Παρασκευή, 09 Σεπτεμβρίου 2022 15:48

Γιατί κέρδισε η απόρριψη; Ορισμένες σκέψεις για την ήττα του νέου σχεδίου για το Σύνταγμα της Χιλής.

 

 

Bruno Magalhâes

Pedro Fuentes

 

 

Γιατί κέρδισε η απόρριψη; Ορισμένες σκέψεις για την ήττα του νέου σχεδίου για το Σύνταγμα της Χιλής.

 

 

Η νίκη της επιλογής της Απόρριψης για τη διατύπωση του νέου Συντάγματος της Χιλής έχει εγείρει μια σειρά από ερωτήματα για τους διεθνιστές. Πώς είναι δυνατόν ο αγώνας για το νέο Σύνταγμα, που ήταν απαίτηση της μαζικής λαϊκής εξέγερσης του 2019 και τον οποίο ακολούθησε μια ηχηρή νίκη με σχεδόν 80% στο πρώτο δημοψήφισμα που άνοιξε τη συνταγματική διαδικασία, να επιτυγχάνει μόνο 38% λαϊκή έγκριση λίγο αργότερα;

Το ερώτημα αυτό πρέπει να απαντηθεί με τον ακριβέστερο δυνατό τρόπο. Η εξήγηση αυτού του αρνητικού αποτελέσματος μας δίνει ένα μάθημα, ένα διδακτικό παράδειγμα για το πώς να συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις επερχόμενες προκλήσεις που θα προκύψουν στη Χιλή και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Σίγουρα, το αποτέλεσμα αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί από μία μόνο αιτία, αλλά από ένα συνδυασμό αιτιών. Σε αυτό το σύντομο κείμενο, διατυπώνουμε ορισμένα στοιχεία που θεωρούμε ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Το πρώτο στοιχείο έγκειται στον χαρακτήρα της κυβέρνησης του Γκαμπριέλ Μπόρις, η οποία δεν αντιπροσωπεύει τις προσδοκίες που απορρέουν από τη λαϊκή κινητοποίηση του 2019. Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι σε μια εποχή που ο λαός κινητοποιούνταν για να βάλει τέλος σε ό,τι είχε απομείνει από το παλιό καθεστώς, που εκφράστηκε με το αίτημα για παραίτηση του πρώην προέδρου Πινιέρα, ο Μπόρις ψήφισε υπέρ μιας συνταγματικής συμφωνίας με τη δεξιά, προκειμένου να συμφωνηθεί η συνταγματική μεταρρύθμιση. Η πρόταση για ένα νέο σύνταγμα που γεννήθηκε με αυτόν τον τρόπο έγινε γνωστή ως «Σύμφωνο της κουζίνας», καθώς η συμφωνία έγινε πίσω από την πλάτη των μαζών που κινητοποιήθηκαν στα λαϊκά συμβούλια (cabildos) που οργανώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Όμως, μόνο στο πρώτο δημοψήφισμα η πλειοψηφία του 80% των ψηφοφόρων ενέκρινε την έναρξη της συντακτικής διαδικασίας και απέρριψε την πρόταση για Μικτή Συντακτική Συνέλευση (μεταξύ των ήδη εν ενεργεία βουλευτών και των νέων συνταγματικών βουλευτών), επιλέγοντας μια συντακτική συνέλευση με περισσότερες εξουσίες, η οποία ξεκίνησε τις εργασίες της από τη λεγόμενη «λευκή σελίδα», χωρίς τις διατάξεις του Συντάγματος Πινοσέτ.

Κατά τη διάρκεια της συντακτικής διαδικασίας, η οποία είχε πρωτοφανή χαρακτηριστικά, όπως η ισότητα των φύλων και η εκπροσώπηση των αυτόχθονων πληθυσμών, διεξήχθησαν οι εκλογές που έφεραν τον Μπόρις στην εξουσία και οι οποίες κατά κάποιο τρόπο προμήνυαν την ήττα της περασμένης Κυριακής. Στον πρώτο γύρο, ο πρώην ηγέτης των φοιτητών ηττήθηκε από τον ακροδεξιό υποψήφιο (Χοσέ Αντόνιο Καστ) και η νίκη του στον δεύτερο γύρο σχετίζεται άμεσα με τους περισσότερους από ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους που δεν είχαν προσέλθει στις κάλπες στον πρώτο γύρο.

Από τον σχηματισμό της κυβέρνησής του μέχρι σήμερα, η πολιτική του ήταν μια πολιτική συμβιβασμού με τις άρχουσες τάξεις, χωρίς να τις αντιμετωπίζει με συγκεκριμένα μέτρα (τα οποία θα έπρεπε να είναι ριζοσπαστικά) για την επίλυση των προβλημάτων που περνάει η Χιλή. Η κυβέρνηση φθείρεται εν μέσω ενός πληθωρισμού 13% και μιας αύξησης του κόστους του βασικού καλαθιού τροφίμων που δεν λαμβάνει υπόψη την αξία των μισθών. Ως αποτέλεσμα, το σημερινό ποσοστό αποδοχής του είναι λιγότερο από 30%.

Κατά συνέπεια, η πολιτική του απέναντι στο νέο Σύνταγμα ήταν αντιφατική, διστακτική και η υποστήριξή του ήταν άτολμη. Συνεπής με τη συμφιλιωτική πολιτική του, εξέφρασε τις επιφυλάξεις του και, μαζί με τους ηγέτες της πρώην Concertación1, έθεσε την ανάγκη να γίνουν αλλαγές στις διατάξεις του. Σε αυτό το πλαίσιο, η ψήφος απόρριψης είναι επίσης μια ψήφος τιμωρίας κατά της κυβέρνησης για την ανικανότητά της, δηλαδή δεν είναι μια συνειδητή ψήφος υποστήριξης της δεξιάς. Πρέπει να σημειωθεί ότι ένα σημαντικό μέρος της παλιάς Concertación, συμπεριλαμβανομένου του Σοσιαλιστικού Κόμματος2, υποστήριξε την Απόρριψη.

Επιπλέον, οι συνταγματικοί βουλευτές που εξελέγησαν δεν πραγματοποίησαν μια συντακτική διαδικασία που να είναι ελκυστική για τον πληθυσμό. Η εκλογή των αντιπροσώπων ήταν το αποτέλεσμα της διαδικασίας κινητοποίησης της Χιλής. Υπήρξε πλειοψηφία των ψηφοφόρων υπέρ των ανεξάρτητων και των αριστερών και η Δεξιά δεν κέρδισε ούτε το ένα τρίτο των εδρών, ποσοστό που θα έδινε δικαίωμα βέτο στο στρατόπεδο αυτό βάσει του Συμφώνου του 2019.

Στη χώρα όπου τα λαϊκά συμβούλια πολλαπλασιάστηκαν το 2019, η συντακτική διαδικασία αντιπροσώπευε μια αποσύνδεση με αυτές τις εκφράσεις της λαϊκής οργάνωσης∙ οι εκλεγμένοι από το λαό αποκόπηκαν κατά κάποιο τρόπο από το λαό που τους εξέλεξε. Δεν άνοιξαν μια λαϊκή συντακτική διαδικασία, δηλαδή μια λαϊκή διαδικασία διαβούλευσης με τα συμβούλια του 2019, με τις οργανώσεις της βάσης των εργαζομένων της Χιλής. Η χιλιανή συνταγματική διαδικασία αναζητούσε μια πορεία που θα οργάνωνε τη λαϊκή εξουσία, μια πραγματική εναλλακτική εξουσία απέναντι στα παλιά κόμματα της δεξιάς και τη Concertación. Αλλά αυτό δεν έγινε∙ οι συζητήσεις είχαν περιοριστεί στους αντιπροσώπους της συντακτικής συνέλευσης και σε μικρούς τομείς της πρωτοπορίας, ακριβώς όταν βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια πρωτοφανή υποχρεωτική ψηφοφορία που έφερε στις κάλπες πάνω από το 85% των ψηφοφόρων, δημιουργώντας ένα αρνητικό αποτέλεσμα. Αυτό δεν σήμαινε απόρριψη όλων των προόδων του νέου συνταγματικού κειμένου, αλλά ότι μάλλον θα ήταν καλύτερα να είχε δοθεί προτεραιότητα σε εκείνες τις πτυχές που είναι πιο κοντά στην εργατική τάξη, οι οποίες θα έκλειναν τις πόρτες στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο και θα τις άνοιγαν για ένα νέο εθνικό οικονομικό μοντέλο της χώρας, ένα συγκεκριμένο μοντέλο.

Ούτε μπορεί να υποτιμηθεί ο αντίκτυπος της εκστρατείας παραπληροφόρησης των μέσων ενημέρωσης κατά του νέου Συντάγματος∙ χρησιμοποίησε fake news και τις ενέργειες μικρών μη αντιπροσωπευτικών ομάδων για να δώσει τον τόνο της εκστρατείας υπέρ της Απόρριψης.

Παρά την ήττα, είναι επίσης γεγονός ότι οι μέρες της παλιάς συμμορίας των Πινοσέτ είναι μετρημένες και ότι σύντομα θα ανοίξει μια νέα συντακτική διαδικασία, στην οποία ο Μπόρις έκανε για άλλη μια φορά λάθος και σηματοδότησε τη θέση του στο Κοινοβούλιο και στα κόμματα του καθεστώτος. Για να απαντήσουμε σε αυτή την κατάσταση, θα πρέπει η κινηματική πρωτοπορία και οι οργανώσεις της εργατικής τάξης να αναζωπυρώσουν τη φλόγα των κινητοποιήσεων και των λαϊκών συμβουλίων του 2019.

 

7 Σεπτεμβρίου 2022

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Bruno Magalhâes, Pedro Fuentes, “Why did Rejection win? Some Considerations on the Defeat of the New Text for the Chilean Constitution”, International Viewpoint, 8 Σεπτεμβρίου 2022, https://internationalviewpoint.org/spip.php?article7806. Μεταφράστηκε για το International Viewpoint από τον David Fagan. Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, https://www.europe-solidaire.org/spip.php?article63889.

 

 

Σημειώσεις

1 [Σ.τ.Μ.:] Η Concertación de Partidos por la Democracia (Συμφωνία των Κομμάτων για τη Δημοκρατία) ήταν ένας συνασπισμός πολιτικών κομμάτων της αριστεράς, της κεντροαριστεράς και του κέντρου, ο οποίος κυβέρνησε τη Χιλή από τις 11 Μαρτίου 1990 έως τις 11 Μαρτίου 2010, και μέχρι το 2013 αποτελούσε την κύρια αντιπολίτευση στην κεντροδεξιά κυβέρνηση του προέδρου Σεμπαστιάν Πινιέρα. Στη συνέχεια, τα κόμματά της ενώθηκαν με άλλες κεντροαριστερές και αριστερές δυνάμεις για να σχηματίσουν τη Νέα Πλειοψηφία (Nueva Mayoría, από το 2013 ως το 2018), η οποία από τις 11 Μαρτίου 2014 έως την ίδια ημερομηνία το 2018 ήταν ο κυβερνητικός συνασπισμός στη δεύτερη κυβέρνηση της προέδρου Μισέλ Μπατσελέτ. Αποτελούνταν από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (PDC), το Κόμμα για τη Δημοκρατία (PPD), το Ριζοσπαστικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PRSD) και διάφορες οργανώσεις του Σοσιαλιστικού Κόμματος της εποχής (PS-Núñez, PS-Almeyda, PS-Mandujano, PS-Histórico, USOPO κ.λπ.). Στη συνέχεια, τα κόμματα-μέλη του αποτέλεσαν μέρος του συμπλέγματος που είναι γνωστό ως Νέα Πλειοψηφία , το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το Κομμουνιστικό Κόμμα (PC) και το Ευρύ Κοινωνικό Κίνημα (MAS). Η Concertación δημιουργήθηκε το 1988 ως Concertación de Partidos por el No (Συμφωνία των Κομμάτων για το Όχι), και συγκέντρωσε τους κύριους τομείς της αντιπολίτευσης στη στρατιωτική δικτατορία του στρατηγού Αουγκούστο Πινοσέτ, τον οποίο νίκησε στο δημοψήφισμα της 5ης Οκτωβρίου 1988. Βλ.: «Concertación de Partidos por la Democracia», Wikipedia, https://es.wikipedia.org/wiki/Concertaci%C3%B3n_de_Partidos_por_la_Democracia.

2 [Σ.τ.Μ.:] Το Σοσιαλιστικό Κόμμα (Partido Socialista de Chile / PS) ιδρύθηκε το 1933. Πρόκειται για το παραδοσιακό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Χιλής. Δύο ηγέτες του έχουν γίνει πρόεδροι της Δημοκρατίας, ο Σαλβαδόρ Αλλιέντε (1970-1973) και η Μισέλ Μπατσελέτ (2006-2010 και 2014-1018). Εντάχθηκε στην Concertación και αργότερα στην Nueva Mayoría, αν και έχει προσχωρήσει και σε εκλογικές συνεργασίες με τους Χριστιανοδημοκράτες (σε δημοτικές εκλογές). Το 1920 εντάχθηκε στην Unidad Constituyente, μαζί με τους Χριστιανοδημοκράτες, αλλά στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2021 στήριξε τον Γκαμπριέλ Μπόρις. Είναι ένα τυπικό «σοσιαλφιλελεύθερο» κόμμα.

 

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 09 Σεπτεμβρίου 2022 15:51

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.