Μέλη των δυνάμεων ασφαλείας της κυβέρνησης της Συρίας μαζί με πολίτες στις ακτές της Λατάκιας, στις 9 Μαρτίου (Omar Haj Kadour/AFP via Getty Images)
*Παρά τις σφαγές στα παράλια, υπάρχει ακόμη ελπίδα για τη νέα Συρία
Η φασιστική απειλή δεν έχει σε καμία περίπτωση τελειώσει στη Συρία, ούτε και η επανάσταση.
Η αναμέτρηση μεταξύ των αδιάλλακτων ασαντιστών[1] και των νέων ηγετών της χώρας, η οποία δεν εκδηλώθηκε στις 8 Δεκεμβρίου του περασμένου έτους, συμβαίνει τώρα. Ακόμη χειρότερα, η επακόλουθη θρησκευτική κατάρρευση που φοβούνταν οι Σύριοι μπορεί κάλλιστα να βρίσκεται σε εξέλιξη.
Στις 6 Μαρτίου, οι ασαντιστές στις παράκτιες περιοχές εξαπέλυσαν συντονισμένες επιθέσεις εναντίον των συριακών δυνάμεων ασφαλείας, σκοτώνοντας πολύ περισσότερους από 100.[2] Ελεύθεροι σκοπευτές επιτέθηκαν επίσης και σκότωσαν πολίτες, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους δεκάδες άνθρωποι. Νοσοκομεία και ασθενοφόρα αποτέλεσαν στόχους, και οι αυτοκινητόδρομοι έκλεισαν από πυρά.
Η βία αντιμετωπίστηκε με μαζική λαϊκή αντίδραση. Σε πόλεις σε όλη τη Συρία πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις υπέρ της κυβέρνησης και απαίτησαν την ταχεία καταστολή των ασαντιστών. Ο κόσμος απέρριψε απόλυτα την ιδέα της επιστροφής στο τρομερό παρελθόν των θαλάμων βασανιστηρίων και των βομβών βαρελιών. Εξέφρασαν επίσης την οργή τους για τα «απομεινάρια» του καθεστώτος Άσαντ, όπως είναι γνωστά, που αρνήθηκαν την προσφερόμενη συμφιλίωση.
Παρά το εξτρεμιστικό τους υπόβαθρο, οι νέες αρχές είχαν εκπλήξει πολλούς Σύριους με τη ρεαλιστική προσέγγισή τους απέναντι στο παλιό καθεστώς, προσφέροντας αμνηστία σε όλους τους μαχητές εκτός από τους κορυφαίους εγκληματίες πολέμου και διαβεβαιώνοντας τους ανθρώπους όλων των αιρέσεων και εθνοτήτων ότι τα δικαιώματά τους θα διασφαλίζονταν. Οι Σύριοι ήλπιζαν ότι οι ασαντιστές και η κοινότητα των Αλαουιτών[3] από την οποία προέρχονταν πολλοί, θα αναγνώριζαν με τη σειρά τους το κακό που είχαν κάνει στη χώρα και θα προσπαθούσαν να επανορθώσουν. Αντί γι’ αυτό επιτέθηκαν σε νοσοκομεία.
Δεκάδες χιλιάδες οργισμένοι άνδρες έσπευσαν στα παράλια για να υποστηρίξουν την κυβέρνηση. Εκτός από τις φάλαγγες των φιλοκυβερνητικών πολιτοφυλακών, ένοπλοι πολίτες εντάχθηκαν στο κύμα, παρά την ανακοίνωση του υπουργείου Εσωτερικών που ζητούσε από τους πολίτες να μην εμπλακούν.
Αν και οι μάχες συνεχίζονται, οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν ανακτήσει τον έλεγχο των αστικών κέντρων. Όμως, οι καταχρήσεις κατά των Αλαουιτών πολιτών κινδυνεύουν να μετατρέψουν αυτή την άμεση νίκη σε μακροπρόθεσμη ήττα.
Υπήρξαν πολυάριθμες εκτελέσεις μαχητών του Άσαντ στο πεδίο της μάχης. Πολύ χειρότερα, το αξιόπιστο Συριακό Δίκτυο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα[4] αναφέρει ότι τουλάχιστον 327 άμαχοι[5] εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες σε διάφορες τοποθεσίες. Αυτή –η πρώτη σφαγή που διαπράχθηκε από άνδρες που συνδέονται με τις νέες αρχές– είναι μια καταστροφή.
Η Συρία πρέπει να αφήσει πίσω της τις σφαγές
Οι ένοχοι ήταν πιθανότατα μέλη του μόνο εν μέρει ενσωματωμένου Συριακού Εθνικού Στρατού και όχι μαχητές της HTS, αλλά το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο. Παίζει το παιχνίδι των ασαντιστών, φορτίζοντας ενδεχομένως ένα αντάρτικο που θα επανδρωθεί από Αλαουίτες που έχασαν τις θέσεις τους στο στρατό ή τις ψεύτικες δουλειές τους στη διογκωμένη γραφειοκρατία των ασαντιστών και που τώρα φοβούνται τη θρησκευτική εξόντωση.
Οι δολοφονίες παίζουν επίσης το παιχνίδι των ξένων υποστηρικτών της ανταρσίας – με κυριότερο το Ιράν. Ο ερευνητής Gregory Waters αναφέρει ότι νεαροί άνδρες σε αλαουιτικά χωριά έσπευσαν να παραλάβουν όπλα που τους παρέδωσαν άγνωστοι φορείς με φορτηγά[6]. Άλλες αξιόπιστες πηγές κάνουν λόγο για συντονισμό μεταξύ των ασαντιστών και της Χεζμπολλάχ του Λιβάνου, καθώς και των SDF υπό την ηγεσία του PKK.
Η Ρωσία μπορεί να βοήθησε στην καθοδήγηση της επίθεσης από ένα κέντρο επιχειρήσεων στην αεροπορική βάση Χμεϊμίμ. Και η βία συνέπεσε με μια νέα ισραηλινή εισβολή στην επαρχία Κουνέιτρα, παράλληλα με μια απόπειρα δολοφονίας κατά του Σουλεϊμάν Αμπντούλ Μπακί, ενός Δρούζου ηγέτη που βρίσκεται κοντά στην κυβέρνηση, η οποία πιθανότατα υποστηρίχθηκε από το Ισραήλ. Το Ισραήλ όσο και το Ιράν επιδιώκουν απεγνωσμένα να υποδαυλίσουν το χάος, ώστε η Συρία να μην μπορεί να σταθεροποιηθεί, να ανοικοδομηθεί και στη συνέχεια να αμυνθεί ενδεχομένως απέναντι σε αρπαγές γης.
Η δολοφονία αμάχων συμβάλλει επίσης στις προκαταλήψεις της Ευρώπης και των ΗΠΑ, οι οποίες είναι ήδη απρόθυμες να άρουν τις κυρώσεις και των οποίων οι πολιτικοί και τα μέσα ενημέρωσης τείνουν να κατανοούν την περιοχή μέσα από το πρίσμα των «καταπιεσμένων μειονοτήτων». Όταν ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών επισκέφθηκε πρόσφατα τη Δαμασκό, επέμεινε να συναντήσει εκπροσώπους των εκκλησιών, σαν να βρισκόμαστε στο 1860.
Αν και είναι πράγματι σημαντικό να διασφαλιστεί η προστασία όλων των συριακών κοινοτήτων, οι δυτικές προκαταλήψεις δεν αναγνωρίζουν ότι η σουνιτική πλειοψηφία είναι αυτή που έχει υποστεί γενοκτονία από τους ασαντιστές τα τελευταία 14 χρόνια. Η συντριπτική πλειοψηφία των εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων που σκοτώθηκαν, εκείνων που εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, εκείνων που βασανίστηκαν μέχρι θανάτου στις φυλακές, ήταν σουνίτες.
Οι κοινότητες που υποβλήθηκαν σε πολιορκία πείνας ήταν σουνίτες. Οι αστικές γειτονιές που έγιναν ερείπια φιλοξενούσαν κάποτε σουνίτες. Και οι άνθρωποι που εξακολουθούν να ζουν σε άθλιες σκηνές στα σύνορα της χώρας είναι όλοι σουνίτες. Η δολοφονία και η εκδίωξη αυτών των σουνιτών διαπράχθηκε από τοπικούς ασαντιστές –που διοικούνταν από Αλαουίτες αξιωματικούς– και υποστηρίχθηκαν από πολιτοφυλακές[7] που οργανώθηκαν από το Ιράν και επανδρώθηκαν από σιίτες Λιβανέζους, Ιρακινούς, Πακιστανούς και Αφγανούς.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεκάδες σφαγές σουνιτών γυναικών και παιδιών διαπράχθηκαν από παράνομες πολιτοφυλακές των Αλαουιτών και οργανώθηκαν από το καθεστώς ακριβώς για να δημιουργηθεί μια σουνιτική αντίδραση που θα τρομοκρατούσε τις μειονοτικές κοινότητες και θα τις οδηγούσε στην υποταγή[8]. Με αυτόν και με άλλους τρόπους, η κοινότητα των Αλαουιτών χειραγωγήθηκε, τρομοκρατήθηκε από το καθεστώς και έγινε συνένοχη. Αυτή είναι η σεχταριστική δυναμική που η Συρία χρειάζεται επειγόντως να σπάσει.
Ο εχθρός είναι ο ασαντισμός και το κοινωνικό μίσος του «διαίρει και βασίλευε» που δημιουργεί, όχι η κοινότητα των Αλαουιτών στο σύνολό της. Όταν οι ασαντιστές πολιορκούσαν γειτονιές σε παράκτιες πόλεις τις τελευταίες ημέρες, οι επαναστάτες προστατεύονταν σε σπίτια Αλαουιτών και σε πολλές περιπτώσεις οι Αλαουίτες προστάτευαν και παρείχαν ιατρική περίθαλψη σε τραυματισμένους Σύριους στρατιώτες.
Ήταν υπερβολικό να περιμένει κανείς ότι η Συρία θα περνούσε άμεσα από έξι δεκαετίες φασισμού και δεκατέσσερα χρόνια πολέμου στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία, ιδίως δεδομένης της περικύκλωσής της από εχθρικές δυνάμεις. Αλλά η ειρήνη, η σταθερότητα και η ευημερία είναι αυτό που θέλει να αποκτήσει η συντριπτική πλειοψηφία των Σύρων όλων των καταβολών.
Δεν είναι απαραίτητο να είναι κανείς αισιόδοξος για τις νέες αρχές για να πιστέψει ότι και αυτές φιλοδοξούν να επιτύχουν αυτούς τους στόχους. Επιθυμούν να κυβερνήσουν ένα λειτουργικό κράτος. Η εναλλακτική λύση είναι το αιματηρό χάος που δεν εξυπηρετεί κανέναν παρά μόνο τους πολλούς εχθρούς της χώρας.
«Αυτό που μας διακρίνει από τους εχθρούς μας είναι η προσήλωσή μας στις αρχές», δήλωσε ο πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα σε μια εσπευσμένη ομιλία προς το έθνος. «Ο λαός μας στην ακτή είναι δική μας ευθύνη», συνέχισε. «Τα απομεινάρια του ανατραπέντος καθεστώτος επιδιώκουν να σας προκαλέσουν να διαπράξετε καταχρήσεις, τις οποίες μπορούν να εκμεταλλευτούν για να διεκδικήσουν την ιδιότητα του θύματος και να ζητήσουν εξωτερική παρέμβαση».
Αυτή η έμμεση αναγνώριση των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν πρέπει να συνοδευτεί από παραδειγματική τιμωρία των ενόχων. Οι Ισμαηλίτες, οι Χριστιανοί, οι Σιίτες και οι περισσότεροι Δρούζοι έχουν ήδη ενταχθεί επιτυχώς στο νέο σύστημα. Οι αντι-ασαντικοί Αλαουίτες πρέπει τώρα να διοριστούν σε διοικητικές θέσεις υψηλού επιπέδου, ιδίως στις παράκτιες περιοχές. Όλοι οι Σύριοι πρέπει να εργαστούν για μια κοινωνία που θα βασίζεται στην κοινή ιθαγένεια και να ξεπεράσουν τον κοινωνικό κατακερματισμό που κληροδότησε το παλιό καθεστώς. Το έργο είναι επείγον και το διακύβευμα τεράστιο.
*Ο Robin Yassin-Kassab είναι συν-συγγραφέας του βιβλίου Burning Country: Syrians in Revolution and War, και επικεφαλής συντάκτης στα αγγλικά του ISIS Prisons Museum
Μετάφραση: elaliberta.gr
*ΣτΜ: Ο αρχικός τίτλος του άρθρου ήταν: Robin Yassin-Kassab, “Despite the Assadist triggered massacres, there is still hope for the new Syria”, The New Arab, 10 Μαρτίου 2025,
Στις 12/3 ο τίτλος του άρθρου τροποποιήθηκε από τον συγγραφέα σε "Despite coastal massacres, there is still hope for the new Syria"
https://www.newarab.com/opinion/despite-coastal-massacres-there-still-hope-new-syria.
Σημειώσεις
[1] Amr Salahi, “Syria wakes up from its Assadist nightmare. But what comes next?”, The New Arab, 16 Δεκεμβρίου 2024, https://www.newarab.com/opinion/syria-wakes-its-assadist-nightmare-what-comes-next.
[2] “Syria’s coastal cities in ruins: Burned cars, looted shops, and bodies on the streets”, The New Arab, 10 Μαρτίου 2025, https://www.newarab.com/news/syrias-coast-burned-cars-looted-shops-bodies-streets.
[3] “Thousands of Syrian Alawites cross into Lebanon to flee violence”, The New Arab, 9 Μαρτίου 2025, https://www.newarab.com/news/thousands-syrian-alawites-cross-lebanon-flee-violence.
[4] “SNHR director Fadel Abdul Ghany breaks down as he announces massacre site”, The New Arab, 10 Δεκεμβρίου 2024, https://www.newarab.com/news/snhr-director-breaks-down-live-tv-he-reveals-massacre-site.
[5] “Syria’s coastal cities in ruins: Burned cars, looted shops, and bodies on the streets”, The New Arab, 10 Μαρτίου 2025, https://www.newarab.com/news/syrias-coast-burned-cars-looted-shops-bodies-streets.
[6] Gregory Waters, https://x.com/GregoryPWaters?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Eauthor.
[7] “Iran-backed Pakistani, Afghan militants move to Iraq after Syria withdrawal”, The New Arab, 14 Φεβρουαρίου 2025, https://www.newarab.com/news/afghan-pakistani-militias-move-iraq-after-syria-withdrawal.
[8] Hanna Davis, “Inside Daraya: The Syrian town starved by Assad and freed by its people”, The New Arab, 9 Ιανουαρίου 2025, https://www.newarab.com/analysis/inside-syrias-daraya-starved-assad-and-freed-its-people.
