Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου 2015 14:38

Το Grexit, οι νεοκεϋνσιανοί και οι νεοφιλελεύθεροι

Κατηγορία Οικονομία

Η κρίση του ελληνικού καπιταλισμού αποτελεί σίγουρα ένα ιδιαίτερο και σημαντικό επεισόδιο της κρίσης που συνταράζει τον καπιταλισμό παγκόσμια.

Και αυτό γιατί διαπλέκεται με την κρίση της ευρωζώνης και του ευρωπαϊκού καπιταλισμού γενικότερα και αναδεικνύει τις οξυμένες αντιφάσεις και τα αδιέξοδα της καπιταλιστικής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Γίνεται πλέον προφανές ότι η ρήξη με την ευρωζώνη αποτελεί προϋπόθεση για την επιβολή λύσεων που έχουν σαν κέντρο τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και όχι την κερδοφορία του κεφάλαιου, για να έχουμε δηλαδή μια εργατική διέξοδο από την καπιταλιστική κρίση. Όποιος δεν το βλέπει αυτό μέσα στην αριστερά ουσιαστικά βάζει πλάτη στην συνέχιση της αντεργατικής μνημονιακής επίθεσης άσχετα από τις διακηρύξεις του.

Προφανές γίνεται επίσης το ότι η ρήξη και η έξοδος από την Ε.Ε. είναι κι αυτή προϋπόθεση που αν δεν αποτελέσει αναπόσπαστο δίδυμο με την έξοδο από την ευρωζώνη επιτρέπει στην άρχουσα τάξη της Ελλάδας να συνεχίσει την χρησιμοποίηση του ιμπεριαλιστικού μηχανισμού της Ε.Ε. ενάντια στον εργαζόμενο λαό.

Μια αντικαπιταλιστική απάντηση στην κρίση λοιπόν οφείλει να περιλαμβάνει την διπλή έξοδο από ευρώ και Ε.Ε. σαν αναπόσπαστο στοιχείο της εργατικής διεξόδου από την κρίση. Μόνο έτσι θα αποκτήσει η εργατική τάξη το κοινωνικό έλεγχο και πάνω στο νόμισμα, θα αφαιρέσει κάθε δυνατότητα παρεμβάσεων από τον ευρωπαϊκό ιμπεριαλισμό, θα φορτώσει το όποιο κόστος της εξόδου πάνω στα κέρδη του κεφάλαιου, στα πλαίσια ενός συνολικού προγράμματος που με την δύναμη του οργανωμένου λαού θα μεταφέρει πλούτο ιδιοκτησία και εξουσία από τους καπιταλιστές στους εργαζόμενους.

Αυτή η σημασία της διπλής εξόδου κάνει την έξοδο από την ευρωζώνη που προτείνει το αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα τελείως διαφορετική από το Grexit που προτείνουν οι κεϋνσιανοί οικονομολόγοι οπαδοί μιας παραγωγικής ανασυγκρότησης που δεν θα θίγει της καπιταλιστικές εκμεταλλευτικές σχέσεις. Ένα Grexit στο οποίο πρόσφατα φαίνεται να συμφωνούν και οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι.

Το περιεχόμενο των συμφωνιών και των διαφωνιών των κεϋνσιανών και των νεοφιλελεύθερων παρουσιάζει ο Μάικελ Ρόμπερτς στο άρθρο που δημοσιεύουμε.

Έχει μάλιστα ιδιαίτερη αξία η ανάλυση του Ρόμπερτς για την Ισλανδία που προβάλλεται σαν παράδειγμα και από τους οπαδούς του Κέυνς στην Ελλάδα για τον τρόπο που η χώρα αυτή έχει αντιμετωπίσει την κρίση, αλλά και η ανάλυση του για την Ιρλανδία το αγαπημένο παράδειγμα του Σόιμπλε.

Ο Μάικελ Ρόμπερτς είναι βρετανός μαρξιστής οικονομολόγος που επί 40 χρόνια ασχολείται με την ανάλυση των μηχανορραφιών του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

e la libertà

 

Michael Roberts

 

Το Grexit, ο Ντε Λόνγκ και οι μισθοί του Ζιν

 

Τώρα που η σκόνη έχει κατακάτσει (για λίγο) στην Ελλάδα, η κυρίαρχη οικονομική θεωρία επανεξετάζει τι πήγε στραβά με την Ελλάδα και ποια θα μπορούσε να είναι η καλύτερη λύση. Και τώρα φαίνεται ότι και οι δύο επικρατούσες κύριες πτέρυγες της: οι νεοκλασικοί, νεοφιλελεύθεροι οπαδοί της λιτότητας από τη μία πλευρά, και οι Κεϋνσιανοί από την άλλη πλευρά, συμφωνούν. Το Grexit θα ήταν και εξακολουθεί να είναι η καλύτερη λύση.

Ο κορυφαίος Αμερικανός κεϋνσιανός Μπραντ Ντε Λόνγκ έχει ενωθεί με τον Πολ Κρούγκμαν και τον Τζόζεφ Στίγκλιτς για να υποστηρίξουν ότι το Grexit είναι η φθηνότερη επιλογή για τους Έλληνες1.

Ο Ντε Λόνγκ είναι εντελώς έκπληκτος και σοκαρισμένος που οι ηγέτες της ζώνης του ευρώ εξακολουθούν να απαιτούν λιτότητα και δέσμευση στους κανόνες του ευρώ, όταν έχει γίνει σαφές ότι αυτό δεν λειτουργεί. Ήταν παράλογο. «Επειδή ο Βόρειος Ατλαντικός είχε ζήσει τη δεκαετία του 1930, θα έλεγα ότι αυτή τη φορά δεν θα κάναμε τα ίδια λάθη που έγιναν από τους διαμορφωτές της πολιτικής στη δεκαετία του 1930. Αυτή τη φορά θα κάνουμε τα δικά μας, διαφορετικά, και ελπίζω λιγότερα, λάθη. Ήμουν λάθος. Η ευρωζώνη έκανε τα λάθη της δεκαετίας του 1930 για μια ακόμη φορά. Και είναι έτοιμη τα κάνει σε μια πιο βίαιη, περισσότερο υπερβολική, και πιο επίμονη μορφή από ό,τι έγιναν στη δεκαετία του 1930. Αλλά εγώ δεν πίστευα ότι θα γίνουν. Και έτσι, όταν η ελληνική κρίση χρέους εμφανίστηκε το 2010, μου φάνηκε ότι επειδή τα μαθήματα της ιστορίας ήταν τόσο προφανή, ο δρόμος προς την επίλυση της ελληνικής κρίσης θα είναι απλή υπόθεση.»

Τι ηλίθιοι που ήταν και είναι οι ηγέτες του ευρώ. Σίγουρα θα έπρεπε να είχαν δει ότι θα χρειαζόταν να «προσφέρουν στην Ελλάδα αρκετή βοήθεια, υποστήριξη, επιπλέον χρήματα, αποσβέσεις χρεών, και αναδιατάξεις του χρέους, για να είναι καλύτερο για την Ελλάδα να παραμείνει στη ζώνη του ευρώ, από ό,τι αν είχε οδηγηθεί σε έξοδο, υποτιμηθεί, χρεοκοπήσει, και αναδιαρθρωθεί το 2010;»

Αυτό ήλπιζαν ή περίμεναν οι ηγέτες της ελληνικής κυβέρνησης, ο πρώην υπουργός Οικονομικών Βαρουφάκης και ο πρωθυπουργός Τσίπρας κατά τις διαπραγματεύσεις με την Τρόικα. Όπως εξήγησε ο Βαρουφάκης τη στρατηγική του: «μια μαρξιστική ανάλυση τόσο του ευρωπαϊκού καπιταλισμού όσο και της υπάρχουσας κατάστασης της Αριστεράς μας αναγκάζει να εργαστούμε προς μια ευρεία συμμαχία, ακόμη και με δεξιούς, σκοπός της οποίας θα έπρεπε να είναι η επίλυση της κρίσης της Ευρωζώνης και η σταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης... Κατά ειρωνικό τρόπο, όσοι από εμάς απεχθάνονται την Ευρωζώνη έχουν την ηθική υποχρέωση να τη σώσουν!»2

Αλλά, όπως ο Ντε Λονγκ λέει, «αυτό δεν συνέβη». Έτσι τώρα, λέει ο Ντε Λόνγκ, το Grexit είναι η μόνη διέξοδος. Και επικαλείται την προφανή επιτυχία της Ισλανδίας, μια πολύ μικρή χώρα που δεν είναι καν στην ΕΕ, πόσο μάλλον στην Ευρωζώνη, και έτσι ήταν σε θέση να υποτιμήσει και να κηρύξει αθέτηση πληρωμών, για να λύσει την κρίση χρέους της και τώρα τρέχει προς την κατεύθυνση της ευημερίας. «Αρκεί να δει κανείς τον σχετικό βαθμό ανάκαμψης, ουσιαστικά ολοκληρωμένο- καμία σχέση ανάμεσα στην Ισλανδία και την Ελλάδα.»

Αλήθεια; Η Ισλανδία συνεχώς σερβίρεται από τους Κεϋνσιανούς ως το μοντέλο για την επίλυση της κρίσης χρέους και της ύφεσης από τα οποία υποφέρει η Ελλάδα. Αλλά αυτό είναι ένας σκανδιναβικός μύθος, όπως έχω εξηγήσει σε διάφορες αναρτήσεις.3

Αυτή η ιστορία της αθέτησης πληρωμών και της υποτίμησης δεν είναι η ακριβής αλήθεια. Η Ισλανδία δεν ακύρωσε τα τεράστια χρέη που οι διεφθαρμένες της τράπεζες δημιούργησαν με ιδρύματα του εξωτερικού (κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες). Τα επαναδιαπραγματεύθηκε και τελικά τώρα τα πληρώνει, όπως η Ελλάδα. Και η υποτίμηση δεν σημαίνει ότι οι Ισλανδοί απέφυγαν μια τεράστια απώλεια του βιοτικού επιπέδου τους. Τα πήγαν καλύτερα από τους Έλληνες σε αυτό -αλλά οι Ισλανδοί ξεκίνησαν από ένα πολύ υψηλότερο βιοτικό επίπεδο από τους Έλληνες. Ακόμα κι έτσι, σε όρους ευρώ, τα ισλανδικά πραγματικά εισοδήματα των εργαζομένων μειώθηκαν κατά 50% και εξακολουθούν να είναι ακόμα 25% κάτω από τα επίπεδα πριν την κρίση.

Ναι, η Ισλανδία έκανε εθνικοποίηση των τραπεζών της, αλλά στη συνέχεια τις ιδιωτικοποίησε και πάλι σε χρόνο ρεκόρ. Δύο από τις τρεις μεγάλες τράπεζες που κατέρρευσαν στην Ισλανδία ανήκουν πλέον στους πιστωτές τους, όχι στο κράτος. Η τρίτη τράπεζα, η Landsbanki, εξακολουθεί να είναι εθνικοποιημένη, αλλά αυτό συμβαίνει μόνο επειδή βρίσκονται σε εξέλιξη δικαστικές υποθέσεις που αφορούν το Icesave*. Οι περισσότεροι από τους πιστωτές στην πραγματικότητα πούλησαν τις συμμετοχές τους σε ξένα hedge funds. Μερικές από τις τράπεζες που είχαν πτωχεύσει παρέμειναν στον έλεγχο της κυβέρνησης μόνο για μερικές εβδομάδες. Η Spron, για παράδειγμα, είχε απορροφηθεί από την Arion Bank, η οποία με τη σειρά της παραχωρήθηκε στους πιστωτές της λίγες εβδομάδες αργότερα, ουσιαστικά ένα δώρο στους ξένους πιστωτές της Kaupthing**.

Το διαφημιζόμενο μοντέλο ανάκαμψης της Ισλανδίας, που περιλαμβάνει την υποτίμηση του νομίσματός της, συνδυάστηκε με ελέγχους κεφαλαίων. Και αυτό παραμένει μια σοβαρή τροχοπέδη για τις επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα. Η Ισλανδία αναπτύσσεται κατά 2% ετησίως, γρηγορότερα από ό,τι ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Όμως, το ΔΝΤ είχε αρχικά προβλέψει ετήσια αύξηση της τάξης του 4,5% κατά την περίοδο 2011-2013.

Πολλοί Ισλανδοί λένε ότι δεν «αισθάνονται», αυτή τη μέτρια ανάπτυξη. Εκτός από την ακμάζουσα αλιεία και τον τουρισμό, οι επιχειρήσεις διαμαρτύρονται για στασιμότητα. Περίπου το 80% των νοικοκυριών είναι πνιγμένα στα χρέη των στεγαστικών δανείων που αναπροσαρμόζονται με βάση τον πληθωρισμό. Οι επενδύσεις είναι κάτω από 15% του ΑΕΠ, ένα χαμηλό ρεκόρ. Τα πραγματικά εισοδήματα έχουν μειωθεί αισθητά για τα ισλανδικά νοικοκυριά καθώς το ενυπόθηκο χρέος τους αναπροσαρμόζεται τιμαριθμικά με τον πληθωρισμό.

Πίνακας_1_Grexit_De_Long_and_the_wages_of_Sinn.png

Και δεν είναι αλήθεια ότι με την αθέτηση πληρωμών και την υποτίμηση, οι Ισλανδοί απέφυγαν τις επιπτώσεις της λιτότητας. Κοιτάξτε αυτό το διάγραμμα για τον βαθμό της αλλαγής, που έκαναν οι κυβερνήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο μεταξύ 2009 και 2014, στην ισορροπία του προϋπολογισμού προ τόκων και χρεολυσίων ως ποσοστό του εθνικού ΑΕΠ. Η Ελλάδα προηγείται στον βαθμό της λιτότητας. Αλλά κοιτάξτε ποια χώρα είναι η δεύτερη: η Ισλανδία.

Πίνακας_2_Grexit_De_Long_and_the_wages_of_Sinn.png

Ο Μπραντ Ντε Λονγκ εκτιμά τώρα ότι το κόστος από το Grexit για την ελληνική οικονομία θα ήταν πολύ χαμηλότερο από ό,τι «οι μακροπρόθεσμες δαπάνες για την παραμονή στην ευρωζώνη, δεδομένης της απαιτούμενη λιτότητας που επιβάλλεται τώρα από τις Βρυξέλλες και τη Φρανκφούρτη.» Αυτό μπορεί να είναι σωστό, αλλά το παράδειγμα της Ισλανδίας δεν το επιβεβαιώνει.

Και ούτε το επιβεβαιώνει η παραδοσιακή εξήγηση για την ελληνική ύφεση που προέρχεται από τους Κεϊνσιανούς: πάρα πολύ λιτότητα. Ο Ντε Λονγκ λέει ότι «ο βασικός λόγος για την αποτυχία των προβλέψεων είναι, φυσικά η υποτίμηση, από τις Βρυξέλλες και τη Φρανκφούρτη, και την Ουάσιγκτον, τόσο από το ΔΝΤ και από την κυβέρνηση Ομπάμα - του απλού κεϋνσιανού πολλαπλασιαστή στο μηδενικό κατώτατο όριο για τα επιτόκια

Λοιπόν, ο «απλός κεϋνσιανός πολλαπλασιαστής» μετρά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ που προέρχεται από μια μονάδα αύξησης των κρατικών δαπανών. Όμως, η απόδειξη ότι αυτό είναι καθοριστικό δεν είναι σαφής.4

Επιπλέον, έχω δείξει σε προηγούμενες θέσεις ότι οι επιπτώσεις της λιτότητας στην ανάπτυξη στην Ελλάδα και αλλού είναι πολύ λιγότερες από τις επιπτώσεις της κατάρρευσης των ιδιωτικών επενδύσεων λόγω της χαμηλής κερδοφορίας και του υψηλού χρέους του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Όπως είπε πρόσφατα Φράνσις Κόπολα, «η ιστορία της ελληνικής κρίσης στην πραγματικότητα δεν είναι μια δημοσιονομική ασωτία που προκάλεσε “μια αιφνίδια διακοπή”. Είναι η σπατάλη του ιδιωτικού τομέα που τροφοδότησε την αύξηση του εξωτερικού χρέους, το οποίο προκύπτει (ή προκαλείται) από την μείωση της ανταγωνιστικότητας»5

Ο μαρξιστικός πολλαπλασιαστής μετρά την ποσότητα της οικονομικής ανάπτυξης που δημιουργείται από τις επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα και, επομένως, από κάθε μονάδα επιπλέον κερδοφορίας.6

Ο ελληνικός καπιταλισμός δέχτηκε το μεγαλύτερο χτύπημα στην κερδοφορία από την εποχή της μεγάλης Ύφεσης και την έχει ανακτήσει στον μικρότερο βαθμό. Αντίθετα, η Ιρλανδία υπέφερε λιγότερο από τις τρεις παρακάτω οικονομίες, και ανέκτησε την κερδοφορία σε μεγαλύτερο βαθμό (αν και εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τα προηγούμενα υψηλά της). Και αυτό αντανακλάται στην οικονομική ανάπτυξη. Αυτό εξηγεί τη χειρότερη θέση της Ελλάδας, όχι η λιτότητα ως τέτοια ή η αποτυχία της υποτίμησης.

Πίνακας_3_Grexit_De_Long_and_the_wages_of_Sinn.png

Παρ' όλα αυτά, ο Ντε Λονγκ συνεχίζει να εκπλήσσεται με την ηλιθιότητα των ηγετών του ευρώ και των οπαδών της λιτότητας: «Τότε γιατί δεν έχουμε μάθει από την ιστορία μας; Εξακολουθώ να τρίβω τα μάτια μου με απορία: Θα έλεγα ότι η Μεγάλη Ύφεση ήταν ένα αρκετά εμφανές γεγονός στην ευρωπαϊκή ιστορία ώστε να μην γίνουν ακριβώς τα ίδια λάθη, και πάλι, και τώρα φαίνεται σαν να επιστρέφουν με τον πιο ακραίο τρόπο

Ωστόσο φαίνεται ότι οι οπαδοί της λιτότητας δεν είναι τόσο ανόητοι, διότι συμφωνούν ότι η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να επιλέξει και το Grexit. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, κατά τη διάρκεια των βασανιστικών διαπραγματεύσεων με την Ελλάδα για το «πακέτο διάσωσης», πρόσφερε προφανώς μια συμφωνία στον Βαρουφάκη να πληρώσει 50 δις ευρώ ως «ενίσχυση», εάν οι Έλληνες επέλεγαν να βγουν από την Ευρωζώνη.

Και ο κορυφαίος Γερμανός οικονομολόγος οπαδός της λιτότητας, Δρ Χανς Βέρνερ Ζιν συμφωνεί. «Δεν υπάρχουν πολλά θέματα με τα οποία συμφωνώ με τους συναδέλφους μου, Πολ Κρούγκμαν και Τζόζεφ Στίγκλιτς και τον Έλληνα πρώην υπουργό Οικονομικών Γιάννη Βαρουφάκη. Όμως, ένα απ’ αυτά είναι η άποψη ότι η έξοδος από την ευρωζώνη θα ήταν ενδεδειγμένη για την Ελλάδα

Απηχώντας τις απόψεις του Κρούγκμαν και του Ντε Λονγκ, ο Ζιν εκτιμά ότι η Ελλάδα χρειάζεται υποτίμηση και αυτό δεν μπορεί να γίνει με επιτυχία με «εσωτερική υποτίμηση», δηλαδή μείωση των μισθών και των τιμών, όπως προσπαθούν να κάνουν τα τωρινά μέτρα της τρόικας. «Η δημόσια πίστωση έχει καθυστερήσει μια ελληνική χρεοκοπία, αλλά απέτυχε να αναζωογονήσει την ελληνική οικονομία. Για να γίνει ανταγωνιστική, η Ελλάδα χρειάζεται μια ισχυρή υποτίμηση - μια σχετική πτώση του επιπέδου τιμών. Η προσπάθεια να μειωθούν οι τιμές και οι μισθοί σε απόλυτους όρους (για παράδειγμα, περικόπτοντας τους μισθούς) θα ήταν πολύ δύσκολη, καθώς θα οδηγούσε σε πτώχευση πολλούς οφειλέτες και ενοικιαστές.»

Για τον Ζιν, η κεϋνσιανή λύση δεν θα λειτουργήσει, όχι επειδή οι Κεϊνσιανοί υποστηρίζουν την υποτίμηση του ελληνικού νομίσματος για να κάνουν τον ελληνικό καπιταλισμό ανταγωνιστικό, αλλά επειδή θέλουν επίσης να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες. «Τι γίνεται με τη λύση που ευνοούν οι αριστεροί: περισσότερα χρήματα για την Ελλάδα; Δεν υπάρχει αμφιβολία, οι τεράστιες κρατικές δαπάνες θα επιφέρουν ένα κεϋνσιανό ερέθισμα και θα δημιουργήσουν κάποια μέτρια εσωτερική ανάπτυξη. Ωστόσο, εκτός από το γεγονός ότι αυτά τα χρήματα θα πρέπει να προέλθουν από τους φορολογούμενους άλλων χωρών, αυτό θα ήταν αντιπαραγωγικό, καθώς θα εμπόδιζε την αναγκαία υποτίμηση μιας υπερτιμημένης οικονομίας και θα διατηρούσε τους μισθούς και τις τιμές πάνω από το επίπεδο ανταγωνισμού».

Γι' αυτό, για τον Ζιν, το Grexit θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο αν έκανε τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα κερδοφόρο και πιο ανταγωνιστικό (σε βάρος της εργασίας). Εδώ ο Ζιν τονίζει την τέλεια ορθολογική λογική της λιτότητας που ο Ντε Λονγκ και οι Κεϋνσιανοί αδυνατούν να κατανοήσουν. Η λιτότητα δεν είναι απλά κάποια ηλίθια ιδεολογική προκατάληψη εκ μέρους του Σόιμπλε και του Ζιν και των ομοίων τους (αν και μπορεί να είναι και αυτό), είναι μια λύση με στόχο να αποκατασταθεί η κερδοφορία του ελληνικού κεφαλαίου, όπως ακριβώς προσφέρεται για άλλες καπιταλιστικές οικονομίες που βρίσκονται σε ύφεση7.

Ο Ζιν αναφέρει το παράδειγμα της Ιρλανδίας, και όχι της Ισλανδίας όπως κάνουν οι Κεϋνσιανοί: «Οι Ιρλανδοί έσφιξαν το ζωνάρι τους και υποβλήθηκαν σε μια δραστική εσωτερική υποτίμηση με μείωση των μισθών, η οποία με τη σειρά της οδήγησε σε μείωση των τιμών για τα ιρλανδικά προϊόντα, τόσο σε απόλυτους, όσο και σε σχετικούς όρους. Αυτό έκανε την ιρλανδική οικονομία ανταγωνιστική και πάλι.» Και πραγματικά «έσφιξαν το ζωνάρι τους». Στο γράφημα μου πάνω για τις αλλαγές στους κρατικούς προϋπολογισμούς από το 2009, η Ιρλανδία ακολουθεί μετά την Ελλάδα και την Ισλανδία8.

Ο Ζιν παραλείπει επίσης να αναφέρει ότι ο κύριος λόγος για τον οποίο η Ιρλανδία έχει γίνει ανταγωνιστική ήταν η μαζική μετανάστευση του εργατικού δυναμικού και οι ειδικές φορολογικές προϋποθέσεις που προβλέπονται από την ιρλανδική κυβέρνηση για τις αμερικάνικες πολυεθνικές που λειτουργούν εκεί. Η ιρλανδική μετανάστευση βρίσκεται τώρα στα επίπεδα που είχαν να παρατηρηθούν από τις σκοτεινές ημέρες της δεκαετίας του 1980.

Πίνακας_4_Grexit_De_Long_and_the_wages_of_Sinn.png

Είναι η ίδια ιστορία με την Εσθονία, ένα άλλο παράδειγμα επιτυχούς «λιτότητας» και τώρα, φυσικά, για την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Τα επιχειρήματα των οπαδών της λιτότητας για την ανάκαμψη αυτών των αδύναμων καπιταλιστικών οικονομιών εξαντλούνται σε τεράστιες μειώσεις στους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας, στις μαζικές περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και την μαζική μετανάστευση. Όλα αυτά γίνονται για την αποκατάσταση της κερδοφορίας του ιδιωτικού τομέα.

Όμως, φαίνεται ότι ο Ζιν και άλλοι εκτιμούν τώρα ότι οι πολιτικές της λιτότητας από μόνες της δεν θα είναι αρκετές για να σταθεί ο ελληνικός καπιταλισμός και πάλι στα πόδια του, ωστόσο, θα εξακολουθεί να παραπαίει. Καλύτερα τώρα η Ελλάδα να φύγει, να υποτιμήσει τη δραχμή και στη συνέχεια να εφαρμόσει μέτρα λιτότητας. «Η Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να επιστρέψει στην ευρωζώνη, σε μια νέα συναλλαγματική ισοτιμία, μετά τη διενέργεια των θεσμικών μεταρρυθμίσεων - όπως η δημόσια απογραφή της αγοράς γης, η αποτελεσματική είσπραξη φόρων, η ακριβής παροχή στατιστικών στοιχείων - και πληρώντας τις κανονικές προϋποθέσεις για την ένταξή της στην Ευρωζώνη. Θα μπορούσε να πάρει πέντε ή δέκα χρόνια

Για τον Ζιν όπως το θέτει, «Μέχρι η Ευρώπη να μετατραπεί σε ένα ομοσπονδιακό κράτος - όπως θα έπρεπε να γίνει, κάποια στιγμή - δεν θα έχει ένα νόμισμα όπως το δολάριο. Μέχρι τότε, αυτό που χρειάζεται είναι μια νομισματική ένωση που να "αναπνέει", με ομαλές επιλογές εισόδου και εξόδου, σε συνδυασμό με τον κανόνα περί αφερεγγυότητας για τα κράτη μέλη.»

Έτσι λοιπόν. Οι Κεϋνσιανοί λένε ότι η πορεία προς τα εμπρός είναι μέσω του Grexit και το ίδιο λένε τώρα και πολλοί οπαδοί της λιτότητας. Κι οι δυο βλέπουν το Grexit ως λύση για να σώσουν τον ελληνικό καπιταλισμό. Οι Κεϋνσιανοί υπολογίζουν ότι θα «ελευθερώσουν» τον ελληνικό καπιταλισμό από τη λιτότητα. Οι οπαδοί της λιτότητας υπολογίζουν ότι θα «ελευθερώσουν» τους ηγέτες τού ευρώ από τη σπάταλη χρηματοδότηση μιας προβληματικής καπιταλιστικής οικονομίας. Αλλά καμία πλευρά δεν θα έχει δίκιο, αν η κερδοφορία του κεφαλαίου δεν επανέλθει στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

 

Μετάφραση: e la libertà

 

Michael Roberts, «Grexit, De Long and the wages of Sinn», Michael Roberts Blog, 26 Ιουλίου 2015.

 

Σημειώσεις

1 Brad DeLong, «Depression's Advocates», Brad DeLong's Grasping Reality, 24 Ιουλίου 2015.

2 Yanis Varoufakis, «Confessions of an Erratic Marxist in the Midst of a Repugnant European Crisis», Yanis Varoufakis, 10 Δεκεμβρίου 2013.

3 Michael Roberts, «Profitability, the euro crisis and Icelandic myths», Michael Roberts Blog

* [Σ.τ.Μ.] «Icesave dispute», Wikipedia.

** [Σ.τ.Μ.] «Kaupthing Bank», Wikipedia

4 Βλέπε τη θέση μου: Michael Roberts, «The smugness multiplier», Michael Roberts Blog, 14 Οκτωβρίου 2012. 

5 Michael Roberts, «Greece: Keynes or Marx?», Michael Roberts Blog, 14 Μαρτίου 2015.

6 Βλ. τη θέση μου: Michael Roberts, «Multiplying multipliers», Michael Roberts Blog, 13 Ιανουαρίου 2015. 

7 Βλ. το άρθρο μου: Michael Roberts, «Austerity: has it worked?», Michael Roberts Blog, 24 Απριλίου 2015. 

8 Πράγματι, δείτε εξαιρετικό άρθρο του Michael Taft σχετικά με το ιρλανδικό μοντέλο για την Ελλάδα: Michael Taft, «Ireland is no model for Greece», The Guardian, 10 Ιουλίου 2015. 

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 13 Σεπτεμβρίου 2015 14:57
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.