Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Κυριακή, 17 Ιουνίου 2018 13:11

Το δόγμα σοκ της Συρίας

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Leila Al Shami

Το δόγμα σοκ της Συρίας

Μετά από επτά χρόνια καταστολής και πολέμου, περισσότεροι από τον μισό συριακό πληθυσμό δεν ζουν πλέον στα σπίτια τους. Οι περισσότεροι είναι εκτοπισμένοι εσωτερικά, αλλά σχεδόν έξι εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει συνολικά τη χώρα αναζητώντας άσυλο. Ονειρεύονται μια μέρα να επιστρέψουν στα σπίτια τους, αλλά ένας νέος νόμος έχει σαν συνέπεια ότι πολλοί μπορεί ποτέ να μην έχουν τη δυνατότητα να το κάνουν.

Στις 2 Απριλίου, εκδόθηκε από το καθεστώς της Συρίας ο νόμος αριθ. 101. Ο νόμος επιτρέπει το σχηματισμό νέων τοπικών διοικητικών μονάδων (κυβερνείων και πόλεων) που είναι επιφορτισμένες με την καταγραφή της ιδιοκτησίας στην περιοχή δικαιοδοσίας τους. Στη συνέχεια, οι ιδιοκτήτες ιδιωτικών ακινήτων έχουν τριάντα ημέρες για να εγγραφούν και να προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία ιδιοκτησίας. Σε αντίθετη περίπτωση, η δήμευση της περιουσίας από το κράτος θα γίνει χωρίς αποζημίωση.

Το καθεστώς παρουσίασε αυτόν τον νόμο ως μέσο για την εκ νέου ανάπτυξη των άτυπων περιοχών παραγκουπόλεων και των περιοχών που έχουν πληγεί από τον πόλεμο. Ωστόσο, αναμένεται να επηρεάσει δυσανάλογα τις κοινότητες που κάποτε ήταν υπό τον έλεγχο των ανταρτών, από τις οποίες οι κάτοικοι έχουν εκτοπιστεί, με στόχο να αποφευχθεί η επιστροφή τους. Αυτά τα άτυπα αστικά προάστια της εργατικής τάξης (καθώς και οι μη προνομιούχες αγροτικές περιοχές) υπήρξαν εστίες αντίστασης και, ως εκ τούτου, έχουν γίνει σκόνη από τις αδιάκοπες εναέριες επιθέσεις του καθεστώτος.

Πολλοί εκτοπισμένοι Σύροι φοβούνται να επιστρέψουν σε περιοχές που ελέγχει το καθεστώς. Η καταγραφή της περιουσίας τους εξαρτάται από την έγκριση των δυνάμεων ασφαλείας. Υπήρξαν πολυάριθμες αναφορές στους τελευταίους μήνες για επαναπατριζόμενους που υπέστησαν σύλληψη, βασανιστήρια ή καταναγκαστική επιστράτευση. Τον περασμένο μήνα, μια ειδησεγραφική ιστοσελίδα υπέρ της αντιπολίτευσης κυκλοφόρησε μια βάση δεδομένων 1,5 εκατομμυρίων Συρίων καταζητούμενων από τις υπηρεσίες πληροφοριών2. Ο κατάλογος χρονολογείται από το 2015, οπότε είναι πιθανό το μέγεθός του να έχει αυξηθεί από τότε. Οι συγγενείς των ατόμων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ενδέχεται επίσης να αντιμετωπίσουν κίνδυνο. Το καθεστώς έχει ιστορικό να επιβάλει αντίποινα στα μέλη των οικογενειών αυτών που θεωρεί αντιφρονούντες. Ορισμένοι ιδιοκτήτες ακινήτων ενδέχεται να βρίσκονται στη φυλακή, να σκοτώθηκαν ή να εξαφανίστηκαν.

Ακόμη και για όσους θελήσουν να πάρουν το ρίσκο της επιστροφής, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια. Πολλά σπίτια χτίστηκαν χωρίς άδειες, καθώς οι αστικές περιοχές επεκτάθηκαν γρήγορα τις τελευταίες δεκαετίες και οι διεφθαρμένοι αξιωματούχοι ήταν πάντα έτοιμοι να κλείνουν τα μάτια με δωροδοκία. Πολλοί από αυτούς που έχτισαν ή αγόρασαν τα σπίτια τους νόμιμα δεν διαθέτουν πλέον έγγραφα. Υπάρχουν αναφορές για την καταστροφή εγγράφων ιδιοκτησίας από τις δυνάμεις του καθεστώτος σε αρκετές περιοχές που επέστρεψαν στον έλεγχο του κράτους. Για παράδειγμα, τον Ιούλιο του 2013, το κτηματολόγιο στη Χομς κάηκε, σε μια επίθεση που θεωρήθηκε σκόπιμη. Υπάρχουν παρόμοιες αναφορές από το Ζαμπαντάνι, τη Ντάραγια και το Κουσάιρ3. Και πολλοί άνθρωποι εγκατέλειψαν τις κοινότητές τους χωρίς να πάρουν περιουσιακά στοιχεία ή άλλες μορφές πολιτικών εγγράφων (όπως πιστοποιητικά γέννησης, θανάτου και γάμου) ή δεν μπόρεσαν να τα αποκτήσουν στην εξορία.

Ο νόμος αριθ. 10 θεωρείται από πολλούς ως προσπάθεια του καθεστώτος να εφαρμόσει δημογραφική αλλαγή. Έχει ευρέως συγκριθεί με το νόμο περί απουσίας του Ισραήλ (1950), ο οποίος νομιμοποίησε την κατάσχεση περιουσιών από τους Παλαιστίνιους που εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, τα οποία μεταφέρθηκαν σε ισραηλινή κυριότητα. Σε αυτή την περίπτωση το κράτος θέλει να μεταφέρει στα χέρια των νομιμοφρόνων την ιδιοκτησία των κοινοτήτων που ποτέ δεν θα μπορέσει να κυβερνήσει με τη συγκατάθεσή τους.

Επανειλημμένα ολόκληρες κοινότητες που επαναστάτησαν εναντίον του κράτους έχουν υποστεί αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμού. Αυτό συνέβη στη Μάνταγια, στο Ζαμπαντάνι στη Ντάραγια, στη Μοανταμίγια, στο ανατολικό Χαλέπι και τώρα στην ανατολική Γούτα, απ’ όπου έχουν εκδιωχθεί δεκάδες χιλιάδες. Όλες οι περιπτώσεις ακολουθούν ένα παρόμοιο πρότυπο: η επαναστατική κοινότητα υφίσταται μια πολιορκία που εμποδίζει την είσοδο τροφίμων και ιατρικών προμηθειών. Βομβαρδίζονται ανελέητα από τον αέρα κατοικημένες περιοχές, γεωργικές εκτάσεις (όπου υπάρχουν) και ζωτικής σημασίας μη στρατιωτικές υποδομές. Ο πεινασμένος και τραυματιζόμενος πληθυσμός, ο οποίος μπορεί να αντιστάθηκε για χρόνια, λαμβάνει τελικά το τελεσίγραφο – να παραδοθεί η να αντιμετωπίσει τον αφανισμό. Οι συμφωνίες αναγκαστικής συνθηκολόγησης συνοδεύονται από καταναγκαστικές μεταφορές πληθυσμού. Ένα έγκλημα πολέμου και έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Ο νόμος αριθ. 10 είναι το δεύτερο μέρος της ιστορίας εκτόπισης, το μέρος αυτό που εξασφαλίζει ότι η εκτόπιση θα είναι μόνιμη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις τα σπίτια εκείνων που εκδιώχθηκαν έχουν ήδη κατεδαφιστεί. Το 2014, το Human Rights Watch ανέφερε ότι οι ανεπίσημες κατεδαφίσεις διεξάγονται σε χιλιάδες σπίτια στα οχυρά της αντιπολίτευσης στη Δαμασκό και τη Χάμα, διαγράφοντας ουσιαστικά ολόκληρες γειτονιές από το χάρτη4. Σε ορισμένες περιοχές, τα σπίτια εκείνων που εκδιώχθηκαν βίαια παραδόθηκαν σε νομιμόφρονες προς το καθεστώς. Αυτή η πρακτική έχει συχνά μια θρησκευτική διάσταση. Οι κοινότητες της αντιπολίτευσης αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από Σουνίτες μουσουλμάνους, ενώ πολλές μειονοτικές κοινότητες έχουν παραμείνει πιστές στο καθεστώς. Όταν η Παλιά Χομς εκκαθαρίστηκε από τους κατοίκους της το 2014, υπήρξαν αναφορές ότι νομιμόφρονες Αλεβίτες και Σιίτες από κοντινά χωριά μεταφέρθηκαν σε κενές σουνιτικές κατοικίες5. Μεταφέρονται επίσης ξένοι έποικοι. Υπάρχουν αναφορές για περιουσίες που παραδίδονται σε υποστηριζόμενους από το Ιράν Σιίτες μαχητές από το Ιράκ και το Λίβανο και τις οικογένειές τους6. Υπάρχουν επίσης αναφορές για πλαστογράφηση εγγράφων που επιτρέπουν τη μεταβίβαση ιδιοκτησίας σε νέους ιδιοκτήτες. Ο νέος νόμος ορίζει ότι, ελλείψει εγγράφων ιδιοκτησίας, ο αιτών μπορεί να υποβάλει αίτηση, εφόσον διαθέτει επίσημο έγγραφο ταυτότητας ή διαβατήριο. Πρόσφατες (μη επιβεβαιωμένες) αναφορές υποστηρίζουν ότι το καθεστώς έχει εκδώσει χιλιάδες συριακά διαβατήρια σε μαχητές από το Ιράν, από το Αφγανιστάν και από το Πακιστάν7.

Σε μια ομιλία του 2015, ο Άσαντ δήλωσε ότι «η Συρία δεν είναι για όσους κρατούν το διαβατήριό τους ή διαμένουν σε αυτή. Η Συρία είναι για εκείνους που την υπερασπίζουν.» Με τη μεταβίβαση της περιουσίας σε χέρια νομιμοφρόνων, το καθεστώς δημιουργεί επί τόπου μια πραγματικότητα, διασφαλίζοντας τα προπύργιά του στις περιοχές που επιθυμεί για το μέλλον του κράτους που του απέμεινε. Τόσο το ιρανικό κράτος όσο και οι Ιρανοί κατασκευαστές ακινήτων αγοράζουν, σύμφωνα με πληροφορίες, γη γύρω από την πρωτεύουσα και τη Χομς. Το Ιράν ελπίζει ότι οι εταιρείες του θα επωφεληθούν από τη μελλοντική προσπάθεια ανασυγκρότησης και έχει στρατηγικά συμφέροντα και για την απόκτηση γης, ιδιαίτερα στα όρη του Καλαμούν κατά μήκος των συνόρων του Λιβάνου, για να εξασφαλίσει σύνδεση με τον πελάτη του τη Χεζμπολλάχ.8

Η κίνηση ανασυγκρότησης της χώρας –για την οποία εκτιμάται ότι απαιτούνται περισσότερα από 250 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ– θα είναι το πεδίο μέσα στο οποίο το καθεστώς θα ανταμείψει τους συμμάχους του. Το καθεστώς ανέκαθεν παρείχε ανταμειβή για αφοσίωση, εφαρμόζοντας έναν αδίστακτο καπιταλισμό και η ανασυγκρότηση θα του επιτρέψει να εδραιώσει ακόμα περισσότερο την πολιτική και οικονομική βάση της εξουσίας του. Τον Μάιο του 2015, εκδόθηκε το διάταγμα αριθ. 19. Αυτό παρείχε στις τοπικές διοικητικές μονάδες την εξουσία να ιδρύουν εταιρείες χαρτοφυλακίου για να εκτελούν εργασίες ανοικοδόμησης και να διαχειρίζονται ακίνητα για λογαριασμό τους απαλλαγμένα από φόρους9. Μέσω εταιρικής σχέσης με ιδιώτες επενδυτές και εργολάβους, οι εκμεταλλεύσεις αυτές θα διαχειριστούν την ανάπτυξη ακινήτων. Αυτό βασικά διευκολύνει τη μεταφορά δημόσιων περιουσιακών στοιχείων και απαλλοτριωμένων περιουσιακών στοιχείων σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Το μοντέλο εφαρμόζεται ήδη. Το 2012, το διάταγμα αριθ. 66, το οποίο θεωρήθηκε πρόδρομος του ισχύοντος νόμου, άνοιξε το δρόμο για την απαλλοτρίωση ιδιοκτησίας σε δύο άτυπες περιοχές της Δαμασκού (της περιοχής Μπασατέεν Μέζζεχ και της περιοχής που εκτείνεται από το Κάνταμ μέχρι τη Ντάραγια στο νότο). Οι κάτοικοι εκδιώχθηκαν και τους δόθηκε μια αμελητέα αποζημίωση. Εξαγγέλθηκε ως ένα έργο ανάπλασης για την «ανακατασκευή περιοχών μη εξουσιοδοτημένης στέγασης και άτυπων οικισμών» και τη μετατροπή τους σε πολυκατοικίες υψηλών προδιαγραφών, εμπορικά κέντρα και πάρκα. Η κυβερνητική εταιρεία Damascus Cham Private Joint Stock Company πρόκειται να διευθύνει την ανακατασκευή, με αρχικό κεφάλαιο περίπου 120 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ10. Ένας από τους συνεταίρους είναι ο όμιλος Aman, ο οποίος ανήκει στον διαπλεκόμενο με το καθεστώς Σάμερ Φοζ, που δραστηριοποιείται στον τομέα ακινήτων και στον τομέα τροφίμων. Ο γιος του Αλ Κάσαντ, ενός στενού Σουνίτη συμμάχου του Χαφέζ Αλ Άσαντ, έχει γίνει ένας από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου11. Ενώ πολλοί που επωφελήθηκαν από αυτό το καθεστώς προέρχονται από την ευρύτερη οικογένεια του Άσαντ και από τμήματα της θρησκευτικής ομάδας των Αλεβιτών στην οποία ανήκει, το καθεστώς έχει επιδιώξει την υποστήριξη της επιχειρηματικής κοινότητας των Σουνιτών, η οποία με τη σειρά της επωφελήθηκε από τις νεοφιλελεύθερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις του Μπασάρ Αλ Άσαντ και την αυξανόμενη ώθηση για ιδιωτικοποιήσεις12.

Ένα άλλο πρόσωπο που θα ωφεληθεί από αυτά τα έργα είναι ο ξάδελφος του Άσαντ, ο Ράμι Μαχλούφ13. Έχει υπολογιστεί ότι ελέγχει περίπου το εξήντα τοις εκατό της οικονομίας μέσω των πολλαπλών επιχειρηματικών του συμφερόντων και ο προσωπικός πλούτος του εκτιμάται σε δισεκατομμύρια δολάρια. Στις πρώτες μέρες της εξέγερσης, πολλά συνθήματα στρέφονταν εναντίον του από τον πληθυσμό που αυτός και οι φίλοι του είχαν εξαθλιώσει. Ζητούσαν κοινωνική δικαιοσύνη και τον τερματισμό της διαφθοράς, καθώς και πολιτικές ελευθερίες.

Το ίδιο συμβαίνει και στη Χομς όπου έχει ανακοινωθεί ένα σχέδιο ανακατασκευής των περιοχών που καταστράφηκαν από το καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων των πρώην επαναστατικών συνοικιών της Μπάμπα Αμρ και του Τζομπάρ. Στην πραγματικότητα, το καθεστώς αναβιώνει το «Homs Dream Project» το οποίο προκάλεσε εκδιώξεις πριν από το 2011, αλλά στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε λόγω τοπικής αντίδρασης. Ονομάστηκε «Homs Nightmare» από τους ντόπιους και το όραμά του ήταν να αναδιαμορφώσει τις σουνιτικές περιοχές με ουρανοξύστες, με γυάλινη πρόσοψη, εστιατόρια και εμπορικά κέντρα. Αυτές οι περιοχές στο κέντρο της πόλης έχουν δεχτεί δυσανάλογη επίθεση από βομβαρδισμούς παρά το γεγονός ότι δεν παρουσιάζουν σημαντική στρατιωτική αξία14. Μια έκθεση του Syria Institute και του PAX ανέφρε ότι ο στόχος του έργου είναι «η ανακατανομή του πληθυσμού για την ενίσχυση του φυσικού ελέγχου της πόλης από την φιλοκυβερνητική κοινότητα των Αλεβιτών»15. Ο νόμος αρ. 10 σημαίνει ότι παρόμοια σχέδια θα τεθούν σε εφαρμογή σε ολόκληρη τη χώρα με την ελπίδα ότι θα επιφέρουν κέρδη και σταθερότητα.

Χρειάζονται άμεσες ξένες επενδύσεις για την αντιμετώπιση των τεράστιων αναγκών ανασυγκρότησης. Όλες οι πόλεις έχουν ισοπεδωθεί. Οι χώρες που μπορούν να ωφεληθούν είναι σύμμαχοι του καθεστώτος, όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Κίνα, οι οποίες προσκλήθηκαν στη διεθνή εμπορική έκθεση πέρυσι στη Δαμασκό. Οι χώρες αυτές δεν θα εξαρτήσουν τη βοήθειά τους από τα ανθρώπινα δικαιώματα ή τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Προσωπικότητες του καθεστώτος έχουν ήδη δηλώσει ότι οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες δεν θα ωφεληθούν αν οι κυβερνήσεις τους δεν ζητήσουν συγγνώμη για την αντίθεσή τους στο καθεστώς16. Με τις προσπάθειες ανασυγκρότησης ουσιαστικά θα πλουτίσουν τα στοιχεία του καθεστώτος και οι σύμμαχοι του καθεστώτος που είναι υπεύθυνοι για την καταστροφή της χώρας και θα ενισχυθεί ταυτόχρονα η εξουσία της οικογένειας Άσαντ και της επιχειρηματικής ελίτ.

Το 2011 ο συριακός λαός διεκδικούσε ελευθερία, αξιοπρέπεια και κοινωνική δικαιοσύνη. Κανένα από τα αιτήματά του δεν δικαιώθηκε. Αντιμετώπισε τη βαναυσότητα και εκατομμύρια εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους. Τώρα το ερώτημα είναι: πόσοι θα έχουν σπίτια για να επιστρέψουν; Τι σημαίνει «σπίτι» ούτως ή άλλως όταν η χώρα τους ανακατασκευάζεται σύμφωνα με την εικόνα του βασανιστή τους;

Μετάφραση: e la libertà

Στα αγγλικά: Leila Al Shami, «Syria’s shock doctrine», Al-Jumhuriya, 23 Απριλίου 2018, https://www.aljumhuriya.net/en/content/syrias-shock-doctrine και Leila’s blog, 25 Απριλίου 2018, https://leilashami.wordpress.com/2018/04/25/syrias-shock-doctrine/.

Στα ισπανικά: Leila Al Shami, «Siria: La doctrina del shock», Flores en Daraya, 23 Απριλίου 2018, https://floresendaraya.com/2018/04/23/siria-la-doctrina-del-shock/

Σημειώσεις

1 Νόμος αριθ. 10 (2018) στα αραβικά https://bit.ly/2qIRGci

2 Zaman Al Wasl, «Third Batch of Assad’s Wanted List Released: Check Your Name», 25 Μαρτίου 2018, https://en.zamanalwsl.net/news/article/33862/

3 Martin Chulov, «Iran repopulates Syria with Shia Muslims to help tighten regime’s control», The Guardian, 14 Ιανουαρίου 2017, https://www.theguardian.com/world/2017/jan/13/irans-syria-project-pushing-population-shifts-to-increase-influence

4 Human Rights Watch, «Razed to the ground: Syria’s unlawful neighborhood demolitions 2012-2013», (2014) https://www.hrw.org/report/2014/01/30/razed-ground/syrias-unlawful-neighborhood-demolitions-2012-2013

5 The Syrian Observer, «Regime Endorses Siezure of Property in Homs by Shiites and Alawis», 10 Απριλίου 2015 http://syrianobserver.com/EN/News/28994/Regime_Endorses_Seizure_Property_Homs_Shiites_Alawites

6 Martin Chulov, ό.π.

7 Zaman Al Wasal, «Damascus immigration provides 200,000 passports for Iranian people’, 2 Απριλίου 2018, στα αραβικάhttps://www.zamanalwsl.net/news/article/86043/

8 Jihad Yazigi, Deconstruct to Reconstruct: How the Syrian Regime Capitalises on Property Destruction and Land Legislation, The Friedrich Ebert Foundation, Ιούλιος 2017, https://library.fes.de/pdf-files/iez/13562.pdf

9 Ό.π.

10 Ό.π.

11 Joseph Daher, «Assad regime still reliant on factions of the Sunni bourgeoisie», Syria Untold, 21 Δεκεμβρίου 2017,http://syriauntold.com/2017/12/assad-regime-still-reliant-on-fractions-of-the-sunni-bourgeoisie/

12 Ό.π.

13 Enab Baladi, «Alliance of Companies Monopolizes New Damascus Development Organizations», Syrian Observer, 6 Απριλίου 2018, http://www.syrianobserver.com/EN/Features/34061/Alliance_Companies_Monopolizes_New_Damascus_Development_Organizations

14 Sarah Najm Aldeen et al. «In Homs Assad accused of using military for urban planning scheme», Syria Deeply, 2 Ιανουαρίου 2018, https://www.newsdeeply.com/syria/articles/2018/01/02/in-homs-assad-accused-of-using-military-for-urban-planning-scheme

15 The Syria Institute and PAX, No Return to Homs: A case study in demographic engineering in Syria, (2017) http://syriainstitute.org/wp-content/uploads/2017/02/PAX_REPORT_Homs_FINAL_web_single_page.pdf

16 Joseph Daher, «Militias and crony capitalism to hamper Syria reconstruction», Open Democracy, 5 Σεπτεμβρίου 2017, https://www.opendemocracy.net/north-africa-west-asia/joseph-daher/militias-and-crony-capitalism-to-hamper-syria-reconstruction

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 17 Ιουνίου 2018 13:36
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο