Τετάρτη, 07 Σεπτεμβρίου 2022 18:51

Η επιστροφή της εργατικής τάξης στο Ηνωμένο Βασίλειο;

 

 

Μάνθος Ταβουλάρης

 

 

Η επιστροφή της εργατικής τάξης στο Ηνωμένο Βασίλειο;

 

 

«με μια λέξη, καταπιεστής και καταπιεζόμενος, βρίσκονταν σε ακατάπαυστη αντίθεση μεταξύ τους, έκαναν αδιάκοπο αγώνα, πότε καλυμμένο, πότε ανοιχτό...»

Κ. Μαρξ, Φ. Έγκελς, Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος.

 

 

Καθώς εντείνεται η κρίση του κόστους ζωής στον Ηνωμένο Βασίλειο, βλέπουμε όλο και περισσότερες απεργίες με τους εργαζόμενους να αντιστέκονται στις επιθέσεις που δέχονται οι δημόσιες υπηρεσίες, οι όροι και οι συνθήκες εργασίας. Μια δυναμική μειοψηφία εργαζομένων πιέζει για την αύξηση των μισθών σε ένα σκηνικό πολιτικής αστάθειας της δεξιάς και ακραία νεοφιλελεύθερης διακυβέρνησης των Τόριδων (Συντηρητικό Κόμμα).

Όταν ο Μαρξ και ο Ένγκελς έγραφαν το Κομμουνιστικό Μανιφέστο λίγο πριν από τις επαναστάσεις του 1848, το εργατικό κίνημα στη Βρετανία έμπαινε σε μια ύφεση που διήρκεσε σχεδόν 40 χρόνια. Σήμερα, η εργατική τάξη και ειδικά η οργανωμένη εργατική τάξη, στο Ηνωμένο Βασίλειο, έχει πλέον περάσει από μια ύφεση του εργατικού κινήματος που διήρκεσε ακόμη περισσότερο, από την αρχή του Θατσερικού οδοστρωτήρα στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Κανείς δεν ξέρει ακόμη πού κατευθύνεται αυτή η ύφεση, τόσο του εργατικού κινήματος, όσο και της οικονομικής κατάστασης. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι η αυξημένη ορατότητα και η δημοτικότητα των απεργών, το καλοκαίρι του 2022, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στα χρονικά της Βρετανικής εργατικής τάξης. Με συγκρατημένη αισιοδοξία μπορούμε να πούμε ότι έχει σημάνει την επιστροφή της οργανωμένης εργατικής τάξης ως υπολογίσιμης κοινωνικής δύναμης στη κεντρική πολιτική σκηνή.

Τα μέλη των συνδικάτων ASLEF (Ένωση Μηχανικών ατμομηχανών, TSSA (Ένωση Μισθωτών Προσωπικού Μεταφορών Πυροσβεστών) και πρώτιστος τα μέλη του RMT (Εθνικού Συνδικάτου Εργαζομένων στους Σιδηροδρόμους, τη Ναυτιλία και τις Μεταφορές) είτε έχουν πραγματοποιήσει η πραγματοποιούν απεργίες μέσα στο καλοκαίρι (2022), με πιθανό ενδεχόμενο να τις συνεχίσουν. Τα μέλη του CWU (το Συνδικάτο Εργαζομένων στην Επικοινωνία) στη Royal Mail θα απεργήσουν για τέσσερις ημέρες μέσα στο Σεπτέμβρη. 40.000 εργαζόμενοι του ομίλου BT (μέλη του CWU) απέργησαν τον Ιούλιο. Μέλη του Unite, το μεγαλύτερο συνδικάτο της χώρας στον ιδιωτικό τομέα, απέργησαν και απεργούν σε διάφορα σημεία της χώρας, στη μεταλλοβιομηχανία, στους δήμους (εργάτες καθαριότητας), στα λιμάνια και τα εργοστάσια. Αναμένονται επίσης απεργίες, το Σεπτέμβριο, από μέλη του UNISON (εργαζόμενοι στην υγεία – δημόσιου τομέα), μέλη του GMB (εργαζόμενοι στην τοπική αυτοδιοίκηση). Μέλη άλλων συνδικάτων του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα έχουν ζητήσει για το μήνα Σεπτέμβρη ψηφοφορίες για απεργίες για την εξαγγελία απεργιακών κινητοποιήσεων.

Είναι δύσκολο να δοθούν ακριβή στοιχεία για την έκταση των απεργιακών κινητοποιήσεων μέσα στο 2022 και 2021. Το Γραφείο Εθνικών Στατιστικών (ONS) σταμάτησε να συλλέγει δεδομένα κατά τη διάρκεια του πρώιμου μέρους της πανδημίας το 2020.

Η υστερία της κυβέρνησης των Συντηρητικών για την αύξηση των απεργιακών κινητοποιήσεων από μια σειρά από συνδικάτα, καθώς και η αποστασιοποιημένη στάση του Εργατικού κόμματος, μας προϊδεάζουν για το μέγεθος της πρόκλησης της εργατικής τάξης. Τα μέσα μαζικής ενημέρωση μιλάνε για το κίνδυνο ενός νέου «Χειμώνα της δυσαρέσκειας» (“Winter of Discontent”), σαν αυτόν του 1978-79.

Οι παράγοντες που προκάλεσαν το εκτεταμένο απεργιακό κύμα χιλιάδων Βρετανών εργαζομένων το χειμώνα του 1978-79 ξεκίνησαν από την προσπάθεια της κυβέρνησης των Εργατικών του Τζέιμς Κάλαχαν να επιβάλει όρια στις αυξήσεις των μισθών για να περιορίσει τον πληθωρισμό. Η οικονομική ανάπτυξη και η ακμή της μεταπολεμικής περιόδου άρχισαν να υποχωρούν τη δεκαετία του 1970. Ταυτόχρονα οι ενεργειακές κρίσεις του 1973 και του 1979 ενίσχυσαν το λεγόμενο «στασιμοπληθωρισμό». Έναν συνδυασμό αυξανόμενου πληθωρισμού και αυξανόμενης ανεργίας. Το Δεκέμβριο του 1979 τα επίπεδο της ανεργίας είχε φτάσει το 5.7%1. Κατά τη διάρκεια του «χειμώνα της δυσαρέσκειας» του 1979, η ανεργία είχε ανέλθει σε 1,1 εκατομμύριο εργαζομένους.

Ο πληθωρισμός είχε φθάσει στο αποκορύφωμα του σχεδόν 26,9% τον Αύγουστο του 1975. Την ίδια χρονιά η κυβέρνηση των Εργατικών του Χάρολντ Ουίλσον, θέλοντας να αποφύγει τα ολοένα και μεγαλύτερα επίπεδα ανεργίας, συμφώνησε με το TUC μια εθελοντική εισοδηματική πολιτική που θα περιόριζε τις αυξήσεις των μισθών των εργαζομένων στα όρια που θα έθετε η κυβέρνηση.

Ο πληθωρισμός είχε μειωθεί περισσότερο από το μισό μέχρι το 1978, ωστόσο η κυβέρνηση των Εργατικών (Labour Party) συνέχισε την πολιτική της και τον Ιούλιο του 1978 εισήγαγε ένα νέο όριο του 5% στις αυξήσεις των μισθών. Το γενικό συμβούλιο του TUC, το οποίο ανέμενε να τερματιστούν τα μισθολογικά όρια, απέρριψε την πολιτική του 5% και πίεσε για την άμεση επιστροφή στις ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Στη πραγματικότητα το TUC την εποχή εκείνη δεν μπορούσε να συνεχίσει αδιαμαρτύρητα τη πολιτική της κοινωνικής συνεργασίας. Η βάση των συνδικάτων έβραζε. Οι θρυλικοί συνδικαλιστές βάσης ήταν στις επάλξεις. Ενδεικτικά, ο ασκός του Αιόλου άνοιξε όταν οι εργαζόμενοι στη Ford Motors απέρριψαν την πρόταση της εργοδοσίας για αύξηση μισθών εντός του προβλεπόμενου από την κυβέρνηση ποσοστού 5%.

Το απεργιακό τσουνάμι ξεκίνησε με άγρια ανεπίσημη απεργία όταν 15.000 εργαζόμενοι της Ford αποχώρησαν από την εργασία τους στις 22 Σεπτεμβρίου και μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου είχαν ακολουθήσει άλλοι 57.000, αφήνοντας άδεια 23 εργοστάσια της Ford σε όλη τη χώρα. Το Σωματείο Εργαζομένων στις Μεταφορές και Γενική Ένωση Εργαζομένων (TGWU – μέλος του TUC), αναγκάστηκε να αναγνωρίσει και να στηρίξει την απεργία στις 5 Οκτωβρίου.

Η απεργία ήταν ενδεικτική, καθώς η συνδικαλιστική γραφειοκρατία, έως το τέλος του απεργιακού κύματος, σερνόταν πίσω από τις απεργιακές πρωτοβουλίες των εργαζομένων στη βάση των συνδικάτων. Το TUC, παρά τις πιέσεις του Εργατικού Κόμματος (οι ηγέτες του οποίου ήταν στελέχη των Εργατικών) δεν μπορούσε να σταματήσει τις απεργίες και αρά έπρεπε να τις ελέγξει. Οι απεργίες έληξαν στις 14 Φεβρουαρίου μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων.

Ο εργατικός ριζοσπαστισμός στη βάση έκανε δύσκολο τον έλεγχο που είχαν πολλά συνδικάτα πάνω στους εργαζόμενους τους. Πολλές απεργίες δεν έληξαν αμέσως μετά τη συμφωνία. Έως και τις μέρες μας τα μεγάλα συνδικάτα αποφεύγουν κάθε πρωτοβουλία από τα πάνω που θα μπορούσε εμμέσως πλην σαφώς να περιορίσει τις εκλογικές/κυβερνητικές προοπτικές των Εργατικών. Η αρχή της παρακμής των συνδικάτων και ο ολοκληρωμένος εκφυλισμός του Εργατικού Κόμματος στο βωμό της κοινωνικής συνεργασίας και έπειτα το τσάκισμα στο γόνατο της Θάτσερ είχε αρχίσει.

 

Τι συμβαίνει σήμερα και γιατί κάνουν έτσι;

Μέχρι το τέλος του Φεβρουάριου του 1979, συνολικά 29.474.000 εργάσιμες ημέρες είχαν χαθεί λόγω απεργίας. Ο σημερινός (του 2022) αναπτυσσόμενος «απεργιακός καύσωνας στη Βρετανία»2 επ’ ουδενί δε μπορεί να συγκριθεί με τα μεγέθη αλλά και την ποιότητα των απεργιών της εποχής εκείνης. Η άνοδος των απεργιακών κινητοποιήσεων σήμερα δεν είναι μιας κλίμακας που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απεργιακό κύμα όπως αυτό πριν από την καταστολή των συνδικάτων υπό την διακυβέρνηση Θάτσερ. Η κυβέρνηση και οι εργοδότες όμως έχουν κάθε λόγο να φοβούνται, καθώς ο εργατικός ριζοσπαστισμός αναπτύσσεται γρήγορα σε νέες συνθήκες και με μια νέα γενιά εργαζομένων, που είτε δε βίωσε άμεσα, είτε δεν είχε καν γεννηθεί εκείνο τον φοβερό χειμώνα του 1979.

Είναι αλήθεια πως τον Αύγουστο του 2022 ο πληθωρισμός στο Ηνωμένο Βασίλειο έφτασε το 10,1%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών, και συνεχίζει να αυξάνεται3. Παρά ταύτα, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά με τη δεκαετία του ‘70 και τις αρχές της δεκαετίας του ‘80. Η διαφορά είναι το ποσοστό ανεργίας. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ‘70, το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας ήταν το 1974, στο 3,7%. Έως το 1984, είχε φτάσει στο 11,8%. Ο πληθωρισμός είχε φτάσει στο αποκορύφωμά του το 1975, στο 22,6%4. Έως το 1979 ο μέσος όρος του πληθωρισμού στη Μεγάλη Βρετανία ήταν 13,35 %5 και η ανεργία είχε ανέλθει σε 1,1 εκατομμύρια ανέργους. Μετά την ανάληψη της κυβερνητικής εξουσίας από τους Συντηρητικούς το 1979, η ανεργία αυξήθηκε σε πάνω από τρία εκατομμύρια άνεργους έως το 19836. Η νεοφιλελεύθερη οικονομική αναδιάρθρωση υπό την ηγεσία των κυβερνήσεων των Τόρις σημάδεψε την ύφεση στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και του 1990, με την ανεργία, την εργασιακή ανασφάλεια, τις ιδιωτικοποιήσεις μαζί με ακραία αντισυνδικαλιστική νομοθεσία.

Το ποσοστό της ανεργίας την άνοιξη του 2022 στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν 3,7%. Αυτό είναι χαμηλότερο ποσοστό από εκείνο της Γερμανίας (5,1%) και της Γαλλίας (8,1%). Το ποσοστό ανεργίας δηλαδή είναι στη Βρετανία ιστορικά συγκρίσιμο με τη δεκαετία του 1950 και του 1960 όπου τα ποσοστά ανεργίας ήταν πολύ χαμηλά (περίπου 3% κατά μέσο όρο)7.

Για να γίνουμε πιο σαφείς, υπάρχουν πλέον περισσότερες κενές θέσεις εργασίας από ότι άνεργοι8, γεγονός που δίνει στους εργαζόμενους δυνητικά μεγαλύτερη διαπραγματευτική δυνατότητα απέναντι στους εργοδότες τους.

Αυτή η πραγματικότητα έδειξε τις πρώτες επιπτώσεις της μέσα στην πανδημία. Εκεί αρχίσαμε να βλέπουμε ενθαρρυντικά σημάδια ότι οι εργαζόμενοι αξιοποίησαν την έλλειψη εργατικού δυναμικού σε τομείς όπως ο κλάδος της εστίασης για να διαπραγματευτούν το ύψος των αμοιβών τους.

Αντίθετα όμως με τα μεταπολεμικά χρόνια, η μείωση της ανεργίας δεν έχει οδηγήσει ούτε σε νέες κατακτήσεις ούτε και σε μαζικά συνδικάτα. Ο κοινωνικός μισθός (κράτος πρόνοιας) λεηλατήθηκε σε βάθος χρόνου και η ακρίβεια ολοένα και ροκάνιζε τον καθαρό μισθό.

Αυτή τη κατάσταση έρχεται να συμπληρώσει η εμφάνιση ενός καλπάζοντος πληθωρισμού. Οι εργαζόμενοι όχι μόνο αναγκάζονται να πιέσουν για αυξήσεις μισθών ή να δουν το βιοτικό τους επίπεδο να υποβαθμίζεται σημαντικά, αλλά και το σχετικό κόστος της απεργίας μειώνεται σε μεγάλο βαθμό. Επί του παρόντος, ο υψηλός και αυξανόμενος πληθωρισμός συνυπάρχει με μια στενή αγορά εργασίας σε μια σειρά ειδικευόμενα επαγγέλματα, μειώνοντας τον φόβο των εργαζομένων να χάσουν τη δουλειά τους και αυξάνοντας την πίεση στους εργοδότες να αυξήσουν τους μισθούς.

Ένα ζοφερό οικονομικό σκηνικό είναι πιθανό να σημάνει περαιτέρω εκτεταμένες απεργίες για τους επόμενους μήνες ή ακόμη και χρόνια. Η Τράπεζας της Αγγλίας (η κεντρική τράπεζα του Ηνωμένου Βασιλείου) εκτιμάει ότι ο πληθωρισμός απέχει πολύ από την κορύφωσή του και θα μπορούσε να ξεπεράσει το 13%. Η Τράπεζα πιστεύει επίσης ότι η ύφεση θα διαρκέσει περισσότερο από τρία χρόνια και η ανεργία θα αυξηθεί σε ποσοστό πολύ πάνω από 6% πριν από το τέλος του 20259. Η Τράπεζα της Αγγλίας είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο του πληθωρισμού μέσω της αυξομείωσης των επιτοκίων. Η κεντρική τράπεζα του Ηνωμένου Βασιλείου θα ανεβάσει τα επιτόκια, αυξάνοντας την πίεση του κόστους ζωής για το τεράστιο κομμάτι των νοικοκυριών που έχουν στεγαστικά δάνεια. Η λογική είναι ότι η αύξηση των επιτοκίων θα καταστήσει δυσκολότερο για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να δανειστούν χρήματα, μειώνοντας τις δαπάνες (ζήτηση) και μειώνοντας έτσι τις πληθωριστικές πιέσεις. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι η υπερβολική ζήτηση, αλλά η αδύναμη παραγωγή – κάτι που η αύξηση των επιτοκίων θα επιδεινώσει. Η αύξηση των επιτοκίων θα ωθήσει τις υπερχρεωμένες επιχειρήσεις στην πτώχευση, προκαλώντας ανεργία και μειώνοντας τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος που είναι πιθανό να μειώσει τον πληθωρισμό. Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι τεράστιες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας είναι επίσης υφεσιακές και θα αφήσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις με λιγότερα χρήματα να ξοδέψουν και να επενδύσουν.

Η ενδεχόμενη επιστροφή του στασιμοπληθωρισμού θα είναι καταστροφική για τα λαϊκά στρώματα, τους εργαζόμενους, όσους λαμβάνουν επιδόματα, τους ανθρώπους που έχουν ένα σταθερό εισόδημα, (π.χ συνταξιούχοι), και προπαντός για τους ανέργους.

Επί του παρόντος πληθωρισμός κυριαρχεί στα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία (ONS) καταγράφει ότι ο Δείκτης Τιμών Λιανικών Πωλήσεων - RPI (Ετήσια) έφτασε στο 11,7% και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) έφθασε στο 9,1%10. Το Γραφείο Αγορών Φυσικού Αερίου και Ηλεκτρικής Ενέργειας (Ofgem) ανακοίνωσε ότι οι τιμές της οικιακής ενέργειας θα αυξηθούν κατά 80% την 1η Οκτωβρίου11, ενώ αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλες αυξήσεις. Αυτά τα άλματα στο κόστος ζωής αντιπροσωπεύουν μια δραματική μείωση του βιοτικού επιπέδου για τις εργαζόμενες τάξεις. Αλλά δεν είναι μόνο οι τιμές της ενέργειας που αυξάνονται, αυξάνονται και οι τιμές των τροφίμων, των ενοικίων και των στεγαστικών δανείων.

Το 2022, όμως, δεν είναι το 1979 ούτε το 1948 (έτος ίδρυσης του Εθνικού Συστήματος Υγείας - NHS). Τα συνδικάτα δεν είναι πανίσχυρα. Όμως, ούτε και η η εργατική τάξη δεν είναι η ίδια. Το 1979 ήταν η αρχή του τέλους για την παράδοση του συνδικαλισμού με σπονδυλική στήλη το βιομηχανικό προλεταριάτο. Η αυτοπεποίθηση της εργατικής τάξης είχε τότε ήδη περάσει δια πυρός και σιδήρου, σε βάθος σχεδόν 2 αιώνων για να εξασφαλίσει τα απαραίτητα της διαβίωσης. Η διαδρομή αυτή δεν ήταν ρόδινη. Αυτή η εργατική τάξη δέχτηκε μια συντριπτική ήττα την οποία συμβολίζει το τσάκισμα της απεργίας των ανθρακωρύχων το 1984. Η νέα εργατική τάξη και ειδικά εκείνη που κινείται ολοένα και πιο μαχητικά, διαφέρει ακόμα και από τους εργαζόμενους την εποχή των εξεγέρσεων για τον κεφαλικό φόρο (1990), ο οποίος στη συνέχεια καταργήθηκε.

Η σύγχρονη βρετανική εργατική τάξη δεν είναι μόνο πολύ περισσότερο πολυεθνική από ποτέ άλλοτε, σε σύγκριση με το παρελθόν, αλλά έχει και πολύ λιγότερα ιστορικά βαρίδια από αυτά που κατέστησαν τα συνδικάτα συμφιλιωτικούς κοινωνικούς εταίρους και το Εργατικό Κόμμα πλήρως αστικοποιημένο (Νιλ Κίνοκ, Τόνι Μπλερ, Γκόρντον Μπράουν, Κιρ Στάρμερ).

Η εργατική τάξη σήμερα είναι πολύ οργισμένη. Ειδικά μετά τα τελευταία 2 χρόνια της πανδημίας. Η πηγή της οργής είναι ο απροκάλυπτος, ακραίος νεοφιλελευθερισμός. Ο Θατσερισμός διαρκείας στη Βρετανία σημαίνει απλά για τον εργάτη, περισσότερη εκμετάλλευση, λιγότερες αποδοχές και ραγδαία μετά βιομηχανική ανάπτυξη. Η πανδημία, η καρατόμηση του ΕΣΥ, η αισχροκέρδεια των ιδιωτικών εταιρειών ενέργειας, τα κέρδη ρεκόρ των πολυεθνικών και τέλος οι μισθοί κάτω από το κόστος ζωής, γίνονται ολοένα και λιγότερο ανεκτά. Αυτή τη φορά η εργατική τάξη δεν έχει απέναντι της τη Σιδηρά Κυρία αλλά μια κυβέρνηση ακροδεξιών φιλελευθέρων χωρίς καμία νέα στρατηγική κατεύθυνση, μετά το Brexit. Η άρχουσα τάξη διαθέτει αλαζόνες υποψήφιους για την ηγεσία ενός κόμματος (και κατά συνέπεια για την πρωθυπουργία), οι οποίοι είναι διχασμένοι ανάμεσα σε κοινωνικά συντηρητικούς δεξιούς νεοφιλελεύθερους (που θέλουν μειώσεις φόρων, περικοπές στις κρατικές πρόνοιες, πλήρης απορρύθμιση του εργατικού δικαίου) και κοινωνικά φιλελεύθερους που θέλουν να διατηρήσουν τη δοσολογία της υπάρχουσας φιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής.

Όποιο ανδρείκελο των αφεντικών κερδίσει την υποψηφιότητα και αναλάβει τη θέση του πρωθυπουργού είναι βέβαιο ότι θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει τον πληθωρισμό ως αφορμή για περαιτέρω επιθέσεις στα δικαιώματα των εργαζομένων και ακόμη περισσότερη αντι-συνδικαλιστική νομοθεσία. Η κυβέρνηση όμως έχει πήλινα πόδια. Οι απεργοί το οσμίζονται αλλά και ο μνησίκακος Μπόρις Τζόνσον το γνωρίζει επίσης. Άλλωστε, κατά τη διάρκεια της πολιτικής κρίσης που μαστίζει το Συντηρητικό Κόμμα, αυτός πήγε διακοπές στην Ελλάδα.

Στις τελευταίες εκλογές (2019) στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι Συντηρητικοί θριαμβολογούσαν για την πλειοψηφία τους, καθώς κέρδισαν το 43,6% της λαϊκής ψήφου – το υψηλότερο ποσοστό για οποιοδήποτε κόμμα από το 197912. Όλα αυτά κατέρρευσαν με την ουσιαστική παραίτηση του πρωθυπουργού, τιμονιέρη του Brexit, Μπόρις Τζόνσον. Τώρα, χωρίς προφανή διάδοχο στην πρωθυπουργία (διάδοχο στην ηγεσία του Συντηρητικού κόμματος), η κυβέρνηση βρίσκεται εκτεθειμένη σε ένα συνδυασμό λαϊκής δυσαρέσκειας για τα πολλαπλά σκάνδαλα που στιγμάτισαν των Τζόνσον, τον αχαλίνωτο πληθωρισμό (κόστος ζωής), και τη διαδεδομένη αίσθηση ανικανότητας και ακυβερνησίας, καθώς τα κρούσματα του Covid-19 αυξάνονται. Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η Βρετανία αντιμετώπισε έναν από τους χειρότερους καύσωνες στη ιστορία της χώρας φέρνοντας στο προσκήνιο την κλιματική καταστροφή που εκτυλίσσεται σε όλο το πλανήτη. Καθώς η κλιματική καταστροφή επιδεινώνεται, θα υπάρξουν περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις στη Βρετανία, από τις ελλείψεις σε πολλές από τις πρώτες ύλες που απαιτούνται για την απεξάρτηση από τον άνθρακα.

Οι υποψήφιοι διάδοχοι–δελφίνοι του Τζόνσον, είναι ο πολυεκατομμυριούχος Ρίσι Σούνακ και η εκατομμυριούχος Λιζ Τρας. Και οι δυο τους δεν προσεγγίζουν τη δημοτικότητα του Τζόνσον μετά το Brexit και τις εκλογές του 2019. Πρόκειται για μια καταστροφή για τους Συντηρητικούς.

Είναι αλήθεια ότι η ανεργία στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει πέσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν 50 ετών13. Είναι επίσης αλήθεια ότι το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι από τα χειρότερα στην Ευρώπη. Ο πλούτος στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ακόμη πιο άνισα κατανεμημένος από ό,τι τα εισοδήματα. Το 2016, το ONS υπολόγισε ότι το πλουσιότερο 10% των νοικοκυριών κατέχει το 44% του συνολικού πλούτου της χώρας. Το φτωχότερο 50%, αντίθετα, κατέχει μόλις το 9%14.

Το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, είχε μειωθεί πριν από την κρίση Covid-19. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η εισοδηματική ανισότητα παρέμεινε χαμηλότερη από τα επίπεδα που είχαν επιτευχθεί πριν από την οικονομική ύφεση (2008)15. Όμως, η πανδημία επιδείνωσε τις υπάρχουσες ανισότητες στο Ηνωμένο Βασίλειο, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η θνησιμότητα στα φτωχά λαϊκά στρώματα16.

Χαρακτηριστικό των ταξικών αντιθέσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ότι τα χρόνια πριν ενσκήψει η πανδημία και ειδικά τα χρόνια μετά την τελευταία οικονομική κρίση το 2008, τα βρετανικά νοικοκυριά βρέθηκαν σε επισφαλή θέση17. Ο βασικός λόγος ήταν η μη αύξηση των μισθών και η ανεπαρκής στήριξη του κράτους ως εγγυητή έναντι μελλοντικών κρίσεων. Το 2022, η Βρετανία βρίσκεται στην ενδέκατη θέση σε αριθμό δισεκατομμυριούχων στον κόσμο18. Αυτή είναι η ταξική ανισότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο και αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας δεκαετίας κυβερνητικής εξουσίας της δεξιάς.

Η οργή, ο πληθωρισμός και το κόστος ζωής δεν εξηγούν από μόνα τους την άνοδο των απεργιακών κινητοποιήσεων το 2022. Η οργή, για παράδειγμα, για την ανισότητα και το ρατσισμό εξηγεί τις εξεγέρσεις του 2011 στην Αγγλία, κατά τη διάρκεια των οποίων χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους σε πόλεις μετά το φόνο του μαύρου Βρετανού Μαρκ Ντάγκαν19. Σήμερα, η οργή αποτελεί το υπόβαθρο για όλες τις ζυμώσεις που αναπτύσσονται μέσα και γύρω από τις γραμμές του συνδικαλιστικού κινήματος.

Αν στις εξεγέρσεις του 2011 ήταν εμφανής η απουσία μιας πολιτικοποιημένης αριστεράς στο δρόμο, ο λόγος για αυτό ήταν απλός. Δεν υπάρχει μια μαζική, ριζοσπαστική αριστερά στο Ηνωμένο Βασίλειο. Για την ακρίβεια, για την πλειοψηφία του κόσμου, η «αριστερά» είναι το συνδικαλιστικό κίνημα, και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία είχε φροντίσει ώστε οι μάζες των συνδικαλισμένων εργαζομένων να αποτελούν απλά πηγή οικονομικών εσόδων για τις τεράστιες υποδομές των συνδικάτων καθώς και των παχυλών μισθών επαγγελματιών συνδικαλιστών με χαρακτηριστικά εισοδηματιών.

Σε βάθος δεκαετιών τα μέλη των συνδικάτων έχουν μετατραπεί σε παθητικούς αιμοδότες της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας και σιωπηλούς χρηματοδότες του Εργατικού Κόμματος. Οι τοπικές των συνδικάτων (με αξιόλογες όμως εξαιρέσεις, π.χ οι τοπικές του RMT και του UCU -το Συνδικάτο Εκπαιδευτικών στα Πανεπιστήμιά και τα Κολλέγια), υπολειτουργούν και οι συμμετοχή στις αρχαιρεσίες των μαζικών συνδικάτων, είναι κάτι λιγότερο από απογοητευτικές. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, το 2017, κατεγράφησαν τα χαμηλότερα επίπεδα απεργιακών κινητοποιήσεων από την έναρξη των καταγραφών το 1893, έτος των πρώτων εθνικών απεργιών των ανθρακωρύχων στη Βρετανία20. Αυτή η πραγματικότητα αφενός αποτελεί προϊόν των παραλυτικών αντισυνδικαλιστικών νόμων, αφετέρου όμως αντανακλά τη χρόνια ηθελημένη ανεπάρκεια τόσο της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας όσο και της νεοφιλελεύθερης σοσιαλδημοκρατίας (το Εργατικό Κόμμα) να καταργήσει στη πράξη αυτούς του νόμους.

Η πλειοψηφία της συνδικαλιστικής γραφειοκρατία δεν ενθαρρύνει τους εργαζόμενους σε δράση. Οι ίδιοι γραφειοκράτες πιστεύουν είτε ότι οι εργαζόμενοι δεν είναι έτοιμοι να αγωνιστούν, είτε ότι το συμφέρον των συνδικάτων είναι η πολιτική της Κοινωνικής Συνεργασίας (Social Partnership), με το κράτος. Αυτή είναι, έως τις μέρες μας, η πολιτική του TUC21.

Όταν βρίσκονται, συνήθως σπάνια, υποψήφιοι για αναγνωρισμένες θέσεις «Shop Steward» (Συνδικαλιστές Βάσης), τείνουν να συσσωρεύουν εμπειρίες και να είναι θεματοφύλακες της κρατικής νομοθεσίας για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία.

Δεν εννοούμε φυσικά, ότι η συνδικαλιστική γραφειοκρατία καταφέρνει διαρκώς να συγκρατεί τις εξαγριωμένες μάζες των μελών, που ανυπομονούν να συμμετάσχουν στον αγώνα. Ταυτόχρονα όμως δεν είναι αλήθεια ότι η διάθεση μεταξύ των εργαζομένων είναι, παντού και πάντα, μια διάχυτη ηττοπάθεια. Η εμπειρία έως τώρα δείχνει ότι απεργιακή δράση φέρνει αποτελέσματα τόσο σε θέματα αυξήσεων των μισθών όσο και στην στρατολόγηση νέων μελών στα συνδικάτα.

Η τακτική της ταξικής συνεργασίας δεν πρόκειται να ανατραπεί από τα πάνω. Αυτό που συμβαίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο σήμερα είναι μια πίεση για αλλαγή πλεύσης κάτω από την πίεση της αυξανόμενης οργής και αυτοπεποίθησης του εργαζόμενου λαού. Αυτή η διαδικασία έως τώρα είναι οργανική, μέσα στις γραμμές της λαϊκής βάσης, και ολοένα και περισσότερο αρχίζει να εκφράζεται από συνδικαλιστές ηγέτες που αφουγκράζονται τη δυναμική που αναδύεται. Το στοίχημα για αυτούς δεν είναι η επιβίωση του συνδικαλιστικού κινήματος ως μηχανισμού για πολιτικές δοσοληψίες, αλλά η ίδια η αναγέννηση του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος.

Αυτή είναι και η αιτία της υστερίας της κυβέρνησης των συντηρητικών.

Τον Απρίλιο του 2022 το TUC δήλωσε ότι οι απεργιακές κινητοποιήσεις είναι περισσότερες από κάθε άλλη φορά τα τελευταία πέντε χρόνια. Η εφημερίδα Guardian αναφέρει ότι τον Απρίλιο του 2022 το συνδικάτο GMB είχε συμμετάσχει σε 42 διαμάχες μεταξύ Οκτωβρίου 2021 και Μαρτίου 2022, δηλαδή αριθμός επταπλάσιος σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2019-20. Το μεγαλύτερο συνδικάτο στη Βρετανία, το UNITE, συμμετείχε σε 30 διαμάχες, δηλαδή σχεδόν τετραπλάσιος αριθμός σε σχέση με τα τρία προηγούμενα χρόνια22.

Ήδη μέσα στο 2021 υπήρξε με ανοδική τάση αύξησης του αριθμού των ψηφοφοριών για απεργίες, καθώς και μια αίσθηση διευρυμένης δυσαρέσκειας, με κέντρο τις μισθολογικές αμοιβές. Ωστόσο, πολλές από τις απεργιακές κινητοποιήσεις ανεστάλησαν καθώς η διαπραγμάτευση οδήγησε σε βελτιωμένες συμφωνίες. Το φράγμα όμως έσπασε στις 21 Ιουνίου του 2022, όταν τα μέλη του Εθνικού Συνδικάτου Εργαζομένων στους Σιδηροδρόμους, τη Ναυτιλία και τις Μεταφορές (RMT) προχώρησαν σε κυλιόμενες απεργιακές κινητοποιήσεις για τους μισθούς και τις σχεδιαζόμενες αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, που θα εμπεριείχαν και απολύσεις.

Οι απεργιακές κινητοποιήσεις, που συνεχίζονται έως και αυτές τις μέρες, είναι από τις μεγαλύτερες απεργιακές κινητοποιήσεις στη Βρετανία από το 1989. Η απεργία είναι εθνικής εμβέλειας και έχει επηρεάσει ολόκληρο το σιδηροδρομικό δίκτυο του Ηνωμένου Βασιλείου, με εξαίρεση μόνο τη Βόρεια Ιρλανδία. Συνολικά έχουν κινητοποιηθεί σχεδόν 40.000 εργαζόμενοι και η ηγεσία του RMT απολαμβάνει το 80% της στήριξης από τη βάση των μελών του.

Το παρατεταμένο και κυλιόμενο απεργιακό σχέδιο σήμαινε ότι μέλη του RMT στον σιδηρόδρομο του Λονδίνου απέργησαν στις 19 Αυγούστου μαζί με 1.600 μέλη του συνδικάτου UNITE, οι οποίοι είναι οδηγοί στα λεωφορεία της ιδιωτικής εταιρείας London United. Οι οδηγοί των λεωφορείων συνέχισαν τις απεργιακές τους κινητοποιήσεις και στις 20 Αυγούστου.

Το αξιοσημείωτο εδώ δεν είναι μια ήσσονος σημασίας απεργία οδηγών λεωφορείων. Η σημασία βρίσκεται στην απόφαση του RMT να απειλήσει με συντονισμένες απεργιακές κινητοποιήσεις, σε βάθος χρόνου, κάτι το οποία θα μπορούσε να καταργήσει στη πράξη τους αντισυνδικαλιστικούς νόμους της Θάτσερ.

Οι πέντε νόμοι για την απασχόληση και ο ένας συνδικαλιστικός νόμος που εισήχθησαν από τις συντηρητικές κυβερνήσεις της Θάτσερ και Τζον Μέιτζορ από το 1979 έως το 1997 περιόρισαν το δικαίωμα της απεργίας και εμποδίζουν τα συνδικάτα να κινητοποιούν τα μέλη τους προς υποστήριξη άλλων συνδικάτων. Απαιτούνται ψηφοφορίες για απεργιακές κινητοποιήσεις (50% των μελών). Η παραβίαση της νομοθεσίας μπορεί να επιφέρει κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων των συνδικάτων και βαριά πρόστιμα.

Πάνω από 40.000 εργαζόμενοι του ομίλου BT απέργησαν (Παρασκευή 29 Ιουλίου), ενάντια στην μείωση, επί της ουσίας, των μισθών (αυξήσεις κάτω από το όριο του πληθωρισμού) την ώρα που η εταιρεία ανακοίνωσε κέρδη 500 εκατομμυρίων στερλινών. Είναι η πρώτη απεργία των εργαζομένων στον όμιλο BT εδώ και 35 χρόνια. Οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα στο Εδιμβούργο που εκπροσωπούνται από το UΝΙΤΕ απέργησαν από τις 18 έως τις 30 Αυγούστου στο πλαίσιο μισθολογικής διαμάχης. 130 φορτοεκφορτωτές, οδηγοί και οδοκαθαριστές που απασχολούνται στο Συμβούλιο του Νιούχαμ στο ανατολικό Λονδίνο έχουν ανακοινώσει απεργία από Σάββατο 27 Αυγούστου έως τις 3 Σεπτεμβρίου σε μια διαμάχη για τους μισθούς και τις συνθήκες εργασίας. Τον Ιούλιο του 2022, οι λιμενεργάτες μέλη του UNITE στο λιμάνι του Φέλιξτοου ψήφισαν για απεργιακές κινητοποιήσεις. Στις αρχαιρεσίες οι εργαζόμενοι κατέγραψαν 92% υπέρ της απεργίας σε ποσοστό συμμετοχής 81% των μελών23. Στην απεργία συμμετείχαν 1.900 μέλη του UΝΙΤΕ, μεταξύ των οποίων οδηγοί γερανών, χειριστές μηχανημάτων και στοιβαδόροι. Οι λιμενεργάτες προχώρησαν στην πρώτη απεργιακή κινητοποίηση αυτού του είδους (8 ημέρες) εδώ και 30 χρόνια (από το 1989) σε ένα από μεγαλύτερα λιμάνια φόρτωσης εμπορευματοκιβωτίων (αναλαμβάνει το 48% των εμπορευμάτων της χώρας)24. Τον Αύγουστο σειρά πήραν 120.000 εργαζόμενοι των ταχυδρομείων (Post Office – Royal Mail), που εκπροσωπούνται από το Συνδικάτο Εργαζομένων στην Επικοινωνία (CWU). Τα μέλη του CWU στη Bασιλικό Ταχυδρομείο (Royal mail) πραγματοποιούν απεργιακές κινητοποιήσεις στις 26 και 31 Αυγούστου και στις 8 και 9 Σεπτεμβρίου 2022. Ο λόγος για της απεργίες είναι ότι οι προτεινόμενες αυξήσεις μισθών είναι πολύ κάτω από τον καλπάζοντα πληθωρισμό25.

Μία από τις πιο αξιοσημείωτες αλλά και με πολλά διδάγματα απεργιακές δράσεις, υπήρξε η απεργία των εργαζομένων στην αποθήκη της Amazon στο Τίλμπουρι, του Έσεξ. Η απεργία είναι αξιοσημείωτη καθώς ήταν αυτό που ονομάζεται «Wild Cat Strike» (ανεπίσημη απεργία χωρίς κάλυψη συνδικάτου). Είναι πολύ σημαντική απεργία καθώς εκατοντάδες εργάτες στο Τίλμπουρι συμμετείχαν αυθόρμητα στον αγώνα για την οργάνωση των εργαζομένων στην Αmazon, που αναπτύσσεται στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Γερμανία, την Ιταλία και τη Πολωνία. Είναι ένας αγώνας διεθνικός, με οργάνωση από τα κάτω, με τους από κάτω στο τιμόνι. Η διεθνική εμπειρία αυτή προσφέρει στη σύγχρονη εργατική τάξη έναν πλούτο μεθόδων συνδικαλιστικής οργάνωσης, χωρίς δογματισμούς και εύκολες συνταγές. Η σπουδαιότητα του αγώνα αυτού δεν μπορεί να εξαντληθεί στο άρθρο αυτό. Όμως, η περίπτωση της Amazon στο Τίλμπουρι είναι διδακτική σε ότι αναφορά τα απεργιακά γεγονότα στη Βρετανία.

Στις 4 Αυγούστου 2022 από 700 έως 1.000 εργαζόμενοι προχώρησαν σε στάση εργασίας και διαμαρτυρία στο εργοτάξιο όπου απασχολούνται περίπου 3.500 εργαζόμενοι. Ο λόγος είναι αυτό που περιγράφηκε ως «κλωτσιά στα δόντια», μια αύξηση μισθού 35 πένες (0,35 στερλίνες) παραπάνω την ώρα26. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, από την επόμενη μέρα οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν και σε άλλες αποθήκες, συμπεριλαμβανομένων των Τίλμπουρι, Ντάρτφορντ, Μπελβεντίερ, Χέμελ Χέμστεντ και Τσέστερφιλντ27. Ορισμένα από τα πιο πρωτοπόρα μέλη της ομάδας εργαζομένων στην Amazon (που οργανώνονται κατά κύριο λόγο μέσα από τα social media) προσπαθούν να αναπτύξουν μια κάποια μορφή εθνικού συντονισμού. Ταυτόχρονα τα γιγαντιαία συνδικάτα GMB και UNITE σπεύδουν ανακοινώνουν την υποστήριξη τους (νομική, οικονομική κτλ).

Είναι σίγουρο πως δεν έχουμε ακούσει για πρώτη φορά για τους εργαζόμενους της Amazon στη Βρετανία. Η σημασία όμως αυτής της συγκυρίας δεν μπορεί να υποβαθμιστεί. Ανοργάνωτοι εργαζόμενοι ευέλικτης εργασίας, από αυτούς που τα συνδικάτα αδυνατούν να στρατολογήσουν, κινούνται από τα κάτω, αυθόρμητα, με βάση τις βιοποριστικές τους ανάγκες αλλά σε πλήρη γνώση των εργατικών αγώνων στην Amazon, σε διεθνής κλίμακα, και σε πλήρη σύμπλευση, με τη σιγουριά που αποπνέει η απεργιακή καμπάνια ενός σχετικά μικρού συνδικάτου, του RMT. Όταν οι αυθόρμητες μάζες εργαζομένων συναντούν τα πλήθη των οργανωμένων εργατών τότε αναπτύσσονται και όροι μιας αντεπίθεσης της εργατική τάξης.

Οι ανεπίσημες «άγριες» απεργιακές κινητοποιήσεις (που δεν έχουν προκηρυχθεί από συνδικάτο) είναι πολύ σημαντικές. Υπήρξαν φέτος αξιόλογες καθιστικές διαμαρτυρίες. Πέρα από τις αποθήκες τις Amazon που αναφέραμε, υπήρξε η κινητοποίηση των εργαζομένων στο διυλιστήριο πετρελαίου στο Γκρανγκεμάουθ (10 Αυγούστου, 2022)28. Εκεί το προσωπικό συντήρησης και επισκευών μπλόκαρε το δρόμο προς τα βυτιοφόρα σε μια διαμάχη για τους μισθούς τους. Επίσης άξια αναφοράς είναι η απεργία 100 εργαζόμενων που προχώρησαν σε απεργιακή κινητοποίηση δίχως συνδικαλιστική κάλυψη στο εργοστάσιο Cranswick Continental Foods στο Πίλσγουορθ του Μπιούρι (28 Ιουλίου 2022). Εκεί οι εργαζόμενοι ήρθαν σε ρήξη με την εργοδοσία για τις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές τους29.

 

Μια νέου τύπου ανάκαμψη του εργατικού κινήματος;

Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η δυναμική και το μέλλον οποιουδήποτε απεργιακού κύματος. Το ιστορικό του συνδικαλιστικού κινήματος της μεταθατσερικής Βρετανίας είναι αυτό της ήττας ή των επαίσχυντων συμφωνιών. Σήμερα όμως έχει εμφανιστεί μια σειρά συνδικαλιστών/τριών ηγετών οι οποίοι/οποίες είναι έτοιμοι/ες να αγωνιστούν, όπως για παράδειγμα ο Μικ Λιντς (γ.γ. του RMT) και η Σάρον Γκράχαμ (γ.γ. του UNITE). Η ίδια η εκλογή τέτοιων ηγεσιών αντανακλά μια αλλαγή συσχετισμών στη βάση των συνδικάτων. Πρόκειται για μια μειοψηφία αριστερών συνδικαλιστών, η οποία όμως είναι πολύ δυναμική. Ο συνδικαλιστής ηγέτης του CWU, Ντέιβ Γουόρντ, έχει δηλώσει ότι ο ίδιος και άλλοι συνδικαλιστές ηγέτες θέλουν να καλέσουν σε συντονισμένη απεργιακή δράση, στην οποία να μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι εργαζόμενοι στη Βρετανία. Όμως, η τελευταία φορά που έγινε γενική απεργία στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν το 1926, όταν τρία εκατομμύρια εργάτες, μέλη συνδικάτων, πραγματοποίησαν απεργία για εννέα ημέρες. Αυτό δεν είναι τυχαίο.

Παρόλο που τα αριστερά συνδικαλιστικά στελέχη είναι πιο πιθανό να ενθαρρύνουν τους αγώνες των εργαζομένων, εξακολουθούν να ανήκουν στην ίδια κοινωνική ομάδα με τους δεξιούς συνδικαλιστές, και ως εκ τούτου υπόκεινται, συνήθως, στις ίδιες δομικές, συντηρητικές και γραφειοκρατικές πιέσεις που επηρεάζουν όλους τους συνδικαλιστές ηγέτες. Ακόμη και οι πιο ριζοσπάστες συνδικαλιστές ηγέτες μπορούν να αποδειχτούν εξίσου ικανοί να συγκρατήσουν τους αγώνες των εργαζομένων ή να οδηγήσουν τους εργατικούς αγώνες σε βιαστικούς συμβιβασμούς και τελικά στην ήττα.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αφορούν την Βρετανική εργατική τάξη ως προς την ικανότητά της να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις του κεφαλαίου και των εκπροσώπων του, είναι η έλλειψη σοβαρών εμπειριών πολιτικών αγώνων, με τους οποίους να διευρύνονται τα πλαίσια και οι δυναμικές των οικονομικών της αγώνων, προκαλώντας έτσι σοβαρές μετατοπίσεις στους συσχετισμούς της ταξικής πάλης.

Ιστορικά, σε πολλά από τα οργανωμένα εργατικά κινήματα της Ευρώπης, ιδίως σε εκείνα με οργανικούς δεσμούς ή ρίζες με την παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία, υπήρξε μια αυστηρή διχοτόμηση της οικονομικής πάλης και της πολιτικής πάλης. Ειδικά στη Βρετανία, το Εργατικό κόμμα ή/και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία έλεγχε και περιόριζε τους αγώνες των εργαζομένων μέσα σε αυστηρά όρια. Όρια τα οποία προλόγιζαν την ήττα ή περιόριζαν της κατακτήσεις της εργατικής τάξης.

Η εποχή που διανύουμε, με την έως τώρα εξελισσόμενη πολιτική και οικονομική κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεν διευκολύνει τη συνταγή «μια από τα ίδια» ως προς τη διακυβέρνηση του κράτους και της εργατικής τάξης. Η Μεγάλη Βρετανία, καθώς και άλλες μεγάλες οικονομίες (Γαλλία, Γερμανία, ΗΠΑ) οδεύουν ολοταχώς σε τροχιά ύφεσης30. Όμως σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται να επιστρέφουν εκείνες οι δυναμικές που θα μπορούσαν πιθανόν να αντιστρέψουν τους έως τώρα αρνητικούς συσχετισμούς της ταξικής πάλης. Οι εργαζόμενοι δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχτούν την άγρια επίθεση στο βιοτικό τους επίπεδο. Τα συνδικάτα τραβιούνται στη σύγκρουση με τους εργοδότες κάτω από τη πίεση ολοένα και πολυπληθέστερων εργαζόμενων μαζών.

Το κόμμα των Εργατικών (Labour), μετά την εκδίωξη, ουσιαστικά, του τέως ηγέτη του κόμματος Τζέρεμι Κόρμπιν, έχει κάνει και πάλι το κόμμα πολιτική εφεδρεία και δεκανίκι για την άρχουσα τάξη. Η επαναθεμελίωση του Labour ως «Blue Labour»31 σημαίνει ότι η πίεση της φιλελεύθερης σοσιαλδημοκρατίας προς τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία μπορεί να οδηγήσει σε μια γρήγορη διαπραγμάτευση προς όφελος της οικονομικής ανάπτυξης και των συμφέρονταν των καπιταλιστών.

Με την εχθρότητα και την αποστασιοποίηση του Labour από τις απεργίες, οι Εργατικοί του ηγέτη Κιρ Στάρμερ έχουν καρφώσει ένα μαχαίρι στην πλάτη των ανθρώπων πάνω στους οποίους στηρίζεται το Labour. Αυτό είναι αρνητικό καθώς δεν υπάρχει άλλη πολιτική έκφραση της εργατικής τάξης που να είναι σε θέση να προωθήσει τις διεκδικήσεις της εργατικής τάξης στη κεντρική πολιτική σκηνή.

Το πολιτικό κενό που δημιουργείτε θα μπορούσε να καλυφθεί από την πολιτικοποίηση της εργατικής τάξης ως αποτέλεσμα της κλιμάκωσης της βιοποριστικής της πάλης. Τα πλοκάμια του Εργατικού κόμματος φθίνουν και πρέπει να μαραζώσουν οριστικά. Η εργατική τάξη στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν πάντα εδώ και η ταξική πάλη έπαιρνε ακραίες μορφές σε όλη την μεταθατσερική περίοδο, αλλά το βασικά της χαρακτηριστικά ήταν η ήττα, η διάλυση του εργατικού κινήματος και οι σκληρές επιθέσεις των καπιταλιστών και των κυβερνήσεων όλης αυτής της περιόδου. Σήμερα φαίνεται να επιστρέφουν εκείνες οι δυναμικές που φέρνουν την εργατική τάξη στο προσκήνιο ως αποφασιστικό πολιτικό παράγοντα του τόπου. Η διεθνής οικονομική κατάσταση ενισχύει τις δυνατότητες της διεθνικοποίησης των αγώνων της εργατικής τάξης, σε έναν κόσμο συγχρονισμένο από την πανδημία και την οικουμενική απειλή της οικολογικής καταστροφής.

Είναι όμως πολύ νωρίς ακόμα για να δούμε να πούμε με μια σχετική ευκρίνεια, προς τα πού θα μπορούσε να κατευθυνθεί σήμερα αυτή η κοινωνική αναταραχή που αναπτύσσεται έχοντας ως άξονα τις απεργιακές κινητοποιήσεις. Θα μπορούσαμε να πούμε, ότι είναι πια «αδύνατον η κυρίαρχη τάξη να διατηρήσει την εξουσία χωρίς κάποια αλλαγή: ...υπάρχει κρίση, με κάθε μορφή, στις ανώτερες τάξεις, μια κρίση στις πολιτικές της άρχουσας τάξης, που οδηγεί σε ρήγματα από όπου η απογοήτευση των καταπιεσμένων τάξεων ξεσπάΤην ίδια στιγμή: «τα βάσανα και η αγανάκτηση των μαζών έχουν αυξηθεί ακόμα περισσότερο από το συνηθισμένο» και «σαν αποτέλεσμα..., υπάρχει μια όλο και αυξανόμενη κινητικότητα στις μάζες». Όμως, αν και φαίνεται ότι «οι ανώτερες τάξεις “δεν μπορούν να κυβερνήσουν με τον παλιό τρόπο”», δεν μπορούμε να πούμε με ανάλογη βεβαιότητα, ότι και «οι κατώτερες τάξεις “δεν θέλουν να ζουν όπως πριν”», τουλάχιστον προς το παρόν (τα παραθέματα από Β. Ι. Λένιν, Η χρεοκοπία της II Διεθνούς).

Έτσι λοιπόν, σ’ αυτή τη φάση, οι δυσκολίες του αστικού κόσμου της Βρετανίας να ανασυνταχτεί και να διαμορφώσει μια στρατηγική προοπτική στην οποία θα εξαναγκάσει (με την πειθώ ή με τη βία) τις εργατικές μάζες να πειθαρχήσουν, συναντιούνται με τις δυσκολίες ανασυγκρότησης και οργάνωσης των εργατικών μαζών και την ανυπαρξία μιας ορατής, ανεξάρτητης ταξικής προοπτικής εργατικού κινήματος. Αυτή τη στιγμή το εργατικό κίνημα στη Βρετανία βρίσκεται μπροστά σε έναν αβέβαιης ακόμα έκβασης: «...αγώνα που τελείωνε κάθε φορά με έναν επαναστατικό μετασχηματισμό ολόκληρης της κοινωνίας ή με την από κοινού καταστροφή των τάξεων που αγωνίζονταν(Κ. Μαρξ, Φ. Έγκελς, Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος).

 

 

Σημειώσεις

1 “Unemployment rate (aged 16 and over, seasonally adjusted): %”, Office for National Statistics, https://www.ons.gov.uk/employmentandlabourmarket/peoplenotinwork/unemployment/timeseries/mgsx/lms.

2 «Απεργιακός καύσωνας στη Βρετανία: Τραβούν χειρόφρενο οι συγκοινωνίες στο Λονδίνο», naftemporiki, 19 Αυγούστου 2022, https://m.naftemporiki.gr/story/1896320/apergiakos-kausonas-sti-bretania-traboun-xeirofreno-oi-sugkoinonies-sto-londino

3 Thomas Kingsley “Inflation – live: Boris Johnson accused of being on ‘shore leave’ as UK faces recession”, Independent, 17 Αυγούστου 2022, https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/cost-of-living-inflation-rate-uk-2022-b2146596.html.

4 “Changes in the economy since the 1970s”, Office for National Statistics, https://www.ons.gov.uk/economy/economicoutputandproductivity/output/articles/changesintheeconomysincethe1970s/2019-09-02.

5 “Inflation Great Britain 1979”, Inflation.eu, https://www.inflation.eu/en/inflation-rates/great-britain/historic-inflation/cpi-inflation-great-britain-1979.aspx.

6 “The Thatcher years in statistics”, BBC, 9 Απριλίου 2013, https://www.bbc.com/news/uk-politics-22070491.

7 “Unemployment”, politics.co.uk, https://www.politics.co.uk/reference/unemployment/.

8 “Job vacancies outpace unemployment for first time”, BBC, 17 Μαΐου 2022, https://www.bbc.com/news/uk-61475720.

9 Bank of England, “Monetary Policy Report”, Monetary Policy Committee, Αύγουστος 2022, https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/files/monetary-policy-report/2022/august/monetary-policy-report-august-2022.pdf.

10 Richard Partington and Rowena Mason, “UK inflation rises to 9.1%, its highest rate in 40 years”, The Guardian, 22 Ιουνίου 2022, https://www.theguardian.com/business/2022/jun/22/uk-inflation-rises-to-91-its-highest-rate-in-40-years.

11 “Ofgem updates price cap level and tightens up rules on suppliers”, ofgem, 26 Αυγούστου 2022, https://www.ofgem.gov.uk/publications/ofgem-updates-price-cap-level-and-tightens-rules-suppliers.

12 “Election results 2019: Boris Johnson hails ‘new dawn’ after historic victory”, BBC, 13 Δεκεμβρίου 2019, https://www.bbc.com/news/election-2019-50776671.

13 Delphine Strauss and George Parker, “UK unemployment falls to lowest level in nearly 50 years”, Financial Times, 17 Μαΐου 2022, https://www.ft.com/content/8015b43f-5cdd-443e-bdcc-3079d4582e48.

14 “Wealth in Great Britain Wave 5: 2014 to 2016”, Office for National Statistics, https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/personalandhouseholdfinances/incomeandwealth/bulletins/wealthingreatbritainwave5/2014to2016.

15 “Household income inequality, UK: financial year ending 2019”, Office for National Statistics, https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/personalandhouseholdfinances/incomeandwealth/bulletins/householdincomeinequalityfinancial/financialyearending2019.

16 “Life expectancy falls as a result of COVID-19”, The University of Manchester, 6 Οκτώβριος 2021, https://www.manchester.ac.uk/discover/news/life-expectancy-falls-as-a-result-of-covid-19/.

17 Richard Blundell Monica Costa Dias Robert Joyce Xiaowei Xu, “Covid-19: the impacts of the pandemic on inequality”, IFS, 11 Ιουνίου 2020, https://ifs.org.uk/publications/covid-19-impacts-pandemic-inequality.

18 Richard J. Chang, “The Countries With The Most Billionaires 2022”, Forbes, 2022, https://www.forbes.com/sites/richardjchang/2022/04/05/the-countries-with-the-most-billionaires-2022/?sh=1546e664b57e.

19 “Shooting of Mark Duggan”, Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Shooting_of_Mark_Duggan.

20 “Labour disputes in the UK: 2017”, Office for National Statistics, https://www.ons.gov.uk/employmentandlabourmarket/peopleinwork/workplacedisputesandworkingconditions/articles/labourdisputes/2017.

21 “New social partnership bill puts workers at the heart of policy making in Wales”, Wales Trades Union Congress, 7 Ιουνίου 2022, https://www.tuc.org.uk/news/new-social-partnership-bill-puts-workers-heart-policy-making-wales.

22 Tom Wall, “Industrial disputes in UK at highest in five years as inflation hits pay”, The Guardian, 2 Απριλίου 2022, https://www.theguardian.com/uk-news/2022/apr/02/strikes-in-uk-at-highest-in-five-years-as-pay-is-hit-by-inflation.

23 “Massive 92 per cent yes vote for strike action at Felixstowe Docks”, Unite the UNION, 28 Ιούλιος 2022, https://www.unitetheunion.org/news-events/news/2022/july/massive-92-per-cent-yes-vote-for-strike-action-at-felixstowe-docks/.

24 Richard Partington, “Felixstowe strikes: how will they affect UK shop shelves and prices?”, The Guardian, 22 Αυγούστου 2022, https://www.theguardian.com/business/2022/aug/22/felixstowe-strikes-what-dispute-affect-uk-trade.

25 Alex Lawson, “‘We have no choice’: why the strike at Royal Mail is no cookie-cutter pay row”, The Guardian, 26 Αυγούστου 2022, https://www.theguardian.com/business/2022/aug/26/why-the-strike-at-royal-mail-is-no-cookie-cutter-pay-row.

26 Simon Childs and Polly Smythe, “Hundreds of Amazon Workers Stage Wildcat Strike Over ‘Kick in the Teeth’ Pay Offer”, Novara Media, 4 Αυγούστου 2022, https://novaramedia.com/2022/08/04/hundreds-of-amazon-workers-stage-wildcat-strike-over-kick-in-the-teeth-pay-offer/. Στα ελληνικά: Simon Childs, Polly Smythe, «Εκατοντάδες εργαζόμενοι της Amazon πραγματοποιούν άγρια απεργία για μια εξοργιστική προσφορά μισθού», e la libertà, 13 Αυγούστου 2022, https://www.elaliberta.gr/%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%AE/%CE%B4%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7/8376-%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%AC%CE%B4%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%B6%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-amazon-%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BF%CF%8D%CE%BD-%CE%AC%CE%B3%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B5%CE%BE%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AC-%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%B8%CE%BF%CF%8D.

27 Joe Middleton and Sarah Butler, “Amazon staff protests spread to multiple UK depots over pay dispute”, The Guardian, 5 Αυγούστου 2022, https://www.theguardian.com/technology/2022/aug/05/amazon-staff-essex-protest-pay-dispute-coventry-bristol-rugeley.

28 Courtney Cameron, Caitlyn Dewar, “Grangemouth oil refinery workers block road to tankers in pay dispute”, News.stv, 10 Αυγούστου 2022, https://news.stv.tv/east-central/grangemouth-oil-refinery-workers-block-road-at-ineos-building-to-tankers-in-dispute-over-pay.

29 Neal Keeling, “Wildcat strike at Bury food firm as staff clash with management over pay and conditions”, Manchester Evening News, 28 Ιουλίου 2022, https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/wildcat-strike-bury-food-firm-24609809.

30 Παναγιώτης Σωτήρης, «Παγκόσμια οικονομία: Ολοταχώς προς ύφεση οι μεγάλες οικονομίες», Οικονομικός Ταχυδρόμος, 26 Ιουλίου 2022, https://www.ot.gr/2022/07/26/diethni/pagkosmia-oikonomia-olotaxos-pros-yfesi-oi-megales-oikonomies/.

31 “Blue Labour”, Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_Labour

 

 

 

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 07 Σεπτεμβρίου 2022 19:07

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.