Παρασκευή, 01 Δεκέμβριος 2017 09:32

Πώς οι Ναζί κατέστρεψαν το πρώτο κίνημα των ομοφυλοφίλων

Οι ναζί καταστρέφουν τη βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου Σεξουαλικής Έρευνας τον Μάιο του 1933

Πώς οι Ναζί κατέστρεψαν το πρώτο κίνημα των ομοφυλοφίλων

Πολύ πρόσφατα, το υπουργικό συμβούλιο της Γερμανίας ενέκρινε νομοσχέδιο1 που θα εξαλείψει τις καταδίκες δεκάδων χιλιάδων Γερμανών για «ομοφυλοφιλικές πράξεις» σύμφωνα με τον αντι-ομοφυλοφιλικό νόμο της χώρας, γνωστό ως «παράγραφος 175»2. Ο νόμος αυτός χρονολογείται από το 1871, όταν δημιουργήθηκε ο πρώτος νομικός κώδικας της σύγχρονης Γερμανίας.

Καταργήθηκε το 1994. Αλλά υπήρξε ένα σοβαρό κίνημα για την κατάργηση του νόμου το 1929 ως μέρος ενός ευρύτερου κινήματος των δικαιωμάτων LGBTQ. Αυτό συνέβη λίγο πριν από την άνοδο των Ναζί στην εξουσία, που επέκτειναν τον αντι-ομοφυλοφιλικό νόμο και στη συνέχεια προσπάθησαν να αφανίσουν τους Ευρωπαίους ομοφυλόφιλους και τρανς ανθρώπους.

Η ιστορία για το πόσο κοντά η Γερμανία - και ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης - έφτασε στην απελευθέρωση των LGBTQ ανθρώπων της, πριν αντιστραφεί βίαια αυτή η τάση κάτω από νέα αυταρχικά καθεστώτα, είναι ένα παράδειγμα που δείχνει ότι η ιστορία των δικαιωμάτων των LGBTQ δεν είναι η καταγραφή μιας σταθερής προόδου.

Το πρώτο κίνημα απελευθέρωσης των LGBTQ

Στη δεκαετία του 1920, το Βερολίνο διέθετε σχεδόν 100 γκέι και λεσβιακά μπαρ ή καφέ3. Η Βιέννη είχε περίπου δώδεκα γκέι καφενεία, κλαμπ και βιβλιοπωλεία4. Στο Παρίσι, ορισμένα διαμερίσματα ήταν γνωστά για τις ανοιχτές εκδηλώσεις της νυχτερινής ζωής των γκέι και των τρανς5. Ακόμη και η Φλωρεντία6, στην Ιταλία, είχε τη δική της γκέι συνοικία, όπως και πολλές μικρότερες ευρωπαϊκές πόλεις.

Οι ταινίες άρχισαν να δείχνουν συμπαθητικούς ομοφυλόφιλους χαρακτήρες7. Οργανώθηκαν διαμαρτυρίες εναντίον προσβλητικών απεικονίσεων των LGBTQ ατόμων σε έντυπη μορφή ή στη σκηνή. Και οι επιχειρηματίες των μέσων ενημέρωσης συνειδητοποίησαν ότι υπήρχε μια μεσαία τάξη γκέι και τρανς αναγνωστών τις ανάγκες των οποίων θα μπορούσαν να καλύψουν8.

Εν μέρει ώθηση γι’ αυτή τη νέα εποχή ανοχής έδωσαν οι γιατροί και οι επιστήμονες που άρχισαν να εξετάζουν την ομοφυλοφιλία και τον «τραβεστισμό» (μια λέξη της εποχής που περιλάμβανε τα τρανσέξουαλ άτομα) ως ένα φυσικό χαρακτηριστικό με το οποίο γεννήθηκαν μερικοί, και όχι μια «διαταραχή»9. Η ιστορία της Lili Elbe και η πρώτη σύγχρονη αλλαγή του φύλου, που έγινε γνωστή στην πρόσφατη ταινία «Το κορίτσι της Δανίας»10, αντανακλούσαν αυτές τις τάσεις.

Για παράδειγμα, στο Βερολίνο άνοιξε το Ινστιτούτο Σεξουαλικής Έρευνας το 1919, ο χώρος όπου δημιουργήθηκε η λέξη «τρανσέξουαλ» και όπου οι άνθρωποι μπορούσαν να δεχτούν συμβουλευτικές και άλλες υπηρεσίες11. Ο επικεφαλής γιατρός του, ο Magnus Hirschfeld, ρωτήθηκε επίσης σχετικά με την αλλαγή φύλου της Lili Elbe.

Συνδεδεμένη με αυτό το ινστιτούτο ήταν μια οργάνωση που ονομάζόταν «Επιστημονική Ανθρωπιστική Επιτροπή». Με το σύνθημα «δικαιοσύνη μέσω της επιστήμης», αυτή η ομάδα επιστημόνων και LGBTQ προωθούσε τα ίσα δικαιώματα12, υποστηρίζοντας ότι τα LGBTQ άτομα δεν αποτελούσαν εκτροπή της φύσης.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φιλοξένησαν ένα παράρτημα της ομάδας, το οποίο προώθησε συνομιλίες και ζήτησε την κατάργηση της γερμανικής «παραγράφου 175». Σε συνεργασία με άλλες φιλελεύθερες ομάδες και πολιτικούς, κατάφερε να ασκήσει επιρροή σε μια γερμανική κοινοβουλευτική επιτροπή για να συστήσει την κατάργηση στην διευρυμένη κυβέρνηση το 192913.

Η αντίδραση

Ενώ αυτές οι εξελίξεις δεν σήμαιναν το τέλος των αιώνων μισαλλοδοξίας, η δεκαετία του 1920 και οι αρχές της δεκαετίας του ’30 μοιάζουν σίγουρα με την αρχή του τέλους. Από την άλλη πλευρά, η μεγαλύτερη «έξοδος» των ομοφυλόφιλων και των τρανς ανθρώπων ήταν πρόκληση για τους αντιπάλους τους.

Ένας Γάλλος δημοσιογράφος, κλαψούριζε για το θέαμα των LGBTQ ατόμων, που αποκαλύπτονταν δημόσια και παραπονιόταν: «η μόλυνση... διαφθείρει όλο τον περίγυρο»14. Η αστυνομία του Βερολίνου διαμαρτύρονταν ότι τα περιοδικά που απευθύνονταν σε ομοφυλόφιλους άνδρες – ονομάζοντάς τα «άσεμνα υλικά τύπου»15, πολλαπλασιάζονταν. Στη Βιέννη, οι διαλέξεις της «Επιστημονικής Ανθρωπιστικής Επιτροπής» μπορούσαν να είναι γεμάτες από υποστηρικτές, αλλά μία δέχτηκε επίθεση από νεαρούς που έριξαν βόμβες16. Ένας Παριζιάνος δημοτικός σύμβουλος το 1933 ονόμασε «ηθική κρίση» το γεγονός ότι οι ομοφυλόφιλοι, γνωστοί ως «ανεστραμμένοι» εκείνη την εποχή, μπορούσαν να εμφανιστούν δημόσια.

«Δε θέλω σε καμιά περίπτωση να στραφώ στον φασισμό», δήλωσε ο σύμβουλος, «αλλά παρ’ όλ’ αυτά, πρέπει να συμφωνήσουμε ότι σε μερικά πράγματα αυτά τα καθεστώτα έκαναν μερικές φορές καλό... Μια μέρα ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι ξύπνησαν και είπαν: “Ειλικρινά, το σκάνδαλο έχει κρατήσει αρκετά...” Και... οι ανεστραμμένοι... εκδιώχθηκαν από τη Γερμανία και την Ιταλία την επόμενη μέρα.»17

Η άνοδος του φασισμού

Aυτή η προθυμία για μια θυσία αίματος των μειονοτήτων με αντάλλαγμα την «κανονικότητα» ή την ευημερία είναι που έκανε σχολιαστές να αντλήσουν δυσάρεστες συγκρίσεις μεταξύ του τότε και του σήμερα.

Στη δεκαετία του 1930, η Ύφεση επέκτεινε το οικονομικό άγχος, ενώ οι πολιτικές μάχες στα ευρωπαϊκά κοινοβούλια έτειναν να ξεχύνονται έξω σε πραγματικές μάχες μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς18. Τα φασιστικά κόμματα προσέφεραν στους Ευρωπαίους μια επιλογή σταθερότητας με αντίτιμο τη δημοκρατία. Η ανεκτικότητα των μειονοτήτων αποσταθεροποιούσε, έλεγαν. Η επέκταση των ελευθεριών έδινε στους «ανεπιθύμητους» ανθρώπους την ελευθερία να υπονομεύουν την ασφάλεια και να απειλούν την παραδοσιακή «ηθική» κουλτούρα19. Οι ομοφυλόφιλοι και οι μετανάστες ήταν ένας προφανής στόχος.

Αυτό που συνέβη στη συνέχεια δείχνει την ταχύτητα του κτυπήματος με το οποίο η πρόοδος μιας γενιάς μπορεί να αντιστραφεί αλματωδώς.

Ο εφιάλτης

Μια μέρα, τον Μάιο του 1933, ατσαλάκωτοι φοιτητές με άσπρα πουκάμισα μίλησαν μπροστά στο Ινστιτούτο Σεξουαλικής Έρευνας του Βερολίνου - το ασφαλές καταφύγιο για τα LGBTQ άτομα - αποκαλώντας το «μη-Γερμανικό». Αργότερα, ένας όχλος έβγαλε τη βιβλιοθήκη του και την έκαψε. Και λίγο αργότερα, ο προϊστάμενος συνελήφθη20.

Όταν ο ηγέτης των Ναζί, ο Αντόλφ Χίτλερ, χρειάστηκε να δικαιολογήσει τη σύλληψη και τη δολοφονία πρώην πολιτικών συμμάχων το 1934, είπε ότι ήταν ομοφυλόφιλοι21. Αυτός ο αντι-ομοφυλόφιλος φανατισμός22 καλλιεργήθηκε από την Γκεστάπο, η οποία άνοιξε ένα ειδικό αντι-γκέι παράρτημα23. Μόνο το επόμενο έτος, η Γκεστάπο συνέλαβε περισσότερους από 8.500 ομοφυλόφιλους άνδρες24, ενδεχομένως χρησιμοποιώντας μια λίστα με ονόματα και διευθύνσεις που κατασχέθηκαν από το Ινστιτούτο Σεξουαλικής Έρευνας. Όχι μόνο δεν καταργήθηκε η παράγραφος 175, όπως είχε συστήσει μια κοινοβουλευτική επιτροπή μόλις λίγα χρόνια πριν, αλλά τροποποιήθηκε ώστε να επεκταθεί περισσότερο και να γίνει πιο τιμωρητική.

Καθώς η Γκεστάπο εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη, επέκτεινε το κυνήγι. Στη Βιέννη, συνέλαβε όλους τους ομοφυλόφιλους των καταλόγων της αστυνομίας και τους ανέκρινε, προσπαθώντας να τους κάνει να κατονομάσουν κι άλλους. Οι τυχεροί πήγαν στη φυλακή. Οι λιγότερο τυχεροί πήγαν στο Buchenwald και το Dachau. Στην κατακτημένη Γαλλία, η αστυνομία της Αλσατίας συνεργάστηκε με τη Γκεστάπο για να συλλάβει τουλάχιστον 200 άνδρες και να τους στείλει σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η Ιταλία, με ένα φασιστικό καθεστώς με εμμονή στον ανδρισμό, έστειλε τουλάχιστον 300 ομοφυλόφιλους άνδρες σε απάνθρωπα στρατόπεδα κατά τη διάρκεια του πολέμου, δηλώνοντας ότι είναι «επικίνδυνοι για την ακεραιότητα του αγώνα»25.

Ο συνολικός αριθμός των Ευρωπαίων που συνελήφθησαν επειδή ήταν LGBTQ κάτω από την κυριαρχία του φασισμού είναι αδύνατο να γίνει γνωστός εξαιτίας της έλλειψης αξιόπιστων αρχείων. Αλλά μια συντηρητική εκτίμηση είναι ότι έγιναν πολλές δεκάδες χιλιάδες26 έως εκατοντάδες χιλιάδες27 συλλήψεις κατά τη διάρκεια μόνο του πολέμου.

Κάτω από αυτές τις εφιαλτικές συνθήκες, πολύ περισσότερα LGBTQ άτομα στην Ευρώπη έκρυψαν προσεκτικά την αυθεντική τους σεξουαλικότητα για να αποφύγουν την υποψία, κάνοντας για παράδειγμα γάμο με μέλη του αντίθετου φύλου28. Ωστόσο, εάν είχαν διατελέσει εξέχοντα μέλη της ομοφυλοφιλικής κοινότητας πριν φθάσουν οι φασίστες στην εξουσία, όπως ήταν η ιδιοκτήτρια της λεσβιακής λέσχης του Βερολίνου Lotte Hahm, ήταν πολύ αργά για να κρυφτούν. Στάλθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης29.

Στα στρατόπεδα αυτά, οι ομοφυλόφιλοι είχαν μαρκαριστεί με ένα ροζ τρίγωνο. Σε αυτά τα μέρη της φρίκης, οι άνδρες με ροζ τρίγωνα διακρίνονταν για την ιδιαίτερη κακοποίηση που υφίσταντο30. Βιάστηκαν με αντικείμενα31, ευνουχίστηκαν32, προτιμήθηκαν για ιατρικά πειράματα33 και δολοφονήθηκαν για τη σαδιστική ευχαρίστηση των φρουρών34, ακόμη και όταν δεν είχαν καταδικαστεί σε «εκκαθάριση». Ένας ομοφυλόφιλος απέδωσε την επιβίωσή του στην ανταλλαγή του ροζ τρίγωνου του με ένα κόκκινο35 - υποδεικνύοντας ότι ήταν απλά Κομμουνιστής. Επίσης απομονώθηκαν36 και βασανίστηκαν και από τους συντρόφους τους.

Ο επικείμενος κίνδυνος μιας υποτροπής

Η σημερινή Ευρώπη δεν είναι η Ευρώπη του 1930. Και κάνοντας επιφανειακές συγκρίσεις μεταξύ του τότε και του σήμερα μπορεί να οδηγηθούμε μόνο σε επιφανειακά συμπεράσματα.

Αλλά με τις νέες μορφές αυταρχισμού που εδραιώνονται και επιδιώκουν να επεκταθούν στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν, αξίζει να σκεφτούμε τη μοίρα της LGBTQ κοινότητας της Ευρώπης στη δεκαετία του ’30 και του ’40 - μια επίκαιρη ιστορική επισήμανση, καθώς η Γερμανία εγκρίνει γάμο ομοφυλοφίλων37 και κατά την πρώτη επέτειο της υπόθεσης Obergefell εναντίον Hodges38.

Το 1929, η Γερμανία έφτασε κοντά στην κατάργηση του αντι-ομοφυλοφιλικού νόμου, μόνο για να τον δει σύντομα να ενισχύεται. Μόνο τώρα, μετά από ένα χάσμα 88 ετών, οι καταδίκες βάσει αυτού του νόμου ακυρώθηκαν.

Μετάφραση: e la libertà

«How the Nazis destroyed the first gay rights movement», The Conversation, 5 Ιουλίου 2017 και International Viewpoint, 24 Ιουλίου 2017.

Για το ίδιο θέμα: Noel Halifax, «Οι απαρχές του κινήματος σεξουαλικής απελευθέρωσης»

Σημειώσεις

1 «Germany to quash 50,000 gay convictions», BBC News, 22 Μαρτίου 2017. 

4 Hannes Sulzenbacher, «‘‘Homosexual’’ men in Vienna, 1938», στο: Tim Kirk, Anthony McElligott (επ.), Opposing Fascism: Community, Authority, and Resistance in Europe, Cambridge University Press, 1999. 

5 Michael Sibalis, «Homophobia, Vichy France, and the ‘‘Crime of Homosexuality’’: The Origins of the Ordinance of 6 August 1942», GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies, τόμος 8, τεύχος 3, 2002, σσ. 301-318.

6 Florence Tamagne, A History of Homosexuality in Europe. Berlin, London, Paris 1919-1939, τόμος Ι και ΙΙ, Algora Publishing, Νέα Υόρκη 2006. 

7 Robert Ito, «A Daring Film, Silenced No More. ‘‘Different From the Others’’, a 1919 Film on Homosexuality», New York Times, 15 Νοεμβρίου 2013. 

8 Robert Beachy, Gay Berlin: Birthplace of a Modern Identity, Alfred A. Knopf, 2014.

9 Abbie E. Goldberg (επ.), The SAGE Encyclopedia of LGBTQ Studies, 1016.

10 «Το κορίτσι από τη Δανία (2015) (The Danish Girl)» (σκηνοθεσία, Tom Hooper), IMDb

12 Chandak Sengoopta, Otto Weininger: Sex, Science, and Self in Imperial Vienna, University of Chicago Press, 2000. 

13 Roger S. Powers, William B. Vogele, Douglas Bond, Christopher Kruegler, Protest, Power, and Change: An Encyclopedia of Nonviolent Action from ACT-UP to Women’s Suffrage, Taylor & Francis, 1997. 

14 Michael Sibalis, «Homophobia, Vichy France, and the ‘‘Crime of Homosexuality’’: The Origins of the Ordinance of 6 August 1942», GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies, τόμος 8, τεύχος 3, 2002, σσ. 301-318.

15 Laurie Marhoefer, Sex and the Weimar Republic: German Homosexual Emancipation and the Rise of the Nazis, University of Toronto Press, 2015.

16 Hannes Sulzenbacher, «‘‘Homosexual’’ men in Vienna, 1938», στο: Tim Kirk, Anthony McElligott (επ.), Opposing Fascism: Community, Authority, and Resistance in Europe, Cambridge University Press, 1999.

17 Michael Sibalis, «Homophobia, Vichy France, and the ‘‘Crime of Homosexuality’’: The Origins of the Ordinance of 6 August 1942», GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies, τόμος 8, τεύχος 3, 2002, σσ. 301-318.

18 Thomas Childers (επ.), The Formation of the Nazi Constituency 1919-1933, Routledge Library Editions, 2016. 

19 Laurie Marhoefer, Sex and the Weimar Republic: German Homosexual Emancipation and the Rise of the Nazis, University of Toronto Press, 2015.

21 «The Night of the Long Knives», The History Place

24 Hannes Sulzenbacher, «‘‘Homosexual’’ men in Vienna, 1938», στο: Tim Kirk, Anthony McElligott (επ.), Opposing Fascism: Community, Authority, and Resistance in Europe, Cambridge University Press, 1999.

25 Lorenzo Benadusi, The Enemy of the New Man Homosexuality in Fascist Italy, University of Wisconsin Press, 2012.

26 Anton Weiss-Wendt (επ.), Eradicating differences: the treatment of minorities in Nazi-dominated Europe, Cambridge Scholars Publishing, 2010.

27 Matthew Wills, «Ernst Röhm, The Highest-Ranking Gay Nazi», JSTOR Daily.

29 Florence Tamagne, A History of Homosexuality in Europe. Berlin, London, Paris 1919-1939, τόμος Ι και ΙΙ, Algora Publishing, Νέα Υόρκη 2006. 

30 Geoffrey J. Giles, Why Bother About Homosexuals? Homophobia and Sexual Politics in Nazi Germany, United States Holocaust Memorial Museum, Ουάσινγκτον 2002. 

31 Pierre Seel, I, Pierre Seel, Deported Homosexual: A Memoir of Nazi Terror, Basic Books, 2011

32 Geoffrey J. Giles, «‘‘The Most Unkindest Cut of All’’: Castration, Homosexuality and Nazi Justice», Journal of Contemporary History, τόμος 27, τεύχος 1, Ιανουάριος 1992, σσ. 41-61.

34 Pierre Seel, I, Pierre Seel, Deported Homosexual: A Memoir of Nazi Terror, Basic Books, 2011 και Heinz Heger, The Men with the Pink Triangle: The True Life-and-Death Story of Homosexuals in the Nazi Death Camps, Alyson Books, 1994.

35 Heinz Heger, The Men with the Pink Triangle: The True Life-and-Death Story of Homosexuals in the Nazi Death Camps, Alyson Books, 1994.

36 Rafael Torres, Víctimas de la victoria, Grupo Anaya Comercial, 2002

37 Paul Carrel, Andrea Shalal, «German lawmakers approve same-sex marriage in landmark vote», Reuters, 30 Ιουνίου 2017.

38 Adam Liptak, «Supreme Court Ruling Makes Same-Sex Marriage a Right Nationwide», The New York Times, 26 Ιουνίου 2015.  [Σ.τ.Μ.: Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε ότι οι γάμοι ατόμων του ίδιου φύλου είναι νόμιμοι με βάση το Σύνταγμα.]

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 01 Δεκέμβριος 2017 09:49
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.