Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019 11:37

Κατανοώντας τις ωδύνες της αλλαγής στο Σουδάν

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Amgad Fareid Eltayeb

Κατανοώντας τις ωδύνες της αλλαγής στο Σουδάν

Εξεγέρσεις στο Σουδάν. Πολύς κόσμος έχει διαβάσει αυτή τη σύντομη φράση πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, αλλά το γεγονός είναι ότι το Σουδάν δεν σταμάτησε ποτέ να ξεσηκώνεται μετά το πραξικόπημα του Ιουνίου του 1989 που έφερε στην εξουσία το κυβερνών κόμμα Εθνικό Ισλαμικό Μέτωπο (αργότερα Κόμμα Εθνικού Κογκρέσου - NCP) και τον σημερινό πρόεδρο Ομάρ αλ Μπασίρ. Η πολιτική πάλη ενάντια στη δικτατορία του ισλαμικού καθεστώτος του Μπασίρ δεν έχει σταματήσει ποτέ ούτε για μια μέρα. Το καθεστώς συνέχισε να χρησιμοποιεί τον τυραννικό του μηχανισμό ασφαλείας για την καταπολέμησή της, με αποτέλεσμα να τροφοδοτεί ακόμη περισσότερο τον εμφύλιο πόλεμο στο νότο που κατέληξε στον αποχωρισμό του Νότιου Σουδάν ως τη μοναδική λύση, δίνοντας έναν άλλο πόλεμο στο νέο νότο της βόρειας σουδανικής χώρας και δημιουργώντας έναν νέο εμφύλιο πόλεμο στη δυτική περιοχή του Νταρφούρ. Σ’ αυτούς τους εμφύλιους πολέμους συνέβησαν οι χειρότερες μορφές βίας εναντίον των αμάχων, εκτεταμένη άσκηση σεξουαλικής βίας στο Νταρφούρ, πυρπολήσεις και χωρίς διακρίσεις βομβαρδιστικές επίθεση σε χωριά αμάχων, εκτοπισμός εκατομμυρίων πολιτών του Σουδάν και ένας πολύ μακρύς κατάλογος εγκλημάτων πολέμου, με αποτέλεσμα, ο Μπασίρ να έχει την τιμή να γίνει γνωστός ως ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος που καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Εκτός από αυτά τα εγκλήματα πολέμου, στις αστικές περιοχές του Σουδάν υπήρξε ένα ευρύ φάσμα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η παρόμοια με την Γκεστάπο Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και Ασφάλειας (NISS) του Εθνικού Κογκρέσου (NCP) έγινε ένα τρομακτικό πολιτικό εργαλείο τρόμου που χρησιμοποίησε το καθεστώς του Μπασίρ για την απαγωγή, την απεριόριστη κράτηση, το βασανισμό και την εξολόθρευση πολιτικών αντιπάλων με τεράστια εξουσία και πλήρη ατιμωρησία για τους πράκτορές της. Προφανώς, αυτό συνοδεύτηκε από μια άνευ προηγουμένου διάδοση της διαφθοράς στο Σουδάν υπό το πρίσμα της πλήρους απουσίας του κράτους δικαίου.

Επιστρέφοντας στο 2018, οι διαδηλωτές που εισέβαλαν στους δρόμους μιας σειράς πόλεων του Σουδάν είχαν σαφή εικόνα του σκηνικού. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 19 Δεκεμβρίου στην πόλη Ατμπάρα, μια πόλη γνωστή για την ιστορία των εργατικών κινημάτων της. Άλλες πόλεις στις οποίες έγιναν διαδηλώσεις την ίδια μέρα ήταν η Αλ-Κανταρίφ, η Νούχοντ και το Πορτ Σουδάν, όπου θα πραγματοποιούνταν προεδρική επίσκεψη από τον Μπασίρ την ίδια ημέρα. Διαδηλώσεις που επεκτάθηκαν σε άλλες πόλεις την επόμενη ημέρα. Στη Ντόγκλα τη Μπαρμπάρ τη Σενάρ το Ελ-Ομπέιντ και στην πρωτεύουσα Χαρτούμ. Την τρίτη ημέρα είδαμε τις διαδηλώσεις να εξαπλώνονται σχεδόν παντού στο Σουδάν.

Οι διαδηλωτές εστίαζαν πολύ στο γιατί και στο ποιες είναι οι αιτίες που υποφέρουν. Στις περισσότερες από τις πόλεις όπου έγιναν διαδηλώσεις, οι πολίτες διαδήλωσαν συλλογικά για να κάψουν τα γραφεία του κυβερνώντος Κόμματος του Εθνικού Κογκρέσου. Τα γραφεία του κυβερνώντος κόμματος δεν ήταν μόνο σύμβολα τυραννίας και δικτατορίας, αλλά και σύμβολο επίσης της κλεπτοκρατίας, της μεγάλης διαφθοράς που περιβάλλει το Σουδάν.

Οι διαδηλωτές κατέβηκαν στους δρόμους, λόγω των δύσκολων συνθηκών διαβίωσης και της οικονομικής κρίσης, όπου ο πληθωρισμός έφθασε το 160% με την πλήρη κατάρρευση της αξίας του τοπικού νομίσματος και την απότομη άνοδο των τιμών των αγαθών για τις βασικές ανάγκες που επιδεινώθηκε από την έλλειψη ρευστότητας στις τράπεζες και στην αγορά. Ωστόσο, αυτό ήταν απλώς ένα σύμπτωμα μιας πολιτικής κρίσης πρώτου μεγέθους.

Η διαφθορά στους διαδρόμους του κράτους σχετίζεται άμεσα και οργανικά με τους αρχηγούς του κράτους και η έκτασή της και το μέγεθός της βρίσκονται σε ευθεία αναλογία με τις βαθμίδες της ιεραρχίας της εξουσίας. Οι κολοσσιαίες περιπτώσεις μεγάλης διαφθοράς που επηρεάζουν σημαντικά τη σουδανική οικονομία συνδέονται με υψηλόβαθμους αξιωματούχους που βρίσκονται υπεράνω του νόμου στο άνομο κράτος του Σουδάν.

Υπάρχει διαρθρωτική παραμόρφωση στη σουδανική οικονομία, η οποία κληρονομήθηκε από την ανεξαρτησία, η οποία παρατηρείται στην εξάρτησή της από τις εξαγωγές και όχι από την παραγωγή, η οποία επιδεινώθηκε από την «Ολλανδική Ασθένεια»1: «Αυξάνοντας την εξάρτηση από την εξαγωγή ενός φυσικού πόρου και παραμελώντας παράλληλα τους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας» κατά τα έτη πετρελαϊκών εξαγωγών από το 1998 έως το 2011 και το μεγάλο πλήγμα που δέχτηκε η σουδανική οικονομία μετά την ανεξαρτησία του πλούσιου σε πετρέλαιο Νότιου Σουδάν. Αλλά η σημερινή οικονομική κρίση είναι διαφορετική. Αυτές οι οικονομικές ανασφάλειες δημιούργησαν μια εθιστική δίψα για χρήμα σ’ αυτούς που έχουν απεριόριστη δύναμη και εξουσία στο Σουδάν, επιδιώκοντας να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερα περιουσιακά στοιχεία και χρήματα για να προστατεύσουν και να διατηρήσουν τα προνόμιά τους.

Η σημερινή έλλειψη ρευστότητας επιδεινώθηκε σημαντικά από την κερδοσκοπία με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τον αποθησαυρισμό νομισμάτων από ανθρώπους με επιρροή, κάτι για το οποίο ο πρωθυπουργός του Σουδάν Μουατάζ Μούσα διαμαρτυρήθηκε δημοσίως. Ήταν προφανές ότι η κρίση είναι πολιτικής φύσης.

Η διαφθορά στον τραπεζικό τομέα, τα ψεύτικα πιστωτικά και επενδυτικά δάνεια που χορηγούνται σε ανώτερα μέλη του κυβερνώντος κόμματος χωρίς επαρκείς εγγυήσεις και χωρίς παραγωγικά αποτελέσματα... και άλλες πρακτικές διαφθοράς οδήγησαν σε απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών στο τραπεζικό σύστημα. Η απώλεια εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα επιδεινώθηκε από τις βραχυπρόθεσμες αποφάσεις που έλαβε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ρευστότητας θέτοντας ένα πολύ μικρό ημερήσιο όριο ανάληψης από τους προσωπικούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Ποσά που δεν επαρκούν για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της καθημερινής ζωής, σε ένα πλαίσιο ταχείας αύξησης των τιμών, ωθώντας τον κόσμο να αποθηκεύει χρήματα στα σπίτια του αντί των τραπεζών, επιδεινώνοντας τον αντίκτυπο της έλλειψης ρευστότητας και των διεφθαρμένων πρακτικών νομισματικής κερδοσκοπίας. Τα άτομα με επιρροή που βρίσκονται στο απυρόβλητο, ανάμεσά τους τα μέλη της προεδρικής οικογένειας (που περιλαμβάνει τον ίδιο τον Πρωθυπουργό ο οποίος είναι ο ξάδελφος του Προέδρου), ανώτερα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος και υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι χρησιμοποιούν αυτές τις πρακτικές για να προωθήσουν την κοινωνική τους θέση και να προστατευθούν σε περίπτωση οποιασδήποτε αλλαγής σε μια πολύ ρευστή πολιτική κατάσταση. Αγνοώντας το γεγονός ότι χειροτερεύουν την δική τους κατάστασή και αυξάνουν τις δυνατότητες αλλαγής, επιδεινώνοντας τη δυστυχία του κόσμου. Αυτή είναι μια τυπική συμπεριφορά εθισμού. Τα εργαλεία και τα συνθήματα κατά της διαφθοράς έχουν καταστεί μέρος της μάχης για την επίλυση προσωπικών λογαριασμών μεταξύ των αφεντικών του καθεστώτος και δεν έχουν οποιαδήποτε θετική αντανάκλαση στη σουδανική οικονομία. Αυτό καθιστά τις δηλώσεις του νέου πρωθυπουργού και τα tweets του (και ο Μουατάζ Μούσα αγαπά την πλατφόρμα των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης, το Twitter στο στυλ του Ντόναλντ Τραμπ), μια γελοία φάρσα, προσπαθώντας να προτείνει την εξεύερεση οικονομικών λύσεων σε ένα πρόβλημα που όλοι γνωρίζουν ότι είναι πολιτικής φύσης.

Από μια άλλη άποψη, το καθεστώς δεν βοηθήθηκε με κανέναν τρόπο από την ανθεκτικότητα του στην αντιμετώπιση των άλλων πτυχών της πολιτικής κρίσης στο Σουδάν. Το κυβερνών Κόμμα Εθνικού Κογκρέσου εξακολουθεί να χειραγωγεί και να παρεμποδίζει όλες τις ευκαιρίες για πολιτικές λύσεις για τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου στις τρεις ασταθείς περιοχές του Σουδάν (Νταρφούρ, Νότιο Κορντοφάν και Γαλάζιο Νείλο) και δεν έχει επιτρέψει ένα ελάχιστο άνοιγμα που θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της πολιτικής πόλωσης στη χώρα. Το κυρίαρχο NCP έχει βοηθηθεί από το νέο του status με τους διεθνείς διαμεσολαβητές που χρειάζονται το καθεστώς για να εξυπηρετήσουν τα διαφορετικά συμφέροντά τους στην περιοχή. Έχει βοηθηθεί επίσης από την αδυναμία των αντιπολιτευτικών πολιτικών δυνάμεων, καθώς το καθεστώς επένδυσε στην καταστροφή τους κατά τη διάρκεια των ετών της κυριαρχίας του. Εντούτοις, το NCP σκάβει τον δικό του τάφο με αυτή τη στάση του. Αυτοί οι εμφύλιοι πόλεμοι, η πολιτική πόλωση και η έλλειψη δημοκρατικού χώρου το κρατούν μονίμως όμηρο του εκφοβισμού ξένων δυνάμεων που το χρησιμοποιούν για να κάνουν τη δουλειά που θέλουν, αλλά το υποστηρίζουν μόνο στο βαθμό που το κρατούν ως όμηρο. Οι τύραννοι διαβάζουν ένα βιβλίο που δεν τους διδάσκει ένα απλό μάθημα: ο μόνος εγγυητής οποιουδήποτε ηγέτη είναι ο λαός του, όχι ξένες δυνάμεις, ανεξάρτητα από το βαθμό των υπηρεσιών του προς αυτές.

Το Εθνικό Κογκρέσο και ο στρατηγός Μπασίρ βρίσκονται στην εξουσία επί 30 χρόνια, έχοντας βασιστεί στη δύναμη των υπηρεσιών ασφαλείας και στις στρατιωτικέύς τους πολιτοφυλακές για να παραμείνουν στην εξουσία και να καταστείλουν το αντιπολιτευτικό κίνημα. Δεν δίστασαν να τις εξοπλίσουν και να τις ενισχύσουν και να δημιουργήσουν περισσότερες πολιτοφυλακές αφιερωμένες στην προστασία της εξουσίας τους.

Κατεύθυναν τους προϋπολογισμούς για την υγεία, την εκπαίδευση και άλλες κοινωνικές υπηρεσίες για να δαπανηθούν προς στους τομείς που ονομάζονται συνήθως κυρίαρχοι και τους τομείς ασφάλειας. Παράλογες δαπάνες που απορροφούν περισσότερο από τα δύο τρίτα του δημόσιου προϋπολογισμού. Αυτή η απροθυμία να κατευθύνουν τα δημόσια κονδύλια στους τομείς των κοινωνικών υπηρεσιών έχει επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την οικονομική κρίση για τις φτωχότερες ομάδες, οι οποίες τώρα αντιμετωπίζουν τη μοίρα τους σε μια θρυλική μάχη χωρίς καθόλου κοινωνική προστασία ή υπηρεσίες δημόσιου τομέα. Αυτοί είναι οι άνθρωποι που κατεβαίνουν τώρα στους δρόμους, σπρωγμένοι από τη θέλησή τους να ζήσουν. Δεν έχουν να χάσουν τίποτα επειδή το Κόμμα Εθνικού Κογκρέσου δεν τους άφησε τίποτα να χάσουν, αλλά έχουν πολλά να κερδίσουν... την ελευθερία, την ασφάλεια και την αξιοπρεπή διαβίωσή τους.

Το καθεστώς εξακολουθεί να μην το αναγνωρίζει αυτό και εξακολουθεί να εξαρτάται από τα μέτρα ασφαλείας του για την αντιμετώπιση της κρίσης. Ο αριθμός των νεκρών διαδηλωτών έφτασε τις αρκετές δεκάδες σε τρεις ημέρες διαδηλώσεων. Στις διάφορες πόλεις της χώρας έχουν χρησιμοποιηθεί πραγματικά πυρά. Το σενάριο των διαδηλώσεων του Σεπτεμβρίου του 2013, όταν οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν πάνω από 200 διαδηλωτές στους δρόμους που διαδήλωναν για παρόμοιους λόγους είναι πιθανό. Τα αφεντικά του NCP, που φαίνεται να μην μαθαίνουν τίποτα από αυτό, γιόρτασαν αυτή τη σφαγή ως επιτυχία στην καταστολή διαδηλώσεων. Οι λύσεις ασφάλειας δεν θα λειτουργήσουν και δεν το έκαναν ποτέ. Ωστόσο, με την εθνική πολιτική κόπωση, εμφανίζεται ένα άλλο τρομακτικό σενάριο: ένα εσωτερικό πραξικόπημα στο πλαίσιο του NCP. Ο επικεφαλής της NISS, ο Σαλάχ Κουός, ο οποίος επέστρεψε στη θέση του στις αρχές αυτήςτης χρονιας, μετά την ταπεινωτική απέλασή του το 2012 και ακόμη και την κράτηση και την κατηγορία για σχεδιασμό ενός πραξικοπήματος, κατηγόρησε δημόσια το υπουργικό συμβούλιο για την οικονομική κρίση και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε τις διαδηλώσεις. Η φιλοδοξία του Κουός να διαδεχθεί τον Μπασίρ δεν είναι μυστικό και ήταν ο λόγος για την απέλαση του το 2011. Ωστόσο, δεν είναι ο μόνος που έχει τέτοιες φιλοδοξίες. Οι παλαιότεροι Ισλαμιστές προσβλέπουν επίσης στο θρόνο. Η ισλαμιστική σκληροπυρηνική ομάδα με επικεφαλής τον προηγούμενο προεδρικό βοηθό Ναφί Αλί Ναφί, ο οποίος διαφώνησε με την απόφαση του Μπασίρ να επανέλθει στις εκλογές του 2020 ως υποψήφιος του NCP για την προεδρία , είναι έτοιμη για μάχη.

Οι αναταραχές στο στρατό δημιουργούν επίσης δυνατότητες για ένα πραξικόπημα στο στιλ του Αιγύπτιου Σίσι.

Αυτό που είναι τρομακτικό σε όλα αυτά τα σενάρια είναι ότι δεν θα προσφέρουν καμιά λύση και θα διατηρήσουν την ίδια κλεπτοκρατία στην εξουσία με κάποιες επιφανειακές αλλαγές στην ιεραρχία. Ως εκ τούτου, οι άνθρωποι που υποφέρουν θα συνεχίσουν να υποφέρουν με την αντικατάσταση ενός παλαιού κουρασμένου δικτάτορα με κάποιον νέο προς ευθανασία. Ας μην ξεχνάμε τις πιο τρομακτικές πιθανότητες ενός λουτρού αίματος στο Χαρτούμ εξαιτίας της σύγκρουσης μεταξύ των πολυάριθμων πολιτοφυλακών του NCP: των δυνάμεων ταχείας υποστήριξης, των δυνάμεων ασφαλείας και του στρατού, οι αφοσίωση των οποίων μοιράζεται μεταξύ των διαφόρων πτερύγων των ισλαμιστών και θα πρέπει να επιλέξουν μια πλευρά σε ένα τέτοιο σενάριο. Ο κόσμος και οι φυσιολογικοί πολίτες θα είναι επίσης μέρος αυτής της σύγκρουσης. Εκείνοι που θυσιάζουν τη ζωή τους στους δρόμους τώρα δεν θα δεχτούν να είναι σιωπηλοί παρατηρητές.

Ο μόνος ειρηνικός τρόπος για να σταματήσει αυτό για το NCP θα ήταν να κατανοήσει και να δει ότι το παιχνίδι του έχει τελειώσει. Ήρθε η ώρα να παραδώσει την εξουσία σε μια ευρεία εθνική πολιτική συμμαχία και να αντιμετωπίσει τις συνέπειες 30 χρόνων διαφθοράς και κακοδιαχείρισης, αντί να σύρει τη χώρα σε τέτοια επικίνδυνα μονοπάτια. Αυτό που συμβαίνει τώρα στο Σουδάν είναι η διεργασία μιας συνολικής αλλαγής ... μια γνήσια επανάσταση που γεννήθηκε από τα δεινά ενός ασθενούς. Ο μόνος στόχος κάθε λογικού πολιτικού πρέπει να είναι να σταματήσει αυτό το πόνο.

Μετάφραση: e la libertà

Amgad Fareid Eltayeb, «Understanding the Travail of Change in Sudan», Alliance of Middle Eastern Socialists, 6 Ιανουαρίου 2019

Ο Amgad Fareid Eltayeb είναι Σουδανός ακτιβιστής και συγγραφέας. Ιδρυτής του blog Sudan Seen

Σημειώσεις

1 [Σ.τ.Μ.:] «Dutch disease» αποκαλείται η καταστρεπτική επίδραση που έχει στην οικονομία μιας χώρας η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων της με στόχο τις εξαγωγές, σε βάρος της ανάπτυξης άλλων τομέων της οικονομίας. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1977 από την εφημερίδα The Economist για να περιγράψει την οικονομική κρίση στην οποία βρέθηκε η ολλανδική οικονομία ύστερα από την ανακάλυψη κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρειο Θάλασσα το 1959 και την παρακμή του μεταποιητικού τομέα, ως αποτέλεσμα της απότομης αύξησης των εσόδων από την εξαγωγή φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019 11:54
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.