Max Ernst, «Η Ευρώπη μετά τη βροχή ΙΙ», 1940-42.
Roseline Vacchetta
Ευρωπαϊκή Ένωση, η ταξική επίθεση του καπιταλισμού
Στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πολλές πόλεις, συστήματα μεταφορών, κατοικίες, εργοστάσια, υποδομές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις είχαν καταστραφεί. Οι θέσεις εργασίας είχαν εξαφανιστεί και η φτώχεια ήταν παντού. Έπρεπε να ξαναχτίσουμε. Θα γινόταν μια Ευρώπη που δεν θα ήταν σχεδιασμένη για να ικανοποιεί τις τεράστιες ανάγκες των ανθρώπων, αλλά για να ικανοποιεί τα κέρδη των πλουσιότερων.
Δύο αποφάσεις θα έκαναν δυνατή αυτή την Ευρώπη. Το 1945, ο Ρούσβελτ, ο Τσόρτσιλ και ο Στάλιν υπέγραψαν τη συμφωνία της Γιάλτας. Ήθελαν να αναδιοργανώσουν την Ευρώπη μετά τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας, να μοιράσουν τα κατεχόμενα εδάφη της, να επανασχεδιάσουν τα σύνορα πολλών ευρωπαϊκών κρατών και να εγγυηθούν τη σταθερότητα της νέας διεθνούς τάξης. Οι νικητές μοιράζονταν τον κόσμο.
Το 1947, το Σχέδιο Μάρσαλ επισημοποίησε ένα αμερικανικό δάνειο ύψους 16 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ευρωπαϊκή ανοικοδόμηση, με την προϋπόθεση ότι θα εισάγονταν αμερικανικός εξοπλισμός και προϊόντα σε ισόποσες ποσότητες. Αυτό εξυπηρετούσε το διπλό συμφέρον του αμερικανικού καπιταλισμού: να πουλήσει τα πλεονάσματα μιας ακμάζουσας οικονομίας και να εγκαταστήσει τις εταιρείες του σε ευρωπαϊκό έδαφος. Ο Τρούμαν, πρόεδρος των ΗΠΑ, ήθελε να περιορίσει τον κομμουνισμό, γι’ αυτό διευκόλυνε τη δημιουργία μιας καπιταλιστικής Ευρώπης, η οποία υποτίθεται ότι ήταν πιο επιθυμητή για τους λαούς από τη σοβιετική σχεδιασμένη οικονομία.
Από την αρχή της Ευρώπης, οι λαοί αγνοήθηκαν και έμειναν έξω από τις αποφάσεις που θα τους επηρέαζαν.
Η οικοδόμηση της καπιταλιστικής Ευρώπης
Η δημιουργία του ευρωπαϊκού δικαίου βασίστηκε σε συνθήκες που υπογράφηκαν μεταξύ κρατών, στην υπηρεσία των καπιταλιστικών συμφερόντων.
Το 1951, η Ευρώπη των Έξι (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία) δημιουργήθηκε με τη δημιουργία της ECSC (Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα) για μια περίοδο πενήντα ετών. Στόχος ήταν να συμφιλιωθούν η Γαλλία και η Γερμανία γύρω από ένα κοινό συμφέρον για να διασφαλιστεί η ειρήνη και η οικονομική ευημερία μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών.
Το 1957 υπογράφηκαν δύο Συνθήκες της Ρώμης. Η μία δημιούργησε τη EURATOM, για απεριόριστο χρονικό διάστημα, με σκοπό τον συντονισμό της έρευνας για την ταχεία ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Η άλλη δημιούργησε την ΕΟΚ (Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα) για την έναρξη της κοινής ευρωπαϊκής αγοράς. Καθιερώθηκαν διάφορες κοινές πολιτικές. Τα κονδύλια που διατέθηκαν για τις πολιτικές αυτές πήγαιναν αρχικά στις αγροδιατροφικές και παραγωγικές βιομηχανίες.
Το 1986, η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη επέκτεινε το πεδίο εφαρμογής των αγαθών σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες. Ο ελεύθερος και ανόθευτος ανταγωνισμός έγινε υποχρεωτικός, οδηγώντας σε ένα τεράστιο κύμα φιλελευθεροποίησης. Η ενσωμάτωση των οδηγιών σε κάθε κράτος μέλος οδήγησε σε μεγάλες ιδιωτικοποιήσεις όλων των δημόσιων υπηρεσιών (μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες, τηλεπικοινωνίες, ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο και στη συνέχεια υγεία και εκπαίδευση). Ακολούθησε επίσης η κατάργηση των εργασιακών ρυθμίσεων και της κοινωνικής προστασίας.
Το 1993, η Συνθήκη του Μάαστριχτ ίδρυσε την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Αυτό σηματοδότησε την ολοκλήρωση της οικονομικής ένωσης, με την ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, αγαθών, προσώπων και υπηρεσιών. Και την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία είναι εντελώς ανεξάρτητη, διαχειρίζεται το ευρώ και τη σταθερότητα του νομίσματος. Τα περίφημα «κριτήρια του Μάαστριχτ» παρείχαν ένα δραστικό πλαίσιο για τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Ενισχύθηκε η αυταρχική στροφή: κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) και αστυνομική και δικαστική συνεργασία.
Οι Συνθήκες του Άμστερνταμ (1997) και της Λισαβόνας (2007) –η τελευταία θεσπίζει το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα που απορρίφθηκε στη Γαλλία στο δημοψήφισμα του 2005, αλλά επικυρώθηκε από τον Σαρκοζί το 2008 με την έγκριση του Ολάντ– στοχεύουν στην πλήρη απασχόληση, την ισότητα των φύλων, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ασφάλεια. Μόνο η πτυχή της ασφάλειας έχει επιτευχθεί. Ο προϋπολογισμός του Frontex έχει εκτοξευθεί: από 6 εκατομμύρια όταν δημιουργήθηκε το 2005 σε 845 εκατομμύρια το 2023! Η κύρια αποστολή της είναι να επιστρέφει τους μετανάστες.
Με την καταστροφή των δημόσιων υπηρεσιών, την απορρύθμιση όλων των κοινωνικών κατακτήσεων και τη δολοφονική ξενοφοβία, η Ευρώπη (27 κράτη μέχρι σήμερα μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου το 2020) είναι ένα γενναιόδωρο ευεργέτημα για τους καπιταλιστές και ένας θανάσιμος κίνδυνος για τους λαούς.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Roseline Vacchetta, « L’Union européenne, offensive de classe du capitalisme », l’Anticapitaliste, 11 Ιανουαρίου 2024, https://lanticapitaliste.org/actualite/international/lunion-europeenne-offensive-de-classe-du-capitalisme.
Roseline Vacchetta, “The European Union, capitalism’s class offensive”, International Viewpoint, 12 Ιανουαρίου 2024, https://internationalviewpoint.org/spip.php?article8378
