Σάββατο, 20 Ιανουαρίου 2018 11:21

Ποιο είναι το μέλλον Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων;

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Ράκκα, 20 Οκτωβρίου 2017. Κούρδοι μαχητές των SDF, μετά τη νίκη τους εναντίον του Ντά’ες. Bulent Kilic/AFP

Joseph Daher

Ποιο είναι το μέλλον Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων;

Υπό την αιγίδα της Μόσχας, στο Σότσι, στη Μαύρη Θάλασσα στη Ρωσία στις 29 και 30 Ιανουαρίου1, προγραμματίζεται μια νέα προσπάθεια για μια «ειρηνευτική διάσκεψη» με την ονομασία Κογκρέσο του Συριακού Εθνικού Διαλόγου, για να συγκεντρώσει τους διάφορους παράγοντες της συριακής σύγκρουσης. Ωστόσο, οι εντάσεις με τις εμπλεκόμενες κουρδικές δυνάμεις υπονομεύουν τη συζήτηση.

Και όμως, στα τέλη Δεκεμβρίου, ο ειδικός απεσταλμένος του Ρώσου Προέδρου, ο Αλεξάντερ Λαβρεντίν, είχε δηλώσει ότι θα προσκληθούν Κούρδοι εκπρόσωποι2, μεταξύ άλλων και από το Κουρδικό Εθνικό Συμβούλιο3 [Encûmena Niştimanî ya Kurdî li Sûriyê] που εκπροσωπεί πάνω από δέκα κουρδικά κόμματα της Συρίας και το οποίο υποστηρίζεται από την περιφερειακή κυβέρνηση του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ που κυριαρχείται από την οικογένεια Μπαρζανί4. Ωστόσο, η τουρκική κυβέρνηση άσκησε πιέσεις για το Κόμμα Δημοκρατικής Ενότητας (PYD / Partiya Yekîtiya Demokrat), συριακό κουρδικό κόμμα, να μην είναι παρόν5. Το τελευταίο θεωρείται συριακό σκέλος του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK / Partiya Karkerên Kurdistan), που είναι μισητό από την Τουρκία και που χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική οργάνωση από το 19846. Ωστόσο, το PYD έχει υπό την ηγεσία του τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG / Yekîneyên Parastina Gel), στις οποίες συμμετέχουν κατά πλειοψηφία Κούρδοι και οι οποίες αποτελούν τη βασική δύναμη του συνασπισμού των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF / Syrian Democratic Forces – αραβικά: Κουουάτ Σουρίγια αλ-Ντιμουκρατίγια - κουρδικά: Hêzên Sûriya Demokratîk), κινητήριος δύναμη του πολέμου εναντίον του Ντά’ες.

Με τη βοήθεια των βομβαρδισμών της διεθνούς συμμαχίας υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, οι SDF σημείωσαν μια νευραλγική νίκη στην εκδίωξη του Ντά’ες από τη Ράκκα τον Σεπτέμβριο του 2017, παρά το υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές (1.800 νεκροί)7 και σε υποδομές (το 80% της πόλης καταστράφηκε8).

Η στρατιωτική συμμαχία των SDF, όπου κυριαρχεί το YPG, αλλά συμμετέχουν επίσης Άραβες, Ασσύριοι και άλλες εθνοτικές μειονότητες της περιοχής, αριθμεί μεταξύ 25.000 και 50.000 μαχητών, με έντονη γυναικεία παρουσία (αρκετές χιλιάδες εθελόντριες9).

file 20180109 83581 1anywd9

Η Χεζά, μια από τις εθελόντριες Γιεζίντι των Γυναικείων Ομάδων Σενγκάλ (YPS / Yekîneyên Parastina Sivîl), συμμετείχε μαζί με το YPG και τις SDF στην ανακατάληψη της Ράκκα από την Ντά’άες (σύμφωνα με το AFP, Bulent Kilic).

Στα τέλη του 2017, η συμμαχία έλεγχε λίγο περισσότερο από το 25% της συριακής επικράτειας10. Έχει επίσης αναπτύξει στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία τα τελευταία χρόνια.

Οι περιοχές υπό τον έλεγχο των SDF κυβερνώνται από θεσμούς στους οποίους κυριαρχεί το PYD το οποίο ανακήρυξε τη δημιουργία της Δημοκρατικής Ομοσπονδίας της Βόρειας Συρίας11, γνωστής και ως Ροζάβα12, μιας περιοχής που έχει μια ορισμένη αυτονομία απέναντι στη συριακή εξουσία χωρίς να θέτει σε αμφισβήτηση την ενότητα της χώρας.

Εάν η στρατιωτική χρησιμότητα των Κούρδων και, σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, των SDF, χαιρετίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες -και τη Ρωσία σε μικρότερο βαθμό-, από πολιτική άποψη η παρουσία τους εξακολουθεί να δημιουργεί διαμάχες τόσο στο εσωτερικό του διεθνούς συνασπισμού και όσο και στην περιοχή.

Ένα ενοχλητικό κουρδικό κόμμα

Από το 2015, στο πλαίσιο της αμερικανικής παρέμβασης εναντίον του Ντά’ες, η κυβέρνηση Ομπάμα υποστήριξε πρώτα το YPG και, στη συνέχεια, τη δημιουργία των SDF. Αυτές πολύ γρήγορα έγιναν απαραίτητες στην περιοχή13.

Η Μόσχα, από την πλευρά της, για να αποφύγει οποιαδήποτε βίαιη αντιπαράθεση ανάμεσα στις SDF υπό την ηγεσία των κουρδικών δυνάμεων YPG και στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, δημιούργησε ζώνες ασφαλείας σε ορισμένες περιοχές του βόρειου τμήματος της χώρας: στην Μανμπίτζ τον Μάρτιο του 2017 και στο Ταλ Ριφάατ τον Σεπτέμβριο του 2017.

Όμως, παρόλες τις προσπάθειές του στην περιοχή και παρά τις στρατηγικές του διστακτικότητες, το κουρδικό κόμμα της Συρίας δεν γνώρισε ευνοϊκότερη μεταχείριση από το διεθνή συνασπισμό.

Δεν είναι πάντως ελλείψει κινητοποίησης μέσων: το PYD έχει αναπτύξει ισχυρή προπαγάνδα στα μέσα ενημέρωσης επενδύοντας σε τρία τηλεοπτικά κανάλια, για να στηρίξει τις δραστηριότητές του14, και αυτό από την αρχή της λαϊκής εξέγερσης στη Συρία το 2011.

Ωστόσο, ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η Ρωσία υποστηρίζουν τους πολιτικούς στόχους του κινήματος, απλώς του παρέχουν αποκλειστικά στρατιωτική βοήθεια για την καταπολέμηση του Ντάες και για τη σταθεροποίηση της χώρας στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων του ΟΗΕ15.

Εύθραυστη αμερικανική υποστήριξη

Πράγματι, η Ουάσινγκτον δεν επιθυμεί να ενθαρρύνει τις φιλοδοξίες της κουρδικής αυτονομίας στη Συρία καθώς είναι σημαντική απειλή για το τουρκικό καθεστώς, και, για αυτό, αποφεύγει την παροχή οικονομικής ή πολιτικής στήριξης στις περιοχές που ελέγχονται από το συριακό κουρδικό κόμμα16.

Εάν η Ουάσινγκτον προσπαθεί να κατευνάσει την Άγκυρα δηλώνοντας την άνευ όρων στήριξή της στον αγώνα της εναντίον του ΡΚΚ (που περιλαμβάνεται στους καταλόγους τρομοκρατών17 των Ηνωμένων Πολιτειών και της ΕΕ), η επί τόπου στάση της διαφοροποιείται κάπως.

Για παράδειγμα, στις 14 Ιανουαρίου 2018, ο συνασπισμός υπό την ηγεσία των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με τις SDF για να δημιουργηθεί μια συνοριακή δύναμη ασφάλειας για τον έλεγχο των συριακών συνόρων με την Τουρκία και το Ιράκ. Οι δυνάμεις ασφαλείας των συνόρων θα διοικούνται απευθείας από τις SDF και θα έχουν περισσότερους από 30.000 μαχητές, σύμφωνα με τον συνασπισμό υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Νταγίπ Ερντογάν έσπευσε να καταγγείλει αυτά τα μέτρα18 και ακολούθησαν οι αρχές της Συρίας, της Ρωσίας και του Ιράν.

Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) ελπίζουν σε μακροπρόθεσμη αμερικανική υποστήριξη19, ακόμη και μετά την πλήρη ήττα του Ντάες ή στην περίπτωση που το καθεστώς του Άσαντ θα προσπαθούσε να ανακτήσει τον έλεγχο των περιοχών που οι ίδιες κατέχουν. Ωστόσο, για την ώρα, η Ουάσιγκτον δεν έχει δώσει καμία υπόσχεση προς αυτή την κατεύθυνση.

Η Μόσχα επιβραδύνει τις κουρδικές δυνάμεις

Από την πλευρά της, η Μόσχα έχει επανειλημμένα εκφράσει από το 2015 την ανάγκη να συνεργάζονται άμεσα και πιο συστηματικά οι δυνάμεις των Κούρδων YPG με τις δυνάμεις του Συριακού καθεστώτος εναντίον του Ντάες.

Ωστόσο, η προσέγγιση από το καλοκαίρι του 2016 μεταξύ του Ρετζέπ Νταγίπ Ερντογάν και του Βλαντιμίρ Πούτιν δεν βελτίωσε την κατάσταση. Έτσι, κατά τη διάρκεια της «Επιχείρησης Ασπίδα του Ευφράτη»20 (που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2016), οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, με πρόσχημα την επίθεση εναντίον του Ντάες, προσπάθησαν επίσης να εξουδετερώσουν τις κουρδικές δυνάμεις στη Συρία.

Η Ρωσία είχε υποστηρίξει αυτή την εκστρατεία21 η οποία, φυσικά, έληξε τον Μάρτιο του 2017 χωρίς να τερματίσει την τουρκική στρατιωτική παρουσία. Η Άγκυρα κατάφερε να εδραιώσει την επιρροή της σε μια περιοχή στη βόρεια Συρία, αναλαμβάνοντας τον έλεγχο των πόλεων Τζαράμπλους και αλ-Μπαμπ, οι οποίες ήταν προηγουμένως υπό την κατοχή του ISIS22.

Η Ρωσία δεν μπόρεσε - ή δεν θέλησε - να παρακάμψει το τουρκικό βέτο για τη συμμετοχή του συριακού κουρδικού κόμματος στις ειρηνευτικές συνομιλίες του Ιανουαρίου 2017 στην πρωτεύουσα του Καζακστάν, την Αστάνα, κατά τις οποίες οι αντιπρόσωποι της αντιπολίτευσης και του καθεστώτος απέρριψαν κάθε μορφή κουρδικής αυτονομίας. Επίσης, αυτό το κόμμα δεν έχει ποτέ προσκληθεί στις διασκέψεις ειρήνης της Γενεύης23.

Τον Οκτώβριο του 2017, ο τουρκικός στρατός εγκαταστάθηκε ξανά στη βόρεια Συρία24, στην επαρχία Ιντλίμπ, δημιουργώντας παρατηρητήρια και αυξάνοντας τις απειλές εναντίον της συριακής περιοχής Αφρίν, ενός ιστορικού προπύργιου του συριακού κουρδικού κόμματος25. Το PYD εξέδωσε επίσης ανακοίνωση στις 17 Ιανουαρίου 2018, καλώντας τις μεγάλες δυνάμεις να σταματήσουν τον τουρκικό βομβαρδισμό26.

Στο διπλωματικό μέτωπο, οι προσπάθειες της Μόσχας για διάλογο στην πόλη του Σότσι το Νοέμβριο27 αναβλήθηκαν υπό την πίεση της Άγκυρας, η οποία αρνιόταν οποιαδήποτε πρόσκληση σε εκπροσώπους του συριακού κουρδικού κόμματος.

Οι κουρδικές διεκδικήσεις τρομάζουν

Στη Μέση Ανατολή, οι κουρδικές εθνικές και αυτονομιστικές διεκδικήσεις συνεχίζουν να τρομάζουν. Το Ιράν ευθυγραμμίζεται με την Τουρκία και αρνείται να δεχτεί οποιαδήποτε μορφή κουρδικής αυτονομίας στη Συρία, καθώς αυτό θα ενίσχυε τις επιθυμίες και τις προσδοκίες για ελευθερία του δικού του κουρδικού πληθυσμού, ο οποίος αντιπροσωπεύει περίπου το 15% του συνολικού πληθυσμού ή 12 εκατομμύρια άτομα. Η Τουρκία έχει περίπου 20 εκατομμύρια Κούρδους, περίπου το 25% του συνολικού πληθυσμού28. Και στις δύο χώρες, η συντριπτική πλειοψηφία των κουρδικών πολιτικών κινημάτων αντιτίθεται στα υπάρχοντα καθεστώτα και τάσσεται υπέρ περισσότερης δημοκρατίας και αυτονομίας στις περιοχές κουρδικής πλειοψηφίας.

file 20180116 53317 8ezmsq

Από την «Afrique et mondialisation» (MOOC), η κατανομή του κουρδικού πληθυσμού στη Μέση Ανατολή, 2003. FNSP/Sciences Po/David Mc DowallCC BY-NC

Είναι γνωστό ότι αυτά τα αιτήματα αντιμετωπίζονται με μαζική καταστολή στην Τουρκία29. Στο Ιράν, τα κουρδικά κινήματα υποστηρίζουν τις τωρινές διαδηλώσεις εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης30.

Η Δαμασκός ακολουθεί την ίδια λογική αρνούμενη να δεχθεί αντίπαλο παίκτη στα εδάφη που ανακτήθηκαν από την ISIS, όπως αποδεικνύεται από τον πολλαπλασιασμό των συγκρούσεων με τις SDF για αρκετούς μήνες. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, παρά την επίσημη άρνηση της Μόσχας, οι ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις έβαλαν στο στόχαστρο τις SDF ανατολικά του Ευφράτη στη Συρία κοντά στο Ντέιρ εζ-Ζορ31.

Για τον Μπασάρ Αλ Ασάντ και την κυβέρνησή του, οι SDF είναι «προδότες»32, μια «παράνομη ξένη δύναμη»33 που υποστηρίζονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και πρέπει να εκδιωχτούν.

Το καθεστώς Ασάντ θεωρεί επίσης ότι η Ράκκα εξακολουθεί να είναι μια κατειλημμένη πόλη και έχει υποσχεθεί να αποκαταστήσει την εξουσία του σε ολόκληρη τη χώρα34. Οι περιοχές που ελέγχονται από τις SDF είναι εξάλλου πλούσιες σε φυσικούς πόρους35, πετρέλαιο και γεωργία.

Είναι δυνατή μια θετική έκβαση;

Παρά την προσεκτικότητα με την οποία αντιμετωπίζουν το καθεστώς του Μπασάρ-Αλ Ασάντ ορισμένα στελέχη του συριακού κουρδικού κόμματος36, ένας από τους αντιπροσώπους τους [PYD] στη Μόσχα, ο Αμπντ Σαλάμ Μουχάμαντ Άλι, δήλωσε στις αρχές Δεκεμβρίου του 2017 ότι οι SDF θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στον συριακό στρατό αν βρισκόταν ικανοποιητική πολιτική λύση για όλες τις πλευρές37, κάτι το οποίο παραμένει απίθανο.

Η πρόσφατη μεγάλη αποτυχία του δημοψηφίσματος στο ιρακινό Κουρδιστάν38, το οποίο αγνοήθηκε από τις μεγάλες δυνάμεις, υπενθύμισε έτσι το πόσο εύθραυστη παραμένει η κουρδική ελπίδα και ο λειτουργικός της ρόλος στην πολιτική παρτίδα. Σε γενικές γραμμές, η κατάσταση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων αντικατοπτρίζει την αδυναμία όλων των δημοκρατικών φορέων στη Συρία, απέναντι στην ανάκτηση ισχύος του καθεστώτος του Μπασάρ Αλ Ασάντ με την υποστήριξη των συμμάχων του.

Μετάφραση: e la libertà

Joseph Daher, «Quel avenir pour les Forces démocratiques syriennes?», The Conversation, 17 Ιανουαρίου 2018 και سوريا الحرية للأبد - Syria Freedom Forever, 18 Ιανουαρίου 2018. 

Σημειώσεις

1 Laurie Mylroie, «Russia: Kurds to participate in Sochi talks on Syria», Kurdistan24, 23 Δεκεμβρίου 2017.

2 Laurie Mylroie, «Russia:...», ό.π.

3 «About the KNC», Kurdish National Council.

4 Allan Kaval, «Les Barzani», Les clés du Moyen-Orient, 21 Νοεμβρίου 2011. 

5 Marie Jégo, «La relation turco-russe à l’épreuve des Kurdes syriens», Le Monde, 13 Νοεμβρίου 2017. 

6 «Syria’s Kurds: A Struggle Within a Struggle», Middle East Report, νο 136, 22 Ιανουαρίου 2013. 

7 Samuel Oakford, «More than 1,800 civilians killed overall in defeat of ISIS at Raqqa, say monitors», Airwars, 19 Οκτωβρίου 2017.

8 Aron Lund, «Winter is coming: Who will rebuild Raqqa? Exploring the future of Raqqa provides clues to the endgame of Syria’s long and complex war», IRIN, 23 Οκτωβρίου 2017. 

9 «Syrie: les Forces démocratiques syriennes, fer de lance de la lutte anti-EI», La Croix, 16 Μαΐου 2017. 

10 «Une offensive contre les Kurdes syriens serait ‘‘une erreur’’ (Mattis)», Romandie, 29 Δεκεμβρίου 2017.

11 Joseph Daher, «Το κουρδικό εθνικό κίνημα στη Συρία: πολιτικοί στόχοι, αντιπαραθέσεις και δυναμικές», e la libertà, 1 Νοεμβρίου 2016. 

12 «Kurds and Damascus meet over tensions, future of Rojava», Rudaw, 29 Δεκεμβρίου 2016.

13 «Syrie: qui sont les FDS, l’alliance anti-Daech en marche pour reprendre Raqqa?», L’Express, 16 Νοεμβρίου 2016.

14 «Flight of Icarus? The PYD’s Precarious Rise in Syria», International Crisis Group, 8 Μαΐου 2014. 

15 Tom Perry, Orhan Coskun, «U.S.-led coalition helps to build new Syrian force, angering Turkey», Reuters, 14 Ιανουαρίου 2018. 

16 «The PKK’s Fateful Choice in Northern Syria», International Crisis Group, 8 Μαΐου 2017. 

17 «Who are Kurdistan Workers’ Party (PKK) rebels?», BBCNews, 4 Νοεμβρίου 2016. 

18 Ellen Francis, Ezgi Erkoyun, «Erdogan - we will ‘‘strangle’’ U.S.-backed force in Syria ‘‘before its even born’’», Reuters, 15 Νοεμβρίου 2018.

19 Tom Perry, Ellen Francis, «Syrian Kurdish leaders back longer U.S role in Syria», Reuters, 15 Νοεμβρίου 2017. 

20 «La Turquie annonce la fin de lopération ‘‘Bouclier de l’Euphrate’’», Challenges, 20 Μαρτίου 2017.

21 Andrew Osborn, Nick Tattersall, «Putin and Erdogan push for Syria talks without U.S. or U.N.», Reuters, 16 Δεκεμβρίου 2016.

22 Haid Haid, Post-ISIS Governance in Jarablus: A Turkish-led Strategy, Chatham House, Σεπτέμβριος 2017. 

23 Matthieu Eynaudi, «A Astana, la redéfinition des rapports de force dans les négociations sur la Syrie», Les clés du Moyen-Orient, 9 Φεβρουαρίου 2017. 

24 Samia Medawar, «Troupes turques à Idleb: les vrais objectifs d’Ankara», L’Orient-Le Jour, 9 Οκτωβρίου 2017.

25 Fehim Tastekin, «Will Afrin be the next Kobani?», Al-Monitor, 9 Ιουνίου 2016.

26 «Syrian Kurdish PYD urges action against Turkish bombing of Afrin region», Reuters, 17 Ιανουαρίου 2018.

27 Marie Jégo, «La relation...», ό.π.

28 «La population kurde», Fondation Institut kurde de Paris

29 «Turquie: Répression à l’encontre de l’opposition kurde», Human Rights Watch, 20 Μαρτίου 2017. 

30 Meghan Bodette, «Here is how Kurdish organisations have responded to protests in Iran», The Region, 3 Ιανουαρίου 2017.

31 «SDF: We will not stay silent on Russian attacks», People’s Protection Units, 25 Σεπτεμβρίου 2017.

32 T. Perry, O. Coskun, «U.S.-led coalition...», ό.π.

33 «Is the Assad Regime Preparing for War Against the SDF?», The Syrian Observer, 21 Δεκεμβρίου 2017. 

34 Tom Perry, Ellen Francis, Laila Bassam, «Assad sets sights on Kurdish areas, risking new Syria conflict», Reuters, 31 Οκτωβρίου 2017. 

35 Joseph Daher, «Federalism might be an Option, but Inclusiveness is a Must», حكاية ما انحكت - SyriaUntold, Ιούλιος 2017.

36 Amberin Zaman, «Syrian Kurdish commander: We’re ’ready to engage’ with Damascus», Al-Monitor, 26 Σεπτεμβρίου 2017. 

37 Fehim Tastekin, «Syrian Kurds move closer to Russia», Al-Monitor, 7 Δεκεμβρίου 2017. 

38 «Nullification of referendum Iraq’s only condition for talks with Erbil», Rudaw, 4 Ιανουαρίου 2018. 

Τελευταία τροποποίηση στις Σάββατο, 20 Ιανουαρίου 2018 11:54
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.