Παρασκευή, 04 Σεπτεμβρίου 2015 09:12

Η συριακή αστική τάξη και η λαϊκή επανάσταση

Κατηγορία Μέση Ανατολή

του Ghayath Naisse

Η επανάσταση του συριακού λαού πλησιάζοντας στο τέλος του τρίτου έτους [2014], εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον μηχανισμό του θανάτου και της καταστροφής του δικτατορικού καθεστώτος, μαζί με πολυάριθμες άλλες απειλές και κινδύνους. Οι λαϊκές μάζες έχουν κάνει τεράστιες θυσίες όλη αυτή την περίοδο: εκτός από τους περισσότερους από τους εκατό χιλιάδες που έχουν σκοτωθεί, εκατοντάδες χιλιάδες έχουν τραυματιστεί ή έχουν εξαφανιστεί, και περίπου ο μισός πληθυσμός της Συρίας έχει εκτοπιστεί στο εσωτερικό ή είναι πρόσφυγες σε γειτονικές χώρες1.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η ζοφερή εικόνα αφορά τις περιοχές που έχουν επαναστατήσει - και ως εκ τούτου, καταστραφεί - που είναι οι περιοχές όπου ζουν και εργάζονται οι λαϊκές τάξεις, μεταξύ των οποίων και η εργατική τάξη. Αυτός ο γεωγραφικός χάρτης αντιστοιχεί σε μεγάλο βαθμό στη φύση των κινητήριων δυνάμεων της επανάστασης.

Η πολιτική αντίληψη της παραδοσιακής, εθνικιστικής και σταλινικής αριστεράς, τόσο πριν από το κύμα των επαναστάσεων που σάρωσε την περιοχή όσο και κατά τη διάρκειά τους, μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα συνδυασμός από τοποθετήσεις, αυτών που ισχυρίζονται ότι η επερχόμενη επανάσταση (ή το ρεύμα επαναστάσεων) είναι μια εθνικο-δημοκρατική επανάσταση και αρκετών άλλων που μιλάνε για επαναστάσεις με στάδια, πράγμα που σημαίνει ότι το πρώτο στάδιο είναι μια εθνικο-δημοκρατική επανάσταση, αλλά με «σοσιαλιστικό ορίζοντα», στον οποίο θα φτάσει μια μέρα, στο μακρινό μέλλον. Πρόκειται για επανάληψη των συζητήσεων που έγιναν μεταξύ των αριστερών δυνάμεων υπό το πρίσμα των εμπειριών των επαναστάσεων του εικοστού αιώνα - αν και δεν βγήκαν μαθήματα από αυτές.

Αυτές οι δύο αντιλήψεις, οι οποίες αποτελούν στην πραγματικότητα μια ενιαία αντίληψη, σταλινική στην ουσία της και στην καταγωγή της, βασίζονται στην άποψη ότι υπάρχει μια εθνική αστική τάξη, ή ένας εθνικός καπιταλισμός· και αυτό απαιτεί, σύμφωνα με αυτή τη σταλινική θέση, ότι πρέπει να συμμαχήσουμε μαζί του, ώστε να φτάσουμε στο επιδιωκόμενο εθνικό-δημοκρατικό στάδιο, έτσι ώστε να οικοδομηθεί μια ισχυρή οικονομία, βιομηχανία, ανάπτυξη, κ.λ.π. Από αυτή την θεωρητική θέση, σταλινική στην καταγωγή της, έχουν προκύψει μια σειρά από Τριτο-Κοσμικές σχολές, που καταγγέλλουν μια μαφιόζικη, μεταπρατική αστική τάξη εισοδηματιών, την οποία την διακρίνουν από την εθνική βιομηχανική αστική τάξη που θα έχει ένα προοδευτικό ρόλο. Κάποιοι από αυτούς θεωρούν ότι το «επαναστατικό κόμμα» θα πρέπει να ηγηθεί μιας ταξικής συμμαχίας (λαϊκο-εθνικής και αστικής) κατά τη διάρκεια αυτού του εθνικο-δημοκρατικού σταδίου. Πρόκειται στην πραγματικότητα για επανάληψη μιας δημαγωγίας της οποίας τις ολέθριες συνέπειες τις έχουμε δει κάτω από το σύνθημα της εθνικής απελευθέρωσης, και των λαϊκών δημοκρατιών, οι οποίες αποκαλύφθηκαν ότι είναι στην πραγματικότητα καθαρά καπιταλιστικές δικτατορίες, ή καπιταλιστικά κράτη.

Στόχος μας δεν είναι μια θεωρητική αντιπαράθεση με τους παραπάνω μύθους, στους οποίους αντιταχθήκαμε με την υιοθέτηση της θεωρίας της διαρκούς επανάστασης, και της ιδέας ότι όλες οι μαζικές επαναστάσεις φέρουν μέσα τους, στην εποχή του καπιταλισμού που κυριαρχεί σε ολόκληρο τον κόσμο, τον δυναμισμό της κοινωνικής επανάστασης, δηλαδή σήμερα στην πραγματικότητα, της σοσιαλιστικής επανάστασης. Ας δούμε αντίθετα, πού βρίσκεται πραγματικά αυτή η συριακή αστική τάξη σήμερα, αυτή η τάξη, η οποία υποτίθεται, σύμφωνα με τις θέσεις που αναφέρθηκαν πιο πάνω, ενδιαφέρεται για τις «δημοκρατικές» επαναστάσεις, και ποια είναι η πολιτική και ταξική της θέση στην πραγματικότητα.

7-0108Ghayath_Naisse_Η_συριακή_αστική_τάξη-wveryv.jpg

Η δύναμη της αστικής τάξης στην οικονομία και στην πολιτική

Το καθεστώς των Άσαντ, πατέρα και γιου, έχει πετύχει, επί τέσσερις δεκαετίες, την αναδιαμόρφωση μιας μεγάλης και ισχυρής αστικής τάξης. Αλλά αυτό που ο δικτάτορας Άσαντ ο πρεσβύτερος έκανε επί τρεις δεκαετίες, από την άποψη αυτή, διακρίνεται από σύνεση και αργή επιστροφή του πνεύματος της μεγάλης αστικής τάξης, μέσω προσεκτικά μελετημένων μέτρων και με την οργανική σύνδεσή της με την κυρίαρχη εξουσία. Για να το κάνει αυτό, χρησιμοποίησε δύο εργαλεία: τον Νόμο Επενδύσεων αρ. 10 του 1991 και τη δημιουργία ενός γενικευμένου καθεστώτος διαφθοράς και γενικευμένης ληστείας, μέσω του οποίου οι ανώτεροι κρατικοί γραφειοκράτες και ειδικά η κυβερνητική κλίκα και οι εταίροι της, έγιναν με τη λεηλασία του πλούτου μια μεγάλη αστική τάξη στην αγορά ακινήτων, το εμπόριο και τη βιομηχανία. Αλλά ο Άσαντ ο πρεσβύτερος διατήρησε σε κάποιο βαθμό τον κοινωνικό ρόλο του κράτους, διατηρώντας τα δωρεάν συστήματα υγείας και εκπαίδευσης και τις επιδοτήσεις για τα βασικά προϊόντα διαβίωσης για τη μεγάλη πλειονότητα των εργαζόμενων τάξεων και απορρόφησε μέρος της ανεργίας στην εκτεταμένη κρατική γραφειοκρατία χωρίς ορθολογική παραγωγική λειτουργία, ειδικά στον στρατό, στον μηχανισμό ασφαλείας, και στις διοικητικές υπηρεσίες.

Αυτή η επιφυλακτικότητα από την άποψη της διαφύλαξης ορισμένων από τις κοινωνικές κατακτήσεις που Άσαντ ο πρεσβύτερος διατήρησε, είχε εγκαταλειφθεί από τον Μπασάρ αλ-Άσαντ, όταν διαδέχθηκε τον πατέρα του τον Ιούλιο του 2000. Καθιέρωσε τις άμεσες και βίαιες νεοφιλελεύθερες αλλαγές στην οικονομία, με μια επαίσχυντη αδιαφορία για όλες τις αναμενόμενες κοινωνικές αντιδράσεις, με την πεποίθηση ότι οι κατασταλτικοί μηχανισμοί της εξουσίας είχαν καταστρέψει, κατά τη διάρκεια δεκαετιών, κάθε προσπάθεια διαμαρτυρίας. Αυτό ήταν ένα σοβαρό λάθος, γιατί οι κοινωνικές διαμαρτυρίες δεν σταμάτησαν, αλλά αυξήθηκαν από το 2006 και μετά.

Το καθεστώς είχε ξεκινήσει την αντικοινωνική νεοφιλελεύθερη πολιτική του, υπέρ των συμφερόντων της μεγάλης αστικής τάξης της Συρίας, στο όνομα της «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς». Η κλίκα του καθεστώτος, από τότε που ο Άσαντ ο νεώτερος κληρονόμησε την ηγεσία, έφερε το ποσοστό των ατόμων που ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας από το 11 στο 33%, και, αν σε αυτό προσθέσουμε το ποσοστό των ατόμων που ζούσαν με λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα, το ποσοστό των ανθρώπων που ζούσαν σε συνθήκες φτώχειας στη Συρία το 2009 ήταν σχεδόν το μισό του πληθυσμού, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του ΟΗΕ.

Αυτή η αναπτυσσόμενη αστική τάξη είχε στην κατοχή της το 70% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία για το 2009, την εποχή που υπήρχε ένα είδος άγραφης συμφωνίας μεταξύ αυτής και της κυρίαρχης κλίκας που βρισκόταν στην εξουσία, η οποία δήλωσε στην αναπτυσσόμενη αστική τάξη: «Πλουτίστε όσο θέλετε, αλλά αφήστε μας στην εξουσία». Αυτό συνέβη κατά τη διάρκεια των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών. Έτσι, το καθεστώς έφερε συμβολικά ένα αριθμό επιχειρηματιών στο Κοινοβούλιο, το οποίο δεν έχει κανένα πραγματικό ρόλο. Αύξησε τις εξουσίες των βιομηχανικών και εμπορικών ενώσεων, και ακόμα σχημάτισε συμβούλια επιχειρηματιών με 69 μέλη το 2009, επιτρέποντας στους Σύρους επιχειρηματίες να δραστηριοποιηθούν και να συνδεθούν απ' ευθείας με εταιρείες και οργανισμούς στο εμπόριο, τις τράπεζες και τη βιομηχανία σε άλλες χώρες (αυτά τα συμβούλια, διαλύθηκαν τον Ιούνιο του 2013, ως αποτέλεσμα της αποκλεισμού και του οικονομικού μποϋκοτάζ που επιβλήθηκε στη Συρία και του περιορισμού του ρόλου τους)

Εκτός από αυτό, η μορφή της αυταρχικής διακυβέρνησης του καθεστώτος μπορεί να θεωρηθεί ότι αντιστοιχεί στην αναπτυσσόμενη αστική τάξη της Συρίας, από το γεγονός ότι δεν υπάρχει χώρος για διαμαρτυρία ενάντια στην εκμετάλλευση και τη λεηλασία, ούτε και νομικά ή συνδικαλιστικά εμπόδια απέναντι στην απληστία της.

5-aleppo13Ghayath_Naisse_Η_συριακή_αστική_τάξη.jpg

Ποια εθνική αστική τάξη;

Όταν ξέσπασε η λαϊκή επανάσταση τον Μάρτιο του 2011, ήταν αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ένα τμήμα αυτής της συριακής μεγαλοαστικής τάξης εξέφρασε την υποστήριξή της στο κυβερνών καθεστώς με την προπαγάνδα και με διακηρύξεις, σ' αυτή τη φάση των πρώτων μηνών της επανάστασης, κατά την οποία για τη δικτατορία υπήρχε ακόμα επιτακτική ανάγκη για διαδηλώσεις υποστήριξής της. Ένα άλλο τμήμα συνέχισε να χρηματοδοτεί και να οπλίζει πολιτοφυλακές πιστές στο καθεστώς, ειδικά εκείνο το τμήμα της αστικής τάξης, το οποί0 είναι συνεργάτης της κυβερνώσας οικογενειακής κλίκας.

Αλλά είναι γνωστό ότι το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και ούτε και θρησκεία, εκτός από τα κέρδη του: από το τέλος του πρώτου χρόνου της επανάστασης άρχισε να υπάρχει μια αυξανόμενη κίνηση λαθραίας εξαγωγής της περιουσίας αυτής της αστικής τάξης στο Λίβανο και σε άλλες αραβικές και ξένες χώρες. Αυτό άρχισε, κατά το δεύτερο χρόνο, με το κλείσιμο των εργοστασίων και την αυθαίρετη απόλυση δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων, ή τη μεταφορά ή την πώληση των εργοστασίων.

Η αστική τάξη δεν άργησε να αντιληφθεί τον κίνδυνο που προέκυπτε γι' αυτήν από την λαϊκή επανάσταση. Άρχισε αμέσως αυθαίρετες απολύσεις μεγάλου αριθμού εργαζομένων, ώστε να τους εμποδίσει να συμμετάσχουν σε απεργίες στα εργοστάσια, και για να προστατεύσει τα κεφάλαιά της υπό καλύτερες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση των συμφερόντων της. Η ημι-επίσημη εφημερίδα αλ-Ουάταν δημοσίευσε μια έκθεση στην οποία αναφέρεται η απόλυση περισσότερων από 85.000 εργαζομένων κατά τον πρώτο χρόνο της επανάστασης· οι μισοί από αυτούς είχαν απολυθεί στη Δαμασκό και τις γύρω περιοχές. Τα επίσημα στοιχεία έδειξαν ότι 187 επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έκλεισαν τελείως κατά την περίοδο από από 1/1/2011 έως 27/2/2012. Η έκθεση αναφέρει ότι «τα στοιχεία αυτά δεν είναι αξιόπιστα ως προς τον αριθμό των εργαστηρίων και εργοστασίων που έκλεισαν, τα οποία υπολογίζονται σε 5002».

Η βρετανική εφημερίδα Financial Times ανέφερε ότι «οι Σύροι επιχειρηματίες έχουν μεταφέρει αθόρυβα την περιουσία τους στο εξωτερικό από την αρχή της κρίσης στη χώρα. Οι οικονομολόγοι έχουν πει ότι η διαδικασία επιταχύνθηκε όταν έγιναν οι βίαιες εισβολές στα εμπορικά κέντρα στη Δαμασκό και το Χαλέπι...»3

Ο ερευνητής Σαμίρ Άμπουτ εκτίμησε την αξία των καταθέσεων που έχουν αποσυρθεί από τις τράπεζες της Συρίας από τους καταθέτες (ειδικά τους μεγαλοαστούς) μέχρι το τέλος του 2012, σε σχεδόν 100 δισεκατομμύρια λίρες Συρίας.4

Αλλά κανείς δεν έχει μια ακριβή εκτίμηση του μεγέθους του κεφαλαίου που έχει εξαχθεί λαθραία από την αστική τάξη, συμπεριλαμβανομένου και εκείνου του τμήματος που συνδέεται στενά με την κυβερνώσα οικογενειακή κλίκα, και δεν υπάρχει σωστή εκτίμηση του αριθμού των εργοστασίων που έχουν μετακινηθεί στο εξωτερικό για να να λειτουργήσουν ή να πωληθούν, ή αυτά που έχουν υποστεί καταστροφές και έχει σταματήσει η λειτουργία τους.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Δαμασκού, «η φυγή κεφαλαίων από τη Συρία εκτιμάται σε 20 δισεκατομμύρια δολάρια»5, ένας αριθμός που πιστεύουμε ότι είναι πολύ χαμηλότερος από τον πραγματικό, κυρίως επειδή αναφέρεται στις αρχές του 2013.

Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των ιδιωτικών εργοστασίων που έχουν σταματήσει να λειτουργούν στο Χαλέπι και μόνο, μια πόλη της οποίας βιομηχανία αποτελεί το 36% του συνόλου της βιομηχανίας της Συρίας, είναι μεγαλύτερος από 1.000, πράγμα το οποίο σημαίνει, αυθαίρετη απόλυση περισσότερων των 500.000 εργαζομένων.6

Αλλά η βιομηχανική αστική τάξη δεν έβγαλε λαθραία τα περισσότερα από τα εργοστάσιά της στο εξωτερικό, στο σκοτάδι της νύχτας: πολλά από τα εργοστάσια μεταφέρθηκαν έξω από τη χώρα με τη σύμφωνη γνώμη των ίδιων των συριακών αρχών, όπως αποδεικνύεται από τη δήλωση του Αιγύπτιου Υπουργού Βιομηχανίας και Εξωτερικού Εμπορίου, Χατίμ Σαλίχ, στα τέλη Μαρτίου του 2013, ότι «80 εργοστάσια της Συρίας έχουν μεταφερθεί στην Αίγυπτο» και ανέφερε ότι «υπάρχουν περισσότερα από 300 εργοστάσια που περιμένουν να βρουν περιοχή εγκατάστασης»7. Μια άλλη ένδειξη είναι η απόφαση της συριακής κυβέρνησης να αποτρέψει την μεταφορά των εργοστασίων στο εξωτερικό, η οποία εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2013,8 καθώς και η δήλωση του Σύρου οικονομικού εμπειρογνώμονα Μοχάμμαντ Σαΐντ αλ-Χαλάμπι, ότι «περίπου το 90% των βιομηχανικών εγκαταστάσεων μεταφέρθηκε στο εξωτερικό με την άδεια του κράτους και με τη σύμφωνη γνώμη των ιδιοκτητών τους...»9

Η συριακή αστική τάξη όχι μόνο έχει πουλήσει ή μεταφέρει την πλειοψηφία των εγκαταστάσεων και των εργοστασίων της, αλλά έχει επίσης εξάγει λαθραία το μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου της. Και ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει ότι ένα μεγάλο μέρος των αστών εγκατέλειψαν οι ίδιοι τη χώρα, για να βρεθούν οι ίδιοι και η περιουσία τους σε ασφάλεια, βλέποντας το συνεχιζόμενο θάνατο και την καταστροφή, που είναι αυτά τα οποία εισπράττουν οι φτωχοί και οι εργαζόμενες τάξεις, είτε άμαχοι, είτε μαχητές με τη «λαϊκή αντίσταση», είτε στρατιώτες στο στρατό του καθεστώτος. Και αυτό σε μια εποχή που το τμήμα της αστικής τάξης που παραμένει στη χώρα ανθεί και ακμάζει από την πολεμική οικονομία, πουλώντας γη, κτίρια, κάνοντας λαθρεμπόριο, με την κερδοσκοπία, τα μονοπώλια, ή άλλες κερδοφόρες δραστηριότητες που προσφέρουν οι πόλεμοι. Μερικοί απ' αυτούς μπορούν πλέον να ζήσουν αποκλειστικά απ' αυτές δραστηριότητες: είναι εκείνοι που αποκαλούνται πολέμαρχοι.

Βλέπουμε αυτό που μοιάζει με μετανάστευση μιας «τάξης», ή ενός μεγάλου μέρος της, εκτός της χώρας, περιμένοντας, οι άλλες τάξεις να φθείρουν η μία την άλλη (μεταξύ των οποίων και το τμήμα της τάξης που κατέχει τα ηνία της πολιτικής εξουσίας) στον βίαιο αγώνα τους, μέχρι τα πράγματα να σταθεροποιηθούν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να επιστρέψει και να κυριαρχήσει για μια ακόμη φορά, σε συνθήκες περισσότερο κατάλληλες από πολιτική και οικονομική άποψη. Αυτή είναι η τάξη που έχει η ίδια διατηρηθεί φυσικά και διατηρεί όλες τις οικονομικές και χρηματοπιστωτικές δυνάμεις της.

Διάφορες πηγές συμφωνούν σχετικά με την εκτίμηση ότι στις αρχές του 2013, ο αριθμός των «Σύρων επιχειρηματιών που έχουν περάσει στην Αίγυπτο είναι περίπου το 30% των επιχειρηματιών οι οποίοι έχουν εγκαταλείψει τη Συρία: 50.000 επενδυτές.»10

Αυτό επιβεβαιώνεται, παρά την κάποια διαφορά στις εκτιμήσεις, από τις πολυάριθμες επίσημες δηλώσεις στη Συρία. Ο Μάζεν Χούμουρ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Εμπορικού Επιμελητηρίου της Δαμασκού, ανακοίνωσε ότι «το 60% των επιχειρηματιών εγκατέλειψαν τη χώρα κατά την κορύφωση της κρίσης, με αποτέλεσμα οι απώλειες της οικονομίας να υπολογίζεται σε 20 δισεκατομμύρια δολάρια».11 Την ίδια στιγμή, ο Μουρουούα αλ-Αϊτούνι, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Δαμασκού και των γύρω περιοχών, ανακοίνωσε ότι «το 70% των Σύρων επιχειρηματιών έχουν εγκαταλείψει τη χώρα και αυτό είναι πολύ ανησυχητικό.»12

10-226ac6fed12a137b078daGhayath_Naisse_Η_συριακή_αστική_τάξη7a1766779.jpg

Η εργατική τάξη και ο απλός λαός

Η συριακή εργατική τάξη είχε υποστεί από τα πάνω μία παραμορφωτική επίδραση στους αγώνες της και στη συνδικαλιστική της δράση από τότε που το Μπάαθ πήρε την εξουσία, αλλά το καθεστώς πέτυχε τη σύνδεση των εργατικών συνδικάτων με το ίδιο (εννοούμε εδώ την ανώτερη ηγεσία των συνδικάτων) το 1974, με το σύνθημα του «πολιτικού συνδικαλισμού». Ανάλογη είναι και η περίπτωση των υπόλοιπων συνδικαλιστικών και επαγγελματικών οργανώσεων, όπως της Ένωσης Αγροτών ή της Φοιτητικής Ένωσης και άλλων.

Το 2011, κατά τους πρώτους μήνες της επανάστασης, το κυβερνών κόμμα της αστικής τάξης χρησιμοποίησε, εκτός από την μακρά παράδοση τρομοκρατίας και καταστολής, και αυτές τις «κίτρινες» συνδικαλιστικές δομές, για να κινητοποιήσει μεγάλο αριθμό εργαζομένων, δημοσίων υπάλληλων και εκπαιδευτικών σε διαδηλώσεις υπέρ του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Αλλά το καθεστώς, αφενός από φόβο ότι οι διαδηλώσεις αυτές θα μπορούσαν να στραφούν εναντίον του, και αφετέρου επειδή είχε ζητήσει από το στρατό να καταστείλει τις αντιπολιτευτικές λαϊκές κινητοποιήσεις, σταμάτησε να οργανώνει διαδηλώσεις για τη στήριξη του - το οποίο καθεστώς, επαναλαμβάνουμε, επωφελήθηκε από την υποστήριξη και τη χρηματοδότηση πολλών από την μεγάλη αστική τάξη της Συρίας.

Είναι γνωστό ότι το συριακό καθεστώς μισεί ανοιχτά και φοβάται δύο βασικά τμήματα της κοινωνίας, τους εργαζόμενους και τους φοιτητές. Στο ιδρυτικό κείμενο του κυβερνώντος Εθνικού Προοδευτικού Μετώπου - το οποίο αποτελείται από το Κόμμα Μπάαθ, μερικά μικρά εθνικιστικά κόμματα και τους σταλινικούς κομμουνιστές – συμπεριέλαβε μια παράγραφο που τονίζει τη δέσμευση των κόμματων αυτών να απέχουν από δραστηριότητες στους τομείς αυτούς, καθώς και στο στρατό.

Αλλά η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού οδήγησε, από το 2006 και μετά, σε σημαντική αύξηση των εργατικών και λαϊκών κινητοποιήσεων και διαδηλώσεων. Τα παράπονα εξαπλώθηκαν ακόμη και στις τάξεις των ίδιων των επίσημων συνδικάτων. Ήταν αξιοσημείωτο ότι από την αρχή της επανάστασης, η βία και η καταστροφή του καθεστώτος έπληξε κυρίως τις περιοχές στις οποίες ζουν και εργάζονται οι εργαζόμενες μάζες, στα περίχωρα της Δαμασκού, τη Ντέραʼα τη Χομς, το Χαλέπι και το Ντέιρ αλ-Ζουρ. Ταυτόχρονα, η αστική τάξη έκανε συνεχώς αυθαίρετες απολύσεις εργατών, ακόμη και σε εργοστάσια που δεν κινδύνευαν από τη βία και σε περιοχές πιστές στο καθεστώς.

Από την πλευρά του, το καθεστώς πολιορκεί με τις πολιτοφυλακές του και με τον διοικητικό του μηχανισμό τις εργατικές συνδικαλιστικές οργανώσεις που έχουν απομείνει, και προσπαθεί να κάνει αυτό το τμήμα των εργατών να υποστηρίξει τον πόλεμό του, και να εμποδίσει τα μέλη τους να είναι ή να δρουν ως τάξη με τα δικά της ξεχωριστά συμφέροντα. Κυρίως η χειροτέρευση του βιοτικού επιπέδου και η οικονομική κατάρρευση της χώρας, πιέζουν αυτούς οι οποίοι εξακολουθούν να έχουν μια δουλειά να προσπαθούν να την διατηρήσουν κι εκείνους οι οποίοι έχουν χάσει τη δουλειά τους να αναζητούν εργασία, η οποία δεν είναι διαθέσιμη υπό τις παρούσες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες. Ορισμένοι απ' αυτούς που έχουν μείνει άνεργοι αναγκάστηκαν είτε να ενταχθούν στις ομάδες αγωνιστών της αντιπολίτευση, οι οποίες καταβάλλουν αποζημίωση στους μαχητές τους, είτε να ενταχθούν στον λεγόμενο «Εθνικό Στρατό της Συρίας», ένα είδος πολιτοφυλακής του καθεστώτος, όχι κατ' ανάγκη από πεποίθηση, αλλά ως μέσο επιβίωσης.

Η γενική εικόνα της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης της Συρίας έχει γίνει περισσότερο από τραγική. Ο αριθμός των ανέργων, στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2013, έχει φθάσει στους 2.960.000 περίπου, ανεβάζοντας έτσι το ποσοστό της ανεργίας στο 47,8%13, ενώ το πραγματικό εργατικό δυναμικό έχει μειωθεί περίπου στα 3,1 εκατομμύρια εργαζόμενους σήμερα (2013), παίρνοντας υπόψη ότι ήταν περίπου 6 εκατομμύρια το 2010. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε αύξηση του αριθμού των ατόμων που εργάζονται στον ανεπίσημο τομέα της οικονομίας, όπως είναι οι πλανόδιοι πωλητές όλων των ειδών των εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένου του πετρελαίου, και οι λαθρέμποροι.

2-2013-10-28T182305Z_01_SYR25_RTRIDSP_3_SYRIA-CRISIS-1831.jpg

Οι συνθήκες διαβίωσης για μεγάλα τμήματα των εργατών και των λαϊκών στρωμάτων έχουν επιδεινωθεί σε τέτοιο σημείο που η Ένωση Εργατών της Δαμασκού αναγκάστηκε να επικρίνει τις υπάρχουσες συνθήκες στην ετήσια έκθεσή της για το τρέχον έτος (2013), παρουσιάζοντας πολύ υψηλούς αριθμούς οι οποίοι επιβεβαιώνουν τη συρρίκνωση του βιοτικού επιπέδου που πραγματοποιείται. Αναφέρει, για παράδειγμα, ότι το κράτος έχει διοχετεύσει στην οικονομία μια τεράστια ποσότητα χρήματος, η οποία ώθησε τον δείκτη του πληθωρισμού πάνω από 75%, και οδήγησε σε μια ανησυχητική αύξηση των τιμών των προϊόντων, ιδίως των τροφίμων και των παραγώγων του πετρελαίου. Αυτή η έκθεση αναφέρει ότι «φυγή κεφαλαίων έχει προκαλέσει το κλείσιμο χιλιάδων επιχειρήσεων και εργοστασίων στη Συρία, και ως εκ τούτου, την άνοδο του ποσοστού ανεργίας σε αριθμούς ρεκόρ και την εμφάνιση κοινωνικών προβλημάτων», τονίζοντας την κατάρρευση του βιοτικού επιπέδου 6,1 εκατομμυρίων περίπου ανθρώπων, καθώς και την αύξηση της τάξης του 100% των ενοικίων. Η «επίσημη» Ένωση Εργατών απαίτησε τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των φτωχότερων τάξεων της κοινωνίας, των εργατών, με αύξηση των αποδοχών τους κατά 30 έως και 300%.14

Είναι αυτονόητο από τα στοιχεία που έχουμε δώσει, ότι, εκτός από τη στροφή ενός μεγάλου μέρους των επαναστατών στον ένοπλο αγώνα, τη βία του καθεστώτος και την αγριότητα των συνεχιζόμενων μαχών - όλα αυτά έχουν κάνει τη δράση της εργατικής τάξης, σαν τάξη, στους χώρους εργασίας της, εξαιρετικά αδύναμη, αν και στις 29 Ιουλίου του 2013 είδαμε την πρώτη απεργία στα εργοστάσια ιατρικών προμηθειών στη Δαμασκό. Αλλά αυτό ωστόσο δεν αναιρεί το γεγονός ότι οι εργάτες και οι εργαζόμενοι αποτελούν την κύρια μάζα των ενόπλων ανταρτών και του λαϊκού κινήματος*.

Ως εκ τούτου, σε αυτές τις εξαιρετικά βίαιες συνθήκες της σύγχρονης ταξικής πάλης, βλέπουμε από τη μια πλευρά να φεύγει στο εξωτερικό ένα σημαντικό μέρος της αστικής τάξης με όλες τις δομές της, προκειμένου να προστατεύσει τον εαυτό της και την περιουσία της. Το τμήμα που παραμένει αυξάνει τον πλούτο του, ως αποτέλεσμα της οικονομίας του πολέμου, και ακόμη και της ενθάρρυνσης της κυρίαρχης εξουσίας να μεταφέρει τα εργοστάσια και τις εγκαταστάσεις του στις λεγόμενες «ασφαλείς περιοχές» υπό ευνοϊκούς όρους. Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε την ανάδυση ενός νέου τομέα των κερδοσκόπων του πολέμου και των πολέμαρχων, ειδικά στις «απελευθερωμένες περιοχές». Αυτό είναι ένα νέο τμήμα της αστικής τάξης, όχι λιγότερο διεφθαρμένο από τους συναδέλφους του.

6-homs-32646Ghayath_Naisse_Η_συριακή_αστική_τάξη.jpg 

Ποια είναι η πολιτική θέση της αστικής τάξης της Συρίας;

Αυτή η νέα αστική του πολέμου έχει συμφέρον στην παράταση της σύγκρουσης για μια μεγαλύτερη περίοδο, υπό την προϋπόθεση ότι έτσι τους δίνεται η δυνατότητα να θέσουν εκ νέου σε κυκλοφορία τον πλούτο που έχουν λεηλατήσει. Θα βρούμε μερικούς από τους εκπροσώπους της σε μια σειρά από πολιτικές οργανώσεις της αντιπολίτευσης, ιδιαίτερα στο Συριακό Εθνικό Συμβούλιο και στον Συνασπισμό των Δυνάμεων της Επανάστασης και της Αντιπολίτευσης. Αλλά ούτε είναι αντίθετοι στη συνεργασία με το ίδιο το καθεστώς: κάποιοι από αυτούς είναι μεταξύ εκείνων που έχουν καταλάβει τις πετρελαιοπηγές και πωλούν τα προϊόντα τους στο καθεστώς με το οποίο ισχυρίζονται ότι συγκρούονται. Κάνουν επίσης λαθρεμπόριο με ένα μέρος αυτών των προϊόντων με την Τουρκία. Στην πραγματικότητα, η συριακή αστική τάξη, στο σημαντικότερο μέρος της, συνεχίζει να βλέπει το καθεστώς ως «καθεστώς της», και δεν υποστηρίζει καμιά πολιτική κίνηση αντίστασης που να διαχωρίζει την ίδια από το καθεστώς. Μπορούμε να πούμε ότι οι πρωτοβουλίες του Μουχάδ αλ-Χατίμπ, πρώην προέδρου του Εθνικού Συνασπισμού, εξέφραζαν τη θέση της αστικής τάξης μόνο της Δαμασκού, και βασίζονταν στο άνοιγμα του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων με το καθεστώς, χωρίς όρους. Αλλά η μοναδική πολιτική πρωτοβουλία της «συριακής αστικής τάξης» ήρθε δύο χρόνια μετά την επανάσταση ύστερα από μια συνάντηση ορισμένων επιχειρηματιών της Συρίας στο Αμάν της Ιορδανία, στα τέλη Μαρτίου του 2013, οι οποίοι ξεκίνησαν αυτό που ονομάζεται «Πρωτοβουλία της Συριακής Συνείδησης», που έδινε εγγυήσεις ότι ο Άσαντ θα παρέμενε (στην εξουσία) μέχρι το 2014 και ότι η σημερινή κυβέρνηση θα έπρεπε να διατηρηθεί, με εξαίρεση μόνο τους υπουργούς Άμυνας και Εσωτερικών. Ήταν σαφές ότι κανένας από τους επαναστάτες δεν ενδιαφέρθηκε γι' αυτή την μοναδική αστική πρωτοβουλία· μάλλον ήταν μια άθλια προσπάθεια διάσωσης του δικτατορικού αστικού καθεστώτος.15 Εν τω μεταξύ, τα μεσαία στρώματα βρίσκονται πια στα όρια της ύπαρξής τους - ήταν αυτά που επλήγησαν περισσότερο τα τελευταία δέκα χρόνια, από μια κατάσταση συνεχούς φθοράς. Οι συνθήκες εξαθλίωσης έχουν υποβαθμίσει αυτά τα μεσαία στρώματα στην κατάσταση των φτωχών λαϊκών τάξεων, ακόμα και στην ακραία φτώχεια.

3-2014-02-15T213426Z_2140306303_GM1EA2G0F6W01_RTRMADP_3_SYRIA-CRISIS_0.JPG

Όποια κι αν είναι η πολιτική κατάσταση στη Συρία και οι διακυμάνσεις της στην επόμενη φάση και όποια κι αν είναι η τύχη της επανάστασης, οι κοινωνικο-οικονομικές απαιτήσεις θα επιβληθούν στην καρδιά του κάθε μελλοντικού πολιτικού σχεδιασμού. Συγκεκριμένα, θα γίνει σαφέστερο ότι έχουν μια θέση (δίπλα στην επιθυμία ανατροπής της τυραννίας και της διεκδίκησης δημοκρατικών ελευθεριών) μεταξύ των βασικών κινήτρων των συνεχιζόμενων αγώνων και του επαναστατικού δυναμισμού όλων των εργαζομένων για να επιτύχουν τα αιτήματά τους

Αυτό δίνει μια σε βάθος εικόνα των κοινωνικο-οικονομικών αλλαγών που συντελούνται στη Συρία, των οποίων η σημασία αυξάνεται μαζί με τον κατακερματισμό. Το καθεστώς έχει χρησιμοποιήσει αυτό το γεγονός, εκτός από τις πολιτικές της καταστροφής και τον αναγκαστικό εκτοπισμό ανθρώπων, προκειμένου να σπρώξει μεγάλα τμήματα των πλατιών επαναστατικών μαζών σε μια κατάσταση απελπισίας, να προσπαθούν με κομμένη την ανάσα να ξεφύγουν από τον θάνατο, την καταστροφή, την πείνα και τις στερήσεις. Το καθεστώς ελπίζει έτσι να απομακρύνει ή να παραλύσει τις μάζες από την επαναστατική δράση και τη διαμαρτυρία, και στην πραγματικότητα είχε σχετική επιτυχία, διότι οι «απελευθερωμένες περιοχές» υποφέρουν από τα ίδια προβλήματα, μ' αυτά που υπάρχουν κάτω από τη δικτατορική κυβέρνηση. Επιπλέον, η αυξανόμενη επιρροή των αντιδραστικών και αντεπαναστατικών δυνάμεων τζιχάντ και τακφίρι**, οι οποίες προσπαθούν, εκτός από τα παραπάνω, να επιβάλουν ένα μοντέλο καθυστερημένων κοινωνικών σχέσεων και προσφέρουν ένα αντιδραστικό όραμα το οποίο αποκαλύπτει μια κατανόηση της ισλαμικής θρησκείας βυθισμένη στην οπισθοδρόμηση, την στενοκεφαλιά, και τη στενότητα οριζόντων, και εξαγγέλλουν την επιθυμία τους να επιβάλουν ένα Χαλιφάτο, το οποίο έρχεται σε σαφή αντίθεση με τις αιτίες και τους στόχους της μεγάλης λαϊκής επανάστασης της Συρίας. Το γεγονός αυτό καθιστά αυτές τις αντιδραστικές, φασιστικές δυνάμεις ένα επικίνδυνο εμπόδιο στο δρόμο της συνέχισης του λαϊκού κινήματος και της νίκης της επανάστασης. Αυτές οι αντιδραστικές δυνάμεις έχουν γίνει αυτή τη στιγμή εξαιρετικά επικίνδυνες για το μέλλον της επανάστασης και της χώρας. Σε αυτό το σημείο της επανάστασης, για να νικήσει, το λαϊκό κίνημα και η ένοπλη λαϊκή επαναστατική αντίσταση δεν μπορούν να αποφύγουν την αποδοχή της ευθύνης τους να αντιμετωπίσουν αυτές τις αντιδραστικές δυνάμεις με αποφασιστικότητα, με τα όπλα αν είναι απαραίτητο και χωρίς δισταγμό, ενώ την ίδια στιγμή συνεχίζεται η λαϊκή επανάσταση εναντίον της κλίκας του καθεστώτος που κυβερνά. Αυτό μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στη λαϊκή επανάσταση να επιστρέψει στην αρχική πορεία της, για της ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Αυτό απαιτεί, κατ' ανάγκη, τη συνεργασία των υπευθύνων δυνάμεων για να καθορίσουν μια στρατηγική για τη νίκη της συριακής λαϊκής επανάστασης, της επανάστασης της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτό απαιτεί, κατά τη γνώμη μας, επείγουσες προσπάθειες για την ίδρυση μιας μαζικής επαναστατικής ηγεσίας, που θα χρησιμοποιεί τις μορφές λαϊκής αυτο-οργάνωσης, σε διάφορα μέρη του συριακού εδάφους εκτός της κυριαρχίας του καθεστώτος, σε αντιδιαστολή με τις υπάρχουσες εξασθενημένες μορφές, και επιπλέον την ολοκλήρωση των διαδικασιών ανάδειξης μιας ενιαίας πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας για την ένοπλη λαϊκή αντίσταση, θέτοντας τέλος στον κατακερματισμό της, περικυκλώνοντας τις φασιστικές ομάδες τακφίρι και απομονώνοτάς τες από το μαζικό κίνημα, ως ένα βήμα για τον τερματισμό του επικίνδυνου, καταστροφικού και δολοφονικού ρόλο που έχουν παίξει. Όσο για την επαναστατική αριστερά, το χτίσιμο του μαζικού επαναστατικού σοσιαλιστικού εργατικού κόμματος παραμένει ένα επιτακτικό καθήκον, και είναι ζήτημα ζωής και θανάτου, κατά το σημερινό στάδιο της βίαιης ταξικής πάλης, και για τις μέρες που έρχονται.

 

 

Πρώτη δημοσίευση στα αραβικά: Γαγιάθ Ναʼισε, «Α-τάμπακα αλ-μπουρζουαζία α-σουρία α-σιαʼαμπία», αλ-Θάουρα α-Ντάʼαμα, 4 Ιανουαρίου 2014. Μετάφραση στα αγγλικά: Ghayath Naisse,«The Syrian bourgeoisie and the people’s revolution», Σουρία αλ-Χουρία λιλ-Άμπαντ - Syria Freedom Forever, 25 Φεβρουαρίου 2015.

 

Μετάφραση: e la libertà

 

Σημειώσεις

1 Βλ. τα στατιστικά στοιχεία στο άρθρο μας, Ghayath Naisse, «An ongoing revolution», αλ-Μανσούρ, 23 Ιουλίου 2011, στην ιστοσελίδα al-hiwar al-mutamaddin, και άλλα σχετικά άρθρα και στατιστικά στοιχεία στην ίδια ιστοσελίδα.

2 Από την ιστοσελίδα: Inab Baladi, «Unemployment in Syria, where is it leading?», 4 Απριλίου 2012.

3 Από την ιστοσελίδα των The Times, 10 Φεβρουαρίου2013.

4 Sami Abbud, ‘Syrian wealth which has fled abroad has adopted masks which make it hard to return it’, ιστοσελίδα: The Economist, 13 Μαΐου 2013.

5 Ιστοσελίδα: Sham Bars, 12 Φεβρουαρίου 2013.

6 Basil Duyub, «Thus fell the citadel of Syrian industry», αλ-Άκμπαρ, (Λίβανος), νο. 1935, 19 Φεβρουαρίου 2013.

7 Salam al-Sa’di, «Syria’s factories are leaving too», website: al-Mudun, 4 Απριλίου 2013.

8 ό.π.

9 Ιστοσελίδα: Baladuna, «Syrian industry is sick, not dying», 4 Ιουνίου 2013.

10 Ιστοσελίδα: Sky News, «Syrian refugees who are businessmen», 30 Ιανουαρίου 2013.

11 Sham Bars, «Damascus Chamber of Commerce: capital flight from Syria is estimated at 20 billion dollars», 14 Φεβρουαρίου 2013.

12 Ιστοσελίδα: Inab Baladi, αναφέρει τουςFinancial Times, «One group’s poison is another group’s meat… The flight of Syrian capital», 31 Μαρτίου 2013.

13 Ιστοσελίδα: Sham Bars, «To fight in Syria… an economic decision for the unemployed», 20 Ιουλίου 2013· τα αριθμητικά στοιχεία που παρατίθενται σε αυτό το άρθρο είναι από μια μελέτη από το Συριακό Κέντρο Πολιτικής, που δημοσιεύτηκε φέτος (2013).

14 Ιστοσελίδα της επίσημης εφημερίδας αλ-Θάουρα,, «Damascus Workers’ Union: Provide a safe working environment…», 17 Ιουλίου 2013.

* Η μετάφραση ακολουθεί το αραβικό κείμενο (πρωτότυπο) καθώς η αγγλική μετάφραση είναι διαφορετική. Στην αγγλική μετάφραση: «Αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι και οι εργάτες αποτελούν την κύρια μάζα των επαναστατών και του ένοπλου λαϊκού κινήματος» [Σ.τ.Μ.].

15 Βλ. την ιστοσελίδα του Κέντρου Συριακών Μέσων (Syrian Media Centre) και την έκθεσή του που δημοσιεύτηκε στις 18 Απριλίου 2013, η οποία περιλαμβάνει τα ονόματα ενός αριθμού επιχειρηματιών που οργάνωσαν αυτή την πρωτοβουλία: «Uns al-Kazbari, Ratib al-Shalah, Muwaffiq Qadah, Adil Mardini, Zina Yaziji, Adib al-Fadil, Abdallah al-Dardari, and a businessman indebted to the revolution».

** Takfiri: ισλαμιστικό κίνημα που αντιμετωπίζει τους μουσουλμάνους αντιπάλους του ως αποστάτες ή απίστους. Το δόγμα τακφίρι αποτελεί μια ακραία εκδοχή του Ουαχαμπισμού και του Σαλαφιτισμού. Βλπ., «Takfiri», Wikipedia [Σ.τ.Μ.].

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 05 Σεπτεμβρίου 2015 02:13
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.