τη παραμονή του μέχρι το 2021 (και επίσης να αποσπάσει την προσοχή από τα σκάνδαλα ευνοιοκρατίας που επηρεάζουν τη σύζυγό του).

Ο Αμπε διακινδύνευε λίγα πράγματα αποφασίζοντας για πρόωρες εκλογές. Η αντιπολίτευση είναι διαιρεμένη. Ο μόνος κίνδυνος ήταν ένα νέο πολιτικό κόμμα, το Κόμμα της Ελπίδας (που ξεκίνησε η κυρία Γιουρίκο Κόικε, κυβερνήτης του Τόκιο, που αναφέρεται στο παράδειγμα του Εμμανουήλ Μακρόν!). Ενεργώντας γρήγορα, ο Άμπε Σίντο εξασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξει χρόνος για να ριζώσει.

Η σχέση μεταξύ Ιαπωνίας και Ηνωμένων Πολιτειών είναι σύνθετη, με το Τόκιο να αποτελεί τον κύριο σύμμαχο της Ουάσινγκτον στην περιοχή (φιλοξενώντας τις μεγαλύτερες στρατιωτικές βάσεις τους) και μια δυνητικά ανταγωνιστική δύναμη. Προς το παρόν, ωστόσο, ο Άμπε Σίντο υποστηρίζει τον Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ότι οποιαδήποτε απόπειρα διαλόγου με την Πιονγκγιάνγκ θα ήταν άχρηστη.

Στις Φιλιππίνες, ο πρόεδρος Ροντρίγκο Ντουτέρτε, εκλεγμένος τον Μάιο του 2016, καταδίκασε με σθένος την αμερικανική κατοχή στο αρχιπέλαγος, προσβάλλοντας τον Μπαράκ Ομπάμα. Έχει κινηθεί πιο κοντά προς την Κίνα (προσβλέποντας στην ικανότητά της για επενδύσεις) και έκανε άνοιγμα στη Ρωσία. Η κρίση στο νότιο νησί Μιντανάο έδωσε στην Ουάσινγκτον την ευκαιρία να του υπενθυμίσει ήσυχα ότι δεν μπορεί να αλλάζει τις συμμαχίες σαν τα πουκάμισα.

Τον Μάιο, ξέσπασαν σφοδρές μάχες στη μουσουλμανική πόλη Μαράουι μεταξύ κυβερνητικών δυνάμεων και τζιχαντιστικών ισλαμιστικών κινημάτων, προκαλώντας μια μεγάλη ανθρωπιστική κρίση και προσφέροντας στον Ντουτέρτε την ευκαιρία να επιβάλει στρατιωτικό νόμο σε όλο το νησί Μιντανάο1. Εξακολουθεί να υφίσταται μια υποβόσκουσα κατάσταση πολέμου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παράσχει, σύμφωνα με ισχύουσες αμυντικές συμφωνίες, πολύπλευρη βοήθεια στον στρατό των Φιλιππίνων - του οποίου οι αξιωματικοί στέλνονται στις στρατιωτικές ακαδημίες των ΗΠΑ: όπλα, πλοήγηση στα μη επανδρωμένα αναγνωριστικά, στρατιωτική πληροφόριση, ένοπλους «συμβούλους» στην περιοχή κτλ. Όλα αυτά τα οποία ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία μπορούν να κάνουν σήμερα.

Το καθεστώς Ντουτέρτε έχει δικτατορικά χαρακτηριστικά (ίσως 13.000 έχουν σκοτωθεί σε ένα χρόνο στο όνομα του «πολέμου κατά των ναρκωτικών»). Το μέλλον του παραμένει αβέβαιο. Σε κάθε περίπτωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαίωσαν την παρουσία τους στην πρώην αποικία τους, ενώ το αρχιπέλαγος των Φιλιππίνων κατέχει στρατηγική θέση στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας - περιοχή στην οποία το Πεκίνο θέλει να εδραιώσει την ηγεμονία του. Άλλες χώρες στην περιοχή δεν θα παραλείψουν να το σημειώσουν αυτό.

Επί του παρόντος, το Πεκίνο δεν είναι σε θέση να αναλάβει πρωτοβουλία για το κορεατικό ζήτημα. Η Κίνα πλήττεται απ’ αυτή την κατάσταση. Στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, αναγκάστηκε να ψηφίσει, όπως και η Ρωσία, να ενισχυθούν οι κυρώσεις εναντίον της Πιονγιάνγκ. Έτσι, όλοι οι οικονομικοί οργανισμοί της Βόρειας Κορέας σε κινεζικό έδαφος ή στους οποίους συμμετέχουν εταιρείες της Βόρειας Κορέας θα διαλυθούν. Πρέπει να είναι σαφές: η επιρροή της στο καθεστώς της Πιονγιάνγκ είναι πολύ μικρή, αν όχι μηδενική. Εάν η τελευταία καταρρεύσει, η Κίνα μπορεί να δει μια μέρα τα στρατόπεδα των ΗΠΑ στα σύνορά της. Ένας εφιάλτης.

Προσωπικότητες της Κίνας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου μέσω των διεθνών μέσων ενημέρωσης. Το επιχείρημά τους είναι απλό: η Νότια Κορέα είναι πολύ πιο σημαντική για την Κίνα από τον Βορρά. Η Πιονγιάνγκ θα χάσει στην αναμέτρηση με την Ουάσινγκτον. Το Πεκίνο πρέπει να διαπραγματευτεί επειγόντως με τις Ηνωμένες Πολιτείες ένα σχέδιο επέμβασης σε περίπτωση που το βόρειο καθεστώς μπει σε ανοικτή κρίση. Διαφορετικά θα βρεθεί εκτός παιχνιδιού και η αντιμετώπιση της κρίσης θα είναι προς όφελος μόνο των ΗΠΑ.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το είδος διαπραγμάτευσης (μυστικής ή δημόσιας) απαιτεί ένα ελάχιστο κλίμα εμπιστοσύνης, το οποίο δεν υπάρχει και το οποίο πιθανώς δεν μπορεί να υπάρξει μεταξύ μιας αυξανόμενης δύναμης (η Κίνα) που διεκδικεί τη θέση της στον ήλιο και μιας καθιερωμένης δύναμης (οι Ηνωμένες Πολιτείες), η οποία δεν θα αφήσει να ξεπεραστεί η υπεροχή της. Επιπλέον, η Ουάσιγκτον μπορεί να στηριχθεί σε ένα σταθερό δίκτυο διακρατικών συμμαχιών, ενώ το Πεκίνο μπορεί μόνο να του αντιταχθεί με εύθραυστες, περιορισμένης χρονικής διάρκειας συμφωνίες με τη Ρωσία ή με χώρες χωρίς στρατηγικό βάρος.

Η Κίνα διατηρεί ισχυρή ικανότητα διεθνών πρωτοβουλιών σε άλλους τομείς και σε άλλα μέρη. Στο κορεατικό ζήτημα, ωστόσο, αντιμετωπίζει δύο κακές επιλογές: να στοιχηματίσει στην ανθεκτικότητα του καθεστώτος της Πιονγιάνγκ, ανεξάρτητα από τις πολιτικές του τελευταίου, ή να ελπίζει σε αμερικανικές παραχωρήσεις ενώ βρίσκεται σε αδυναμία. Το Πεκίνο δεν φαίνεται να έχει βρει, μέχρι στιγμής, πώς να ανοίξει ένα τρίτο δρόμο.

Η θανατηφόρα λογική του Κιμ Γιονγκ-ουν

Η ιστορική ευθύνη του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ στην κορεατική κρίση είναι εμφανής. Ο πόλεμος του 1950-1053 δεν είχε καμία σχέση με την υπεράσπιση της δημοκρατίας (το καθεστώς υπέρ των ΗΠΑ στο Νότο ήταν δικτατορία) ή το δικαίωμα των λαών στην αυτοδιάθεση. Επρόκειτο για την αντιμετώπιση του μαοϊκού καθεστώτος και την αποτροπή της νίκης μιας αυθεντικής κορεατικής επανάστασης. Η Ουάσιγκτον πάντοτε αρνήθηκε να υπογράψει μια ειρηνευτική συνθήκη με την Πιονγκγιάνγκ, ακόμα και όταν το καθεστώς της Βόρειας Κορέας ήταν εσωστεφές (το «βασίλειο των ερημιτών»). Επομένως, η κατάσταση του πολέμου διατηρήθηκε με τις πολύ πραγματικές επιπτώσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Στο παρελθόν (ειδικά επί Κλίντον), περιορισμένες διπλωματικές συμφωνίες (όπως η ενεργειακή ενίσχυση για το πάγωμα του πυρηνικού προγράμματος) απέδειξαν την αποτελεσματικότητά τους - αλλά η Ουάσινγκτον αργά ή γρήγορα σταμάτησε να τις σέβεται. Πολλοί εμπειρογνώμονες φέτος προέτρεψαν τον Ντόναλντ Τραμπ να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με την Πιονγιάνγκ χωρίς να εισακουστούν. Η κορεατική κρίση επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να ξαναπάρουν την πρωτοβουλία στην Ανατολική Ασία, ο αμερικανικός στρατός να απαιτήσει αύξηση του προϋπολογισμού του και ο Τραμπ να ξεχάσει τα προβλήματα του στα εσωτερικά θέματα. Γιατί να το στερηθεί αυτό;

Το βορειοκορεατικό καθεστώς απειλείται πράγματι και αυτή η απειλή είναι τώρα ενεργή. Δεδομένης της μοίρας του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ ή του Καντάφι στη Λιβύη, είναι λογικό ο Κιμ Γιονγκ-ουν να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ σέβονται μόνο τα πυρηνικά όπλα. Όπως επεσήμαναν πολλοί ειδικοί, οι επιλογές της Πιονγκγιάνγκ είναι λογικές. Αλλά για ποια λογική μιλάμε;

Ο Κιμ Γιονγκ-ουν έχει επαναδιατυπώσει την έννοια της πυρηνικής αποτροπής από τους αδύναμους απέναντι στους ισχυρούς. Θα μπορούσε να είναι ικανοποιημένος με μια «αποτρεπτική» ικανότητα που θα είχε ως στόχο τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία. Ισχυρίζεται ότι απειλεί άμεσα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε στους διηπειρωτικούς πυραύλους, την τεχνική της βόμβας ή το μέγεθος των κεφαλών, είναι ακόμα μακριά από αυτό το σημείο. Από την άλλη πλευρά, συμβάλλει στην αναβίωση μιας γενικής κούρσας εξοπλισμών (η οποία περιλαμβάνει ασπίδες πυραυλικής άμυνας), η οποία αποκαθιστά μόνιμα την αμερικανική υπεροχή και έχει επιζήμιες συνέπειες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Με την επιλογή της πυρηνικής κλιμάκωσης, ο Κιμ Γιονγκ-ουν απέρριψε μια άλλη πορεία: να απευθύνει έκκληση στους λαϊκούς πόθους στην περιοχή για ειρήνη ενάντια στην πολεμική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, αυτή η εναλλακτική επιλογή ήταν δυνατή και δεν ήταν απλώς σωστή «κατ’ αρχήν». Απόδειξη γι’ αυτό, η ανατροπή του ρεβανσιστικής δεξιάς στη Νότια Κορέα και η εκλογή του Μουν Γιάε-ιν - ή η βαθιές ρίζες του ειρηνιστικού κινήματος στην Ιαπωνία. Για να μην αναφέρουμε την εύθραυστη θέση του Trump στις ΗΠΑ. Από το Πακιστάν και την Ινδία μέχρι τις Φιλιππίνες υπάρχουν αντιπυρηνικά και αντιπολεμικά κινήματα. Θα μπορούσαν να βρουν, με την κορεατική κρίση, ένα σημείο της σύγκλισης όλης της Ασίας. Πρόκειται για μια πολύτιμη ευκαιρία, επειδή η κινητοποίηση των κινημάτων από τη Νότια, Νοτιοανατολική και Ανατολική Ασία μαζί δεν είναι εύκολη, κάθε περιοχή έχει τη δική της ιστορία.

Στον ΟΗΕ, 122 κράτη έχουν υιοθετήσει αυτή τη χρονιά τη συνθήκη για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων. Όλοι αυτοί οι αγώνες συνεχίζονται σήμερα, αλλά εξασθενούν από την πολιτική του Πιονγκγιάνγκ.

Ο ορθολογισμός των πολιτικών του Κιμ Γιονγκ-ουν βασίζεται στη φύση του αυταρχικού, δυναστικού, εθνοτικού-εθνικιστικού του καθεστώτος. Η ίδια η ιδέα της έκκλησης για διεθνή αλληλεγγύη, για την προώθηση των αντιιμπεριαλιστικών λαϊκών κινημάτων, για την οικοδόμηση μιας ευρείας διπλωματικής συμμαχίας, για την αξιοποίηση των εσωτερικών διαιρέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι προφανώς «οργανικά» ξένη προς αυτόν.

Πρέπει να καταγγείλουμε τον αμερικανικό επεμβατισμό, να απαιτήσουμε να σταματήσει η πολιτική του πολέμου, να επιδιώξουμε να επιβάλουμε την άμεση αποφυγή κλιμάκωσης, να αγωνιστούμε για την διάλυση των βάσεων και την αποχώρηση των ενόπλων δυνάμεών τους. Δεν είναι απαραίτητο να παρουσιάσουμε τον Κιμ Γιονγκ-ουν ως ήρωα αντίστασης στον ιμπεριαλισμό για να τα κάνουμε αυτά!

Το μεγάλο ασιατικό παιχνίδι

Η Κεντρική Ασία, η Νότια Ασία, η Νοτιοανατολική Ασία, η Άπω Ανατολή... Μουσουλμανικές, Ινδικές και Κινεζικές χώρες... Η Ασία δεν υπάρχει ιστορικά ως οντότητα - εκτός, ειδικά από τον 20ό αιώνα, γεωστρατηγικά, και μόνο λόγω της Κίνας της οποίας τα σύνορα εκτείνεται από την Κορέα μέχρι το Καζακστάν. Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ / Κίνας διαδραματίζεται σε όλες τις ηπείρους και σε όλους τους τομείς, αλλά αποκτά ιδιαίτερη πυκνότητα στην Ασία.

Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, συνέβησαν θεαματικές ανατροπές στις συμμαχίες. Χθες, η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο υποστήριξαν από κοινού το Ισλαμαμπάντ ενάντια στο Νέο Δελχί, που υποστηρίχτηκε από τη Μόσχα. Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ευνοούν την Ινδία. Η Κίνα από την πλευρά της εξασφαλίζει την παρουσία της στο Πακιστάν με σημαντικές επενδύσεις που σχετίζονται με την κατασκευή ενός «διαδρόμου» που της δίνει προνομιακή πρόσβαση στον ωκεανό.

Στη Νότιο Ασία, εκτός από τον αγώνα δύναμης των ΗΠΑ / Κίνας, ο ανταγωνισμός Κίνα / Ινδία είναι καθοριστικός, από τη Σρι Λάνκα μέχρι το Νεπάλ ή το Αφγανιστάν. Η Ινδία, η Κίνα και οι ΗΠΑ βρίσκονται τώρα σε άμεσο ανταγωνισμό στη Βιρμανία, που είναι ανοικτή σε ξένες επενδύσεις.2 Η Νοτιοανατολική Ασία παραλύει διπλωματικά από αντιπαραθέσεις μεταξύ των χωρών-πελατών της Κίνας (Λάος, Καμπότζη, Μπρουνέι) ή της Ταϊλάνδης, που είναι υπό κινεζική επιρροή· το Βιετνάμ που είναι έντονα αντίθετο προς το Πεκίνο. Η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη, οι οποίες καταλαμβάνουν εξειδικευμένες θέσεις στην παγκόσμια αγορά, αλλά βρίσκονται υπό οικονομική πίεση από την Κίνα· και ο ινδονήσιος γίγαντας που ζει ακόμα στην ιδεολογική εποχή του ψυχρού πολέμου.

Οι γεωστρατηγικές ισορροπίες στην Ασία είναι όλο και πιο ασταθείς. Εάν η Κίνα έχει χάσει μέχρι στιγμής την πρωτοβουλία στα ανατολικά της ηπείρου, έχει ξεκινήσει ένα γιγάντιο σχέδιο επέκτασης προς το νότο και τα δυτικά: την ανάπτυξη δύο νέων δρόμων του μεταξιού (με αναφορά στις πολύ παλιές εμπορικές διαδρομές που συνδέουν Ασία και Ευρώπη), η θαλάσσια διαδρομή προς την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, η χερσαία διαδρομή προς το Καζακστάν και την Ανατολική Ευρώπη. Το έργο αυτό βρίσκεται ακόμη στα αρχικά του στάδια και είναι πολύ νωρίς για να μάθουμε τι θα γίνει πραγματικά. αλλά συμβολίζει το επίπεδο φιλοδοξίας του Xi Jinping στην Κίνα.

Για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων!

Βλέπουμε δύο αντιφατικές κινήσεις. Από τη μια πλευρά, ο αγώνας δρόμου των πυρηνικών εξοπλισμών ξεκίνησε και πάλι. Ο αντίκτυπος της κορεατικής κρίσης στην Κίνα το καταδεικνύει. Μέχρι τότε, το Πεκίνο θεωρούσε ότι η κατοχή ενός σχετικά περιορισμένου αριθμού πυραύλων και κεφαλών του επέτρεψε να είναι μέλος του κλειστού συλλόγου αναγνωρισμένων πυρηνικών δυνάμεων και να εφαρμόσει το (διεστραμμένο) δόγμα της αποτροπής από τους αδύναμους απέναντι στους ισχυρούς.

Η ανάπτυξη των αντιπυραυλικών πυραυλικών συστοιχιών Thaad στη Νότια Κορέα έχει αλλάξει το παιχνίδι. Η εμβέλειά τους καλύπτει ένα μεγάλο μέρος της κινεζικής επικράτειας, και όχι μόνο το βόρειο τμήμα της χερσονήσου, εξουδετερώνοντας σε μεγάλο βαθμό το υπάρχον οπλοστάσιο. Συνεπώς, το Πεκίνο πρέπει να αποκτήσει ένα στόλο στρατηγικών υποβρυχίων (όπως η Ρωσία) που θα τα διασκορπίσει στους ωκεανούς. Για να γίνει αυτό, πρέπει να εκσυγχρονίσει τα υποβρύχια του και να τα κάνει λιγότερο «θορυβώδη», να αλλάξει το σύστημα διοίκησής τους, να σμικρύνει τις κεφαλές τους και ούτω καθεξής. Όλα αυτά τα πράγματα δεν είναι αυτονόητα. Αλλά, από άποψη αρχής, η απόφαση φαίνεται να έχει ληφθεί.

Η υπόθεση της Βόρειας Κορέας δείχνει επίσης ότι η διάδοση των πυρηνικών συνεχίζεται πέρα από τους επίσημους κατόχους (ήδη υπάρχει το Ισραήλ, το Πακιστάν, η Ινδία... αύριο η Ιαπωνία;). Εάν το όπλο υπάρχει, θα χρησιμοποιηθεί μία ημέρα, αυτό είναι μια βεβαιότητα. Κράτη, όπως οι ΗΠΑ ή η Γαλλία, το σκέφτονται. Η κύρια πυρηνική απειλή για τον κόσμο προφανώς δεν προέρχεται από την Πιονγιάνγκ και το μικρο-οπλοστάσιό της, αλλά από την Ουάσινγκτον, την υπερδύναμη στον τομέα αυτό. Ακούστε τι λέει ο Τραμπ.

Η αντίθετη τάση εκφράζεται από την υιοθέτηση, τον περασμένο Ιούλιο, από τον ΟΗΕ, της συνθήκης για την κατάργηση των πυρηνικών όπλων, που είναι ανοιχτή σήμερα για επικύρωση και υπογραφή κρατών - και μποϋκοτάρεται από τις εξουσίες. Ποιος έχει ακούσει στη Γαλλία γι’ αυτή τη συνθήκη; Η γαλλική πυρηνική συναίνεση έχει σκοτώσει την είδηση. Με εξαίρεση κάποιες χώρες (Ιαπωνία, Ινδία, Πακιστάν και κάποιες άλλες), η ριζοσπαστική αριστερά δεν έχει επενδύσει στο κίνημα αφοπλισμού, προτιμώντας στην καλύτερη περίπτωση αναφορές από άποψη αρχής.

Η κορεατική κρίση θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία για ένα τεστ συνείδησης από την πλευρά μας, ένα προοίμιο για μια σοβαρή πολιτική επένδυση σε ένα ζωτικό θέμα.

Μετάφραση: e la libertà

Pierre Rousset, «The Korean crisis, geopolitical instability and nuclear proliferation», International Viewpoint, 5 Νοεμβρίου 2017.

Σημειώσεις

1 Pierre Rousset, Reymund de Amore, «Mindano: state of war and martial law in the Philippine south», International Viewpoint, 19 Ιουνίου 2017. 

2 Pierre Rousset, «The Rohingya, the Burmese regime and the geopolitical stakes», International Viewpoint, 26 Σεπτεμβρίου 2017 [Pierre Rousset, «Βιρμανία: Η πολιτική εθνοκάθαρσης ενάντια στους Ροχίνγκια, το βιρμανικό καθεστώς και τα γεωπολιτικά διακυβεύματα», e la libertà, 25 Σεπτεμβρίου 2017]. 

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017 16:29
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.