Σάββατο, 15 Αυγούστου 2015 13:21

Η Συρία, το Ιράκ και το Ισλαμικό Κράτος

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Joseph Daher*

 

Η Συρία, το Ιράκ και το Ισλαμικό Κράτος

 

«Η Συρία μας είναι πολύχρωμη

Όχι στον Daesh** και μαυρίλα του»

 

Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν μιλάμε για τον ισλαμικό φονταμενταλισμό ή τον ισλαμισμό σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο, για να μην παρασυρθούμε από την επικρατούσα τάση της οριενταλιστής και ρατσιστικής ατμόσφαιρας εναντίον των μουσουλμανικών κοινοτήτων στην Ευρώπη. Πρέπει να αγωνιστούμε ενάντια στον Οριενταλισμό και στον ρατσισμό και να δείξουμε ότι η Daesh [ISIS] δεν μπορεί να κατανοηθεί από την ανάγνωση του Κορανίου ή ανατρέχοντας στην ισλαμική ιστορία. Εάν προσπαθήσουμε να βρούμε τις αιτίες για την ISIS στη θρησκεία, δεν θα βγάλουμε κανένα νόημα. Πρόκειται για μια μορφή ουσιοκρατίας.

Ταυτόχρονα, νομίζω ότι είμαστε υποχρεωμένοι να είμαστε προσεκτικοί ώστε να μην παρασυρθούμε στον οριενταλισμό από την ανάποδη, με άλλα λόγια, να εξετάσουμε πολιτικά το Ισλάμ ως την λαϊκή κουλτούρα των ανθρώπων της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, καθώς επίσης και να υπαινιχθούμε ότι ο οποιοσδήποτε πιστός μουσουλμάνος είναι, κατά συνέπεια, ένας ισλαμιστής. Και τα δύο είναι λάθος. Για παράδειγμα, ακούμε συχνά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης λένε ότι υπάρχουν φιλελεύθεροι, αριστεροί και μουσουλμάνοι. Αλλά οι φιλελεύθεροι και οι αριστεροί μπορεί να είναι και μουσουλμάνοι.

Έχει υποστηριχθεί ότι οι θρησκευτικές διαμάχες είναι κάτι που υπήρχε σε όλη την ιστορία της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Ότι το σύγχρονο μίσος μεταξύ σουνιτών και σιιτών υπάρχει επειδή 1400 χρόνια πριν είχαν μια διαφορά και ότι συμβαίνει στο Ιράκ, τον Λίβανο ή το Μπαχρέιν είναι συνέπεια αυτού του γεγονότος. Ως εκ τούτου, οι θρησκευτικές διαμάχες έχουν θεωρηθεί ένα απομεινάρι της ιστορίας του παρελθόντος, που εμποδίζει τον εκσυγχρονισμό αυτών των χωρών, ενώ ταυτόχρονα είναι κάτι που έχει τις ρίζες του στους λαούς της περιοχής αυτής. Διαφωνώ κάθετα με αυτή την ερμηνεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν οποιουδήποτε είδους θρησκευτικών διακρίσεων πριν, αλλά ο τρόπος που μπορούμε να καταλάβουμε τις θρησκευτικές διαμάχες σήμερα είναι να κατανοήσουμε ότι πρόκειται για ένα προϊόν της νεωτερικότητας.

Ο σεχταρισμός δεν έχει χρησιμοποιηθεί μόνο από τις ισλαμιστικές φονταμενταλιστικές δυνάμεις, αλλά πολύ συχνά και από τα αυταρχικά καθεστώτα στην περιοχή. Ένα παράδειγμα γι' αυτό είναι το συριακό καθεστώς. Πολύς κόσμος, στα δυτικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και αυτοί που βοήθησαν τις αντεπαναστατικές μοναρχίες του Κόλπου, υιοθέτησαν μία ουσιοκρατική προοπτική και είδαν την συριακή επανάσταση ως μια σουνιτική εξέγερση εναντίον ενός καθεστώτος που διοικείται από την Αλεβιτική μουσουλμανική μειονότητα. Δεν είναι όμως ένα καθεστώς των Αλεβιτών, είναι ένα καθεστώς χτισμένο σε διαφορετική βάση εξουσίας. Το αλεβίτικο στοιχείο είναι κυρίαρχο σχεδόν στη σύνθεση της ηγεσίας των ένοπλων υπηρεσιών και των υπηρεσιών ασφαλείας, αλλά το καθεστώς βασίζεται επίσης στη σουνιτική και τη χριστιανική αστική τάξη και σε μεγάλα τμήματα των μεσαίων στρωμάτων της Δαμασκού και του Χαλεπιού. Το καθεστώς μπορεί να χαρακτηριστεί αστικό, πελατειακό, στρατιωτικό καθεστώς που έχει χρησιμοποιήσει τις θρησκευτικές διακρίσεις ακόμη και τον αραβικό σοβινισμό για να διαχωρίζει τον λαό. Κάποιες αναλύσεις της συριακής εξέγερσης θεωρούν τους σουνίτες ως καταπιεσμένους και τους Αλεβίτες ως προνομιούχους, αλλά η δεύτερη πιο φτωχή περιοχή της Συρίας ήταν τα βουνά των Αλεβιτών. Η πρώτη ήταν η περιοχή όπου πλειοψηφούν οι Κούρδοι στην Βορειοανατολική περιοχή.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την άνοδο της ISIS και άλλων φονταμενταλιστικών ομάδων σε σχέση με τη στρατηγική του καθεστώτος Άσαντ. Ενώ αυτός ο τελευταίος έλεγε ότι η επανάσταση ήταν μια σουνιτική ισλαμιστική φονταμενταλιστική εξέγερση και χτυπούσε αδιάκοπα τους δημοκράτες, κοσμικούς ακτιβιστές, τρεις μήνες αφού ξεκίνησε η εξέγερση, ο Άσαντ απελευθέρωσε το σύνολο των σαλαφιστικών και αντιδραστικών ομάδων από τις φυλακές. Η πλειοψηφία της ηγεσίας των διαφόρων ισλαμιστικών φονταμενταλιστικών ταγμάτων βρισκόταν μέσα στις φυλακές στην αρχή της επανάστασης.

Δεν μπορούμε να καταλάβουμε την ISIS χωρίς να ανατρέξουμε στην ιστορία του Ιράκ. Η ISIS δεν μπορεί να κατανοηθεί από την ανάγνωση του Κορανίου, όπως κάποιοι ουσιοκράτες και ρατσιστές προσπαθούν να ισχυριστούν. Η ηγεσία της ISIS είναι ως επί το πλείστον πρώην στρατιωτικοί διοικητές του Μπάαθ. Θα εντάξω αυτή την οργάνωση στην κατηγορία των ολοκληρωτικών οργανισμών με στρατιωτικό δυναμικό. Δεν βασίστηκε σε ένα λαϊκό κίνημα, αλλά στην στρατιωτική κυριαρχία και την πλήρη καταστολή για να επιβάλει την εξουσία της και όχι σε οποιασδήποτε μορφής εξουσία από τα κάτω.

Η αιτία για τη δημιουργία και την ανάπτυξη της ISIS πηγάζει από διάφορες αιτίες. Πρώτον, από τις πολιτικές του Σαντάμ Χουσεΐν. Το λεγόμενο εθνικιστικό καθεστώς χρησιμοποίησε τις θρησκευτικές διακρίσεις, αποκαλώντας για παράδειγμα τους σιίτες πέμπτη φάλαγγα του Ιράν, επιβάλλοντας σκληρό σοβινισμό εναντίον των Κούρδων, και ούτω καθεξής. Φυσικά, τα 10 χρόνια των οικονομικών κυρώσεων μετά το 1991 κατέστρεψαν ολοσχερώς το ιρακινό κοινωνικό ιστό και την ιρακινή κοινωνία. Η βρετανική και αμερικανική εισβολή ήταν ακόμα πιο καταστροφική, προκαλώντας μια ανθρωπιστική καταστροφή. Οι Αμερικάνοι και οι Βρετανοί ιμπεριαλιστές επανέφεραν στο Ιράκ τις χειρότερες φονταμενταλιστικές, αντιδραστικές και διεφθαρμένες δυνάμεις και συνεργάστηκαν μαζί τους. Η πολιτική των ΗΠΑ συνίστατο στην επιβολή ενός θρησκευτικού πολιτικού συστήματος, όπως στο Λίβανο. Επιπλέον, τα συνδικάτα είχαν κατασταλεί, εφαρμόστηκαν νεοφιλελεύθερες πολιτικές και ούτω καθεξής. Υπήρχαν επίσης παρεμβάσεις από τους περιφερειακούς παράγοντες, όπως οι μοναρχίες του Κόλπου, που χρηματοδοτούσαν ισλαμικές φονταμενταλιστικές ομάδες στο εσωτερικό του Ιράκ. Και από την άλλη πλευρά, υπήρξε ο ρόλος του Ιράν με την παροχή βοήθειας στην κυβέρνηση Μαλίκι και της Χεζμπολάχ η οποία παρενέβη στο εσωτερικό του Ιράκ.

Μεταξύ του 2011 και του 2013, ένα λαϊκό κίνημα στο Ιράκ, το οποίο βασιζόταν κυρίως στις περιοχές που κατοικούσαν σουνίτες, με εθνικά και δημοκρατικά αιτήματα, συνετρίβη από την κυβέρνηση Μαλίκι, με την κατηγορία ότι ήταν τρομοκράτες. Από τη στιγμή που κάποιος είναι εναντίον του καθεστώτος, κατηγορείται ότι είναι τρομοκράτης. Στη Συρία, την Αίγυπτο, το Ιράκ, γίνεται πάντα το ίδιο. Η ISIS κατάφερε να αναπτυχθεί από τις απογοητεύσεις ενός μικρού τμήματος της σουνιτικής μειονότητας.

Τον Ιούνιο 2014, ένας συνασπισμός διαφόρων σουνιτών αντιδραστικών δυνάμεων - Μπάαθ, φυλετικές δυνάμεις και IS - ήταν σε θέση να καταλάβουν την Μοσούλη. Αλλά δεν ήταν μια λαϊκή εξέγερση, όπως είπαν. Μια λαϊκή εξέγερση δεν θα είχε ως αποτέλεσμα 500.000 άνθρωποι να εγκαταλείψουν άμεσα την Μοσούλη. Ήταν ένα κανονικό στρατιωτικό πραξικόπημα. Στην αρχή θεωρήθηκε από κάποιους ως απελευθέρωση, επειδή ο ιρακινός στρατός θεωρήθηκε ότι ήταν διεφθαρμένος, μισαλλόδοξος θρησκευτικά και καταπίεζε το λαό της πόλης. Αλλά μόλις η ISIS συνέτριψε τον υπόλοιπο συνασπισμό, έγινε τελείως κατασταλτική. Αυτό συνέβη όπου επεκτάθηκε η ISIS. Δεν βασίστηκε σε ένα λαϊκό κίνημα από τα κάτω, αλλά σε μια στρατιωτική προοπτική, με σκληρή καταστολή.

Οι αντεπαναστατικές δυνάμεις, είτε είναι αυταρχικά καθεστώτα, είτε ισλαμιστικές φονταμενταλιστικές δυνάμεις, έχουν χρησιμοποιήσει τις θρησκευτικές αντιπαραθέσεις για να διαχωρίζουν τους λαούς. Ο αγώνας ενάντια στον θρησκευτικό φιαχωρισμό είναι μέρος της ταξικής πάλης. Ο ρόλος της αριστεράς είναι να δημιουργηθεί μια ανεξάρτητη, μεγάλη, δημοκρατική και προοδευτική δύναμη για να αντιμετωπίσει αυτές τις δύο δυνάμεις της αντεπανάστασης.

 

Τμήμα ομιλίας σε συνέδριο με θέμα: «Οι αραβικές εξεγέρσεις τέσσερα χρόνια μετά - Επανάσταση, Καταστολή και αντίσταση», Φεβρουάριος του 2015.

 

Joseph Daher, «Syria, Iraq and the Islamic State», Σουρία αλ-Χουρία λιλ-Άμπαντ - Syria Freedom Forever, 6 Μαΐου 2015.

 

μετάφραση: e la libertà

 

Σημειώσεις

* Ο Joseph Daher είναι μέλος της οργάνωσης, Ρεύμα Επαναστατικής Αριστεράς(Ταγιάρ αλ-Γιασάρ αλ-Θαουρί) και διαχειριστής του blog, Σουρία αλ-Χουρία λιλ-Άμπαντ - Syria Freedom Forever, (απ' το οποίο παίρνουμε και το κείμενο που δημοσιεύουμε) και συνδιαχειριστής του blog, Cafe Thawra. Έχει εκδώσει μαζί με άλλους το βιβλίο, “Penser l’émancipation. Offensives capitalistes et résistances internationals(La Dispute, Παρίσι 2013) και (μαζί με τον John Rees) το βιβλίο, “The People Demand. A short history of the Arab revolutions (Counterfire, Λονδίνο 2011). Ζει στην Ελβετία και εργάζεται στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης. Βλ. και Joseph Daher, «Συρία: Οι αντεπαναστατικές δυνάμεις έριξαν τις επαναστατικές προσδοκίες στη λήθη», e la libertà , 20 Ιουνίου 2015.

** «Daesh» είναι το αραβικό ακρωνύμιο της ISIS.

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 28 Σεπτεμβρίου 2015 12:13
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.