Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018 16:16

Γούτα: Ζητήματα πίσω από την Αποκάλυψη: Ένοπλες και πολιτικές εξεγέρσεις, τάξη και Ισλάμ

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Michael Karadjis

Γούτα: Ζητήματα πίσω από την Αποκάλυψη: Ένοπλες και πολιτικές εξεγέρσεις, τάξη και Ισλάμ

Στις αρχές Απριλίου του 2011, λίγο μετά την έναρξη της συριακής εξέγερσης στις 15 Μαρτίου, οι άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους της Γούτα, φωνάζοντας ειρηνικά: «Ο λαός θέλει να πέσει η κυβέρνηση». Παρακολουθήστε αυτό το βίντεο και δείτε τι συνέβη στη συνέχεια: αυτή η σφαγή της ειρηνικής διαμαρτυρίας σε όλη τη Συρία συνεχίστηκε για τους επόμενους έξι μήνες προτού ορισμένοι πολίτες ξεκινήσουν να υπερασπίζονται τις διαδηλώσεις τους με όπλα και ορισμένα στρατεύματα του καθεστώτος αρχίσουν να προστατεύουν τους αδελφούς και τις αδελφές τους αντί να τους σκοτώνουν. Έτσι σχηματίστηκε, οργανικά από τον αγώνα, ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός.

Καθώς το καθεστώς Άσαντ, το οποίο υποστηρίζεται από ρωσικές τρομοκρατικές επιθέσεις, σήμερα περικυκλώνει την ελεγχόμενη από τους αντάρτες ανατολική Γούτα, όπου 400.000 διαμένουν μεταξύ των βομβαρδισμένων ερειπίων αυτής της τεράστιας περιοχής της εργατικής τάξης, είναι σημαντικό να εξεταστεί το τι διακυβεύεται. Όπως θα δούμε, πέρα από τις γελοιογραφικές αναλύσεις τόσο στα κυρίαρχα δυτικά μέσα μαζικής ενημέρωσης όσο και στα εν γένει χειρότερα «εναλλακτικά» μέσα μαζικής ενημέρωσης, που μιλάνε για μια μάχη μεταξύ του καθεστώτος και των «τρομοκρατών» ή «μαχητών» που έχουν καταλάβει την Ανατολή Γούτα, η πραγματικότητα είναι ότι εξακολουθεί να υπάρχει ισχυρή πολιτική πτέρυγα στην επανάσταση, ένας Ελεύθερος Συριακός Στρατός εξακολουθεί να υπάρχει παράλληλα με τις πιο γνωστές ισλαμικές ταξιαρχίες και ακόμη και οι πιο απεχθείς από τις ισλαμικές ταξιαρχίες δεν μπόρεσαν να κυριαρχήσουν πλήρως πάνω στα όργανα της επανάστασης, μεταξύ των οποίων και τα δημοκρατικά τοπικά συμβούλια.

Όπως θα δούμε, αυτό που διακυβεύεται στη συντριβή της Γούτα είναι οι ελπίδες και τα όνειρα εκατομμυρίων Σύριων να ζήσουν με βασικές ελευθερίες, χωρίς να καταπιέζονται από μια από τις πιο άγριες δικτατορίες του κόσμου.

Ο Αρμαγεδδώνας των Άσαντ-Πούτιν

Η Γούτα υφίσταται μια τρομερή πολιορκία, με κάθε πιθανό όπλο μαζικής καταστροφής στην περιοχή με εξαίρεση τα πυρηνικά, με έναν συνεχιζόμενο πόλεμο εναντίον νοσοκομείων και ιατρικών κέντρων, και με τη λιμοκτονία που χρησιμοποιήθιηκε σαν βασικό όπλο, για έξι περίπου χρόνια. Ωστόσο, η σημερινή επίθεση που ξεκίνησε στις 18 Φεβρουαρίου είναι ίσως η χειρότερη μέχρι τώρα.

Σύμφωνα με το Κέντρο Τεκμηρίωσης Παραβάσεων (VDC), 1.678 άνθρωποι σκοτώθηκαν στην Ανατολική Γούτα1 στις τέσσερις εβδομάδες μεταξύ 18 Φεβρουαρίου και 17 Μαρτίου, εκ των οποίων το 91,4% ήταν πολίτες και 230 ήταν παιδιά. Συγκριτικά, 1.462 πολίτες σφαγιάστηκαν από το Ισραήλ στη Γάζα2 κατά τη διάρκεια της περιόδου των επτά εβδομάδων της σφαγής της επιχείρησης «Προστατευτική Άκρη» το 2014.

Αυτά τα τρομακτικά στοιχεία είναι σύμφωνα με αυτά άλλων φορέων καταγραφής γεγονότων, όπως για παράδειγμα, με τα στοιχεία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (ΓΧΣ):

«Στις δύο εβδομάδες μεταξύ της νύχτας της 18ης Φεβρουαρίου και της νύχτας της 3ης Μαρτίου 2018, τα ιατρικά δεδομένα αποκαλύπτουν 4.829 τραυματίες και 1.005 νεκρούς3 - ή 344 τραυματίες και 71 νεκρούς ημερησίως. ... Δύο από αυτές τις εγκαταστάσεις δεν έχουν υποβάλει ακόμη στοιχεία για τις 3 Μαρτίου, επομένως είναι υποτιμημένα. Υπάρχουν πολλές άλλες ιατρικές εγκαταστάσεις στην περιοχή της Ανατολικής Γούτα που δεν υποστηρίζονται από τους ΓΧΣ, οπότε ο συνολικός αριθμός των απωλειών είναι σημαντικά υψηλότερος.»

Αν ο αριθμός των περισσότερων των 1.000 νεκρών σε δύο εβδομάδες ήταν υποτιμημένος στις 3 Μαρτίου, μέχρι τις 17 Μαρτίου, τα στοιχεία των ΓΧΣ θα ήταν τουλάχιστον τόσο υψηλά όσο αυτά του VDC, δεδομένου ότι ο αριθμός των θανατηφόρων απωλειών έφτανε μέχρι 100, για αρκετές ημέρες. Για παράδειγμα Συριακό Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αναφέρει ότι μόλις στις 7 Μαρτίου, σκοτώθηκαν 93 άτομα4.

Οι άνθρωποι στη Γούτα έχουν δεχτεί επιθέσεις με βόμβες-βαρέλια, βόμβες διασποράς5, πυραύλους εδάφους εδάφους, βόμβες ναπάλμ, θερμοβαρικές βόμβες, χλώριο, σε μια τεράστια ποικιλία όπλων εξόντωσης. Οι ΓΧΣ αναφέρουν ότι «από τα 20 νοσοκομεία και τις κλινικές που υποστηρίζουν οι ΓΧΣ6, 15 έχουν πληγεί από βομβιστικές ή πυραυλικές επιθέσεις, με διάφορους βαθμούς καταστροφής ... Τέσσερις από τους ιατρούς που υποστηρίζουν οι ΓΧΣ σκοτώθηκαν και 20 τραυματίστηκαν. Η παροχή υγειονομικής περίθαλψης πνέει τα λοίσθια».7

Καθώς μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Γούτα κρύβεται σε υπόγεια καταφύγια, η φονική ρωσική αεροπορία χρησιμοποιεί τώρα καταστροφείς υπόγειων καταφυγίων για να διαπεράσει αυτούς τους τελευταίους παραδείσους. Στις 20 Μαρτίου, οι Ρώσοι βομβάρδισαν ένα υπόγειο σχολείο στο Άρμπιν, σκοτώνοντας 15 παιδιά και δύο γυναίκες. «Χρησιμοποίησαν έναν πύραυλο που πέρασε από τρεις ορόφους και εξερράγη στο υπόγειο8

Όπως έγραψε ο Ρόμπιν Γιασσίν-Κάσσαμπ, επισημαίνοντας σωστά την εγκατάλειψη από ολόκληρο τον κόσμο και την απώλεια όλης της ανθρωπιάς από την λεγόμενη «αντιιμπεριαλιστική» αριστερά:

«Θυμόσαστε πώς ο αμερικανικός βομβαρδισμός του καταφυγίου Αμεριάγια στη Βαγδάτη το 1991 έγινε εικόνα του ιμπεριαλιστικού κακού; Σήμερα οι Ρώσοι χτύπησαν στη Γούτα ένα καταφύγιο που είχε μετατραπεί σε σχολείο. Μέχρι στιγμής έχουν ανασυρθεί δεκαεπτά πτώματα από τα ερείπια. Σχεδόν όλα είναι γυναικών και παιδιών. Σε άλλες περιπτώσεις, ο Άσαντ έχει ρίξει χλώριο - το οποίο είναι βαρύ και συγκεντρώνεται στα υπόγεια - για να αναγκάσει τους ανθρώπους να βγουν στην επιφάνεια. Στη συνέχεια, η Ρωσία τους καίει με ναπάλμ. Αλλά κανένα από αυτά τα γεγονότα δεν θα καθιερωθεί ως εικόνα του ιμπεριαλιστικού κακού. Κανείς δεν τα παρατηρεί καν.»9

Η μαζική λιμοκτονία αποτελεί όπλο αυτού του πολέμου από το 2013. Στις 27 Οκτωβρίου 2017, ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ζεΐντ Ρά’αντ Αλ Χουσεΐν, προειδοποίησε ότι «η σκόπιμη λιμοκτονία των πολιτών10 ως μέθοδος πολέμου αποτελεί σαφή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου» και ζήτησε την πρόσβαση των εργαζομένων στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Γούτα. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, το καθεστώς δεν επέτρεψε καμία ανακούφιση. Από το πρώτο κονβόι ανθρωπιστικής βοήθειας 46 φορτηγών, στο οποίο επιτράπηκε η διέλευση στις 5 Μαρτίου, το καθεστώς αφαίρεσε το 70% των ιατρικών προμηθειών11, συμπεριλαμβανομένων κιτ τραυμάτων, χειρουργικών κιτ, ινσουλίνης και άλλου ζωτικής σημασίας υλικού, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Όπως γράφει ο Mark Boothroyd12, «ο ΟΗΕ και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) πραγματοποίησαν πάνω από 257 ρίψεις τροφίμων από αέρος στο Ντέιρ εζ-Ζορ13, μια πόλη που ελέγχεται από το καθεστώς14 στη βορειοανατολική Συρία, η οποία πολιορκήθηκε από το ISIS μεταξύ του 2015 και του 2017, παρ’ όλ’ αυτά ο ΟΗΕ και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (ΠΕΠ) δεν πραγματοποίησαν καμιά ρίψη από αέρος» σε όλες τις περιοχές που πολιορκούνταν από το καθεστώς, συμπεριλαμβανομένης της Γούτα, παρά την κατάσταση αποκάλυψης.

Για όσους γνωρίζουν, ακόμη και εξ αποστάσεως, αυτήν την «εξοργιστική, αμείλικτη τραγωδία μαζικών απωλειών» όπως την αποκαλούν οι ΓΧΣ, το να συνεχίσουμε να παραθέτουμε τρομακτικά γεγονότα, είναι περιττό. Μόνο οι πιο διεφθαρμένοι πολιτικά και ηθικά15 προσποιούνται ότι δεν το βλέπουν σε μια προσπάθεια ανταγωνισμού για δημοσιότητα. Για καλές γενικές περιγραφές της σύγκρουσης στη Γούτα, η τελευταία έκθεση του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ16 είναι μια χρήσιμη αρχή. Αλλά οι φωνές αυτών που βρίσκονται μέσα στη Γούτα17 παρέχουν μια πραγματικά αληθινή αντίληψη της καθημερινής φρίκης - ένας πολύ καλύτερος τρόπος να κατανοήσουμε την πραγματικότητα από το να ακούμε δυτικούς συνωμοσιολόγους θεωρητικούς18 και τελετουργικούς απολογητές των δολοφονικών δικτατοριών.

Ταυτόχρονα, ορισμένοι άλλοι που γνωρίζουν πολύ καλά αυτή την τραγωδία, προτείνουν ίσες αποστάσεις ανάμεσα στις «δύο πλευρές» που και οι δύο σκοτώνουν, εστιάζοντας σε μερικές από τις λιγότερο αποδεκτές ανταρτικές ομάδες στη Γούτα. Αυτό το άρθρο θα δείξει γιατί αυτός είναι ένας μη έγκυρος τρόπος για να βλέπουμε την Γούτα.

Επιθέσεις εκτός Γούτα

Ωστόσο, πριν προχωρήσουμε, αξίζει να επισημανθεί ένας έγκυρος ισχυρισμός που συχνά γίνεται: οι επαναστάτες στη Γούτα σκοτώνουν επίσης μερικές φορές πολίτες στην καθεστωτική Δαμασκό, εκτοξεύοντας στα τυφλά ρουκέτες στην πόλη. Σύμφωνα με την έκθεση του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, οι αριθμοί που δολοφονήθηκαν από τους αντάρτες τους τελευταίους μήνες ανέρχονται σε «δεκάδες»19. Όλες οι δολοφονίες πολιτών, είτε σκόπιμες είτε μη σκόπιμες, πρέπει να καταδικαστούν έντονα. Οι πολίτες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και παιδιά, δεν είναι ο εχθρός, δεν είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις των καθεστώτων ή των πολιτοφυλακών. Στο πνεύμα της επανάστασης για ελευθερία εναντίον της δικτατορίας, η στοχοποίηση πολιτών πρέπει να θεωρείται όχι μόνο ως ηθικά λανθασμένη αλλά και ως θεμελιώδης σύγκρουση με αυτό το πνεύμα.

Ωστόσο, είναι μέγιστη υποκρισία, όταν οι υποστηρικτές του καθεστώτος Άσαντ ισχυρίζονται ότι η σφαγή χιλιάδων πολιτών αποτελεί «άμυνα» ενάντια στη δολοφονία κάποιων δεκάδων από τους αντάρτες. Από την άποψη της χρονολογικής σειράς είναι απόλυτη ανοησία, δεδομένης της επί χρόνια πολιορκίας, της σφαγής και της πείνας που έχει υποστεί η Γούτα. Σαφώς αυτές οι απεγνωσμένες πράξεις εκτόξευσης τυφλών πυραύλων στη Δαμασκό αποτελούν λανθασμένες προσπάθειες «άμυνας» εναντίον της σφαγής του καθεστώτος. Ακόμη και αν η χρονολογική σειρά ήταν κάπως γκρίζα, είναι εντυπωσιακή υποκρισία να δεχτούμε τη δολοφονία χιλιάδων πολιτών από αεροπορία και προηγμένα όπλα ως «άμυνα» ενάντια στη δολοφονία δεκάδων, αλλά να μην δεχόμαστε το αντίθετο.

Σε όλες τις πολιτικές συγκρούσεις, σκοτώνονται πολίτες και στις δύο πλευρές. Κατά τη διάρκεια των σφαγών του Ισραήλ, για παράδειγμα, η Χαμάς είχε επίσης εκτοξεύσει τυφλές ρουκέτες στο Ισραήλ, οι οποίες μερικές φορές είχαν σκοτώσει πολίτες – κι εδώ επίσης σε περιορισμένους αριθμούς συγκριτικά με τους αμάχους που σκοτώθηκαν από το Ισραήλ. Στις περισσότερες περιπτώσεις τέτοιων απελπισμένων εκτοξεύσεων ρουκετών από ένα πολιορκημένο γκέτο, οι υποστηρικτές της ανθρώπινης χειραφέτησης, ενώ καταδικάζουν οποιαδήποτε επίθεση εναντίον αμάχων, δεν κρατούν ίσες αποστάσεις μεταξύ αυτών των πράξεων και των συστηματικών εγκλημάτων του μαζικά οπλισμένου καταπιεστή. Όχι μόνο οι αριθμοί είναι τόσο διαφορετικοί, αλλά αυτή η συστηματική μαζική βία δημιουργεί τη συνολική ατμόσφαιρα μέσα στην οποία τελούνται και μικρής κλίμακας εγκλήματα από την πλευρά των καταπιεζόμενων. Είναι μόνο στη Συρία που κάποιοι απ’ αυτούς που πάντα το καταλάβαιναν αυτό, έχουν αντιστρέψει τη σκέψη τους και έχουν υιοθετήσει τις δικαιολογίες του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» για τις μαζικές δολοφονίες.

«Τρομοκράτες» στη Γούτα;

Αν ακούσουμε τους υποστηρικτές του καθεστώτος και την ηχώ τους στην ακροδεξιά και στην εναλλακτική αριστερά, η Γούτα είναι γεμάτη από «τρομοκράτες», «αλ-Κάιντα» και «αποκεφαλιστές». Επομένως, το καθεστώς δεν έχει καμία επιλογή από το να βομβαρδίζει την περιοχή μέχρι να την εξαφανίσει.

Ακόμη και πολλοί μη υποστηρικτές του καθεστώτος έχουν χάψει αυτή τη γελοιογραφική προπαγάνδα. Για παράδειγμα, σε μια πρόσφατη συζήτηση, αμφισβήτησα έναν υποστηρικτή του αγώνα των Κούρδων στη Ροζάβα σχετικά με τους αριστερούς ισχυρισμούς του ότι «θα ήταν οι πρώτοι που θα αποκεφαλίζονταν» εάν πήγαιναν στη Γούτα. Ζητώντας του ένα μόνο παράδειγμα αποκεφαλισμού από αντάρτες στη Γούτα, η απάντησή του ήταν ότι «η Γούτα είναι γεμάτη από όλους αυτούς, την αλ-Κάιντα [sic] και άλλες οργανώσεις αποκεφαλιστών».

Από τη μία πλευρά, ακόμα και αν υπήρχε ένα ψήγμα αλήθειας σε αυτό, είναι δύσκολο να κατανοήσουμε πώς κάποιος στην προοδευτική πλευρά της πολιτικής θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει για να δικαιολογήσει αυτή τη σφαγή του άμαχου πληθυσμού. Σίγουρα αυτό είναι το είδος της επιχειρηματολογίας που οι ιμπεριαλιστές εισβολείς και τα καταπιεστικά καθεστώτα πάντα χρησιμοποιούσαν για να δικαιολογούν τη σφαγή. Η δικαιολόγηση του Άσαντ για τη σφαγή στη Γούτα είναι πανομοιότυπη με την σιωνιστική δικαιολόγηση για τη σφαγή στη Γάζα, την αμερικανική δικαιολόγηση για τη Φαλούτζα και αλλού στο Ιράκ, τη ρωσική δικαιολόγηση για το Γκρόζνι, τη δικαιολόγηση της Σαουδικής Αραβίας για την Υεμένη, την τουρκική δικαιολόγηση για τον επί δεκαετίες πόλεμό της εναντίον των Κούρδων στα ανατολικά και ο κατάλογος συνεχίζεται.

Αυτή η επιθυμία να δικαιολογηθεί το καθεστώς Άσαντ, υπερβάλλοντας τον ρόλο των αντιδραστικών τζιχαντιστών μεταξύ της αντιπολίτευσης, παραβλέπει επίσης την λεπτομέρεια ότι το καθεστώς Άσαντ έχει σφαγιάσει, έχει κάνει επιθέσεις με αέρια, έχει προκαλέσει λιμοκτονία, έχει βιάσει και έχει βασανίσει με ρυθμούς που αφήνουν ακόμη και τους χειρότερους τζιχαντιστές δεύτερους με πολύ μεγάλη διαφορά. Είναι ισοδύναμο με την υπεράσπιση της ναζιστικής εισβολής στην Ελλάδα το 1941, στη βάση ότι η Ελλάδα κυβερνιόνταν τότε από μια δικτατορία.

Όμως δεν υπάρχει καμία απολύτως αλήθεια σε αυτούς τους ισχυρισμούς. Ο ουσιαστικά, ρατσιστικός χαρακτηρισμός ενός ολόκληρου πληθυσμού ως «αποκεφαλιστές» δεν βασίζεται σε τίποτε άλλο από την προκατάληψη.

Η φρικτή πρακτική του αποκεφαλισμού είναι στην πραγματικότητα μια ειδικότητα του ISIS. Καμία ομάδα ανταρτών στη Συρία, ούτε καν η τζιχαντιστική Τζάμπχατ αν-Νούσρα / HTS [Χαϊ’άτ Ταχρίρ ασ-Σαμ], εφαρμόζει αυτή τη μέθοδο θανάτωσης. Οι μόνοι που πιστεύουν ότι το ISIS βρίσκεται στη Γούτα είναι εκείνοι που δεν διαθέτουν τις στοιχειώδεις γνώσεις για τη κατάσταση στη Συρία. Όταν το ISIS πλησίασε οπουδήποτε κοντά στη Δαμασκό, απωθήθηκε με αποφασιστικότητα από τους επαναστάτες της Δαμασκού. Αυτό το βίντεο, που δείχνει τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται στους αιχμαλώτους του ISIS η πολιτοφυλακή Τζάις αλ-Ισλάμ (JaI) που έχει ως έδρα της την Γούτα αποκαλύπτει μια πολύ βάναυση πλευρά των πρακτικών του JaI. Παρόλο που οι αιχμάλωτοι είναι ISIS, η ενέργεια αυτή πρέπει να καταδικαστεί20. Αλλά δεν αφήνει καμμία ψευδαίσθηση ότι έχουν κάποια σχέση με το ISIS.

Η μόνη άλλη σημαντική δύναμη στη Συρία που εφαρμόζει κατά καιρούς αποκεφαλισμούς είναι το καθεστώς Άσαντ καθώς και άλλες παρόμοιες πράξεις, όπως διαμελισμούς σε πολλά κομμάτια21, αλλά αυτή είναι ακριβώς μια παγιωμένη πρακτική για ένα καθεστώς το οποίο διακρίνεται για τα τρομακτικά βασανιστήρια και τους ακρωτηριασμούς στα γκουλάγκ του.

Εάν γίνει αποδεκτό ότι δεν υπάρχει ISIS, η κατηγορία γίνεται ότι οι αντάρτες της Γούτα είναι «αλ-Κάιντα». Με αυτό τον τρόπο περιγράφουν τον HTS, του οποίου η κύρια συνιστώσα ομάδα, ο JFS [Τζάμπχατ Φάτεχ ασ-Σαμ], ήταν παλαιότερα η Τζάμπχατ αν-Νούσρα, ο τότε συριακός κλάδος της αλ-Κάιντα. Ο JFS διέκοψε τους συνδέσμους με την Αλ Κάιντα πριν από ενάμισι χρόνο, αλλά παραμένει μια βαθιά αντιδραστική σουνιτική θρησκευτική οργάνωση, την οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσουν οι αντάρτες τη χρονική στιγμή που θα επιλέξουν, όταν δεν θα χρειάζεται να αγωνίζονται για να επιβιώσουν από ένα απείρως πιο δολοφονικό καθεστώς και από την εισβολή των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.

Σε κάθε περίπτωση, κανένας σοβαρός αναλυτής δεν πιστεύει ότι υπάρχουν περισσότεροι από μερικές εκατοντάδες μαχητές του HTS μεταξύ των είκοσι χιλιάδων μαχητών στη Γούτα.

Αλλά ακόμη και πολλοί από εκείνους που παραδέχονται ότι η παρουσία του HTS είναι μικροσκοπική επισημαίνουν ότι μια από τις βασικές ανταρτικές πολιτοφυλακές στη Γούτα, ο Τζάις αλ-Ισλάμ (JaI), είναι εξίσου κακός. Ο JaI έχει σίγουρα μια αντιδραστική ηγεσία, αν και είναι μια ντόπια ισλαμική ομάδα χωρίς συνδέσμους με την παγκόσμια τρομοκρατία. Αλλά ποιοι είναι οι άλλοι αντάρτες στην Ανατολική Γούτα, ποιος είναι ο ρόλος του JaI, πόση εξουσία έχουν αυτοί οι στρατιωτικοί σχηματισμοί ανταρτών πάνω στους πληθυσμούς, ποια είναι η αντίσταση των πολιτών και τι σημαίνει ο όρος «επανάσταση» στο πλαίσιο αυτό; είναι σημαντικά ερωτήματα εάν θέλουμε να υπερβούμε μια επιφανειακή ανάλυση που λέει ότι «κακοί» έχουν τον έλεγχο και στις δύο πλευρές της Δαμασκού - σαν να ήταν στόχος της εξέγερσης να τοποθετηθεί ο ηγέτης του JaI στο θρόνο της Δαμασκού.

Ποιοι είναι οι αντάρτες;

Λοιπόν, ποιες είναι οι ομάδες ανταρτών που αντιστέκονται στην Ανατολική Γούτα; Υπάρχουν δύο μεγάλες επαναστατικές ταξιαρχίες και διάσπαρτες μικρότερες ομάδες. Οι δύο μεγάλες δυνάμεις είναι:

Ο Τζάις αλ-Ισλάμ («Στρατός του Ισλάμ»), μια ταξιαρχία υπό την ηγεσία Σαλαφιστών που σχηματίστηκε το 2011 από τον Ζάχραν Αλλούς, το γιο ενός Σαουδάραβα ιεροκήρυκα, κυριαρχεί στην ανατολική περιοχή της Ανατολικής Γούτα, ιδιαίτερα στο προάστιο Ντούμα. Θεωρείται ότι έχει περίπου 10.000 μαχητές ή λίγο περισσότερους. Για κάποιο χρονικό διάστημα ο Αλλούς εξειδικεύονταν σε μια πολύ θρησκευτική και αντιδημοκρατική γλώσσα, αλλά κατά την περίοδο πριν δολοφονηθεί από ρωσικό αεροσκάφος, είχε μετριάσει πολλά από αυτά. Ο JaI συμμετέχει επίσης σε κατασταλτικές πρακτικές εναντίον της αντιπολίτευσης. Οι διάσημοι επαναστάτες ακτιβιστές, οι Τέσσερεις της Ντούμα –η Ραζάν Ζαϊτούνεχ, η Σαμίρα Αλ-Χαλίλ, ο Ουά’ελ Χαμάντα και ο Ναζίμ Χαμαντί– απήχθησαν στα τέλη του 2013 και αγνοούνται από τότε. Η οικογένειες και οι φίλοι τους πιστεύουν ότι υπεύθυνος ήταν ο JaI. Αρνείται την κατηγορία, αλλά τα αποδεικτικά στοιχεία δείχνουν έντονα την ευθύνη του22.

Ο απωθητικός χαρακτήρας του JaI αναφέρεται συχνά όχι μόνο από εκείνους που δικαιολογούν τη γενοκτονία του Άσαντ εναντίον του πληθυσμού της Γούτα, αλλά και από πολλούς που καταδικάζουν τη σφαγή των αμάχων από το καθεστώς. Λένε ότι η παρουσία αυτής της πολιτοφυλακής δείχνει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με καμιά επαναστατική διαδικασία στη Γούτα. Είναι μόνο ένας θρησκευτικός πόλεμος όπου η μία πλευρά συμβαίνει να είναι σε πολύ ισχυρότερη θέση για να πραγματοποιεί τα δολοφονικά σχέδια της απ’ ότι η άλλη. Αυτό παρακάμπτει το ευρύτερο ζήτημα της σχέσης μεταξύ αυτών των πολιτοφυλακών και της αντιπολίτευσης των πολιτών και του λαού σε μια επαναστατική κατάσταση, η οποία θα εξεταστεί παρακάτω. Αλλά ακόμη και στο επίπεδο των ένοπλων πολιτοφυλακών, προσπερνά την άλλη ισχυρότερη ταξιαρχία στη Γούτα:

Η Φάιλακ αρ-Ραχμάν («Ταξιαρχία αρ-Ραχμάν» / FaR), ένας μεγάλος στρατιωτικός συνασπισμός του FSA, κυριαρχεί στη δυτική πλευρά της Γούτα, πιο κοντά στην κατεχόμενη από το κεθεστώς Συρία, με περίπου 8-9.000 στρατιώτες. Η FaR συγκρούστηκε με τον JaI πολλές φορές τα τελευταία χρόνια23, συνήθως λόγω των προσπαθειών του τελευταίου να κυριαρχήσει στην περιοχή. Οι περισσότερες από τις μεγάλες μάχες εναντίον του καθεστώτος κατά τον τελευταίο ενάμιση χρόνο έγιναν υπό την ηγεσία της FaR, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων μαχών που συνέδεσαν το Τζομπάρ και το Καμπούν στις αρχές του περασμένου έτους και στην Χάραστα στα τέλη του περασμένου έτους. Η FaR είναι υπό την ηγεσία του λοχαγού Αμπντ αλ-Νασρ Σμεΐρ, λιποτάκτη του ΣΑΣ [Συριακού Αραβικού Στρατού], ο οποίος ισχυρίζεται ότι αγωνίζεται για ένα μη θρησκευτικό μέλλον για τη Συρία24, δηλώνοντας ότι αυτομόλησε από τον ΣΑΣ για να προστατεύσει τον λαό και «επειδή στόχος του είναι μια Συρία που δεν θα εξυπηρετεί μια θρησκευτική ομάδα». Η FaR υποστηρίζει ένα πολιτικό, δημοκρατικό κράτος.

Δημιουργήθηκε τον Νοέμβριο του 2013, ως συγχώνευση αρκετών ταξιαρχιών του FSA, μεταξύ των οποίων η αρχική Λίουα αλ-Μπάρα25 του Σμεΐρ, που αποτελούνταν από αυτόμολους των στρατευμάτων του ΣΑΣ στη Ντούμα. Στη συνέχεια η πρώτη ταξιαρχία του FSA26 που είχε την έδρα της στις περιοχές Καμπούν και Τισρέν και η μετριοπαθής ισλαμική Ισλαμική Ενωση Άτζναντ ασ-Σαμ27, συγχωνεύτηκαν στη FaR το 2016. Η τελευταία σχηματίστηκε τον Νοέμβριο του 201328, από πέντε ισλαμικές ταξιαρχίες, με βάση μια πιο μετριοπαθή ερμηνεία του Ισλάμ σύμφωνα με το παραδοσιακό Ισλάμ του Δαμασκού29, απορρίπτοντας ρητά τη σκληρή στάση του JaI. Η Άτζναντ ασ-Σαμ καθιστά σαφή στόχο της την προστασία των μειονοτήτων.

Ενώ επισημαίνεται συχνά η θρησκευτική στάση του JaI, ούτε τα κυρίαρχα, ούτε τα «εναλλακτικά» μέσα μαζικής ενημέρωσης επισημαίνουν τις αντίθετες θέσεις της άλλης σημαντικής ένοπλης ταξιαρχίας στη Γούτα. Κατά τη διάρκεια της περυσινής επίθεσης στο Τζομπάρ και το Καμπούν, ο FSA30 και η ίδια η Φάιλακ αρ-Ραχμάν εξέδωσαν ανακοινώσεις στις οποίες δήλωναν τη δέσμευσή τους απέναντι σε «όλους τους νόμους του πολέμου», συγκεκριμένα ότι θα αποφύγουν τα άμεσα ή έμμεσα πυρά εναντίον αμάχων «όλων των θρησκειών και των θρησκευτικών ομάδων», ή των «συμβόλων» τους, για τη δίκαιη μεταχείριση των κρατουμένων και των νεκρών «χωρίς να τους προσβάλλουν ή να τους κακομεταχειρίζονται» και ότι θα εργάζονται για την διασφάλιση και προστασία «του ιατρικού προσωπικού, των μελών της πολιτικής άμυνας και όλων των ομάδων ανθρωπιστικής βοήθειας και μέσων ενημέρωσης».

Δύο μικρές ταξιαρχίες είναι οι τοπικοί κλάδοι του Άχραρ ασ-Σαμ, ο οποίος ελέγχει το προάστιο Χάραστα και έχει περίπου 1.000 μαχητές, και του HTS, που έχει αρκετές εκατοντάδες μαχητές. Ο Άχραρ ασ-Σαμ πολέμησε παράλληλα με την FaR στις μεγάλες μάχες εναντίον του καθεστώτος πέρυσι, όταν ο JaI ενεπλάκει ελάχιστα. Ο HTS βρίσκεται σε σύγκρουση τόσο με τον JaI όσο και με την FaR.

Εν τω μεταξύ, ο ιστότοπος του Ελεύθερου Συριακού Στρατού καταγράφει περίπου πέντε ή έξι μικρότερες ταξιαρχίες της FSA31 που έχουν παρουσία στην περιοχή της Δαμασκού, και ο ιστότοπος «Understanding War» αναφέρει αρκετές δεκάδες ταξιαρχίες του FSA στην επαρχία της Δαμασκού32, όμως αρκετές έχουν τη βάση τους έξω από την πόλη.

Ως απάντηση στα ψεύδη με τα οποία γίνεται προσπάθεια να δικαιολογηθεί αυτή η τελευταία σφαγή σχετικά με την παρουσία της «αλ-Κάιντα», ο Τζάις αλ-Ισλάμ, η Φάιλακ αρ-Ραχμάν και ο Άχραρ ασ-Σαμ προσφέρθηκαν να εκδιώξουν τους λίγους HTS που υπάρχουν εκεί33, απομακρύνοντάς τους μέσα σε 15 ημέρες, με αντάλλαγμα την πλήρη εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, την πλήρη παύση των βομβαρδισμών και πλήρη πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια. Ο εκπρόσωπος της FaR, ο Ουαέλ Ολουάν, προσφέρθηκε πέρυσι να εκδιώξει τον HTS στο Ιντλίμπ, αλλά ισχυρίζεται ότι «οι Ρώσοι δεν άφησαν να γίνει η απομάκρυνση»34.

Το ζήτημα των όπλων και της υποτιθέμενης εξωτερικής υποστήριξης

Στον πόλεμο παραπληροφόρησης των Ασαντιστών, ένα συνηθισμένο κομμάτι της ρητορικής αναφέρει ότι στη Γούτα ο Άσαντ πολεμά μια «ανταρσία τρομοκρατών εξοπλισμένων από τις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία μπροστά στις πύλες της πρωτεύουσας», και συχνά συνοδεύεται με ειρωνικές αναφορές στον JaI ως «μετριοπαθείς αντάρτες». Οι υπερασπιστές αυτής της γενοκτονίας δεν έχουν κανένα επιχείρημα, βασίζονται σε τέτοιους αντιπερισπασμούς.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν παράσχει ποτέ όπλα στις ταξιαρχίες της Δαμασκού και ειδικά όχι στον Τζάις αλ-Ισλάμ. Ο ισχυρισμός για οποιονδήποτε εξοπλισμό από τις ΗΠΑ είναι μόνο ένα απροκάλυπτο ψέμα. Ούτε οι ΗΠΑ ούτε οποιαδήποτε δυτική κυβέρνηση ή μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ποτέ τον JaI ως «μετριοπαθείς» αντάρτες, μια ετικέτα που χρησιμοποιείται πάντα για να αναφερθούν σε μη ισλαμιστικές ομάδες που έχουν ως σκοπό τους ένα κράτος πολιτών (ο χαρακτηρισμός αυτός θα μπορούσε να αποδοθεί στον κύριο αντίπαλο του JaI, την Φάιλακ αρ-Ραχμάν του FSA). Πράγματι ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Τζον Κέρι είχε μάλιστα αναφέρει τον JaI (και τον Άχραρ ασ-Σαμ) ως «τρομοκρατικές» ομάδες35. Αυτές οι προσπάθειες των Ασαντιστών να ειρωνευτούν είναι επομένως απλώς ηλίθιες.

Σύμφωνα με την ειδησεογραφική φιλοαντιπολιτευτική ιστοσελίδα Qasioun, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν πρόσφατα το Νότιο Μέτωπο (SF) του FSA36 να μην προσπαθήσει να τερματιστεί την κατάπαυση του πυρός με το καθεστώς για να βοηθήσει την Γούτα. Για όποιον κατανοεί γιατί το κάποτε ισχυρό Νότιο Μέτωπο, με τους 35.000 αγωνιστές του, παρέμεινε πραγματικά σε ειρήνευση με το καθεστώς για δύο χρόνια, αυτό δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη. Είναι γνωστό ότι οι ΗΠΑ επέβαλαν ορισμένο αριθμό «κόκκινων γραμμών»37 στο Νότιο Μέτωπο το 2015, εκ των οποίων η μία ήταν να μην προχωρήσει προς τη Δαμασκό (μια πηγή ισχυρίστηκε ακόμη ότι οι ΗΠΑ τους απειλούσαν με αεροπορικές επιδρομές εάν το έκαναν38). Σύντομα, όλες οι προμήθειες στο Νότιο Μέτωπο από περιφερειακά κράτη μέσω του Στρατιωτικού Επιχειρησιακού Κέντρου (MOC) με έδρα την Ιορδανία στέρεψαν39. Το SF ενημερώθηκε ότι οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν (κυρίως στους Σαουδάραβες) να συνεχίσουν να στέλνουν όπλα μέσω του MOC μόνο αν πολεμούσαν αποκλειστικά εναντίον του ISIS και κυρίως όχι εναντίον του καθεστώτος40.

Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης των προαστίων της Δαμασκού, η αποτροπή του SF -ο οποίος έχει τη βάση του σε εδάφη που συνορεύουν με την Ιορδανία- να συνδεθεί με αυτά είναι ό,τι πιο αντεπαναστατικό θα μπορούσε να γίνει Στα τέλη του 2016, αυτό οδήγησε στην πτώση των εμβληματικών επαναστατικών κέντρων στη νοτιοδυτική Δαμασκό, της Ντάραγια και τη Μοανταμίγια.

Ο Τραμπ δύσκολα θα μπορούσε να καταστήσει τα πράγματα πιο ξεκάθαρα, αναγγέλλοντας τον Μάρτιο, στη μέση μιας από τις χειρότερες πολιορκίες των Ασαντιστών στον πόλεμο, ότι το μόνο ενδιαφέρον των ΗΠΑ στη Συρία είναι «να απαλλαγούμε από το ISIS και να επιστρέψουμε σπίτι»41.

Το ζήτημα της υποστήριξης της Σαουδικής Αραβίας είναι πιο περίπλοκο. Οι περιγραφές των μέσων ενημέρωσης συχνά αναφέρονται στον JaI ως «υποστηριζόμενο από τη Σαουδική Αραβία» (και τη FaR ως «υποστηριζόμενη από το Κατάρ»), σαν να είναι κάτι αυτονόητο. Ένας προσεκτικός αναγνώστης θα παρατηρούσε την πλήρη απουσία οποιασδήποτε προσπάθειας να υποστηριχτούν αυτοί οι ισχυρισμοί με ψήγματα αποδείξεων. Μια αναζήτηση στο Google σχετικά με την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας στον JaI θα παρουσιάσει διάφορα άρθρα, τα οποία ήταν από τον Οκτώβριο του 201342. Ακόμα και αυτά τα άρθρα παρέχουν ελάχιστα αποδεικτικά στοιχεία για τα σαουδάραβικα όπλα43. Αντίθετα, ισχυρίζονται ότι η μετατροπή του πρώην Λίουα αλ-Ισλάμ (Ταξιαρχία του Ισλάμ) του Αλλούς σε Τζάις αλ-Ισλάμ (Στρατός του Ισλάμ) ήταν ένας ελιγμός που υποστηρίχθηκε από τη Σαουδική Αραβία, προσπαθώντας να περιορίσει την αυξανόμενη επιρροή της εξαιρετικά αντι-Σαουδαραβικής Τζάμπχατ αν-Νούσρα.

Ο JaI αρνείται ότι έχει πάρει ποτέ σαουδαραβικά όπλα. Το 2016, ο εκπρόσωπος του JaI, ο λοχαγός Ισλάμ Αλλούς, δήλωσε ότι «εμείς στο Τζάις αλ-Ισλάμ δεν έχουμε πάρει καμία σαουδαραβική στρατιωτική ή υλικοτεχνική υποστήριξη44. Εξ όσων γνωρίζουμε, η Σαουδική Αραβία συμμετέχει στη στρατιωτική στήριξη μόνο μέσω των χώρων διεθνούς συνεργασίας, οι οποίοι ούτε αυτοί υποστηρίζουν τον Τζάις αλ-Ισλάμ.» «Χώροι διεθνούς συνεργασίας» σημαίνει MOC. Είναι αλήθεια ότι η υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας περνούσε μέσα από το MOC και ότι το MOC έχει εξοπλίσει μόνο το Νότιο Μέτωπο (και μάλιστα αυτό συχνά έχει μπλοκαριστεί από τις ΗΠΑ45) και ποτέ δεν έστειλε τίποτα στον JaI. Εάν υπήρξε οποιαδήποτε υποστήριξη από τη Σαουδική Αραβία πέρα από το MOC, δεν άφησε κανένα ίχνος. Σε κάθε περίπτωση, ο JaI, παρά την αλλαγή του ονόματός του με ένα πιο πομπώδες, παραμένει σχεδόν εξ ολοκλήρου στη Γούτα, η οποία πολιορκείται. Οι Σαουδάραβες θα έπρεπε να πετάξουν όπλα από αέρος για να εξοπλίσουν τον JaI.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, παρά τις σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, που οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι ο πατέρας του Ζαχράν Αλλούς είναι Σαουδάραβας ιεροκήρυκας, ο JaI και οι Σαουδάραβες έχουν συχνά σοβαρές πολιτικές κόντρες46.

Από πού λοιπόν παίρνει τα όπλα του ο JaI; Στην πραγματικότητα, εκτός από τις κατασχέσεις όπλων στις μάχες, τόσο ο JaI όσο και η FaR έχουν το πλεονέκτημα να δρουν στην πολύ εκβιομηχανισμένη Γούτα, που είναι γεμάτη με μικρά εργαστήρια, όπου έχουν έχουν γίνει πολύ ικανοί να κατασκευάζουν τα πρωτόγονα όπλα τα οποία έχουν κατά κύριο λόγο47, δίνοντάς τους ένα βαθμό ανεξαρτησίας από τους ξένους υποστηρικτές. Από την άλλη πλευρά, η δύναμη του JaI έχει σχεδόν σίγουρα ενισχυθεί από τη χρηματοδότηση από τον Κόλπο, από τις πολυάριθμες ιδιωτικές ισλαμικές πηγές στη Σαουδική Αραβία ή το Κουβέιτ, και όχι από οποιοδήποτε καθεστώς.

Η τάξη και η εξέγερση στα προάστια της Δαμασκού

Εάν η παραπάνω σκιαγράφηση των ένοπλων σχηματισμών δείχνει ότι δεν είναι όλοι Τζάις αλ-Ισλάμ, ή ακόμη και όλοι Ισλαμιστές, ωστόσο, ένα σημαντικό ισλαμικό στοιχείο της εξέγερσης υπάρχει στη Γούτα, όπως και αλλού στη Συρία. Για πολλούς δυτικούς παρατηρητές, φαίνεται ότι οι Ισλαμιστές προέρχονται από τον Άρη ή από οπουδήποτε εκτός από τη Συρία. Ή τουλάχιστον δείχνει την επιρροή των ισλαμικών δικτύων της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ ή του Κόλπου. Ενώ κάποιοι από αυτούς τους παράγοντες είχαν επιρροή, αυτές οι εξηγήσεις παρακάμπτουν το σημαντικότερο μέρος για να αναζητήσουν ένα ισχυρό, αν και σχετικά μετριοπαθές, ισλαμιστικό στοιχείο στην εξέγερση, την ένοπλη και την άοπλη: αυτό που παρακάμπτουν είναι η Συρία.

Τα «προάστια της Δαμασκού», τα οποία περιβάλλουν ανατολικά και νότια την πόλη – η Ανατολική Γούτα, στην οποία συμπεριλαμβάνονται η Ντούμα, η Χάραστα, η Χαμουρίγια, η Σάκμπα, η Ζαμάλκα, το Τζομπάρ και άλλες νότιες αστικές περιοχές όπως η Μουανταμίγια και η Ντάραγια - ήταν σημαντικοί τόποι της Συριακής επανάστασης από την αρχή, κάτω από τον πλήρη έλεγχο των συμβουλίων της αντιπολίτευσης από το 2012.

Ενώ στην επανάσταση υπήρχε πάντα μια ισχυρή συνιστώσα φοιτητών, δασκάλων, διανοουμένων, καλλιτεχνών και άλλων ακτιβιστών των μεσαίων τάξεων της πόλης, παράλληλα με μια έντονα αγροτική εξέγερση με βάση την φτωχή επαρχία, ο πραγματικός κινητήρας βρισκόταν εκεί όπου διασταυρώνονται οι αστικοί και αγροτικοί κόσμοι της Συρίας: στη νεότερη εργατική τάξη και στα φτωχά προάστια και τις παραγκουπόλεις που περιβάλλουν τη Δαμασκό (και στην ανατολική πόλη του Χαλεπιού, που συντρίφτηκε από τον Άσαντ πριν από ένα χρόνο μετά από πέντε χρόνια κάτω από τον έλεγχο της αντιπολίτευσης), αποτελούμενη από εκατοντάδες χιλιάδες σχετικά πρόσφατους αγροτικούς μετανάστες από την ύπαιθρο.

Η νεοφιλελευθεροποίηση της οικονομίας του Μπασάρ Ασαντ την τελευταία δεκαετία πριν από το 2011 συνέδεσε το πολιτικό αίτημα για δημοκρατία με τα οικονομικά αιτήματα των φτωχών δημιουργώντας ένα εξαιρετικά εύφλεκτο επαναστατικό μίγμα. Καθώς οι πολιτικές αυτές διευκόλυναν την ανάπτυξη μιας «αισχρά πλούσιας και απάνθρωπα βάναυσης νεο-μπουρζουαζίας»48, σύμφωνα με τον Σύριο διανοούμενο και πρώην πολιτικό κρατούμενο Γιασίσν αλ-Χατζ Σάλεχ, ειδικά γύρω από την οικογένεια Άσαντ και τους φίλους του, όπως ο ξάδερφος του Άσαντ ο Ραμί Μαχλούφ, ο οποίος ελέγχει το 60% της οικονομίας μέσω των εταιρειών χαρτοφυλακίου του, από την άλλη μεριά εξαθλίωσαν τους ήδη φτωχούς. Από την ύπαιθρο - όπου οι αγρότες επωφελήθηκαν από τις αγροτικές μεταρρυθμίσεις των Μπααθιστών στις αρχές της δεκαετίας του ’60 - ένα τεράστιο ανθρώπινο κύμα φτωχών αγροτών ξεριζωμένο από αυτές τις πολιτικές κατέφυγε στα περίχωρα των μεγάλων πόλεων και σχημάτισε αυτές τις τεράστιες ημι-αστικές, παραγκουπόλεις.

Το ταξικό χάσμα μεταξύ καθεστώτος και επανάστασης ήταν εντυπωσιακό τόσο στη Δαμασκό όσο και στο Χαλέπι. Ο Κάντρι Τζαμίλ, πρώην υπουργός της κυβέρνησης του Άσαντ, που ήταν μία από τις αριστερές του βιτρίνες μέχρι να απολυθεί το 2013, ισχυρίζεται ότι πίστευε από καιρό ότι η οικονομική φιλελευθεροποίηση του Άσαντ θα «οδηγήσει σε κοινωνική έκρηξη» επισημαίνοντας ότι είχε οδηγήσει «το 44% των Σύριων στη φτώχεια και αύξησε το ποσοστό ανεργίας στο 20%». Αυτές οι πολιτικές, ισχυρίστηκε, «κατέστρεψαν τους τοπικούς παραγωγούς σε μέρη όπως τα προάστια της Δαμασκού, τη Ζαμάλα, τη Χάραστα και τη Ντούμα49 - τώρα κέντρα αντιπολίτευσης»- αυξάνοντας τον πλούτο της νέας ελίτ. «Όλες αυτές οι αστικές περιοχές τα ονόματα των οποίων ακούμε τώρα είναι παρόμοιες με το Ντιτρόιτ της Αμερικής, έτσι πώς μπορούσε κανείς να περιμένει να μην υπάρχει δυσαρέσκεια στους κύκλους τους;»

Αντίθετα, η μπουρζουαζία του κέντρου της Δαμασκού και οι ανώτερες μεσαίες τάξεις είναι βέβαια η βάση του Ασαντικού καθεστώτος – αν και υπάρχουν αμέτρητοι άλλοι στην κεντρική Δαμασκό που δεν ανήκουν εξ ολοκλήρου σε κανένα «κόσμο» θυμωμένοι κάτω από την ολοκληρωτική κυριαρχία του καθεστώτος, μεταξύ των οποίων πολλοί με κρυφή συμπάθεια για τον λαό της Γούτα50, γιατί είναι το μόνο μέρος όπου είναι κανείς ασφαλής από τις βόμβες, τους πυραύλους, τις ναπάλμ, τα δηλητηριώδη αέρια και την πολιορκία πείνας.

Ο διαχωρισμός στο Χαλέπι μεταξύ του καθεστώτος και των πρώην ελεγχόμενων από την αντιπολίτευση περιφερειών πρόσφερε μια παρόμοια μελέτη στην κοινωνιολογία. Όπως έγραψε ένας Σύριος εξόριστος, που επέστρεψε στην πόλη του:

«Το Χαλέπι σήμερα κόβεται σε δύο ξεχωριστά μισά, όπως και η Βηρυτός. Ενώ η Βηρυτός χωρίστηκε κατά μήκος θρησκευτικών γραμμών, οι κοινωνικές τάξεις διαχωρίζουν τα δύο μέρη του Χαλεπιού51. Στην Ανατολή ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός κυβερνάει τις φτωχές γειτονιές της εργατικής τάξης. Στη Δύση το καθεστώς ελέγχει τα μεσοαστικά και τα αστικά τμήματα της πόλης.»

Ισλάμ, τάξη και επανάσταση

Πώς σχετίζεται αυτό με το ζήτημα του Ισλάμ; Βασικά, τουλάχιστον κάποιος βαθμός «ισλαμισμού» αντιπροσωπεύει απλώς τον παραδοσιακό συντηρητισμό της υπαίθρου και την αντανάκλασή του μεταξύ των αγροτικών μεταναστών που ζουν στις περιφέρειες που περιβάλλουν τις πόλεις. Δεν ήταν ποτέ «κοσμικές» με την έννοια της ελίτ του Άσαντ. Η επίσημη κρατική «κοσμικότητα» και ο σχετικά μεσοαστικός τρόπος ζωής με τον οποίο συνοδευόταν περιορίζονταν από την άγρια ταξική δομή της ασαντιστικής Συρίας. Έτσι, ενώ το Κατάρ και η Τουρκία είχαν την τάση να υποστηρίζουν πολλές μετριοπαθείς ισλαμιστικές ταξιαρχίες (αλλά και ταξιαρχίες του FSA) μέσω των δικτύων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι ένα ορισμένο επίπεδο ήπιου πολιτικού Ισλάμ θα αποτελούσε πάντοτε μέρος του μίγματος, όπως ακριβώς συμβαίνει στην Παλαιστίνη με τη Χαμάς, στο Ιράκ κατά τη διάρκεια της αντίστασης στην αμερικανική κατοχή και σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Μας βοηθάει να το καταλάβουμε, αυτό το βίντεο που μας δείχνει μια διαμαρτυρία 500 γυναικών στη Ντούμα52, όλες με μαντίλες, οι οποίες διαμαρτύρονται όταν οι δυνάμεις ασφαλείας του Άσαντ συνέλαβαν και βασάνισαν παιδιά και έφηβους στις αρχές του 2011. Πολλές από αυτές τις γυναίκες που δεν είχαν βγει ποτέ από τα σπίτια τους μόνες, βγήκαν στους δρόμους για να ζητήσουν την απελευθέρωσή τους. Μία από αυτές εξήγησε (βλέπε βίντεο στις 19.04 - 20.20):

«Μερικές φορές αισθάνομαι σαν ένας άντρας που δουλεύει μεταξύ ανδρών. Δεν υπάρχει πλέον διαφοροποίηση μεταξύ ανδρών και γυναικών στη Ντούμα. Αντιθέτα. Οι άνδρες αφήνουν τώρα τις γυναίκες να φροντίζουν τους τραυματίες επειδή γνωρίζουν καλύτερα πώς να ασχοληθούν μ’ αυτούς.»

Ενώ αυτό μπορεί να φαίνεται ελάχιστο από την άποψη του δυτικού φεμινισμού, για τις παραδοσιακές Μουσουλμάνες αυτό ήταν ένα σημαντικό βήμα. Μην κατανοώντας το κίνημα των πραγματικών ανθρώπων εκεί όπου βρίσκονται, οι δυτικοί παρατηρητές απλώς παίζουν με τις έννοιες της «επανάστασης», ή για το συγκεκριμένο ζήτημα, με την απελευθέρωση των γυναικών.

Αυτοί είναι οι απλοί άνθρωποι που έκαναν την επανάσταση. Όπως τονίζει ο Σαμ Χαμάντ: «Οι Σύριοι είναι γενειοφόροι μουσουλμάνοι. Είναι γυναίκες που φορούν χιτζάμπ. Είναι γενικά αρκετά φτωχοί και δεν έχουν πρόσβαση στη δυτική εκπαίδευση. Δεν είναι όλοι φιλελεύθεροι και φωτογενείς Καλοί Άραβες. Συγνώμη. Αυτή η πεποίθηση αποκρύπτει τα πάντα και αντανακλά έναν εσωτερικοποιημένο ρατσισμό και ισλαμοφοβία. Για την πλειοψηφία του πληθυσμού, όπως οι Αιγύπτιοι ή οι Ιορδανοί ή οι Τυνήσιοι κ.λπ., το προκαθορισμένο τους σημείο προσανατολισμού στη ζωή, που συνυπάρχει με άλλα σημεία πεποίθησης, είναι η πίστη τους»53.

Τώρα, αυτό που λέγεται, δεν εξηγεί εξ ολοκλήρου την ύπαρξη ενός ιδιαίτερα απεχθούς χαρακτήρα με τη μορφή του Ζαχράν Αλλούς, του τελευταίου ηγέτη του Τζάις αλ-Ισλάμ. Μερικοί από αυτούς τους ισλαμιστικούς σχηματισμούς είναι εντυπωσιακά μετριοπαθής και έχουν ως στόχο τους ένα κράτος πολιτών, ενώ άλλοι είναι πιο σκληροπυρηνικοί, και ο JaI, αν και έντονα αντι-ISIS, θεωρείται γενικά ως ακραία σκληροπυρηνικός. Όμως, εδώ υπάρχουν ειδικοί συγκυριακοί παράγοντες. Ο JaI δεν δημιουργήθηκε ως ομάδα «τζιχάντ», όπως η Nusra (ή ακόμα και ο Άχραρ ασ-Σαμ στα πρώτα του χρόνια), με παραρτήματα σε όλη τη χώρα αφιερωμένα σε ένα συγκεκριμένο σύστημα σκέψης. Μάλλον προέκυψε ως γνήσιο κίνημα κατά της δικτατορίας που βασίζεται στην παραδοσιακή εργατική τάξη της περιοχής της Ντούμα. Ένας λόγος που κατέληξε με κάποιον σαν τον Αλλούς ήταν ότι ο Άσαντ απελευθέρωσε τον Αλλούς, μαζί με άλλους 1.000 τζιχαντιστές, από τα μπουντρούμια του στα μέσα του 2011, τη στιγμή που συλλάμβανε και φυλάκιζε χιλιάδες δημοκρατικούς ακτιβιστές, μεταξύ των οποίων πολλοί από τη Ντούμα. Το κενό ηγεσίας που δημιούργησαν οι μαζικές συλλήψεις και τα βασανιστήρια του Άσαντ καλύφθηκε από ανθρώπους όπως ο Αλλούς, ο οποίος είχε επίσης συνδέσεις με τους ισλαμιστικούς κύκλους του Κόλπου.

Επιπλέον, όπως ακριβώς οι πιο παραδοσιακοί χώροι τείνουν να είναι περισσότερο «ισλαμιστικοί», μετά τον πόλεμο άρχισαν οι πιο καταστραμμένες περιοχές να τείνουν προς ριζοσπαστικοποίηση. Όπως το έθεσε ένας Παλαιστίνιος φίλος στο Σύδνεϋ, αυτός είναι ο ίδιος λόγος για τον οποίο η Χαμάς βρίσκεται στη Γάζα, ενώ η Φατάχ είναι σχετικά πιο άνετη (σύμφωνα με τα πρότυπα της κατοχής) στη Ραμάλα. Με παρόμοιο τρόπο προέκυψε ο JaI στη Ντούμα, ένα είδος Συριακής Γάζας, αν εξαιρέσουμε το γεγονός ότι η εκδοχή του Άσαντ για την επιχείρηση «Προστατευτική Άκρη» του Ισραήλ συνεχίζεται για χρόνια αντί για εβδομάδες, ένα προφανές έφορο έδαφος για πιο ριζοσπαστική πολιτική. Ενώ η σημερινή πολιορκία φθάνει σε κατακλυσμιακές αναλογίες, η μαζική δολοφονία και η πείνα είναι τα βασικά καθ’ όλη τη διάρκεια. Για παράδειγμα, ο βομβαρδισμός από το καθεστώς σκότωσε 250 άτομα στη Ντούμα τον Φεβρουάριο του 2015 και μόνο, στη συνέχεια, μόλις σε μία ημέρα, στις 15 Μαρτίου, σκοτώθηκαν 8354. Σχεδόν σε οποιαδήποτε περίοδο κατά τη διάρκεια αυτών των ετών θα μπορούσαν να εξαχθούν παρόμοια στοιχεία. Όπως δείχνει η Γάζα, η μετατροπή μιας παραγκούπολης σε σωρό ερειπίων τείνει να ενισχύσει τις «ισλαμιστικές» δυνάμεις ή όποιον μπορεί να σας προσφέρει είτε «ριζοσπαστική» δράση, είτε Θεό, ως κάποια εναλλακτική λύση όταν όλος ο κόσμος σας έχει εγκαταλείψει.

Το ζήτημα της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας του Τζάις αλ-Ισλάμ

Πιο σημαντική από την έκταση της «ριζοσπαστικής» εξέλιξης του JaI ήταν η δυναμική θρησκευτική μισαλλοδοξία της ηγεσίας του. Ο Αλλούς έκανε το πιο διάσημο ξέσπασμα θρησκευτικής μισαλλοδοξίας55, υποσχόμενος να «καθαρίσει» τη Δαμασκό από τους Σιίτες και τους Αλεβίτες, τον Σεπτέμβριο του 2013. Περισσότερο από κάθε άλλη ομιλία ή δράση στη Συρία εκτός της σφαίρας της Τζάμπχατ αν-Νούσρα, αυτή η συγκεκριμένη ομιλία, που προερχόταν από κάποιον ισλαμιστή με γενικά φιλικές σχέσεις με την κυρίαρχη τάση της αντιπολίτευσης, είχε σχεδόν καθοριστική σημασία βοηθώντας στην τσιμεντοποίηση του θρησκευτικού χάσματος που ο Άσαντ είχε δημιουργήσει σκόπιμα και με πονηρία. Οι περισσότεροι Αλεβίτες που μπορεί να αμφιταλαντεύονταν, ειδικά στην περιοχή της Δαμασκού, πιθανότατα συμφιλιώθηκαν με την ιδέα να παραιτηθούν από την αντιπαράθεση με τον Άσαντ.

Ο Αλλούς έκανε αυτή τη ομιλία αμέσως μετά από το πιο καταστροφικό γεγονός που υπέστη η Γούτα: την μαζική εξόντωση με σαρίν από τον Άσαντ τον Αύγουστο του ίδιου έτους, μόλις λίγες εβδομάδες πριν, που σκότωσε 1.400 ανθρώπους, κυρίως παιδιά, σε διάφορα προάστια σε όλη την Γούτα. Ενώ αυτό δύσκολα δικαιολογεί μια ομιλία που ουσιαστικά εμφανίζει τον δημοκρατικό αγώνα ως ένα θρησκευτικό πόλεμο, το πλαίσιο δεν είναι καθόλου άσχετο: εκεί όπου ένας λαός συντρίβεται κυριολεκτικά και λιμοκτονεί μέχρι θανάτου από έναν στρατό στον οποίο κυριαρχούν οι Αλεβίτες και στη συνέχεια χρησιμοποιεί χημικά όπλα και του έχει δοθεί γι' αυτό η άδεια από τον κόσμο, η εμφάνιση της αντι-Αλεβίτικης θρησκευτικής μισαλλοδοξίας δεν αποτελεί σίγουρα κανένα μυστήριο. Αυτό έγινε χειρότερο μερικούς μήνες νωρίτερα, με τη μαζική είσοδο της Χεζμπολλάχ στον πόλεμο στην πλευρά του Ασαντ, όταν αυτή η λιβανέζικη σιιτική κοινοτική πολιτοφυλακή έπαιξε τον αποφασιστικό ρόλο στην πολιορκία, την κατάκτηση, την καταστροφή και την «εκκαθάριση» της στρατηγικής επαναστατικής αστικής σουνίτικης περιοχής του Καϊσάρ, τον Ιούνιο του 2013. Οι τρομακτικές δηλώσεις του Αλλούς αντανακλούσαν την αύξηση της σουνιτικής μισαλλοδοξίας στο πλαίσιο αυτής της έναρξης της εισβολής της διεθνούς της σιιτικής μισαλλοδοξίας, του θρησκευτικού πολέμου του Νασράλλα.

Ενάμισι χρόνο αργότερα, όμως, ο Αλλούς ανακάλεσε δημόσια αυτές τις απόψεις. Όσον αφορά τη συνύπαρξη με τις μειονότητες, είπε ότι αυτό ήταν πάντα η κατάσταση στη Συρία και ότι «δεν επιδιώκουμε να επιβάλουμε την εξουσία μας στις μειονότητες ή να ασκήσουμε καταπίεση εναντίον τους», συμπεριλαμβανομένων των Αλεβιτών που είναι «μέλη του συριακού λαού»56. Ο Αλλούς υποστήριξε ότι οι προηγούμενες δηλώσεις του οφείλονταν στην πίεση υπό την οποία ζούσε στη Γούτα: «Είμαστε υπό πολιορκία. Όλοι υποφέρουμε ψυχολογικά. Όταν βρισκόμουν στη φυλακή και ο δεσμοφύλακας ερχόταν να βασανίσει τους φυλακισμένους, αφού έφευγε, οι φυλακισμένοι τσακώνονταν και χτυπούσαν ο ένας τον άλλον.» Όσον αφορά τη δημοκρατία, την οποία είχε καταγγείλει προηγουμένως, ισχυρίστηκε ότι αν καταφέρουν να ανατρέψουν το καθεστώς, «θα αφήσουμε τον λαό να επιλέξει τη μορφή του κράτους που θέλει». Σε άλλη συνέντευξή του αργότερα το 2015, είπε και πάλι ότι οι Αλεβίτες «δεν είναι εχθροί μας, είναι θύματα του καθεστώτος»57.

Φυσικά, η ζημία είχε ήδη γίνει, αλλά η ζημιά ήταν πολιτική, και όχι ότι η φωνακλάδικη φασαρία του Αλλούς από το γκέτο έγινε ποτέ πραγματικότητα. Δεν έχουμε επίσης τρόπο να μάθουμε αν αυτή η μετάλλαξη ήταν γνήσια. Αλλά το ζήτημα δεν είναι η προσωπική εντιμότητα ή όχι ενός ατόμου, νεκρού τώρα. Ακόμη και όταν ήταν ζωντανός, το ζήτημα που τίθονταν δεν ήταν ποτέ να πάρει ο Αλλούς τη θέση του Άσαντ στο θρόνο. Ούτε υπήρξε ποτέ ζήτημα ότι ο JaI είχε τη στρατιωτική ικανότητα να καταλάβει την κεντρική Δαμασκό, ακόμα περισσότερο τις μακρινές ακτές των Αλεβιτών, για να μπορέσει να πραγματοποιήσει τις απειλές του Αλλούς. Η καλλιέργεια τέτοιων φαντασιώσεων θα ισοδυναμούσε με τη φαντασίωση ότι η Χαμάς μπορεί μία μέρα να κερδίσει έναν στρατιωτικό αγώνα με το Ισραήλ και να κυριαρχήσει πάνω τους Εβραίους στο Τελ Αβίβ.

Αντίθετα, το ζήτημα είναι ότι, ανεξάρτητα από το λόγο της αλλαγής αυτής, ο JaI δεν ήταν ποτέ Νούσρα, δηλαδή, δεν ήταν ποτέ μια πολιτοφυλακή της οποίας η ύπαρξη καθορίστηκε από μια υπερ-θρησκευτική ιδεολογία. Ως ένα όχημα για τους κατοίκους της περιοχής να αντισταθούν στις ένοπλες επιθέσεις του Άσαντ, η διεξαγωγή ενός θρησκευτικού πολέμου εναντίον των Αλευιτών δεν είχε καμία σχέση με τους λόγους για τους οποίους οι χιλιάδες συμμετείχαν στην ομάδα. Όπως εξήγησε ένας πολιτικός ακτιβιστής στη Ντούμα, εχθρικός προς τον JaI: «Όλοι οι νέοι εντάσσονται στον Jaysh el-Islam. Αυτό δεν γίνεται από ιδεολογική πεποίθηση ή επειδή τους αρέσει ο Αλλούς, αλλά επειδή πρέπει να πολεμήσουν και να μην περιμένουν άπραγοι. Πριν από δύο χρόνια, περάσαμε από μια μερική πολιορκία σε μια πλήρη πολιορκία. Οι βομβαρδισμοί προέρχονται από τα υψώματα της κοιλάδας Γούτα, και αυτοί οι πύραυλοι αποτελούν την καθημερινή μας ζωή. Οι μαχητές δεν είναι όλοι οι Σαλαφιστές, ή μάλλον, είναι Σαλαφιστές από την περίσταση.»58 Ως εκ τούτου, ένας ιδιόμορφος ηγέτης θα μπορούσε να στραφεί στη μια ή την άλλη κατεύθυνση χωρίς να αλλάξει πολύ στην πραγματικότητα.

Τζάις αλ-Ισλάμ, καταστολή και αντίσταση

Στην πραγματικότητα, ο JaI αποτελεί περισσότερο κίνδυνο για τον τοπικό πληθυσμό των Σουνιτών και τους δημοκρατικούς επαναστάτες της Γούτα, παρά για τους απομακρυσμνένους Αλεβίτες. Η εξαφάνιση των τεσσάρων επαναστατών της Ντούμα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πριν από την εξαφάνισή τους, οι τέσσερις ήταν ηγέτες του αγώνα εναντίον του καθεστώτος Άσαντ. Ό,τι και να πίστευαν για τον JaI, είχαν ήδη την ίδια ισχυρή θέση σε τμήματα της Γούτα που αυτός έχει σήμερα (πράγματι, το Κέντρο Τεκμηρίωσης Παραβιάσεων, το οποίο είχαν συστήσει, δεν δίσταζε να αναφέρει και παραβιάσεις των ανταρτών). Επιπλέον, μετά την εξαφάνισή τους, χιλιάδες άλλοι δημοκρατικοί επαναστάτες εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται με διάφορους τρόπους (όπως θα δείξουμε παρακάτω), ανάμεσά τους όσοι θεωρούν τους εαυτούς τους συνεχιστές της εργασίας τους, συχνά αποκαλούμενοι «δίκτυο Ραζάν Ζεϊτούνεχ»59, γύρω από το Τοπικό Συντονιστικό που είχαν δημιουργήσει, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Τεκμηρίωσης Παραβάσεων, του Κέντρου Προστασίας Γυναικών της Ντούμα και διάφορων δραστηριοτήτων υγείας και εκπαίδευσης. Ένας τέτοιος ακτιβιστής που ονομάζεται Χάνι, επισημαίνει ότι οι ένοπλες ταξιαρχίες δεν μπορούν να παρακάμψουν την κοινωνική δυναμική της Γούτα: «...οι γυναίκες στο δίκτυο Ραζάν δεν παραιτούνται. Αυτοί οι τύποι [π.χ., ο Αλλούς] είναι οι νέοι τοπικοί δεσπότες. Αλλά δεν είναι σαν τις δολοφονικές δυνάμεις του Μπασάρ»60.

Ο JaI, με άλλα λόγια, συχνά προσπαθεί να χρησιμοποιήσει κατασταλτικά μέσα, αλλά περιορίζεται από την ίδια την επανάσταση γύρω του, της οποίας είναι μέρος, αν και παραμορφωμένο. Ακόμη και η άρνηση του JaI ότι εμπλέκεται στην εξαφάνιση των τεσσάρων ακτιβιστών και ο μυστικός χαρακτήρας ολόκληρου του επεισοδίου αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η σύνδεση με εγκλήματα εναντίον τέτοιων επιφανών επαναστατών αντιμετωπίζεται με απόρριψη ανάμεσα στις επαναστατικές μάζες. Μια σύγκριση με την πρακτική του καθεστώτος Άσαντ που επιστρέφει τα βασανισμένα και ακρωτηριασμένα πτώματα των συγγενών, ακόμη και παιδιών, στις οικογένειές τους ύστερα από καιρό στα μπουντρούμια του είναι ενδεικτική της αντίθεσης. Ο σκοπός του καθεστώτος είναι ακριβώς να τρομοκρατήσει, βλέποντας, σωστά, τη μάζα του λαού ως εχθρό του.

Ως αποτέλεσμα, είδαμε συνεχώς μεγάλες διαδηλώσεις στη Γούτα εναντίον στον JaI61, και στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δυνάμεις του JaI δεν προσπαθούν να τις καταστείλουν, αν και υπήρξαν σίγουρα εξαιρέσεις. Και οι άνθρωποι διαμαρτύρονται επίσης για αυτές τις προσπάθειες καταστολής. Κατά καιρούς, ο JaI αντιμετώπισε επίσης διαδηλώσεις ενάντια στις υψηλές τιμές που προκάλεσε η διαφθορά και κερδοσκοπία που λέγεται ότι υπάρχουν, όπως οι «διαδηλώσεις πείνας»62 στα τέλη του 2014. Εκείνη τη στιγμή οι κάτοικοι της Ντούμα επιτέθηκαν επίσης στις μονάδες αποθήκευσης των εμπόρων63 που κυριαρχούν στις τοπικές επιχειρήσεις διανομής τροφίμων, και ταύτισαν τον Τζάις αλ-Ισλάμ με αυτούς τους εμπόρους, σε ένα ιδιαίτερα αξιοσημείωτο παράδειγμα τόσο της ταξικής φύσης αυτών των «ισλαμιστικών» ηγεσιών όσο και της μορφής της «αδιάκοπης» επαναστατικής πάλης που θα μπορούσε να προκύψει αν το καθεστώς εκδιωχθεί και ο λαός δεν εξαρτάται από τις ένοπλες ομάδες για στοιχειώδη προστασία ενάντια στον μεγαλύτερο εχθρό. Εκείνη τη στιγμή, οι φρουροί του JaI πυροβόλησαν με πραγματικά πυρά εναντίον των εξεγερμένων, αλλά αυτοί ανταπέδωσαν τα πυρά, και το Ενοποιημένο Δικαστικό Συμβούλιο της Γούτα εξέδωσε προειδοποίηση εναντίον αυτών των «μονοπωλίων» που υποστηρίζονταν από τον JaI, αποκαλώντας τους «εμπόρους αίματος»64 και εταίρους του καθεστώτος στην πολιορκία της Γούτα. Το συμβούλιο τους έδωσε μια εβδομάδα για να βάλουν τα προϊόντα στην αγορά στις προηγούμενες τιμές τους. Όταν κάποιος προσπάθησε στη συνέχεια να δηλητηριάσει μέλη του συμβουλίου, το συμβούλιο έδειξε ξεκάθαρα ως ένοχο για την δηλητηρίαση τον JaI.

Αυτές οι παλινδρομήσεις μεταξύ της κυρίαρχης ένοπλης ομάδας, του λαού στους δρόμους και του τοπικού συμβουλίου της Γούτα αποκαλύπτουν μια δυναμική διαφορετική από εκείνη που απεικονίζεται όχι μόνο από τους εχθρούς της επανάστασης αλλά και από ορισμένους από τους καλοπροαίρετους υποστηρικτές της, οι οποίοι καταδικάζουν τον Άσαντ για τη σφαγή αμάχων, αλλά τείνουν να βλέπουν την ισλαμιστική υφαρπαγή της επανάστασης ως ολοκληρωμένο αδιέξοδο. Η πραγματικότητα της Γούτα είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή των ένοπλων ομάδων που προέκυψαν για να την υπερασπιστούν.

Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτή η πολυπλοκότητα έχει εμφανιστεί κατά καιρούς ακόμη και σε μερικές από τις χειρότερες ενέργειες του JaI. Την 1η Νοεμβρίου 2015, μετά από μια περίοδο των πιο τρομακτικών βομβαρδισμών ολόκληρου του πολέμου, ο JaI προσπάθησε να επιβάλει μια παύση των βομβαρδισμών με δημόσια περιφορά των αιχμαλώτων πολέμου από τον ΣΑΣ65 και των αμάχων συζύγων και ενήλικων μελών των οικογενειών τους, σε κλουβιά πάνω σε φορτηγά, τα οποία τοποθετήθηκαν σε δημόσιους δρόμους και σε πλατείες στην πόλη.

Αυτό έγινε ύστερα από μια βομβιστική επίθεση στη Ντούμα στις 30 Οκτωβρίου, η οποία σκότωσε τουλάχιστον 70 ανθρώπους και τραυμάτισε 55066, μια παρανυχίδα μέσα στην καθημερινή σφαγή. Νωρίτερα, στις 16 Αυγούστου, 112 δολοφονήθηκαν σε μια μέρα67, και πάλι με 550 τραυματίες αμάχους, το 40 τοις εκατό από αυτούς παιδιά. Η επιθυμία να γίνει κάτι για την προστασία των ντόπιων αμάχων από αυτή την καθημερινή καταστροφή είναι κάτι περισσότερο από κατανοητό. Για την υποκρισία όσων καταδικάζουν τη δράση του JaI, αλλά όχι τη μαζική δολοφονία του καθεστώτος, δεν υπάρχουν λέξεις στην αγγλική γλώσσα. Με αυτό ως δεδομένο, η χρησιμοποίηση φυλακισμένων με τέτοιο τρόπο - ιδιαίτερα αμάχων - καταδικάστηκε από όλους σχεδόν τους ακτιβιστές68 και τις οργανώσεις69 και από το μεγαλύτερο μέρος του ίδιου του πληθυσμού της Ντούμα που υφίσταται κακουχίες από τις αεροπορικές επιδρομές του καθεστώτος.

Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό ιστότοπο Syria Deeply, ενώ οι απόψεις στη Γούτα «ποικίλλουν έντονα», όλοι όσοι μιλούσαν «συμφώνησαν ότι οι γυναίκες και τα παιδιά πρέπει να απελευθερωθούν αμέσως “διότι ο Τζάις αλ-Ισλάμ δεν πρέπει να ενεργεί όπως το καθεστώς”»70. Επιπλέον, «όλες οι πηγές οι οποίες μίλησαν «επιβεβαίωσαν ότι τα κλουβιά περιφέρονταν γύρω από την πόλη για δύο ώρες, πριν οι κάτοικοι της πόλης πείσουν τους μαχητές του Τζάις αλ-Ισλάμ να επαναφέρουν τους αιχμαλώτους στον τόπο κράτησης τους»71.

Περιττό να πούμε ότι η ζημιά είχε γίνει, με παγκόσμια εστίαση στο «κλείσιμο ανθρώπων σε κλουβιά» και όχι στη σφαγή, και η επανάσταση εξευτελίζονταν η ίδια για εξευτελισμό αμάχων, αλλά το ζήτημα εδώ δεν είναι να υπερασπιστούμε τον JaI, αλλά μάλλον, να επισημάνουμε και πάλι ότι είναι επιρρεπής στη λαϊκή πίεση.

Αυτή η δυναμική αποκαλύφθηκε με ακόμη σημαντικότερο τρόπο τον Μάρτιο του 2017, όταν ο Τζάις αλ-Ισλάμ έκλεισε το περιοδικό «Rising for Freedom», αφού ορισμένοι που διαμαρτύρονταν εισέβαλαν στο γραφείο του όταν δημοσιεύτηκε ένα άρθρο που θεωρούσαν «βλασφημία». Εκμεταλλευόμενος αυτή την κατάσταση ο JaI απαγόρευσε επίσης πέντε άλλες τοπικές ΜΚΟ72, καμία από τις οποίες δεν συνδέθηκε με το περιοδικό, όπως το Κέντρο Τεκμηρίωσης Παραβιάσεων, Η Ημέρα Μετά: Υποστήριξη της Δημοκρατικής Μετάβασης στη Συρία, Τοπική Ανάπτυξη και Υποστήριξη Μικρών Έργων και το Δίκτυο Hurras για την Προστασία του Παιδιού, ενώ ακόμη και το LCC φέρεται ότι διατάχτηκε να διακόψει τις δραστηριότητές του. Έντεκα άλλες τοπικές οργανώσεις συντάχθηκαν με τις πέντε καταδικάζοντας την καταστολή.

Παρόλο που αυτό ίσως μοιάζει με το τέλος της τοπικής δημοκρατίας, αρκετές ημέρες αργότερα η δικαστική επιτροπή της Ντούμα διέταξε την εκ νέου έναρξη λειτουργίας και των πέντε οργανώσεων73. Δυστυχώς, διατήρησε το κλείσιμο του περιοδικού εν αναμονή της ακροαματικής διαδικασίας, αλλά οι διαδηλωτές εμπόδισαν τη σύλληψη του προσωπικού του περιοδικού. Η σύγκριση της κυριαρχίας του JaI με τον Άσαντ με βάση αυτή την ανεπιτυχή προσπάθεια απαγόρευσης αυτών των οργανώσεων θα ήταν εγγενώς αυτοϋπονομευμένη, δεδομένου ότι στο πλαίσιο του καθεστώτος Άσαντ κατά κύριο λόγο δεν θα επιτρεπόταν η ύπαρξη τέτοιων οργανώσεων. Οι ηγέτες τους θα βρίσκονται στο αρχιπέλαγος βασανιστηρίων του Άσαντ.

Το επεισόδιο έδειξε για άλλη μια φορά τον πολύ περίπλοκο χαρακτήρα της σχέσης μεταξύ των ένοπλων πολιτοφυλακών που προέκυψαν από την κρίση της αντιμετώπισης του τρόμου του καθεστώτος, την εξελισσόμενη πλευρά της εξέγερσης της κοινωνίας των πολιτών και των εκλεγμένων οργάνων της και του ίδιου του ντόπιου πληθυσμού. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να επανεξετάσουμε τις κύριες πτυχές αυτής της πολιτικής αντίστασης.

Εκλεγμένα τοπικά συμβούλια και πολιτική αντιπολίτευση στη Γούτα

Το επαναστατικό δημοκρατικό συμβούλιο της Ντούμα74 ήταν από τους πρώτους θεσμούς που ανέλαβε το καθήκον να διευθύνει την ελεύθερη περιοχή από το Ασαντικό καθεστώς, όταν το τελευταίο αποσύρθηκε τον Οκτώβριο του 2012. Το συμβούλιο της Ντούμα έχει 19 γραφεία75 που ασχολούνται με την ύδρευση και την ηλεκτρική ενέργεια, με τη γεωργία, με νομικά θέματα, με τα αρχεία των πολιτών, την υγειονομική περίθαλψη, τις επιδοτήσεις, τις γυναικείες υποθέσεις, την απασχόληση, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και το νεκροταφείο. Αφότου ο JaI ανέλαβε τον έλεγχο των θρησκευτικών υποθέσεων τον Νοέμβριο του 2014, προσπάθησε επίσης να αναλάβει τον έλεγχο του συμβουλίου, αλλά σύντομα παραιτήθηκε. «Ήξεραν ότι θα αποτύχουν εάν αναθέσουν στους σεΐχιδές την ευθύνη», λέει ο Τάχα, μέλος τότε του συμβουλίου, λέγοντας ότι τα περισσότερα μέλη του συμβουλίου «είναι τεχνοκράτες: μηχανικοί, δικηγόροι, μέλη της κοινωνίας των πολιτών»76.

Το συμβούλιο έγινε επίσης η βάση του αρχηγείου της Εθνοσυνέλευσης των Δυνάμεων της Επανάστασης στην Ανατολική Γούτα «ένα ευρύ κίνημα πολιτικών ακτιβιστών, αμάχων και ανταρτών από 58 αστικά κέντρα στην περιοχή με σκοπό τη δημιουργία ενιαίου συμβουλίου για ολόκληρη την περιοχή της Ανατολικής Γούτα.»77

Ενώ το συμβούλιο διαμορφώθηκε αρχικά με τοπική συναίνεση, δεδομένης της δυσκολίας διεξαγωγής εκλογών σε μια ζώνη πολέμου και της ανάγκης άμεσης διοίκησης, αυτό έδωσε τη θέση του σε εκλογές που έχουν γίνει πιο δημοκρατικές με την πάροδο του χρόνου. Μια Επιτροπή Εκλογικού Ελέγχου που δημιουργήθηκε από την Εθνοσυνέλευση διοργάνωσε εκλογές συμβουλίων78 τον Ιανουάριο του 2014, στις οποίες εκλέχτηκαν 25 μέλη του συμβουλίου. Αυτές οι πρώτες εκλογές διεξήχθησαν από γενικές συνελεύσεις των τοπικών κοινοτήτων79, ενώ λειτουργούσαν περίπου 26 τοπικά συμβούλια σε όλη τη Γούτα. Το επόμενο βήμα ήταν να προχωρήσουν σε πλήρεις λαϊκές εκλογές με μυστική ψηφοφορία. Οι πρώτες εκλογές πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή Άρμπιν τον Ιανουάριο του 2016, και ακολούθησαν παρόμοιες εκλογές80 στη Ντούμα, στην αλ-Μαλίχα, στην α-Αμπάντεχ και τη Σάκμπα81 κατά τη διάρκεια του 2017.

Σύμφωνα με τον εκλεγμένο πρόεδρο του τοπικού Συμβουλίου της Σάκμπα, κ. Γιάσερ Ομπάιντ, οι εκλογικοί αντιπρόσωποι «επιθυμούσαν να εξασφαλίσουν το απαραίτητο περιβάλλον για τους ψηφοφόρους, όπως μυστικές αίθουσες82 και αποτροπή εξωτερικών επιρροών που θα μπορούσαν να αλλάξουν τις απόψεις των ψηφοφόρων. Επιπλέον, τα στάδια των εκλογών υπόκεινται σε επιτήρηση από την ψηφοφορία μέχρι την καταμέτρηση των ψήφων και στην τελική στατιστική διαδικασία». Σύμφωνα με τον Ρόμπιν Γασσίν-Κάσαμπ, στις εκλογές στη Γούτα, δεν επιτράπηκε στους ηγέτες των πολιτοφυλακών να παραβρίσκονται83, αν και μαχητές υπήρχαν, αλλά κανένας δεν εκλέχτηκε.

Οι εκλογές του 2017 ήταν επίσης αξιοσημείωτες για τη συμμετοχή των γυναικών. «Για πρώτη φορά από την έναρξη της επανάστασης, οι γυναίκες υποψήφιες σχημάτισαν συμμαχίες, συγκέντρωσαν χρήματα και έκαναν εκστρατεία μέσα στο λαό», με αποτέλεσμα το διορισμό 14 γυναικών84 στον εκπαιδευτικό, ιατρικό, οικονομικό και μηχανολογικό τομέα.

Αυτή η συμμετοχή των γυναικών, παρά την παρουσία των Σαλαφιστών μαχητών όπως του JaI, βοηθήθηκε από τις εκτεταμένες δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών. «Κατά τη διάρκεια του 2016 και του 2017, πραγματοποιήθηκαν πολλές δραστηριότητες στην πόλη της Ντούμα για την ενίσχυση των γυναικών στους τομείς της εκπαίδευσης και της εργασίας. Αυτές περιελάμβαναν τις δραστηριότητες της Οργάνωσης Η Ημέρα Μετά85, η οποία διοργάνωσε φόρουμ και διαλέξεις σχετικά με την πολιτική ποικιλομορφία για τις γυναίκες», παρά το γεγονός ότι ο τόπος των δραστηριοτήτων έγινε μερικές φορές αντικείμενο επίθεσης και οι διοργανωτές/τριες ξυλοκοπούνταν. Μια άλλη οργάνωση, οι Γυναίκες Τώρα για την Ανάπτυξη86, που παρέχει ευκαιρίες στις γυναίκες να δουλεύουν στα δικά τους προγράμματα, πραγματοποίησε επίσης εργαστήρια για τα δικαιώματα των γυναικών που πιστεύεται ότι συνέβαλαν στην αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στις εκλογές. Πράγματι, δεδομένης της αντι-γυναικείας πολιτικής των περισσότερων ισλαμιστικών ομάδων, η μεγάλη συμμετοχή των γυναικών στην οργάνωση της αντίστασης εναντίον του Άσαντ87 στην Ανατολική Γούτα είναι εξαιρετική88.

Περίπου 70 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δραστηριοποιούνται στην Ανατολική Γούτα89, σε τομείς «οι οποίοι συμπεριλαμβάνουν την χειραφέτησης των γυναικών, τη φροντίδα και την προστασία των παιδιών, την αρωγή, τη κατάρτιση δεξιοτήτων, την νομική υποστήριξη, τη συνεταιριστική δράση κλπ.» Οι οργανισμοί αυτοί συνδέονται με ολόκληρο το δίκτυο της κοινωνίας των πολιτών, το οποίο έχει δημιουργηθεί από ανθρώπους όπως η Ραζάν Ζεϊτούνεχ γύρω από τις Τοπικές Επιτροπές Συντονισμού (Local Coordination Committees - LCC)90, οι οποίες οργανώνουν επίσης διαδηλώσεις εναντίον του καθεστώτος και μεταδίδουν πληροφορίες σχετικά με την επανάσταση. Στο Κέντρο Προστασίας Γυναικών της Ντούμα, το οποίο αυτή ίδρυσε, πάνω από 300 γυναίκες διανέμουν τακτικά καλάθια επιβίωσης91. Ένα μέλος του δικτύου που ονομάζεται Μαντζ αφηγείται ότι συμμετέχει στη δημιουργία επτά εκπαιδευτικών κέντρων, τα οποία εξυπηρετούν 200 με 250 παιδιά. Αυτά είναι ένα μέρος από το μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα στην Ελεύθερη Γούτα, παρά την σχεδόν ανυπόφορη κατάσταση της ατελείωτης μαζικής δολοφονίας από το καθεστώς.

Μέσα από αυτή τη φοβερή σφαγή σήμερα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ακτιβιστές και ηγέτες δημοσίευσαν μια δήλωση στις 18 Μαρτίου ζητώντας από τον ΟΗΕ και τη διεθνή κοινότητα να αναλάβουν δράση για να σώσουν ζωές στη Γούτα, να προστατεύσουν πολιτικούς και ανθρωπιστικούς οργανισμούς και να συμπεριληφθούν ως διαπραγματευόμενο μέρος92. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν μείνει μέχρι τέλους. Δεν μένουν για να προστατεύσουν τον JaI, ή επειδή ο JaI «τους χρησιμοποιεί ως ανθρώπινες ασπίδες», μια κατηγορία που χρησιμοποιεί κάθε ιμπεριαλιστικό και καταπιεστικό καθεστώς όταν σπέρνει τον θάνατο στους αμάχους. Αντίθετα, ο μόνος λόγος για τον οποίο ο άμαχος πληθυσμός έχει ανεχτεί τους όμοιους του JaI οφείλεται στις απελπισμένες ανάγκες άμυνας εναντίον του τυραννικού καθεστώτος, αλλά το μπλοκ της κοινωνίας των πολιτών μιλάει με τη δική του φωνή.

Μια στιγμή πιο πέρα στο Ιντλίμπ...

Πριν συνοψίσουμε, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι οι ίδιες επιφυλάξεις όσον αφορά στη σχέση μεταξύ των ένοπλων πολιτοφυλακών (HTS, ισλαμιστών ή FSA), της εξέγερσης των πολιτών και των συμβουλίων και του επαναστατικού λαού ισχύουν και για την άλλη μεγάλη περιοχή που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της επανάστασης, την επαρχία Ιντλίμπ και τα γειτονικά μέρη του νότιου και δυτικού Χαλεπιού και της βόρειας Χάμα – που επίσης δέχτηκαν καταστροφικές επιθέσεις νωρίτερα φέτος. Και αυτό παρά τον μεγαλύτερο ρόλο που διαδραμάτισε εκεί ο HTS και οι αντιδημοκρατικές πρακτικές του, συμπεριλαμβανομένων απαγωγών, δολοφονιών και βασανιστηρίων άλλων αντιπολιτευομένων.

Στην πραγματικότητα, πόλεις όπως η Μά’αρρατ αν-Νού’μαν93, το Σαρακέμπ, η Καφρανμπέλ, το Ατάρεμπ94 και άλλες αντιστέκονται συνεχώς στις παραβιάσεις δικαιωμάτων από τον HTS95 (και ακριβώς αυτές οι πόλεις βομβαρδίζονται συνεχώς από τον Άσαντ και τη Ρωσία). Εν τω μεταξύ, οι εκλογές των τοπικών συμβουλίων πραγματοποιήθηκαν στο Ιντλίμπ στις αρχές του 2017 παρά την παρουσία του HTS96. Και απ' αυτή τη στιγμή, η κυριαρχία του HTS είχε αμβλυνθεί ιδιαίτερα97, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους κοινωνικούς περιορισμούς, υπό την επίδραση της λαϊκής πίεσης. Στα μέσα του 2017, ωστόσο, ο HTS κατάφερε να νικήσει τον βασικό του αντίπαλο τον Άχραρ ασ-Σαμ, αλλά αυτό είχε να κάνει με το ότι πολλά συμβούλια των πόλεων και ταξιαρχίες του FSA δεν είδαν τον Άχραρ ως αντιπρόσωπο τους και έκαναν ξεχωριστές διαπραγματεύσεις με τον HTS98. Και εν μέρει αυτό μπορεί να οφείλονταν στην απώλεια αξιοπιστίας όταν ο Άχραρ δεν συμμετείχε στην εαρινή επίθεση εναντίον του καθεστώτος στη Χάμα99 (στην οποία ηγήθηκαν τόσο οι ταξιαρχίες του HTS όσο και του FSA) και στη συνέχεια στην εξάρτηση του Άχραρ από την Τουρκία και το νέο γεωπολιτικό παιχνίδι που έπαιζε ο Ερντογάν με τον Πούτιν. Ωστόσο, καθώς αυτή η νίκη ενθάρρυνε τότε την τάση του HTS να δρα καταπιεστικά, ο λαός συνέχισε να αντιστέκεται σ' αυτόν με μια μεγάλη ποικιλία μορφών100 και οι διαδηλώσεις τους είναι γενικά ανεκτές από τον HTS. Επιπλέον, με μια νέα επίθεση υπό την ηγεσία του Άχραρ ασ-Σαμ εναντίον του HTS στις αρχές του 2018, οι ντόπιοι, ανεξάρτητα από τις απόψεις τους για τον Άχραρ, εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία να αποτυνάξουν την κυριαρχία του HTS101. Έχει εκδιωχθεί από περίπου 30 πόλεις σε ολόκληρη την επαρχία102.

Επομένως, για άλλη μια φορά, η υπεράσπιση του Μεγάλου Ιντλίμπ εναντίον του Άσαντ δεν πρέπει να θεωρηθεί ως υπεράσπιση του HTS, ούτε των ενόπλων ταξιαρχιών εν γένει, αλλά της λαϊκής επανάστασης.

Η απώλεια του Γούτα: Μια τεράστια απώλεια για τις δημοκρατικές προοπτικές

Επομένως, η πιθανή στρατιωτική συντριβή της Γούτα από τον Άσαντ θα αποτελέσει ένα τεράστιο πλήγμα ενάντια στις δημοκρατικές φιλοδοξίες των Σύριων που προσπαθούν να αντισταθούν στην εκ νέου πλήρη επιβολή της τυραννίας: τα διακυβεύματα είναι πολύ μεγαλύτερα από την ήττα ορισμένων ισλαμιστικών πολιτοφυλακών.

Αλλά τα διακυβεύματα είναι μεγαλύτερα και από την επιβίωση της ίδιας της Γούτα. Μια προπαγανδιστική τακτική του στρατοπέδου υπέρ του Άσαντ είναι να αναπαριστούν αυτόν τον αγώνα ως υπεράσπιση του λαού της κεντρικής Δαμασκού και των Αλεβιτών των ακόμη πιο απομακρυσμένων ακτών της Μεσογείου ενάντια στην κατάληψή τους από τις ένοπλες ταξιαρχίες που εδρεύουν στη Γούτα όπως ο JaI. Εκτός του ότι ως προς την άμυνα στην πραγματικότητα ισχύει το αντίστροφο, το πρόβλημα με αυτό είναι ότι αναπαριστούν το ζήτημα σαν να πρόκειται για την ολοκληρωτική νίκη ή ήττα της μιας ή της άλλης πλευράς, μια κατάφωρα ανέντιμη αναπαράσταση του αγώνα.

Τουλάχιστον από το 2012-2013, κανένας σοβαρός παρατηρητής δεν θεωρούσε ότι μπορούσε να υπάρξει μια σαρωτική στρατιωτική νίκη της ένοπλης αντιπολίτευσης. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η πιθανότητα να έρθει ο JaI «στην εξουσία» στη Δαμασκό, δεδομένης της στρατιωτικής πραγματικότητας, είναι ισοδύναμη με εκείνη της Χαμάς που «έρχεται στην εξουσία» στο Τελ Αβίβ. Γιατί γίνονται λοιπόν οι μάχες, εκτός από την προφανή επιθυμία του λαού στους ελεγχόμενους από τους αντάρτες θύλακες να μην κυβερνούνται από τον Άσαντ;

Για να ανατραπεί το Άσαντ από μια επαναστατική εξέγερση πλατιάς κλίμακας, ένοπλη ή άοπλη, θα προϋπέθετε να έχει η ένοπλη και η άοπλη αντιπολίτευση την πολιτική ικανότητα να κερδίσει ένα αποφασιστικό μέρος της μειονότητας των Αλεβιτών από το καθεστώς, σε μια προοπτική δημοκρατικής, μη θρησκευτικής επαναστατικής λύσης. Παρά τα δημοκρατικά συνθήματα και τα συνθήματα ενάντια στους θρησκευτικούς διαχωρισμούς της πρώιμης εξέγερσης, η στρατιωτικοποίηση της επανάστασης από τον Άσαντ οδήγησε αναπόφευκτα σε εμβάθυνση των θρησκευτικών ρωγμών μεταξύ του λαού. Η αιματοχυσία έχει αυτό το αποτέλεσμα, ακόμα και πέρα από το γεγονός ότι οι σφαγές του Ασάντ είχαν επίσης έναν σκόπιμο θρησκευτικό χαρακτήρα. Η ανάπτυξη οργανώσεων όπως η Νούσρα και οι αηδιαστικές δηλώσεις όπως αυτές του Αλλούς το 2013 απέκλεισαν την άμεση πιθανότητα μιας τέτοιας ενωμένης, πανεθνικής εξέγερσης εναντίον του Άσαντ. Ενώ η αντιπολίτευση των πολιτών, οι ταξιαρχίες του FSA και η ηγεσία της αντιπολίτευσης που είχε τη βάση στην εξορία συνέχισαν να εκδίδουν δημοκρατικές δηλώσεις και δηλώσεις ενάντια στις θρησκευτικές αντιπαραθέσεις, αυτές θα έπρεπε να διατρανώνονται καθημερινά για να αντιμετωπιστούν οι πραγματικές τάσεις που γινόταν όλο και πιο ισχυρές λόγω του πολέμου του Άσαντ.

Αυτό άφησε δύο πιθανούς τρόπους για να τερματιστεί η σύγκρουση: τον στρατιωτικό ή τον πολιτικό. Αλλά ο Άσαντ έριξε τη χώρα σε στρατιωτική σύγκρουση όχι μόνο για να δηλητηριάσει την πολιτική ατμόσφαιρα αλλά και επειδή όσο ο αγώνας ήταν καθαρά στρατιωτικός, το καθεστώς του δεν θα μπορούσε να χάσει: η συντριπτική στρατιωτική ανωτερότητα του καθεστώτος δεν θα μπορούσε ποτέ να συντριβεί. Ακόμη και αν τα Δυτικά και τα περιφερειακά κράτη είχαν εξοπλίσει κανονικά τον FSA - για παράδειγμα με τα απαιτούμενα αντιπυραυλικά όπλα που στην πραγματικότητα οι ΗΠΑ κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες για να τα μπλοκάρουν- αυτό δεν θα είχε οδηγήσει σε στρατιωτική ισορροπία. Απλώς θα επέτρεπε στους αντάρτες να κρατήσουν το έδαφός τους χωρίς όλη αυτή την πολιτική σφαγή και να προωθηθούν μέσα σε περιοχές όπου είχαν φυσική βάση στήριξης (π.χ. στις περισσότερες επαρχίες της Ντάραα, της Χάμα και της Χομς). Τα αντιαεροπορικά όπλα δεν θα βοηθούσαν τους αντάρτες να κατακτήσουν περιοχές όπου το καθεστώς είχε τη βάση στήριξής του, όπως το κέντρο της Δαμασκού, το δυτικό Χαλέπι, η Ταρτούς ή η Λατάκια.

Στην πραγματικότητα, όλοι οι σημαντικοί παράγοντες, τόσο το καθεστώς (επίσημα αν όχι στην πράξη) όσο και η αντιπολίτευση (εκτός από τη Νούσρα) και όλοι οι περιφερειακοί και παγκόσμιοι παράγοντες έχουν δεσμευτεί σε κάποια μορφή «πολιτικής λύσης» μετά τη διαδικασία της Γενεύης που ξεκίνησε το 2012. Αυτή θεωρείται πάντα ότι περιλαμβάνει μια «μεταβατική» διοίκηση που αντικαθιστά το καθεστώς Άσαντ, θα συμπεριλαμβάνει αμοιβαία αποδεκτά μέλη της αντιπολίτευσης και του καθεστώτος, επιφορτισμένα με τη διοργάνωση ελεύθερων εκλογών. Από την άποψη της αντιπολίτευσης, αυτό θα αποκλείει τον Άσαντ και τον άμεσο κύκλο μαζικών δολοφόνων του. Από αυτή των υποστηρικτών του καθεστώτος και των θρησκευτικών μειονοτήτων, θα αποκλείει τους τζιχαντιστές και τις θρησκευτικο-πολιτικές φατρίες.

Σε όλες τις κοινές διακηρύξεις της αντιπολίτευσης της Συρίας - πολιτικών, στρατιωτικών και πολιτών - συμπεριλαμβανομένων των «ισλαμιστικών» ταξιαρχιών (μεταξύ των οποίων και ο JaI), η μορφή του κράτους που προβλέπεται μετά τη μετάβαση είναι «ένα δημοκρατικό πλουραλιστικό καθεστώς που αντιπροσωπεύει όλους τους τομείς της συριακής κοινωνίας, με τις γυναίκες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο και χωρίς διακρίσεις εις βάρος των ανθρώπων ανεξάρτητα από τη θρησκεία τους, το θρησκευτικό ή εθνοτικό τους υπόβαθρο.»103 Το 2016, η Επιτροπή Ανώτατων Διαπραγματεύσεων της αντιπολίτευσης πρόσθεσε ότι οι γυναίκες πρέπει να εκπροσωπούνται «σε όλους τους φορείς και τους θεσμούς που θα διαμορφωθούν σε ποσοστό 30 τοις εκατό»104, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι «η κουρδική υπόθεση θεωρείται εθνικό αίτημα της Συρίας και ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για την εξασφάλιση των εθνοτικών, γλωσσικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων τους στο σύνταγμα».

Ωστόσο, οι κατάπαυσεις του πυρός, οι πολιτικές ρυθμίσεις και οι εκλογές δεν εγγυώνται απαραίτητα μεγάλα προχωρήματα προς τα μπροστά για τα επαναστατικά όνειρα του λαού. Αυτό εξαρτάται από το περιεχόμενο αυτών των σταδίων. Για το καλύτερο αποτέλεσμα, η στρατιωτική ισορροπία επί του εδάφους αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα: είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια μεταβατική πολιτική ρύθμιση στην οποία η αντιπολίτευση μπορεί να απαιτήσει την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, την παύση των πολιορκιών, να μπορεί να κρατήσει τα όπλα, να παρέχει ασφάλεια και δημοκρατική διακυβέρνηση στις περιοχές που συνεχίζει να ελέγχει κατά τη διάρκεια της μετάβασης και να είναι σε θέση να διεξάγει συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις χωρίς να πυροβολείται, σε σύγκριση με εκείνη στην οποία το καθεστώς μπορεί να αρνηθεί αυτά τις βασικές ελευθερίες: με άλλα λόγια, είναι η διαφορά μεταξύ μιας κατάπαυσης του πυρός που αφήνει την πόρτα ανοιχτή σε μη στρατιωτικές επαναστατικές δυνατότητες και μιας που τις αποκλείει τελείως, ένα Ασαντικό καθεστώς χωρίς τον Άσαντ, το προτιμώμενο μοντέλο των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων και των περιφερειακών δικτατόρων (αν και δεν επιμένουν πλέον ούτε στο σημείο «χωρίς τον Άσαντ»).

Συνεπώς, η συντριβή της Γούτα δεν είναι μόνο μια οπισθοδρόμηση για τη δημοκρατική διακυβέρνηση στην ίδια την Γούτα, αλλά για τη βέλτιστη ισορροπία δυνάμεων που απαιτείται για τη μελλοντική αναβίωση και την επιτυχία του δημοκρατικού επαναστατικού κινήματος σε όλη τη Συρία.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Πολλοί υποστηρικτές του συριακού λαού υποστήριξαν δράσεις όπως η ρίψη τροφίμων και προμηθειών στους πολιορκημένους, το μποϊκοτάζ των ρωσικών αεροπορικών εταιρειών ή το προσεχές Παγκόσμιο Κύπελλο στη Ρωσία, η προσπάθεια να βρουν αντιπυραυλικά όπλα οι αντάρτες, μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων ή άλλη ιδέες. Η πλήρης έλλειψη ενδιαφέροντος της «διεθνούς κοινότητας» στην υιοθέτηση ακόμη και των λιγότερο στρατιωτικών προσεγγίσεων -ιδίως εκείνων της ρίψης τροφίμων, όπως έγινε και στο Ντέιρ εζ-Ζορ- πρέπει να καταστήσει σαφές αυτό που είναι εντελώς οφθαλμοφανές εδώ και επτά χρόνια: η δυτική ιμπεριαλιστική ατζέντα αφορούσε τη συντριβή της Συριακής επανάστασης, μέσω μιας διαφορετικής τακτικής προσέγγισης σε σχέση με αυτή της ρωσικής ιμπεριαλιστικής μαζικής δολοφονικής μηχανής. Αν και ο κόσμος πρέπει να συνεχίσει να αναλαμβάνει δράσεις αλληλεγγύης όσο άνθρωποι απίστευτα ακλόνητοι εξακολουθούν να αντιστέκονται, η στρατιωτική συντριβή του μεγαλύτερου τμήματος της Γούτα είναι μάλλον θέμα χρόνου.

Με δεδομένη την ασχετοσύνη, όταν δεν είναι απόλυτη κακεντρέχεια, ενός μεγάλου τμήματος της δυτικής πολιτικής αριστεράς για το ζήτημα της Συρίας (παρά τις πολλές τιμητικές εξαιρέσεις) - πολλοί έχουν σχηματίσει μια συμμαχία με τη φασιστική, νεοναζιστική και λευκή εξτρεμιστική ακροδεξιά σ' αυτό το ζήτημα - είναι ίσως πιο χρήσιμο σε αυτό το στάδιο να υποστηρίξουμε οργανισμούς που είναι πιο σχετικοί με την υπόθεση της ανθρώπινης χειραφέτησης σήμερα οι οποίοι βοηθούν τους ανθρώπους που υποφέρουν με διάφορους υποδειγματικούς τρόπους:

Karam Foundation: https://www.karamfoundation.org/eastern-ghouta/

Syria Civil Defence (‘White Helmets’): https://www.whitehelmets.org/en

Amnesty International: https://www.amnesty.org.au/ghouta-massacre/?a1=0&a2=0&a3=0&cn=trd&mc=click&pli=23501514&PluID=0&ord={timestamp}&gclid=CjwKCAjwnLjVBRAdEiwAKSGPIyxZL7kefZMWQVpIDu2YpVNEv_84MCLO6j5oc9fHA6xUklvkYqxxjBoCNksQAvD_BwE

Syria Relief: https://www.syriarelief.org.uk/news/starved-once-again-ghoutta/

Medicins Sans Frontiers (Doctors Without Borders): http://www.msf.org.au/syria

UNHCR: https://donate.unhcr.org/gb-en/syria

Μετάφραση: e la libertà

Πηγή: Michael Karadjis, «Ghouta: Issues Behind the Apocalypse: Armed and civil rebellion, Class and Islam», Syrian Revolution Commentary and Analysis, 21 Μαρτίου 2018. https://mkaradjis.wordpress.com/2018/03/21/ghouta-issues-behind-the-apocalypse-armed-and-civil-rebellion-class-and-islam/

before and after a school used as an underground basement

Υπόγειο σχολείου που χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο από τους βομβαρδισμούς, πριν και μετά από επίθεση από τη ρωσική αεροπορία στις 20 Μαρτίου (Mohammed Abdullah)

Σημειώσεις

1 Violations Documentation Center in Syria (VDC), Twitterhttps://twitter.com/VDC_Syria

2 «Gaza crisis: Toll of operations in Gaza, BBC News, 1 Σεπτεμβρίου 2014, http://www.bbc.com/news/world-middle-east-28439404

3 «Syria: An outrageous, relentless mass casualty disaster in East Ghouta», Médecins Sans Frontières, 8 Μαρτίου 2018, http://www.msf.org/en/article/syria-outrageous-relentless-mass-casualty-disaster-east-ghouta

4 «166 people were killed yesterday including 7 members of the regime forces and their allied militiamen, and 114 civilians were killed in shelling by the regime forces and warplanes, the Turkish shelling and other circumstances», Syrian Observatory for Human Rights, 8 Μαρτίου 2018, http://www.syriahr.com/en/?p=86342

5 «Syria: Banned Soviet-made cluster munitions fuel humanitarian catastrophe in Eastern Ghouta», Amnesty International, 30 Νοεμβρίου 2017, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2017/11/syria-banned-soviet-made-cluster-munitions-fuel-humanitarian-catastrophe-in-eastern-ghouta/

6 «Syria: An outrageous, relentless mass casualty disaster in East Ghouta», Médecins Sans Frontières (MSF), 8 Μαρτίου 2018, http://www.msf.org/en/article/syria-outrageous-relentless-mass-casualty-disaster-east-ghouta

7 «Syria: Mass casualty disaster in East Ghouta», Médecins Sans Frontières (MSF), https://www.doctorswithoutborders.ca/issues/syria-mass-casualty-disaster-east-ghouta

9 «Robin Yassin-Kassab», Facebook, 19 Μαρτίου 2018, https://www.facebook.com/robin.yassinkassab/posts/10216128352820459?pnref=story

10 «Syria: Suffering of civilians in Eastern Ghouta “an outrage” – Zeid», United Nations Human Rights Office of the High Commissionerhttp://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=22312

11 «Syria: Aid convoy enters besieged Eastern Ghouta», Al Jazeera, 5 Μαρτίου 2018, https://www.aljazeera.com/news/2018/03/syria-aid-convoy-enters-besieged-eastern-ghouta-180305110852509.html

12 «Syria: the frontbench’s silence over Ghouta shames the Labour Party», The Clarion, 28 Φεβρουαρίου 2018, https://theclarionmag.org/2018/02/28/syria-the-frontbenchs-silence-over-ghouta-shames-the-labour-party/

13 «Airdrops to Deir Ezzor City Syria 2017», World Food Programmehttps://docs.wfp.org/api/documents/WFP-0000015567/download/

14 Sabreen Shalabir, «Aid Airdrops Are Needed To Help Starving Syrians in Deir Ezzo», HuffPost, https://www.huffingtonpost.com/sabreen-shalabi/aid-airdrops-are-needed-to-help-starving-syrians-in-deir-ezzor_b_9052944.html

15 Rania Khalek, «Syria War: What the mainstream media isn’t telling you about Eastern Ghouta», RT, 5 Μαρτίου 2018, https://www.rt.com/op-ed/420521-syria-eastern-ghouta-aleppo-media/

16 «Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic», Human Rights Council, 26 Φεβρουαρίου – 23 Μαρτίου 2018, http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoISyria/A-HRC-37-72_EN.pdf

17 Για παράδειγμα εδώ: «Firas Abdullah», Facebook, 7 Μαρτίου, https://www.facebook.com/Firas.Al.Abdullah/posts/877916095709589

και εδώ: «Rami Jarrah», Facebook, 6 Μαρτίου, https://www.facebook.com/ramijarah/videos/10156320956152873/

και εδώ: «Interviewed as Bombs Fall in Eastern Ghouta - Where are U.N. Airdrops?», Youtube, 5 Μαρτίου 2018, https://www.youtube.com/watch?v=tDTZ7v62TJA&feature=share

και εδώ: Muzna Duried, «Diaries of the Siege», Medium, 8 Μαρτίου 2018, https://medium.com/@TheSyriaCampaign/diaries-of-the-siege-2d33fc144826 

ή πολλές φωνές εδώ: Wendy Pearlman and Loubna Mrie, «Life Under Assad’s Bombs in a Damascus Suburb», Time, 19 Φεβρουαρίου 2018, http://time.com/syrian-life-under-assad-bombs/

ή αυτή η συλλογή από φωνές από το υπέροχο Ίδρυμα Καράμ: «Emergency aid for the forcibly displaced families from Eastern Ghouta», Karam Foundation, https://www.karamfoundation.org/eastern-ghouta/

18 «The Propagandist», Youtube, 13 Ιανουαρίου 2018, https://www.youtube.com/watch?v=KfY1Ga4oHUc

19 «Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Syrian Arab Republic», Human Rights Council, 26 Φεβρουαρίου – 23 Μαρτίου 2018, http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoISyria/A-HRC-37-72_EN.pdf

20 Caroline Zielinski, «Syrian rival jihadi group, Jaysh al-Islam, execute ISIS fighters in brutal role reversal video», news.com.au, 5 Ιουλίου 2015, http://www.news.com.au/world/syrian-rival-jihadi-group-jaysh-alislam-execute-isis-fighters-in-brutal-role-reversal-video/news-story/2723045c5146c08b874728c91b0b4730

21 «Syria army commander “poses next to dead bodies”», Al Jazeera, 21 Μαϊου 2016, https://www.aljazeera.com/news/2016/05/syria-army-commander-poses-dead-bodies-160521153719429.html

22 Yassin al-Haj Saleh, «Why Zahran Alloush stands accused», Yassin al-Haj Saleh, 31 Μαςιου 2015, http://www.yassinhs.com/2015/05/31/why-zahran-alloush-stands-accused/

23 Aron Lund, «After Zahran: Rising Tension in the East Ghouta», Carnegie Middle East Center, 19 Απριλίου 2016, http://carnegie-mec.org/diwan/63376?lang=en

25 Nicholas A. Heras, «Beatimg on Assads door: Strian militia fighter Abd al-nasr Shmeir», The Jamestown Foundation, 30 Ιουνίου 2015, https://web.archive.org/web/20160611155629/http:/mlm.jamestown.org/feature-single/?tx_ttnews%5btt_news%5d=44104&tx_ttnews%5bbackPid%5d=539&cHash=8e66cff2112c37e64112179a0da3ebc7#.WruAlH--m1t

26 «English Statement: First Brigade in Damascus has fully merged with al-Rahman Corps», Beyond The Levant Agency, 26 Απριλίου 2016, https://web.archive.org/web/20171019094935/https:/beyondthelevant.com/2016/04/26/english-statement-first-brigade-in-damascus-has-fully-merged-with-al-rahman-corps/

27 «Damascus rebels merge amid Jaysh al-Islam “intimidation”», now., 19 Φεβρουαρίου 2016, https://web.archive.org/web/20171010172219/https:/now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/566633-damascus-rebels-merge-amid-jaysh-al-islam-intimidation

28 Aron Lund, «The Ajnad al-Sham Islamic Union», Carnegie Middle East Center, 4 Μαρτίου 2014, http://carnegie-mec.org/diwan/54750?lang=en

29 Aron Lund, «Damascus Preachers and the Armed Rebellion», Carnegie Middle East Center, 5Μαρτίου 2014, http://carnegie-mec.org/diwan/54758?lang=en

30 FSA Platform, Twitter, https://twitter.com/FSAPlatform

31 «Free Syrian Army Forces», FSA Platform, http://fsaplatform.org/fsa

32 Jennifer Cafarella and Genevieve Casagrande, «Backgrounder Syrian Opposition Guide», Institute for the Study of War, 7 Οκτωβρίου 2015, http://www.understandingwar.org/sites/default/files/Syrian%20Opposition%20Guide_0.pdf

33 Charles Lister, «Jaish al-Islam, Faylaq al-Rahman & Ahrar al-Sham have offered to expel #HTS’s small presence in #EasternGhouta – conditions:», Twitter, 27 Φεβρουαρίου 2018, https://twitter.com/Charles_Lister/status/968506573298511873

34 Mariya Petkova, «Where is al-Qaeda in Syria?», Al Jazeera, 1 Μαρτίου 2018, https://www.aljazeera.com/news/2018/03/al-qaeda-syria-180301152110387.html

36 9 Μαρτίου 2018,أمريكا حذرت فصائل الجنوب السوري من مؤازرة الغوطة الشرقية», قاسيون »

https://www.qasioun-news.com/ar/news/show/137075

37 Scott Lucas, «Syria Daily, August 23: Regime Carries Out Another Mass Killing in Douma», EAWorldview, 23 Αυγούστου 2015, http://eaworldview.com/2015/08/syria-daily-regime-carries-out-another-mass-killing-in-douma/#daraa

38 «FSA Activist says US warned FSA about advancing 2 Damas», Syrian Civil War, 2016, https://www.reddit.com/r/syriancivilwar/comments/3f02qg/freedaraa11_unconfirmed_we_have_been_warned_in/

39 Michael Weiss, Pierre Vaux, «Are U.S. Missiles Taking Out High-Ranking Russian Military Officials?», 2 Μαΐου 2016, https://www.thedailybeast.com/are-us-missiles-taking-out-high-ranking-russian-military-officials

40 «Daraa rebels ordered to stop fighting Syria regime: report», now., 20 Ιανουαρίου 2016, https://now.mmedia.me/lb/en/NewsReports/566514-daraa-rebels-ordered-to-stop-fighting-syria-regime-report. Όλες οι λεπτομέρειες στο: Michael Karadjis, «US and Jordan demand Southern Front rebels stop fighting Assad, cut off “support”», Syrian Revolution Commentary and Analysis, 24 Ιουλίου 2013, https://mkaradjis.wordpress.com/2016/01/26/us-and-jordan-demand-southern-front-rebels-stop-fighting-assad-cut-off-support/

41 «‘‘Get ISIS and go home’’: Trump bucks Pentagon & State Dept. on ultimate US goal in Syria», RT, 24 Φεβρουαρίου 2018, https://www.rt.com/usa/419699-trump-syria-isis-ghouta/

42 «Saudis bankroll new rebel force to fight own war on Assad», UPI, 8 Οκτωβρίου 2013, https://www.upi.com/Top_News/Special/2013/10/08/Saudis-bankroll-new-rebel-force-to-fight-own-war-on-Assad/14171381256329/

43 «Syria crisis: Saudi Arabia to spend millions to train new rebel force», The Guardian, 7 Νοεμβρίου 2013, https://www.theguardian.com/world/2013/nov/07/syria-crisis-saudi-arabia-spend-millions-new-rebel-force

44 Scott Lucas, «Syria Interview: Rebel Faction Jaish al-Islam on the Political and Military Situation», EAWorldview, 24 Αυγούστου 2016, http://eaworldview.com/2016/08/syria-interview-jaish-al-islam-talks-about-the-political-and-military-situation/

45 Joanna Paraszczuk, «Syria Special: The US-Saudi Conflict over Arms to Insurgents», EAWorldview, 23 Ιουλίου 2013, http://eaworldview.com/2013/06/syria-special-the-us-saudi-conflict-over-arms-to-insurgents/

46 Για παράδειγμα, η Σαουδική Αραβία είχε θυμώσει με τις ΗΠΑ επειδή δεν επιτέθηκαν στη Συρία τον Αύγουστο του 2013 μετά τη σφαγή με χημικά από τον Άσαντ. Ο JaI, όπως και όλες οι ισλαμιστικές ομάδες, αντιτάχθηκε σθεναρά στα αμερικανικά σχέδια. Η Σαουδική Αραβία είχε συμμετάσχει στην κατάρτιση ορισμένων ενδοτικών ομάδων της αντιπολίτευσης στην Ιορδανία παράλληλα με τις ΗΠΑ εκείνη την εποχή. Ο JaI τις καταδίκασε ως μαριονέτες. Απαντώντας στην (ανούσια) απειλή των ΗΠΑ για επίθεση στη Συρία, ο Λίουα αλ-Ισλάμ (το προηγούμενο όνομα του JaI) δήλωσε:

«Αυτό που μας απασχολεί είναι το ερώτημα: Ποιους θα σκοτώσει η Αμερική με την επίθεσή της; Και γιατί να επιλέξει αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή; Το καθεστώς του Άσαντ έχει χρησιμοποιήσει χημικά όπλα δεκάδες φορές και οι ΗΠΑ δεν έχουν κουνήσει ούτε το μικρό τους δαχτυλάκι. Βίωσαν μια ξαφνική αφύπνιση συνείδησης ή αισθάνονται ότι οι τζιχαντιστές βρίσκονται πολύ κοντά στην τελική νίκη, που θα τους επιτρέψει να πάρουν τον έλεγχο της χώρας; Αυτό οδήγησε τις ΗΠΑ να δράσουν τα τελευταία 15 λεπτά για να δώσουν το τελικό χτύπημα σε αυτό το υπό κατάρρευση καθεστώς, ώστε να μπορέσουν να παρουσιαστούν ως βασικός παίκτης και να επιβάλουν το προσωπικό τους, που το προετοιμάζουν εδώ και μήνες για να κυβερνήσει τη Συρία» (Hania Mourtada, «Waiting for the Tomahawks», FR, 5 Σεπτεμβρίου 2013, http://foreignpolicy.com/2013/09/05/waiting-for-the-tomahawks/). «Που το προετοιμάζουν εδώ και μήνες» μπορεί να σημαίνει μόνο ότι το «προσωπικό» που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία προετοιμάζεται στην Ιορδανία.

Λίγους μήνες αργότερα, η Σαουδική Αραβία εξέφρασε την έντονη ενθάρρυνση προς τις πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης (οι οποίες ήταν βαθιά διχασμένες για το ζήτημα) να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης ΙΙ με τον Άσαντ τον Ιανουάριο του 2014. Ο JaI, αντιθέτως, απαίτησε ο συνασπισμός του Ισλαμικού Μετώπου (του οποίου ο JaI ήταν ιδρυτικό μέλος) «να βάλει τους συμμετέχοντες και των δύο μερών της Γενεύης ΙΙ [δηλαδή και το καθεστώς και την αντιπολίτευση] σε μια λίστα καταζητούμενων» (το ίδιο το ισλαμικό μέτωπο δήλωσε συμμετοχή στην «προδοσία» της Γενεύης) (Aron Lund, «The Politics of the Islamic Front, Part 3: Negotiations», Carnegie Middle East Center, 16 Ιανουαρίου 2014, http://carnegie-mec.org/diwan/54213?lang=en).

47 «The Economics of War: A Case Study on Jaish al-Islam», Bellingcat, 22 Μαρτίου 2016, https://www.bellingcat.com/news/mena/2016/03/22/eceond/

48 Yassin al-Haj Saleh, «The Syrian Cause and Anti-Imperialism», Al Jumhuriya, 24 Φεβρουαρίου 2017, https://www.aljumhuriya.net/en/content/syrian-cause-and-anti-imperialism

49 Anne Barnard, «Syrian Officials Sound a Conciliatory Note Toward the Opposition», The New York Times, 6 Οκτωβρίου 2013. https://www.nytimes.com/2013/10/07/world/middleeast/syrian-officials-sound-a-conciliatory-note-toward-the-opposition.html?mtrref=www.google.com.au

50 «In Damascus, Solidarity with Besieged East Ghouta is Dangerous», Global Voices, 5 Μαρτίου 2018, https://globalvoices.org/2018/03/05/in-damascus-solidarity-with-besieged-east-ghouta-is-dangerous/

51 Anna Clementi, «The Syrian letters: Aleppo, the forgotten city», الحرية السورية - Syrian Freedom, 27 Ιουλίου 2013, http://syrianfreedomls.tumblr.com/post/57827036562/the-syrian-letters-aleppo-the-forgotten-city

52 «باسل شحادة: شوارعنا احتفال الحرية Bassel Shehadeh: Streets of freedom», Youtube, 16 Απριλίου 2013, https://www.youtube.com/watch?v=7v5Rj3AwWy0

53 Sam Hamad, «The ‘‘Two Sides’’ in Syria are Oppressors and Oppressed», Radio Free Syria, 5 Μαρτίου 2018, https://www.facebook.com/RadioFreeSyria/photos/a.382885705129976.91927.363889943696219/1647851718633362/?type=3&theater&ifg=1

54 Scott Lucas, «Syria Daily, March 16: 83 Killed on Sunday as Regime Steps Up Bombardment of Douma», EAWorldview, 16 Μαρτίου 2015, http://eaworldview.com/2015/03/syria-daily-83-killed-on-sunday-as-regime-steps-up-bombardment-of-douma/

55 Joshua Landis, «Zahran Alloush: His Ideology and Beliefs», Syria Comment, 15 Δεκεμβρίου 2013, http://www.joshualandis.com/blog/zahran-alloush/

56 Roy Gutman and Mousab Alhamadee, McClatchy Foreign Staff, «Islamist rebel leader walks back rhetoric in first interview with U.S. media», McClatchy DC Bureau, 20 Μαςιου 2015, http://www.mcclatchydc.com/news/nation-world/world/article24784780.html

57 Hassan Hassan, «Syria rebel group will survive leader’s death», The National, 27 Δεκεμβρίου 2015, https://www.thenational.ae/opinion/syria-rebel-group-will-survive-leader-s-death-1.107922

58 Janet Koenig, «Syria: The Stolen Revolution», The Brooklyn Rail, 3 Φεβρουαρίου 2016, https://brooklynrail.org/2016/02/field-notes/syria-the-stolen-revolution

59 Ό.π.

60 Ό.π.

61 « خطوة || مظاهرات في الغوطة اتجهت نحو دوما مطالبة بوقف الاقتتال بين جيش الإسلام وفيلق الرحمن» , Μαΐου 1 2016, Youtube, https://www.youtube.com/watch?v=vjdnuxRbCSE&feature=youtu.be

62 «مظاهرة في مدينة دوما في الغوطة الشرقية ضد التجار والتخريب», Youtube, Νοεμβρίου 15 2014, https://www.youtube.com/watch?v=0qmR97tklu0

63 «Syria Douma protest Jaish al-Islam», Al-Monitor, Νοέμβριος 2014, https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/11/syria-douma-protest-jaish-al-islam.html

64 «المجلس القضائي للغوطة الشرقية», Facebook, 15 Νοεμβρίου 2014, https://www.facebook.com/qadaa.ghuta/photos/a.334424213349087.1073741828.334230763368432/373944242730417/?type=1&theater

65 «شام حتى لا نحترق وحدنا أقفاص الحماية», Youtube, 1 Νοεμβρίου 2015, https://www.youtube.com/watch?v=krjTdY4YrY8&feature=youtu.be

66 «Syria: At least 550 wounded in horrific market-bombing in Damascus besieged area», Médecins Sans Frontières, 31 Οκτωβρίου 2015, http://www.msf.org/article/syria-least-550-wounded-horrific-market-bombing-damascus-besieged-area

67 «Syria: Impose Arms Embargo Following Deadly Airstrikes», Human Rights Watch, 20 Αυγούστου 2015, https://www.hrw.org/news/2015/08/20/syria-impose-arms-embargo-following-deadly-airstrikes

68 Rami Jarrah, «Monstrous act by Saudi backed Zahran Alloush on Alowite captives, placed in cages to die from Assad's attacks», Twitter, 1 Νοεμβρίου 2015, https://twitter.com/RamiJarrah/status/660820155258306560?ref_src=twsrc%5Etfw&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2015%2F11%2F02%2Fworld%2Fmiddleeast%2Fsyrian-rebels-say-caged-hostages-will-die-with-them-if-shelling-continues.html

69 «SAC condemns regime market massacre and rebel abuse of captives in Duma», SAC, 2 Νοεμβρίου 2015, http://myemail.constantcontact.com/SAC-CONDEMNS-REGIME-MARKET-MASSACRE-AND-REBEL-ABUSE-OF-CAPTIVES-IN-DOUMA.html?soid=1103873591461&aid=iFLXce5nXvQ

70 «Jaish al-Islam’s Cage Stunt Leaves Residents of Douma Split», Syria Deeply, 4 Νοεμβρίου 2015, https://www.newsdeeply.com/syria/articles/2015/11/04/jaish-al-islams-cage-stunt-leaves-residents-of-douma-split

71 Ό.π.

72 «Jaysh Al-Islam Is Leading Peace Talks in Geneva, While Clamping Down on Speech in Syria's Eastern Ghouta», Global Voices, 10 Μαρτίου 2017, https://globalvoices.org/2017/03/10/jaysh-al-islam-is-leading-peace-talks-in-geneva-while-clamping-down-on-speech-in-syrias-eastern-ghouta/

73 Scott Lucas, «Syria Daily: Jihadists Claim Double Damascus Bombing», EAWorldview, 13 Μαρτίου 2017, http://eaworldview.com/2017/03/syria-daily-jihadists-claim-double-damascus-bombing/#douma

74 «Free Duma - popular councils and democracy from below», International Viewpoint, 26 Δεκεμβρίου 2012, http://internationalviewpoint.org/spip.php?article2840

75 Laura Dean, «Dispatch #8: Syria’s Other Government», Lawfare, 25 Φεβρουαρίου 2016, https://www.lawfareblog.com/dispatch-8-syrias-other-government

76 Ό.π.

77 «Rebel-held Suburbs of Damascus: Resilience Mechanisms in the Face of Chemical Attacks», Arab Reform Initiative, 17 Ιουλίου 2014, https://www.arab-reform.net/en/node/478

78 Ό.π.

81 «“Of Course I Voted”… The People of Saqba in East Ghouta Celebrate the First “Democratic Elections”», Syrian Voice, 27 Ιουλίου 2017, http://syrianvoice.org/of-course-i-voted-the-people-of-saqba-in-east-ghouta-celebrate-the-first-democratic-elections/?lang=en

82 Ό.π.

83 Robin Yassin-Kassab, «Peace or Pacification», Qunfuz, 7 Φεβρουαρίου 2016, https://qunfuz.com/2016/02/07/peace-or-pacification/#.VrcwBVZlZ5I.facebook

84 «Women Candidates Make History by Running for Douma Council Elections», The Syrian Observer, 9 Οκτωβρίου 2017, http://syrianobserver.com/EN/Features/33365

85 Ό.π.

86 Milia Eidmouni, «Women emerge as changemakers in war-torn Syria», UPI, 10 MaWioy 2016, https://www.upi.com/Top_News/World-News/2016/05/10/Women-emerge-as-changemakers-in-war-torn-Syria/5361462559723/?spt=su&or=btn_tw

87 «Diaries of the Siege», Medium, https://medium.com/@TheSyriaCampaign/diaries-of-the-siege-2d33fc144826 - Zaina Erhaim, «The Smell of Fear and Death», Zeit Online, 14 Μαρτίου 2018, http://www.zeit.de/politik/ausland/2018-03/ostghuta-frauen-syrien-krieg-englisch/komplettansicht

88 «A female doctor in east Ghouta challenging patriarchy», Youtube, 8 Μαρτίου 2018, https://www.youtube.com/watch?v=qoAYA5O6XAk&feature=youtu.be

90 «لجان التنسيق المحلية في سوريا», Facebookhttps://www.facebook.com/LCCSy

91 Janet Koenig, «Syria: The Stolen Revolution», The Brooklyn Rail, 3 Φεβρουαρίου 2016, https://brooklynrail.org/2016/02/field-notes/syria-the-stolen-revolution

92 «Statement by the civilian block in eastern Ghouta», Pulse, 19 Μαρτίου 2018, https://pulsemedia.org/2018/03/19/statement-by-the-civilian-block-in-eastern-ghouta/

93 Sadik Abdul Rahman, «Rebel Idlib’s 100 Days of Protest Against Al-Qaeda», Isqat an nizam, 16 Αυγούστου 2016, https://isqatannizam.wordpress.com/2016/08/16/rebel-idlibs-100-days-of-protest-against-al-qaeda/

94 «Demonstrations in al-Atareb, Aleppo countryside, against attempts by jihadist group of Jabhat Fateh al-Sham to take over the oven of the town – مظاهرة في الأتارب، ريف حلب، ضد محاولات من فتح الشام للسيطرة على فرن البلدة», Syria Freedom Forever – سوريا الحرية للأبد, Φεβρουαρίου 3 2017, https://syriafreedomforever.wordpress.com/2017/02/03/demonstrations-in-al-atareb-aleppo-countryside-against-attempts-by-jihadist-group-of-jabhat-fateh-al-sham-to-take-over-the-oven-of-the-town-%D9%85%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9-%D9%81%D9%8A/

95 Haid Haid, «Resisting Hayat al-Sham. Syrian Civil Society on the Frontlines», Adopt a Revolution, Νοέμβριος 2017, https://www.adoptrevolution.org/wp-content/uploads/2017/12/2017_11_10_HTS_Studie-eng.pdf

96 Scott Lucas, «Syria Daily: Rebels to “Test Russia and Assad” at Political Talks», EAWorldview, 18 Ιανουαρίου 2017, http://eaworldview.com/2017/01/syria-daily-rebels-to-test-russia-and-assad-at-political-talks/#idlib

97 Ammar Shawki, Roy Gutman, «A Letter From Rebel-Controlled Idlib, Syria», The Nation, 1 Δεκεμβρίου 2016, https://www.thenation.com/article/letter-from-rebel-controlled-idlib-syria/

98 Haid Haid, «Why Ahrar al-Sham couldnt stand up to HTSs attack in Idlib», Chatham House, Αύγουστος 2017, https://syria.chathamhouse.org/research/why-ahrar-al-sham-couldnt-stand-up-to-htss-attack-in-idlib

99 Ahmad Abazeid, «How did Ahrar al Sham colaose?», Toran, http://torancenter.org/en/ahrar-al-sham-collapse/

100 Kristin Helberg, «Fighting the jihadists with unusual weapons», Qantara, https://en.qantara.de/content/civil-war-in-syria-fighting-the-jihadists-with-unusual-weapons?nopaging=1

101 «Upheaval in Syrias northwestern rebel heartland as fledgling faction moves to dethrone HTS», Syria: direct, 28 Φεβρουαρίου 2018, http://syriadirect.org/news/upheaval-in-syrias-northwestern-rebel-heartland-as-fledgling-faction-moves-to-dethrone-hts/

103 «Syrian Opposition Agrees Common Vision, Forms Committee to Hold Negotiations», National Coalition of Syrian Revolution and Opposition Forces, 11 Δεκεμβρίου 2015, http://en.etilaf.org/all-news/news/syrian-opposition-agrees-common-vision-forms-committee-to-hold-negotiations.html

104 «The High Negotiation Commission. Executive Framework for a Political Solution Based on the Geneva Communiqué», High Negotiation Commission for Syrian Revolution and Opposition Forces, Σεπτέμβριος 2016, http://english.riadhijab.com/userfiles/HNC%20Executive%20Summary%20-%20English.pdf

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2018 14:44
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.