Παρασκευή, 05 Ιανουαρίου 2018 12:46

Έκρηξη ριζοσπαστικοποίησης στο Ιράν

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Foad Asabani

Έκρηξη ριζοσπαστικοποίησης στο Ιράν

Αυτό που ξεκίνησε σαν μια μικρή διαμαρτυρία στο Μάσχαντ του βορειοανατολικού Ιράν, ενάντια στις αυξήσεις των τιμών, την υψηλή ανεργία και άλλα οικονομικά παράπονα έχει εξαπλωθεί σε 65 έως 70 πόλεις σε όλη τη χώρα.

Οι εργάτες και οι φτωχοί έχουν πλημμυρίσει τους δρόμους.

Τα τραγούδια και τα συνθήματα μέσα σε μια μέρα στράφηκαν ενάντια στο καθεστώς, τόσο εναντίον των μετριοπαθών όσο και των σκληροπυρηνικών, αλλά με επίκεντρο τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. «Θάνατος στον δικτάτορα!» «Θάνατος στον Χαμενεΐ!» και «Θάνατος στον [πρόεδρο Χασάν] Ρουχανί!», αντηχούν σε ολόκληρη τη χώρα, μεταξύ άλλων αντικυβερνητικών συνθημάτων.

Σε ορισμένες πόλεις υπήρξαν διαδηλώσεις μέχρι 50.000. Σε άλλες, θύλακες από χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονται σε διάφορα προάστια, προσπαθώντας να αποκρούσουν τις δυνάμεις ασφαλείας και να συνδεθούν μεταξύ τους.

Το Αχβάζ, πρωτεύουσα της επαρχίας Χουζιστάν στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας, έχει κατά κύριο λόγο αραβικό πληθυσμό ο οποίος υπέστη σοβαρή καταστολή και αποτελεί αντικείμενο φυλετικής καταπίεσης εδώ και δεκαετίες. Εκατό χιλιάδες διαδήλωσαν εκεί. Το αστυνομικό τμήμα καταστράφηκε. Εδώ έγιναν διαδηλώσεις για μια εβδομάδα πέρυσι. Ο λαός είχε προειδοποιήσει την κυβέρνηση ότι εάν δεν αντιμετωπιστούν τα παράπονά του, θα υπάρξει εξέγερση.

Σε πολλές πόλεις, οι εργάτες έχουν εισβάλει σε κτίρια της τοπικής αυτοδιοίκησης και έχουν καταλάβει διάφορες εγκαταστάσεις των δυνάμεων ασφαλείας, καταστρέφοντας τα αστυνομικά τμήματα, ανατρέποντας αστυνομικά αυτοκίνητα και πυρπολώντας μοτοσικλέτες της αστυνομίας.

Τα αυτοκίνητα που ανήκουν σε πλούσιους, μερικές τράπεζες και άλλα σύμβολα ευημερίας έχουν δεχτεί επίθεση. Σε ολόκληρο το έθνος, οι εργάτες καταστρέφουν τις αφίσες του ανώτατου ηγέτη και τις καίνε μαζί με άλλα σύμβολα του καθεστώτος.

Στο Ιζέχ, στην επαρχία Χουζιστάν, πολλοί από τους 120.000 κατοίκους έχουν όπλα κυνηγιού. Ο λαός έχει καταλάβει ολόκληρη την πόλη.

Η Τεχεράνη, η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της χώρας, δεν ξεσηκώθηκε με τον τρόπο που έγινε σε άλλες πόλεις. Εν μέρει, αυτό συμβαίνει επειδή η εργατική τάξη είναι πιο εύπορη, αλλά και επειδή η καταστολή είναι πολύ πιο σοβαρή. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν πολλοί θύλακες εκατοντάδων ανθρώπων στα προάστια που διαδηλώνουν και συγκρούονται με τις δυνάμεις ασφαλείας, προσπαθώντας να συνδεθούν μεταξύ τους και να ενωθούν σε κέντρα όπως η Πλατεία της Επανάστασης.

Το Καράτζ, η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν και μία ώρα δυτικά της Τεχεράνης, έχει πληθυσμό κυρίως εργατικής τάξης, πολλοί από τους οποίους μετακινούνται καθημερινά στην Τεχεράνη. Διαδηλώνουν κατά χιλιάδες, καταστρέφοντας τα παράθυρα των κρατικών κτιρίων και ανάβοντας φωτιές στους δρόμους. Έχουν αντιμετωπίσει ακραία καταστολή, αλλά δεν δείχνουν σημάδια υποχώρησης και συγκρούονται με τις δυνάμεις ασφαλείας.

Οι φοιτητές σε διάφορες πανεπιστημιουπόλεις της Τεχεράνης διαδηλώνουν, ειδικά στο πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, και αντιμετωπίζουν σοβαρή καταστολή. Στις φοιτητικές διαδηλώσεις υπάρχουν αριστερά και ριζοσπαστικά συνθήματα όπως το «Καταστρέψτε το κράτος!». Ακτιβιστές φοιτητές που προσδιορίζονται ως μαρξιστές παίρνουν το προβάδισμα, παραγκωνίζοντας τους μετριοπαθείς και σκληροπυρηνικούς, οι οποίοι ήταν οι κυρίαρχες δυνάμεις στις πανεπιστημιουπόλεις κατά τη διάρκεια του Πράσινου Κινήματος του 2009, που προέκυψε μετά την επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ ως προέδρου. Πολλοί πίστευαν ότι το αποτέλεσμα ήταν νόθο.

Πολλοί φοιτητές έχουν απογοητευθεί σοβαρά από την ήττα του κινήματος του 2009. Μετά από αυτό, πολλοί στράφηκαν στα ναρκωτικά, στον μυστικισμό και στο λάιφσταιλ ή στην πολιτική ταυτότητας. Άλλοι προσπάθησαν να αποκτήσουν θέσεις στο εσωτερικό της τοπικής αυτοδιοίκησης, ώστε να μην παραμείνουν τόσο περιθωριακοί πολιτικά και να ασκήσουν μεγαλύτερη επιρροή στους εργάτες, τραβώντας τους προς τα δεξιά.

Οι αριστεροί φοιτητές έχουν επικρίνει τον Πρόεδρο Ρουχανί και ορθώς αντιτίθενται στη μετριοπαθή φατρία του, θεωρώντας την ως ελάχιστα διαφορετική από εκείνη των σκληροπυρηνικών. Και οι δύο έχουν την ίδια ατζέντα εφαρμογής αντεργατικών πολιτικών.

Η νεοφιλελεύθερη επίθεση

Το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα που ξεκίνησε με τον σκληροπηρυνικό πρόεδρο Ακμπάρ Χασεμί Ραφσατζανί (1989-97) επεκτάθηκε από τη μετριοπαθή κυβέρνηση του Χαταμί (1997-2005) και παγιώθηκε περαιτέρω με τον σκληροπυρηνικό Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, ο οποίος τροποποίησε το σύνταγμα το 2006 για να επιταχύνει την διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων. Η νεοφιλελεύθερη ατζέντα εφαρμόστηκε παράλληλα με μέτρα λιτότητας υπό τον Ρουχανί, η κυβέρνηση του οποίου ιδιωτικοποίησε πολλές κρατικές επιχειρήσεις.

Έτσι, η μεγάλη εσωτερική αντιπαράθεση μεταξύ των σκληροπυρηνικών και των μετριοπαθών αφορούσε στο ποιος θα ελέγξει την ιδιωτικοποίηση του ιρανικού κεφαλαίου και ποιος θα πάρει το λάφυρο της εξουσίας.

Ωστόσο, οι προσδοκίες της εργατικής τάξης αυξήθηκαν όταν ο Ρουχανί ανέλαβε την εξουσία το 2013 υποσχόμενος να αναζωογονήσει την οικονομία και να εφαρμόσει έναν χάρτη δικαιωμάτων των πολιτών. Παρόλο που το ΑΕΠ έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια (6,4% το 2016), η ανισότητα εξακολούθησε να αυξάνεται δραματικά, καθώς περισσότερος πλούτος μεταφέρεται από τους εργαζόμενους στα χέρια της άρχουσας τάξης.

Ο Ρουχανί δημοσίευσε έναν προτεινόμενο προϋπολογισμό πριν από ένα μήνα, ο οποίος ζητούσε να μειωθούν οι επιδοτήσεις σε χρήματα στους φτωχούς και να αυξηθούν οι τιμές των καυσίμων. Το σχέδιο περιλάμβανε επίσης τέλη για πράγματα όπως η άδεια κυκλοφορίας και ένα φόρο αναχώρησης. Ο πρόεδρος εφαρμόζει προϋπολογισμό λιτότητας από τότε που ανέλαβε καθήκοντα, προκειμένου να καταστήσει το Ιράν πιο ελκυστικό για τους επενδυτές. Τα μέτρα λιτότητας εφαρμόστηκαν στην κορύφωση της χρόνιας ύφεσης, λόγω των οικονομικών κυρώσεων των Ηνωμένων Εθνών, συμπιέζοντας ακόμη περισσότερο τα εισοδήματα της εργατικής τάξης και των φτωχών.

Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στις διαδηλώσεις: ένα πρόσφατο άλμα 40 τοις εκατό στις τιμές των βασικών τροφίμων, μαζικές απολύσεις, μη καταβολή μισθών για πολλούς μήνες σε πολλούς χώρους εργασίας σε όλους τους κλάδους, εργατικό κίνημα που αντιστέκεται και αγωνίζεται για αρκετά χρόνια ενάντια στη λιτότητα και για ανεξάρτητα συνδικάτα, και ο άπληστος πλούτος που επιδεικνύεται μπροστά στα μούτρα των φτωχών και της εργατικής τάξης.

Όπως και με την Αραβική Άνοιξη του 2011, η κατάσταση προκλήθηκε από ένα ξέσπασμα. Χρειαζόταν μόνο μια σπίθα. Τώρα, η εργατική τάξη και οι φτωχοί έχουν απελευθερώσει τη μεγαλύτερη ριζοσπαστικοποίηση μετά την επανάσταση του 1979.

Πολιτικές διαμάχες στην κορυφή

Οι φατριαστικές συγκρούσεις στο εσωτερικό του καθεστώτος μεταξύ των σκληροπυρηνικών και των μετριοπαθών, που δημιούργησαν τα σπασίματα και τις ρωγμές στην κυρίαρχη τάξη και άνοιξαν το δρόμο για το Πράσινο Κίνημα, δεν είναι οι αιτίες αυτής της εξέγερσης. Η διοίκηση του Ρουχανί προσπάθησε να εδραιώσει την υποστήριξή της μεταξύ της κυρίαρχης τάξης, κατανέμοντας επιδόματα - στους φιλελεύθερους καπιταλιστές και στις δυνάμεις ασφαλείας, στις σκληροπυρηνικές και θρησκευτικές ομάδες - για να ενθαρρύνει τα μέλη της ελίτ να μην παρεμβαίνει στην κυβέρνηση σε διάφορους τομείς πολιτικής από την εξωτερική πολιτική μέχρι την οικονομία.

Για παράδειγμα, ένα μεγάλο ποσό δαπανών στον πιο πρόσφατο προϋπολογισμό έχει διατεθεί για τα θρησκευτικά ημι-δημόσια ιδρύματα, τους Φρουρούς της Επανάστασης ή το Γραφείο του Ηγέτη, που όλα είναι ευθυγραμμισμένα με τους σκληροπυρινικούς. Αυτός είναι ένας άλλος παράγοντας που πυροδότησε τον θυμό, ειδικά μεταξύ των εκπαιδευτικών.

Ο Ρουχανί έχει επίσης δημιουργήσει μια βάση μέσα στις φιλελεύθερες μεσαίες τάξεις που ηγήθηκαν στο κίνημα του 2009 και βγήκαν για να διαμαρτυρηθούν μαζικά ενάντια στους σκληροπυρηνικούς εκείνη την εποχή. Μεγάλα τμήματα τους στράφηκαν εναντίον των μετριοπαθών και του καθεστώτος καθώς το κίνημα έγινε πιο ριζοσπαστικό.

Όχι ότι έχουν εξαφανιστεί οι φατριαστικοί συγκρούσεις μέσα στο καθεστώς. Οι οικονομικές κυρώσεις του ΟΗΕ που επιβλήθηκαν στο Ιράν κατά την εποχή του Αχμαντινετζάντ (2005-13) έβλαψαν σοβαρά καπιταλιστές όλων των αποχρώσεων. Ο Χαμενέι και οι σκληροπυρηνικοί έβλεπαν τον Αχμαντινετζάντ ως υπεύθυνο, οπότε τον απομάκρυναν εντελώς από το πολιτικό κατεστημένο και τον εμπόδισαν να ξανακατέβει σε άλλες εκλογές.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η κυβέρνηση του Ρουχανί δημιούργησε μια πιο σταθερή κατάσταση. Αλλά οι επιθέσεις διαβρώσαν την υποστήριξη της κυβέρνησης μεταξύ της εργατικής τάξης και των φτωχών, προκαλώντας σημαντικές εξελίξεις στον ταξικό αγώνα.

Ταξική πάλη από τα κάτω

Κατά την προηγούμενη χρονιά, όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, κυβερνητικοί εργάτες, συνταξιούχοι κυβερνητικοί εργάτες, δάσκαλοι, νοσηλευτές, εργάτες ορυχείων, εργάτες στον τομέα των πετροχημικών, εργάτες στον τομέα της μεταποιητικής βιομηχανίας και υπάλληλοι των δημοσίων μεταφορών έχουν διαδηλώσει και έχουν κατέβει σε απεργία.

Τον Μάρτιο, οι εκπαιδευτικοί έκαναν απεργία και διαδήλωσαν σε ολόκληρη τη χώρα, ζητώντας αύξηση των αποδοχών και βελτίωση του κρατικού εκπαιδευτικού συστήματος. Οι εκπαιδευτικοί πραγματοποίησαν μια μακρόχρονη εκστρατεία σε αυτό το μέτωπο κατά την τελευταία δεκαετία. Την Παγκόσμια Ημέρα των εκπαιδευτικών, στις 5 Οκτωβρίου, χιλιάδες εκπαιδευτικοί συγκεντρώθηκαν σε πόλεις του Ιράν για να ζητήσουν δίκαιους μισθούς και το δικαίωμα να σχηματίσουν ανεξάρτητα σωματεία. Οι ακτιβιστές των εκπαιδευτικών έχουν απειληθεί, έχουν προσαχθεί, έχουν συλληφθεί και έχουν βασανιστεί από τις δυνάμεις ασφαλείας.

Οι εργαζόμενοι της Διεθνούς Μεταφορικής Εταιρείας του Περσικού Κόλπου απείχαν από την εργασία στις 23 Οκτωβρίου για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της εταιρείας και να διεκδικήσουν απλήρωτους μισθούς. Το καθεστώς στερεί από τους εργαζόμενους το βασικό δικαίωμα να σχηματίζουν ανεξάρτητες συνδικαλιστικές οργανώσεις. Ωστόσο, οι εργαζόμενοι οργανώνονται στους χώρους εργασίας τους και προωθούν τα αιτήματά τους.

Στις 19-20 Σεπτεμβρίου, εργάτες από δύο εργοστάσια, το Azarab και το Hepco στη βιομηχανική πόλη Αράκ, έκαναν απεργία και συγκρούστηκαν με την αστυνομία. Το Azarab και το Hepco είναι ιδιωτικοποιημένα εργοστάσια που παράγουν βαριά μηχανήματα, μεταξύ των οποίων μηχανήματα για την οδοποιία και την πετροχημική βιομηχανία. Οι εργάτες στα εργοστάσια αυτά παρέμειναν χωρίς αμοιβή για τέσσερις έως έξι μήνες.

Στις 2 Δεκεμβρίου, οι εργάτες στην γιγαντιαία φυτεία παραγωγής και επεξεργασίας ζαχαροκάλαμου Haft Tapeh στην περιοχή Σούσα [Shush], κοντά στα σύνορα με το Ιράκ, ξεκίνησαν έναν νέο γύρο απεργιών και διαδηλώσεων μετά από απεργία τον Ιούλιο, ύστερα από περισσότερους από τέσσερις μήνες χωρίς μισθούς ή επιδόματα. Οι εργάτες του Haft Tapeh έκαναν πολλές απεργίες και διαδηλώσεις κατά την τελευταία δεκαετία.

Συνθήματα της Εξέγερσης

Τα δυτικά πολιτικά συστημικά και ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης πρόβαλλαν κυρίως συνθήματα όπως «Όχι τη Γάζα, όχι τον Λίβανος, θυσιάζω τη ζωή μου για το Ιράν» ή «Αφήστε τη Συρία και σκεφτείτε εμάς» - που φωνάχτηκαν από μια μειοψηφία σε μερικές από τις διαδηλώσεις, τα οποία δεν είναι τα βασικά συνθήματα ή τα τραγούδια της εξέγερσης. Όπως σωστά έγραψε ο Michael Karadjis, αριστερός πολιτικός σχολιαστής και αναλυτής:

«Πολλοί παρουσιάζουν αυτά τα συνθήματα ως απόδειξη ότι οι διαδηλωτές είναι απλώς εθνικιστές, ανησυχούν μόνο για τους εαυτούς τους και αντιτίθενται στην βοήθεια σε άλλους λαούς στην περιοχή. Ενώ η παρανοημένη αναφορά στη Γάζα εγείρει δικαιολογημένα ανησυχία... η απαίτηση να εγκαταλείψουν τη Συρία είναι ένα προφανώς διεθνιστικό σύνθημα, παρόμοιο με τα αιτήματα του αντιπολεμικού κινήματος των ΗΠΑ να εγκαταλείψουν οι ΗΠΑ το Βιετνάμ.
Εξάλλου, εκείνο το κίνημα δεν ξεκίνησε ως καθαρός διεθνισμός - πολλοί ήθελαν να σταματήσουν να δαπανούνται χρήματα του κράτους για την καταστροφή του Βιετνάμ και να δαπανηθούν στη χώρα για να βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης. Πόσες φορές οι Αριστεροί στη Δύση δε φώναξαν το σύνθημα “Λεφτά για δουλειά, όχι πόλεμος”; Ποιά είναι η διαφορά;»

Φιλελευθέροι και εργατική τάξη

Έξω από τις πανεπιστημιουπόλεις, δεν υπάρχει οργανωμένη δύναμη που να οδηγεί την εξέγερση ή να παρεμβαίνει σε αυτήν, σε αντίθεση με το κίνημα του 2009 που το καθοδηγούσαν οι μετριοπαθείς οι οποίοι ήθελαν να το περιορίσουν στα αιτήματα της μικρής, φιλελεύθερης, μεσαίας τάξης. Οι εργάτες γνώριζαν ότι κανένα από τα παράπονά τους δεν περιλαμβανόταν σε αυτό το κίνημα και δίσταζαν να προσχωρήσουν σαν μαζική δύναμη.

Αυτή τη φορά, οι φιλελεύθερες μεσαίες τάξεις έχουν χωριστεί, η ανώτερη μεσαία τάξη παίρνει το μέρος του καθεστώτος, ανησυχώντας ότι απειλούνται τα συμφέροντά της. Οι μετριοπαθείς προσπαθούν να εκτρέψουν την εξέγερση και να την φέρουν κάτω από την κυριαρχία της δικής τους πτέρυγα, αλλά οι εργάτες καταλαβαίνουν καλά ότι τόσο οι σκληροπυρηνικοί όσο και οι μετριοπαθείς είναι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, που θέλουν να τους στείψουν ακόμα περισσότερο, ξέροντας ότι δεν είναι οργανωμένοι. Τόσο οι μετριοπαθείς όσο και οι σκληροπυρηνικοί χρησιμοποιούν διάφορες τακτικές για να υιοθετήσουν οι διαδηλωτές τα συνθήματα τους, αλλά συνήθως ξυλοκοπούνται, εκδιώκονται ή γιουχάρονται και παραμένουν ανίσχυροι μπροστά στις μαζικές διαδηλώσεις.

Όλα δείχνουν ότι η εξέγερση συνεχίζει να επεκτείνεται και να βαθαίνει. Οι εκπαιδευτικοί κάλεσαν σε εθνική απεργία, η οποία έχει τη δυνατότητα να μεταδοθεί σε άλλες βιομηχανίες δεδομένης της μαχητικότητας και της ταξικής φύσης του κινήματος. Οι δυνάμεις ασφαλείας είναι έτοιμες να χτυπήσουν ακόμη πιο σκληρά, αλλά μέχρι στιγμής ο λαός δεν δείχνει κανένα σημάδι υποχώρησης.

Μετάφραση: e la libertà

Foad Asabani, «The greatest radicalisation since 1979 as Iran explodes», Red Flag, 3 Ιανουαρίου 2017  - «Iran’s exploding radicalization», SocialistWorker.org, 4 Ιανουαρίου 2017.

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 06 Ιανουαρίου 2018 13:18
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.