Δευτέρα, 25 Σεπτέμβριος 2017 13:03

Βιρμανία: Η πολιτική εθνοκάθαρσης ενάντια στους Ροχίνγκια, το βιρμανικό καθεστώς και τα γεωπολιτικά διακυβεύματα

Κατηγορία Κόσμος

Pierre Rousset

Βιρμανία:

Η πολιτική εθνοκάθαρσης ενάντια στους Ροχίνγκια, το βιρμανικό καθεστώς και τα γεωπολιτικά διακυβεύματα

Το βιρμανικό καθεστώς διεξάγει μια αληθινή πολιτική εθνοκάθαρσης ενάντια στους Ροχίνγκια, που εκδιώχνονται από τη χώρα. Ποτέ ο διωγμός αυτής της μουσουλμανικής μειονότητας δεν είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο βίας. Η φύση του βιρμανικού καθεστώτος, η πολιτική κατάσχεσης των εδαφών και τα γεωπολιτικά διακυβεύματα εξηγούν κατά πολύ τον παροξυστικό χαρακτήρα αυτής της ανθρωπιστικής κρίσης.

Οι Ροχίνγκια αποτελούν έναν από τους κύριους απάτριδες πληθυσμούς στον κόσμο. Δεν ήταν πάνα έτσι. Οι βιρμανικές αρχές αφαίρεσαν σιγά-σιγά δικαιώματα που τους είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί, τους επέβαλαν όλο και περισσότερους περιορισμούς σε τομείς όπως οικονομικής δραστηριότητας, γάμου, πρόσβασης στην εκπαίδευση..., τους κατέστειλαν βίαια, έως το σημερινό κύμα τρομοκρατίας που μοιάζει πολύ με μια συστηματική πολιτική εθνοκάθαρσης: οι Ροχίνγκια πρέπει να πεθάνουν ή να φύγουν και να μην ξανάρθουν.

Ροχίνγκια σημαίνει «κάτοικοι του Ροχάνγκ», όνομα που δινόταν παλαιότερα από τον πληθυσμό αυτόν, πλειοψηφικά μουσουλμανικό, στο Αρακάν - «κάτοικοι του Αρακάν» επομένως. Η σημερινή βιρμανική εξουσία τους αρνιέται το δικαίωμα να ονομάζονται έτσι, γιατί τους θεωρεί ξένους.

Η Βιρμανία αποτελείται από 14 πολιτείες και διοικητικές περιοχές. Το επίσημο όνομα του Αρακάν είναι Πολιτεία Ρακίν. Βρίσκεται στο κεντρο-δυτικό τμήμα της χώρας, κοντά στον κόλπο της Βεγγάλης και διαθέτει ένα μικρό τμήμα συνόρων με το Μπαγκλαντές.

Το Ρακίν κατοικείται και από βουδιστικό πληθυσμό, που και αυτός είναι περιθωριοποιημένος και υφίσταται διακρίσεις: είναι πράγματι η πιο φτωχή πολιτεία της χώρας. Δεν φαίνεται να υπήρχαν, στο παρελθόν, ιδιαίτερα βίαιες συγκρούσεις μεταξύ των δύο αυτών κοινοτήτων.

Η ιστορία των Ροχίνγκια δεν είναι πολύ καλά τεκμηριωμένη και έχει γίνει διακύβευμα πολιτικών πολεμικών. Πάντως είναι γεγονός ότι η παρουσία των Ροχίγνκια στο Αρακάν πάει μακρυά στο παρελθόν. Εξάλλου, υπήρξε και ένα κύμα μετανάστευσης στα τέλη του 19ου – αρχές 20ου αιώνα, επί Βρετανών - πράγμα που ακριβώς τους προσάπτουν και οι Βιρμάνοι εθνικιστές.

Το ζήτημα της ιθαγένειας είναι περίπλοκο στη Βιρμανία: δεν επιφέρει αυτόματα τα ίδια δικαιώματα σε όλον τον κόσμο. Οι Καμ (μουσουλμάνοι) έτσι αναγνωρίζονται, αλλά η ελευθερία δράσης τους παραμένει αυστηρά ελεγχόμενη.

Οι Ροχίγνκια είχαν στο παρελθόν ταυτότητες και είχαν και το δικαίωμα ψήφου σε ορισμένες εκλογές.

Δημιουργία απάτριδων

Το 2012, το βιρμανικό καθεστώς δημοσίευσε έναν κατάλογο από 135 εθνικές ομάδες που αναγνωρίζονται επισήμως. Δεν περιελάμβανε τους Ροχίνγκια, που βρέθηκαν τότε χωρίς εθνικότητα, χωρίς ιθαγένεια, όποια και να είναι αυτή.

Με την πίεση των βουδιστών εθνικιστών, το καθεστώς επέβαλε στους Ροχίνγκια μέτρα με όλο και μεγαλύτερες διακρίσεις: δεν μπορούν πλέον ούτε να ψηφίσουν ούτε να βάλουν υποψηφιότητα σε εκλογές. Πρέπει να καταγράφονται ως Μπενγκάλι1 (ενώ το Μπαγκλαντές δεν τους αναγνωρίζει). Οι απαγορεύσεις πολλαπλασιάζονται σε οικονομικό (δεν μπορούν να ανοίξουν μαγαζί ούτε να εμπορεύονται με βουδιστές) και σε κοινωνικό επίπεδο: περιορίζεται η πρόσβασή τους στην περίθαλψη, στην εκπαίδευση, στο γάμο (ο οποίος ελέγχεται διοικητικά), στον αριθμό των παιδιών που μπορούν να κάνουν, στις μετακινήσεις... Ο διαχωρισμός των κοινοτήτων στην Πολιτεία Ρακίν έγινε αυστηρότερος.

Οι αντιμουσουλμανικές καμπάνιες γίνονται όλο και πιο επιθετικές. Ήδη το 2012, με πρόφαση τη φήμη για έναν βιασμό, οι βουδιστές εθνικιστές έκαψαν σπίτια, σκότωσαν πάνω από 280 Ροχίνγκια, προκαλώντας την φυγή χιλιάδων ανθρώπων, από τους οποίους πολλοί κατέφυγαν σε πλοία πηγαίνοντας από δω και από κει, καθώς όλα τα γειτονικά κράτη τους αρνήθηκαν την πρόσβαση. Ένα μικρό ένοπλο επεισόδιο, που προκάλεσε κάποια άγνωστη ομάδα, χρησιμοποιήθηκε από το στρατό και την αστυνομία για να οργανωθεί συστηματικός έλεγχος της μουσουλμανικής αυτής περιοχής.

Τελική επίθεση;

Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, ορισμένοι αγωνιστές συγκρότησαν το Στρατό Σωτηρίας των Ροχίνγκια του Αρακάν (ΑΡΑΣ ή ΑΡΣΑ, με συχνή χρήση των αγγλικών αρκόλεκτων ARSA). Οι ίδιοι αρνούνται κάθε φονταμενταλισμό και παρουσιάζονται ως κίνημα αυτοάμυνας και απελευθέρωσης.

Πολλές εθνικές μειονότητας είναι ένοπλες στη Βιρμανία και μπόρεσαν, με αυτόν τον τρόπο, να αντισταθούν εδώ και δεκαετίες στις κυβερνητικές δυνάμεις. Αυτό δεν συνέβαινε με τους Ροχίνγκια - όπως και εξακολουθεί να μην ισχύει. Πράγματι, ο ARSA είναι ασήμαντο πρόβλημα για τη βιρμανική εξουσία, που έχει δει πολλούς άλλους στρατούς και ξέρει να διαπραγματεύεται όταν το θελήσει - αλλά, στη συγκεκριμένη περίπτωση, απλώς δεν το θέλει. Η κοινότητα Ροχίνγκια όλη μαζί ποινικοποιείται, ως «Μπενγκάλι τρομοκράτες». Τρομοκρατία πράγματι υπάρχει, αλλά εν προκειμένω από το καθεστώς.

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια μεγάλη επιχείρηση εθνοκάθαρσης: συστηματικές σφαγές πολιτών, χωριά που καίγονται ολόκληρα, κυνήγι ανθρώπων που το σκάνε,... Ήδη πάνω από 400.000 Ροχίνγκια έχουν περάσει (με κίνδυνο της ζωής τους) τα σύνορα, για να καταφύγουν στο Μπαγκλαντές, αλλά και στη Μαλαισία, στην Ταϊλάνδη, ακόμα και στην Ινδονησία, όπου βρίσκονται τελείως χωρίς τίποτα, εξαντλημένοι, και συχνά τα παιδιά μόνα τους και ορφανά.

Πριν από τα τελευταία γεγονότα, στην Πολιτεία Ρακίν, ο πληθυσμός των Ροχίνγκια υπολογιζόταν (δεν υπάρχει απογραφή) σε 1,1 εκατομμύριο. Φάσεις εξόδων υπήρξαν και στο παρελθόν. Μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1970, υπολογίζεται ότι είχαν φύγει κάπου ένα εκατομμύριο για να ξεφύγουν από τους διωγμούς. Οι συνθήκες που βρίσκουν στις χώρες υποδοχής είναι συχνά άθλιες. Απάτριδες έγιναν, αλλά και απάτριδες παραμένουν. Οι διεθνείς οργανισμοί ξεκινούν διάφορα σημαντικά προγράμματα βοήθειας: αλλά, δυστυχώς, η εμπειρία δείχνει τα όριά τους και, μακροχρόνια, ακόμα και τις στρεβλές τους επιπτώσεις, όταν λείπουν οι προϋποθέσεις για να αναλάβουν συλλογικά το μέλλον τους οι ίδιοι οι πρόσφυγες.

Μοναξιά

Ορισμένες εθνικές μειονότητες στη Βιρμανία είχαν τη στήριξη ορισμένων ξένων κυβερνήσεων (ιδιαίτερα της Κίνας). Αλλά τίποτα ανάλογο δεν συμβαίνει με τους Ροχίνγκια, ούτε και από το Μπαγκλαντές, στα σύνορα του οποίου συχνά χτυπιούνται και απωθούνται οι πρόσφυγες που προσπαθούν να αποφύγουν τις σφαγές.

Στην ίδια τη Βιρμανία, καμία σημαντική δύναμη δεν τους υπερασπίζεται - είτε άλλες εθνικές μειονότητες είτε η Άουνγκ Σαν Σούου Κυί, η ιστορική αντιπολιτευόμενη στη στρατιωτική δικτατορία, βραβευμένη με Νόμπελ ειρήνης και σημερινή αρχηγός του κράτους. Περισσότερο μιλάει τη γλώσσα του βιρμανικού εθνικισμού και λιγότερο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2017, για πρώτη φορά, απέναντι στη διεθνή κατακραυγή που προκάλεσαν οι θέσεις της, η Άουνγκ Σαν Σουού Κυί αναγνώρισε την ύπαρξη του προβλήματος (χωρίς να παραδεχτεί τη σοβαρότητά του) και δήλωσε ότι θα οργανώσει την επάνοδο των προσφύγων αφού ελέγξει την ιθαγένειά τους (που τους την έχουν αφαιρέσει!). Θα δούμε τί θα γίνει. Ωστόσο, ώς τώρα, μαζί με τον εκπρόσωπο τύπου της, είχε ταχθεί σθεναρά στο πλευρό του στρατού, φτάνοντας μάλιστα να καταγγέλλει τους οργανισμούς του ΟΗΕ που στέλνουν βοήθεια ως «συνενόχους τρομοκρατών». Απαιτεί από τις ΗΠΑ να σταματήσουν να χρησιμοποιούν τη λέξη Ροχίνγκια. Και δήλωνε προς άπαντες ότι όλος ο θόρυβος για την κατάσταση της Πολιτείας Ρακίν δεν είναι παρά μια εκστρατεία παραπληροφόρησης.

Μπορούμε να φοβόμαστε πως η θέση της Άουνγκ Σαν Σούου Κυί αποκαλύπτει ως ποιο βαθμό η οπτική της είναι παραδοσιακά «βιρμανική» και χωρίς καμία διάθεση κατανόησης προς τους Ροχίνγκια. Όπως και να είναι το θέμα, αντικατοπτρίζει και την πραγματικότητα των συσχετισμών δύναμης μέσα στο καθεστώς στη Βιρμανία.

Ακόμα και αν ο Εθνικός Σύνδεσμος για τη Δημοκρατία (LND) κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές το 2015, ο στρατός ελέγχει πάντα κρίσιμες εξουσίες. Το Σύνταγμα του δίνει τρία κρίσιμα υπουργεία: των Εσωτερικών, της Άμυνας και των Συνόρων, και του εγγυάται το 25% των εδρών στη Βουλή (δηλαδή το δικαίωμα βέτο σε κάθε τροποποίηση τους συντάγματος). Έχει την κύρια εξουσία σε ό,τι αφορά την εθνική ασφάλεια - δηλαδή στα μουσουλμανικά εδάφη. Συνεπικουρείται από την αστυνομία και από τις ακροδεξιές βουδιστικές εθνοφυλακές. Ένα ισχυρό βουδιστικό κίνημα της άκρας δεξιάς έχει συγκροτηθεί πίσω από το πρόσωπο του μοναχού Ου Ουιράτου, ενός ρατσιστή και ξενόφοβου, για τον οποίο ο βουδισμός επιτρέπει (ή και προτρέπει) τη δολοφονία Ροχίνγκια.

Ο Ασίν Ουιράτου είχε καταδικαστεί το 2003 σε 25 χρόνια φυλακή για ενθάρρυνση φυλετικού μίσους, αλλά αμνηστεύτηκε το 2010. Συγκρότησε το κίνημα 969 του οποίου ο στόχος είναι οι μουσουλμάνοι (που αποτελούν το περίπου 4% του πληθυσμού στη χώρα!). Οι τελευταίοι θα απειλούσαν την «ταυτότητα» και τη «φυλή» των Βιρμανών, που θεμελιώνονται στο βουδισμό, και θα είχαν σαν στόχο να ισλαμοποιήσουν τη Βιρμανία παντρευόμενοι τις νεαρές Βιρμανές.

Το κήρυγμα του Ουιράτου συνέβαλε στις διακοινοτικές βιαιότητες του 2012. Μετά την απαγόρευση του κινήματος 9692, δημιούργησε το Μα Μπα Τα3, την οργάνωση για την προστασία της Φυλής και της Θρησκείας και κατόπιν και το Φιλανθρωπικό Βουδιστικό Ίδρυμα Ντάμα. Το τελευταίο αποτελείται κατά πολύ από κοσμικούς, πράγμα που του επιτρέπει να ξεπερνάει τις διαδοχικές απαγορεύσεις από την ιεραρχία του. Ο Ουιράτου χρησιμοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα και τα τροφοδοτεί με το μίσος του.

Η επιρροή αυτής της βουδιστικής άκρας δεξιάς είναι αισθητή έως και στις αποφάσεις που παίρνει το καθεστώς. Έτσι, το 2015, η κυβέρνηση υιοθέτησε τους «νόμους για τη φυλή και τη θρησκεία», που έχουν για στόχο κυρίως να περιορίσουν τον αριθμό των παιδιών που μπορούν να κάνουν τα ζευγάρια μουσουλμάνων (δεν είναι μόνο για τους Ροχίνγκια) και να «προστατέψουν» τις βουδίστριες γυναίκες από το να παντρευτούν μουσουλμάνους, ιδιαίτερα απαγορεύοντάς τους να υιοθετούν τη θρησκεία του συζύγου τους.

Μια κρίση που έρχεται από μακρυά

Σημάδι των καιρών, η νίκη του LND δεν ήταν, έτσι, το έναυσμα για πραγματική διαδικασία εκδημοκρατισμού. Ζούμε, πράγματι, σε μια περίοδο όπου τα καθεστώτα τείνουν να γίνονται όλο και πιο αυταρχικά και όχι το αντίστροφο. Ο στρατός ανανέωσε έτσι την κυριαρχία του. Η κρίση των Ροχίνγκια έρχεται για να επαναβεβαιώσει την επικυριαρχία του και δεν είναι τυχαίο. Επιτρέπει άλλωστε και να ενισχυθεί ο βιρμανικός εθνικισμός, καθώς και -για την πελατεία του καθεστώτος ή για τις πολυεθνικές- να μπορέσουν να καταπατηθούν τα εδάφη των μουσουλμάνων που σφαγιάζονται ή που εκδιώχνονται χωρίς ελπίδα επανόδου.

Η εθνοκάθαρση που υφίστανται οι Ροχίνγκια είναι η ακραία έκφραση μιας γενικότερης διαδικασίας αποστέρησης που υφίστανται τα λαϊκά στρώματα στη Βιρμανία. Οι αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών είναι πολλές. Το πράσινο φως δόθηκε από την κυβέρνηση για την ιδιοποίηση εδαφών προς όφελος των μεγάλων επενδυτών. Η χώρα παρέμενε πολύ καιρό στο περιθώριο της «ανάπτυξης» που χαρακτηρίζει την καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση. Τώρα ανοίγεται στα ξένα κεφάλαια. Αποτελεί «νέο σύνορο».

Η Βιρμανία είναι το διακύβευμα ενός ισχυρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Η Ινδία χρηματοδότησε και κατασκεύασε το λιμάνι της Σίτουε (πρωτεύουσας του Ρακίν!), για να συνδέσει το (ινδικό) Κράτος του Μιζοράμ με τον κόλπο της Βενγκάλης. Η κινεζική κυβέρνηση έχει πολλές επενδύσεις σε περιοχές με εθνικές μειονότητες και συνεχίζει την κατασκευή ενός αγωγού μεταξύ της Σίτουε και της Κουνμίνγκ στην Κίνα. Όσο για τις ΗΠΑ, αυτές θεωρούν ως βασικό να μπορέσουν αντισταθμίσουν την αυξανόμενη επιρροή του Πεκίνου σε αυτή τη χώρα κλειδί.

Οι πολιτικοί ελιγμοί, τα οικονομικά συμφέροντα και η γεωπολιτική έχουν μεγάλη βαρύτητα για τη βία με την οποία η βιρμανική εξουσία χειρίζεται σήμερα το «ζήτημα των Ροχίνγκια».

Η περιπλοκή των εθνικών και θρησκευτικών σχέσεων στη Βιρμανία πρέπει προφανώς να παρθεί υπόψη, αλλά η έξαρσή τους έχει αιτίες που δεν έχουν καμία σχέση με «πνευματικότητες».

Αυτό εξηγεί και το γιατί, πέρα από βερμπαλιστικές διαμαρτυρίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ΗΠΑ καλοπιάνουν τόσο πολύ το βιρμανικό καθεστώς. Το σταμάτημα της πολιτικής της τρομοκράτησης και της εθνοκάθαρσης δεν θεωρείται ως προτεραιότητα.

Μετάφραση: e la libertà

Pierre Rousset, «Birmanie: la politique d’épuration ethnique à l’encontre des Rohingya, le régime birman et les enjeux géopolitiques», Europe Solidaire Sans Frontières, 7 Σεπτεμβρίου 2017.

Σημειώσεις

1 Η εθνοτική ομάδα των Μπενγκάλι (Bengali ή Bangali), η τρίτη μεγαλύτερη εθνική ομάδα στον κόσμο μετά τους Κινέζους Χαν και τους Άραβες, ζει κυρίως στο Μπαγκλαντές (η πλειονότητα των κατοίκων), στην Ινδία (Δυτική Βεγγάλη) και σε άλλες χώρες τις περιοχής.

2 Οι τρεις αριθμοί συμβολίζουν τις αρετές του Βούδα, τις βουδιστικές πρακτικές και τη βουδιστική κοινότητα

3 Πατριωτικός Σύνδεσμος Μυανμάρ

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 25 Σεπτέμβριος 2017 15:49
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.