Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2022 15:43

Πώς τα νομιμόφορνα κόμματα της ρωσικής «αντιπολίτευσης» υποστηρίζουν τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας

 

 

Simon Pirani

 

Πώς τα νομιμόφορνα κόμματα της ρωσικής «αντιπολίτευσης» υποστηρίζουν τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας

 

 

Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, λίγα πράγματα χωρίζουν την Ενωμένη Ρωσία του Πούτιν από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ρωσίας ή τη Δίκαιη Ρωσία.

 

 

Τα υποταγμένα κόμματα της αντιπολίτευσης της Ρωσίας έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιβολή και τη διαχείριση της κατοχής του ουκρανικού εδάφους, σύμφωνα με μια νέα έκθεση.

Τα τέσσερα μεγαλύτερα κόμματα του ρωσικού κοινοβουλίου έχουν υποστηρίξει την «καταστροφή της ουκρανικής κρατικής υπόστασης σε κάθε μορφή – πολιτιστική, πολιτική, ιδεολογική και ιστορική», καταλήγει έκθεση της Eastern Human Rights Group (EHRG), μιας ουκρανικής οργάνωσης που ιδρύθηκε στο Ντονέτσκ το 2015 από συνδικαλιστές και ακτιβιστές των πολιτικών δικαιωμάτων.[1]

Η έκθεση διαπιστώνει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας (ΚΚΡΟ) και το κόμμα «Μια δίκαιη Ρωσία», ένα άλλο κατ’ όνομα αριστερό κόμμα, έχουν συμβάλει στην καθοδήγηση της εκστρατείας ελέγχου της Ρωσίας στις ανατολικές περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ τα τελευταία οκτώ χρόνια. Εξετάζεται επίσης ο ρόλος του κυβερνώντος κόμματος, της Ενωμένης Ρωσίας, και του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος της Ρωσίας (ΦΔΚΡ), ενός ακροδεξιού λαϊκιστικού κόμματος.[2]

Το ΚΚΡΟ και η «Δίκαιη Ρωσία» δραστηριοποιήθηκαν στις αυτοανακηρυχθείσες «Λαϊκές Δημοκρατίες» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ από το 2015, παρά την αποδοχή από τη Ρωσία των ειρηνευτικών συμφωνιών του Μινσκ που αναγνώριζαν τις περιοχές αυτές ως ουκρανικές.

Τα δύο «αριστερά» κόμματα έδωσαν φωνή σε επιθετικές πολιτικές, όπως η αναγνώριση και κάθε άλλη επίσημη υποστήριξη προς τις παράνομες «δημοκρατίες», και υποστήριξαν ιδεολογίες που συνδέονται με τον «ρωσικό κόσμο» –μια έννοια του διασυνοριακού ρωσικού πολιτισμού που υποστηρίζει τις ρωσικές αυτοκρατορικές αξιώσεις– πιο έντονα από ό,τι κυβερνητικά στελέχη.

Μετά την εφετινή ολομέτωπη εισβολή στην Ουκρανία, τα κόμματα της ρωσικής φιλοκυβερνητικής αντιπολίτευσης υποστήριξαν τις διοικητικές και πολιτικές δομές που επιβλήθηκαν εσπευσμένα στις πρόσφατα κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας.

 

1. Από το 2014 έως το 2021

Καθώς η ρωσική κυβέρνηση διαπραγματευόταν και υπέγραφε τις ειρηνευτικές συμφωνίες του Μινσκ το 2014 και το 2015[3], αποστασιοποιήθηκε δημοσίως από την άμεση εμπλοκή με τις «Λαϊκές Δημοκρατίες» στο Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ.

Την σκυτάλη ανέλαβε η «Δίκαιη Ρωσία», η οποία από την ίδρυσή της το 2006 λειτούργησε ως η απόλυτη πιστή αντιπολίτευση στην κυβέρνηση Πούτιν. Ο ηγέτης της Σεργκέι Μιρόνοφ ήταν πρόεδρος της ρωσικής Γερουσίας από το 2001 έως το 2011.

Τον Νοέμβριο του 2014, αναφέρει η EHRG, ο Μιρόνοφ συναντήθηκε με τους ηγέτες του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ, ζητώντας να ενισχυθεί η «κρατική υπόσταση» των δημοκρατιών και υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία είχε «καταστραφεί» ως κράτος.

Ενώ το Κρεμλίνο κατηγορούσε την Ουκρανία για την κατάρρευση της διαδικασίας του Μινσκ, το 2017 ο Μιρόνοφ πρότεινε νομοθεσία για την εύκολη παροχή ρωσικών διαβατηρίων στους πολίτες του Ντονμπάς. Το 2020, ζήτησε να παραχωρηθεί στις «δημοκρατίες» ειδικό καθεστώς εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Φιλοξένησε επίσης ηγέτες από το Λουχάνσκ και το Ντονέτσκ σε επισκέψεις στη Μόσχα.

Το ΚΚΡΟ, εν τω μεταξύ, επικεντρώθηκε στην ενεργό υποστήριξη της φιλορωσικής πολιτοφυλακής. Το κόμμα αναφέρει ότι έχει παραδώσει περισσότερα από 100 κονβόι βοήθειας.[4] Αυτή, σύμφωνα με την έκθεση της EHRG, περιελάμβανε πυρομαχικά, όπλα για τους διεθνείς εθελοντές που πολεμούν στη ρωσική πλευρά και προμήθειες για στρατιωτικά νοσοκομεία, καθώς και προπαγάνδα.

Οι αντιπροσωπείες του ΚΚΡΟ δημιούργησαν «ενεργές σχέσεις» με ηγέτες αυτονομιστικών πολιτοφυλακών[5], μεταξύ των οποίων ο Αλεξέι Μοζγκοβόι της ομάδας πολιτοφυλακής «Prizrak»[6] και ο Αλεξάντερ Μπεντνόφ της ομάδας «Batman»[7] (και οι δύο σκοτώθηκαν το 2015, πιθανότατα λόγω εσωτερικών διαφορών στο Λουχάνσκ[8]). Ο Μπεντνόφ είχε προηγουμένως διευθύνει ένα κέντρο βασανιστηρίων, σύμφωνα με την Kyiv Post.[9]

Το ΚΚΡΟ είχε επίσης επαφή με τον Πάβελ Ντρέμοφ, ο οποίος σχημάτισε ένα σύνταγμα κοζάκων για να πολεμήσει εναντίον των ουκρανικών δυνάμεων στο Ντονμπάς, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει σε φιλορωσικές πολιτοφυλακές στην Υπερδνειστερία και την Τσετσενία. Δολοφονήθηκε το 2015.[10]

Το Ρωσικό Κομμουνιστικό Κόμμα είχε επίσης επαφή με τον Μιχαήλ Τόλστιχ, έναν διοικητή που υπηρέτησε υπό τον ακροδεξιό Ρώσο μαχητή Ιγκόρ Στρελκόφ και ειδικευόταν στον εξευτελισμό Ουκρανών αιχμαλώτων σε βίντεο[11]. Σκοτώθηκε σε επίθεση με ρουκέτα εναντίον του αρχηγείου του το 2017[12].

Η EHRG διαπίστωσε ότι το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα της Ρωσίας ΦΔΚΡ, αν και λιγότερο ενεργό στην περιοχή, υποστήριζε σταθερά τη ρωσική κατοχή εδαφών. Ο Βλαντίμιρ Ζιρινόφσκι, ο ηγέτης του μέχρι τον θάνατό του νωρίτερα φέτος, προέτρεψε το Κρεμλίνο να αναλάβει «πιο ριζοσπαστική δράση» κατά της Ουκρανίας.

 

2. Από τον Μάιο του 2021 έως τον Φεβρουάριο του 2022

Το 2019, η ρωσική κυβέρνηση, κατά παράβαση των συμφωνιών του Μινσκ, ξεκίνησε εκστρατεία για την έκδοση διαβατηρίων στους κατοίκους του Ντονμπάς. Μέχρι τον Μάιο του 2021 είχαν διανεμηθεί περισσότερα από 500.000 ρωσικά διαβατήρια στις περιοχές Ντονέτσκ και Λουχάνσκ, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Η Μόσχα έκρινε ότι οι πολίτες αυτοί θα πρέπει να έχουν δικαίωμα ψήφου στις ρωσικές βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2021.

Από την έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας, αναφέρει η EHRG, «όλη η πολιτική δραστηριότητα» στις «δημοκρατίες» ανήκε αποκλειστικά στο κόμμα του Κρεμλίνου, την Ενωμένη Ρωσία.

«Η δραστηριότητα των άλλων ρωσικών κομμάτων απαγορεύτηκε ή σταμάτησε» και η Ενωμένη Ρωσία είχε ένα ουσιαστικό μονοπώλιο στον πολιτικό χώρο του Ντονμπάς μέχρι τον Απρίλιο του 2022.

Τα παραρτήματα του Κομμουνιστικού Κόμματος του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ, τα οποία είχαν τοπική προέλευση, υπέστησαν λιγότερο σοβαρές επιπτώσεις. Αλλά «στο κόμμα του Σεργκέι Μιρόνοφ απαγορεύτηκε ακόμη και η διοργάνωση συναντήσεων. Τα πράγματα χαλάρωσαν μόνο το καλοκαίρι του 2022», αναφέρει η έκθεση.

Λίγο πριν από τη φετινή εισβολή, Ρώσοι πολιτικοί –με επικεφαλής το Κομμουνιστικό Κόμμα– κάλεσαν το Κρεμλίνο να αναγνωρίσει τις δημοκρατίες του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ με το σκεπτικό ότι εκεί υπήρχαν 860.000 Ρώσοι πολίτες.[13]

Εν τω μεταξύ, υψηλόβαθμα στελέχη της Ενωμένης Ρωσίας επέβλεπαν τη διανομή κομματικών καρτών στους βουλευτές των Λαϊκών Συνελεύσεων του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ, οι οποίες προηγουμένως υποτίθεται ότι ήταν «μη κομματικές», καθώς και σε υπαλλήλους της τοπικής αυτοδιοίκησης.

 

3. Από τον Φεβρουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2022

Ο κομματικός μηχανισμός της «Ενωμένης Ρωσίας» κινήθηκε με ταχείς ρυθμούς στις ουκρανικές πόλεις και κωμοπόλεις που μόλις είχαν καταληφθεί από τις ρωσικές δυνάμεις φέτος. Ο Σεργκέι Κιριένκο, αναπληρωτής επικεφαλής της ρωσικής προεδρικής διοίκησης, περιόδευσε σε χώρους εργασίας μαζί με τον Αντρέι Τουρτσάκ[14], αναπληρωτή πρόεδρο της ρωσικής Γερουσίας, και τον Ντένις Πουσίλιν, ηγέτη της «δημοκρατίας» του Ντονέτσκ, προτρέποντας τους εργαζόμενους να ενταχθούν στην Ενωμένη Ρωσία.

Διοργάνωσαν τελετές για την παράδοση κομματικών καρτών σε νεοδιορισθέντες φιλορώσους αξιωματούχους στη Χερσώνα, τη Μελιτόπολη και την περιοχή Ζαπορίζια. Ο Τουρτσάκ ισχυρίστηκε ότι 142.000 μέλη του πολιτικού κινήματος «Δημοκρατία του Ντονέτσκ» είχαν υποβάλει αίτηση για να ενταχθούν στην Ενωμένη Ρωσία.

Αξιωματούχοι της Ενωμένης Ρωσίας βοήθησαν να εισαχθούν τα προγράμματα σπουδών και τα πρότυπα εξετάσεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας στα ουκρανικά σχολεία στα κατεχόμενα εδάφη, αναφέρει η EHRG. Αυτό συνέβη παράλληλα με τις προσπάθειες των φιλορωσικών τοπικών αρχών να εξοβελίσουν τη διδασκαλία της ουκρανικής γλώσσας και ιστορίας[15] και να απελάσουν χιλιάδες ουκρανόπουλα στη Ρωσία.

Μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή, καθώς δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι διακινδύνευσαν τη σύλληψη για να διαδηλώσουν κατά του πολέμου[16], τα πειθήνια κόμματα της αντιπολίτευσης περίμεναν το σήμα του Κρεμλίνου για να επιστρέψουν στα κατεχόμενα εδάφη. Το ΚΚΡΟ διέγραψε τους βουλευτές του στο περιφερειακό κοινοβούλιο του Πριμόρσκ που τάχθηκαν κατά του πολέμου.[17]

Και στην πορεία προς τα δημοψηφίσματα για την ένταξη στη ρωσική ομοσπονδία, που διεξήχθησαν τον Σεπτέμβριο στη Χερσώνα, τη Ζαπορίζια, το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, η de facto απαγόρευση του ΚΚΡΟ και της «Δίκαιης Ρωσίας» άρθηκε.

Ο Μιρόνοφ του κόμματος «Μια δίκαιη Ρωσία» περιόδευσε στην περιοχή και συναντήθηκε με τον επικεφαλής της «δημοκρατίας» του Λουχάνσκ, Λεονίντ Πασέτσνικ, και τον πρόεδρο της εξημερωμένης συνδικαλιστικής ομοσπονδίας της, Ιγκόρ Ριαμπούσκιν. Στη Μόσχα, ο ηγέτης του ΚΚΡΟ Γκενάντι Ζιουγκάνοφ συναντήθηκε με τους ηγέτες του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ και τους διαβεβαίωσε για την υποστήριξη του κόμματός του στα δημοψηφίσματα.

 

4. Μετά τα δημοψηφίσματα του Σεπτεμβρίου

Η έκθεση της EHRG υποδηλώνει ότι γίνονται προσπάθειες να αναπαραχθεί στην Ουκρανία ο παραδοσιακός «καταμερισμός εργασίας» μεταξύ της Ενωμένης Ρωσίας και των νομιμόφρονων κομμάτων της αντιπολίτευσης στη Ρωσία. Η Ενωμένη Ρωσία στρατολογεί άτομα σε διοικητικές και διευθυντικές θέσεις εργασίας, με τρόπο που θυμίζει το Σοβιετικό Κομμουνιστικό Κόμμα στις δεκαετίες του 1970 και 1980˙ η νομιμόφρονη αντιπολίτευση της Ρωσίας προσφέρει ένα πεδίο έκφρασης της διαφωνίας για τις καθημερινές δυσκολίες, το χαμηλό βιοτικό επίπεδο και τους διεφθαρμένους τοπικούς αξιωματούχους.

Οι οργανώσεις της Ενωμένης Ρωσίας στην ανατολική Ουκρανία διευθύνονται τώρα από ανώτερα στελέχη των διοικήσεων των κατεχόμενων περιοχών: Ο Ντενίς Πουσίλιν, πραγματικός επικεφαλής της διοίκησης του Ντονέτσκ, ο Ντενίς Μιροσνιτσένκο, πρόεδρος της Λαϊκής Συνέλευσης στο Λουχάνσκ, και η Γκαλίνα Νταλνιτσένκο, μία από τις εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες στη Ζαπορίζια που συνεργάζονται με τον ρωσικό στρατό. Της κομματικής οργάνωσης στη Χερσώνα ηγείτο ένας «εισαγόμενος»: ο Ιγκόρ Καστιούκεβιτς, μέλος του ρωσικού κοινοβουλίου.

Ενώ οι οργανώσεις ΚΚΡΟ και «Μια Δίκαιη Ρωσία» βασίζονται σε προϋπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις, και οι τέσσερις ηγέτες των οργανώσεων του ΦΔΚΡ είναι «εισαγωγής».

Οι αναγνώστες στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να θυμούνται τον άνθρωπο που είναι τώρα επικεφαλής του ΦΔΚΡ στη Χερσώνα: Ο Ρώσος βουλευτής Αντρέι Λουγκοβόι, ο οποίος μετά τη θητεία του στην FSB (ομοσπονδιακή υπηρεσία ασφαλείας) τη δεκαετία του 1990 έγινε σύμβουλος ιδιωτικής ασφάλειας – και ο οποίος αργότερα θεωρήθηκε υπεύθυνος, από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και από έρευνα της βρετανικής κυβέρνησης, για το θάνατο του Αλεξάντερ Λιτβινένκο, του πρώην πράκτορα της FSB που αυτομόλησε.[18]

Η κατάσταση στη Χερσώνα έχει «περιπλεχθεί περαιτέρω» εξαιτίας της ουκρανικής αντεπίθεσης, σημειώνει η EHRG, καθώς οι Ρώσοι πολιτικοί και το προσωπικό των μέσων ενημέρωσης δεν θέλουν να αναλάβουν θέσεις στην περιοχή.

Στο εσωτερικό της Ρωσίας, τα κόμματα της νομομόφρονης αντιπολίτευσης συναγωνίζονται τους τελευταίους μήνες με τους πολιτικούς της Ενωμένης Ρωσίας για να εντείνουν την αντι-ουκρανική ρητορική τους.

Για παράδειγμα, τον Σεπτέμβριο, λίγες ημέρες πριν το Κρεμλίνο ανακοινώσει τη «μερική επιστράτευση» στον ρωσικό στρατό, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΚΡΟ Σεργκέι Ομπούχοφ προέτρεψε να ενισχυθεί η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» και υποστήριξε την έκκληση του Ραμζάν Καντίροφ,[19] του πολεμοκάπηλου κυβερνήτη της Τσετσενίας, προς τις ρωσικές περιφέρειες να βρουν περισσότερους στρατιώτες.

Η έκθεση της EHRG, Δραστηριότητες των ρωσικών κομμάτων στα προσωρινά κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας, δημοσιεύθηκε χθες, μαζί με μια δεύτερη έκθεση με θέμα Η διεξαγωγή των -διαβουλεύσεων στα προσωρινά κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας. Είναι διαθέσιμη μόνο στα ρωσικά. Τα αιτήματα για αντίγραφα πρέπει να απευθύνονται στην ηλεκτρονική διεύθυνση Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε..

 

Σημείωση. Οι συμφωνίες του Μινσκ

Υπάρχουν δύο έγγραφα του Μινσκ. Το δεύτερο, που υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2015, είναι το πιο σημαντικό. Αυτή η συμφωνία μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας είχε ως στόχο να σταματήσουν οι μάχες στην περιοχή Ντονμπάς της Ουκρανίας και υπογράφηκε όταν η Ουκρανία αντιμετώπιζε μερικές από τις μεγαλύτερες απώλειες στη σύγκρουσή της με τις δυνάμεις που ελέγχονταν από τη Ρωσία το χειμώνα του 2015.

Ενώ το πρώτο τμήμα των συμφωνιών του Μινσκ καθιέρωσε κατάπαυση του πυρός, ανταλλαγή αιχμαλώτων και στρατιωτική απόσυρση από τη γραμμή επαφής το δεύτερο αφορούσε την αποκατάσταση του ελέγχου των ανατολικών συνόρων της Ουκρανίας από την κυβέρνηση και τη διεξαγωγή τοπικών εκλογών στα κατεχόμενα εδάφη, και στη συνέχεια την επανένταξη του Ντονμπάς στην Ουκρανία μέσω ενός ειδικού καθεστώτος αυτονομίας.

 

 

Υπάρχει μια καλή περιγραφή των συμφωνιών του Μινσκ από την Isobel Koshiw (Isobel Koshiw, “Everyone is talking about Minsk but what does it mean for Ukraine?”, openDemocracy, 4 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/russia-ukraine-what-are-the-minsk-agreements/) και μια άποψη για το γιατί δεν λειτούργησαν, από τον Taras Bilous (Taras Bilous, “Ukraine needs UN peacekeepers. Here’s why”, openDemocracy, 2 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/ukraine-needs-un-peacekeepers-heres-why/?source=in-article-related-story).

 

 

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Simon Pirani, “How Russia’s loyal ‘opposition’ parties support the war against Ukraine”, openDemocracy, 17 Νοεμβρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/russia-opposition-communist-just-russia-support-ukraine-war/. Αναδημοσίευση: People and Nature, 18 Νοεμβρίου 2022, https://peopleandnature.wordpress.com/2022/11/18/how-russias-tame-opposition-parties-support-the-war-on-ukraine/.

 

 

 

Σημειώσεις

[1] Simon Pirani, “Ukraine: ‘We need new ways of organising’”, People and Nature, 4 Αυγούστου 2017, https://peopleandnature.wordpress.com/2017/08/04/ukraine-we-need-new-ways-of-organising/.

[2] Східна Правозахисна група, 10 Νοεμβρίου 2022, https://www.facebook.com/EAST.HR.GROUP7/posts/pfbid02FxPkkBweCWPH1JJyhbttP4cuQ4mfWJkJq7R2EBwCkRYSpEVq5zFFC5W489mLLEzGl.

[3] Isobel Koshiw, “Everyone is talking about Minsk but what does it mean for Ukraine?”, openDemocracy, 4 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/russia-ukraine-what-are-the-minsk-agreements/.

[4] «Г.А. Зюганов проводил на Донбасс 100-й гуманитарный конвой КПРФ», КПРФ / Коммунистическая партия Российской Федерации, 15 Αυγούστου 2022, https://kprf.ru/party-live/cknews/212582.html?ysclid=laihtzujtf55771583.

[5] “Where are they now? Five years ago, the bloodiest European war of the 21st century began in eastern Ukraine. Here’s what’s become of those early separatist leaders”, Meduza, 1 Ιουνίου 2019, https://meduza.io/en/feature/2019/06/01/where-are-they-now. Natalia Yudina  and Alexander Verkhovsky, “Russian Nationalist Veterans of the Donbas War”, Nationalities Papers, τόμος 47, ειδικό τεύχος 5: Ειδικό τεύχος για τη σύγκρουση στο Ντονμπάς, Σεπτέμβριος 2019, σσ. 734 – 749.

[6] “Separatist commander killed in Ukraine”, The Guardian, 24 Μαΐου 2015, https://www.theguardian.com/world/2015/may/24/ukraine-separatist-commander-leader-killed-in-car-bomb.

[7] “‘Batman’ Killed By Ukrainian Security Forces”, Sky News, 4 Ιανουαρίου 2015, https://news.sky.com/story/batman-killed-by-ukrainian-security-forces-10376889.

[8] “Who killed Major ‘Batman’? ”, Ukraine crisis media center, 23 Ιουλίου 2015, https://uacrisis.org/en/29663-francais-qui-a-tue-le-commandant-batman.

[9] Vlad Lavrov, Nataliya Trach, “Abuse, torture revealed at separatists’ prison in Luhansk”, Kyiv Post, 3 Ιανουαρίου 2015, https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/abuse-torture-revealed-at-self-proclaimed-luhansk-peoples-republic-illegal-prison-376631.html.

[10] “One by one, fall of rebel chiefs in east Ukraine”, France24, 31 Αυγούστου 2018, https://www.france24.com/en/20180831-one-one-fall-rebel-chiefs-east-ukraine.

[11] «Гиви срывается на пленных киборгов», YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=W0jv9X6856k.

[12] “Separatist commander Mikhail Tolstykh, ‘Givi’, killed in eastern Ukraine”, CBC, 8 Φεβρουαρίου 2017, https://www.cbc.ca/news/world/separatist-commander-mikhail-tolstykh-givi-killed-ukraine-1.3971740.

[13] Dmitry Sidorov, “What would Russian recognition of separatist territories in Ukraine mean?”, openDemocracy, 17 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/what-would-russian-recognition-of-separatist-territories-in-ukraine-mean/.

[14] Михаил Климентьев, «Кириенко и Турчак посетили освобожденные территории Донбасса», ТАСС, 5 Μαΐου 2022, https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/14549769?ysclid=laihzj77y2840348114.

[15] “Education in the occupied territories of Ukraine (February 24 – April 30, 2022)”, Cedos, 2 Μαΐου 2022, https://cedos.org.ua/en/researches/education-in-the-occupied-territories-of-ukraine-february-24-april-24-2022/.

[16] Alexander Bidin, “This is what it’s like inside Russia’s anti-war movement”, openDemocracy, 28 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/ukraine-russia-anti-war-protest-movement-small-defiant/.

[17] “Деятельность КПРФ”, Коммерсантъ, https://www.kommersant.ru/theme/1837.

[18] Haroon Siddique and Andrew Roth, “Russia responsible for Alexander Litvinenko death, European court rules”, The Guardian, 21 Σεπτεμβρίου 2021, https://www.theguardian.com/world/2021/sep/21/russia-responsible-for-alexander-litvinenko-death-european-court-rules.

[19] Aleksandr Avilov, “Russian Governors Back Kadyrov’s Call to ‘Self-Mobilize’ Residents for Ukraine Deployment”, The Moscow Times, 16 Σεπτεμβρίου 2022, https://www.themoscowtimes.com/2022/09/16/russian-governors-back-kadyrovs-call-to-self-mobilize-residents-for-ukraine-deployment-a78809.

 

 

 

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2022 16:06

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.