Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019 11:46

Τάξη επικρατεί στον αραβικό κόσμο

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Gilbert Achcar

Τάξη επικρατεί στον αραβικό κόσμο

Η αρχή αυτού του νέου χρόνου έχει πολλές αξιοσημείωτες ομοιότητες με την αρχή του περασμένου χρόνου. Το 2018 ξεκίνησε με κοινωνικές αναταραχές και διαμαρτυρίες στο Μαρόκο, την Τυνησία, την Ιορδανία και το Σουδάν - ακόμη και το Ιράν φάνηκε να καλύπτει ο αραβικός ξεσηκωμός1. Ένα χρόνο αργότερα, στις αρχές του 2019, ο κοινωνικός σεισμός ταρακουνάει ακόμα μια αραβική περιοχή που χαρακτηρίζεται από υψηλή πυκνότητα των ηφαιστείων, είτε πρόκειται για ενεργά είτε για αδρανή, έτοιμα να εκραγούν ανά πάσα στιγμή.

Η Τυνησία, το επίκεντρο του μεγάλου σεισμού που ξεκίνησε στις 17 Δεκεμβρίου 2010 στην πόλη Σίντι Μπουζίντ στο φτωχό κέντρο της χώρας –της χώρας που εγκαινίασε την Αραβική Άνοιξη2, το πιο συναρπαστικό κεφάλαιο της σύγχρονης αραβικής ιστορίας (μέχρι την επόμενη «Άνοιξη»)– εξακολουθεί να περνάει από τη μια έκρηξη στην άλλη3. Η πιο πρόσφατη τοπική εξέγερση ξέσπασε στην πόλη Κασσερίν, στην ίδια φτωχή κεντρική περιοχή της χώρας, και επεκτάθηκε σε άλλες περιοχές κοντά στις δύο μεγάλες πόλεις, την Τύνιδα και το Σφαξ.

Στο Σουδάν, ο λαός του οποίου προσχώρησε νωρίς στην Αραβική Άνοιξη το 2011 και συνάντησε την σκληρή καταστολή του δεσποτικού καθεστώτος του Ομάρ αλ-Μπασίρ, το λαϊκό κίνημα επέστρεψε επανειλημμένα στην επίθεση ξανά και ξανά, αδιάκοπα4. Όπως μια θυελλώδης θάλασσα τα γιγαντιαία κύματα της οποίας χτυπούν στους τοίχους μιας τεράστιας φυλακής, το λαϊκό κίνημα συγκεντρώνει δυναμική, περνά από το ένα χτυπημα στο άλλο, μέχρι την ημέρα που θα καταρρεύσει η Σουδανική Βαστίλη – μια μέρα που θα έρθει αναπόφευκτα παρ’ όλες τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τους «αδελφούς» του Σουδανού δεσπότη μεταξύ των μοναρχιών του Κόλπου για να τον διασώσουν.

Το Αραβικό Παλαιό Καθεστώς επανασυσπειρώνεται τώρα ξανά και οι αντεπαναστατικές δυνάμεις της περιοχής επανενώνονται, ξεπερνώντας τις θρησκευτικές σεκταριστικές διαιρέσεις που εκμεταλλεύτηκαν για λίγο προσπαθώντας να εκτρέψουν την αραβική άνοιξη από την πορεία προς τη δημοκρατία και την κοινωνική ισότητα στον βρώμικο βάλτο του θρησκευτικού μίσους. Ποιος θα το έλεγε ότι ο άνθρωπος που αγκάλιασε ξανά τον Μπασάρ αλ-Άσαντ –το συριακό σύμβολο της δεσποτικής τάξης ο οποίος άντεξε απέναντι στο σαρωτικό επαναστατικό κύμα που ξεκίνησε στην Τυνησία πριν από οκτώ χρόνια– δεν είναι άλλος από τον επικεφαλής αυτού που είναι σήμερα ο ασθενέστερος κρίκος στην αλυσίδα των αραβικών καθεστώτων: ο ίδιος ο Ομάρ αλ-Μπασίρ, ο οποίος πραγματοποίησε μια αιφνιδιαστική επίσκεψη στη Δαμασκό στα τέλη του περασμένου έτους.

Ποιος θα το έλεγε επίσης ότι ένα από τα καθεστώτα που ηγούνται της διαδικασίας επιστροφής της συριακής κυβέρνησης πίσω στο βρωμερό μαντρί των αραβικών δεσποτικών καθεστώτων –το μαντρί από το οποίο η Δαμασκός αποκλείστηκε προσωρινά, παραδόξως λόγω της σύγκλισης της δικής της προσπάθειας με εκείνη των «αδελφών» της να βυθίσει τη συριακή επανάσταση στα σκοτεινά νερά του θρησκευτικού σεκταρισμού– δεν είναι άλλο από τη μοναρχία του Μπαχρέιν, τον αντεπαναστατικό σωσία του συριακού καθεστώτος. Και τα δύο καθεστώτα, στη Δαμασκό και στη Μανάμα, εκμεταλλεύτηκαν τον θρησκευτικό σεχταρισμό για την εδραίωση της εξουσίας τους, αν και η αίρεση της ελίτ στο ένα είναι η αίρεση της πλειοψηφίας στο άλλο και αντίστροφα. Τόσο το συριακό καθεστώς όσο και το καθεστώς του Μπαχρέιν διασώθηκαν από την αραβική εξέγερση με ξένη παρέμβαση, παρόλο που το τελευταίο σώθηκε από τη σαουδαραβική μοναρχία, ενώ το πρώτο διασώθηκε από την «μουλαδοκρατία» του Ιράν (τον ορκισμένο εχθρό της Σαουδικής Αραβίας) και μαζί με τη νεοτσαρική Ρωσία αργότερα.

Τα αραβικά καθεστώτα είναι πλέον απασχολημένα με την αποκατάσταση των συνδέσμων τους που έχουν διαρραγεί και με την προετοιμασία μιας Αραβικής Συνόδου Κορυφής για τη συμφιλίωση. Παίρνουν βαθιές αναπνοές, προσπαθώντας να πείσουν τον εαυτό τους ότι η αραβική επανάσταση είναι νεκρή και τα πράγματα επανέρχονται στην κανονική καταπιεστική τάξη5. Με τον τρόπο αυτό, μας υπενθυμίζουν την εκφραστική διατύπωση της μεγάλης επαναστάτριας ηγέτιδας και διανοούμενης, της Ρόζας Λούξεμπουργκ, σε μια εποχή που τα αντιδραστικά καθεστώτα της Ευρώπης ανέπνευσαν βαθιά, καθησυχασμένα από την αποτυχία του επαναστατικού κύματος που είχε σαρώνει την ήπειρο μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο6. Πριν από έναν αιώνα, στις 14 Ιανουαρίου του 1919, μια μέρα πριν δολοφονηθεί στο Βερολίνο από αντεπαναστάτες κακοποιούς, η Ρόζα έγραψε αυτά τα εκφραστικά λόγια: «“Τάξη επικρατεί στη Βαρσοβία. “Τάξη επικρατεί στο Παρίσι! “Τάξη επικρατεί στο Βερολίνο! Κάθε μισό αιώνα, αυτό διακυρύσσουν τα ανακοινωθέντα των φρουρών της “τάξης” από το ένα κέντρο του κοσμοϊστορικού αγώνα στο επόμενο.».

Είναι σαν να ακούμε σήμερα την ηχώ αυτών των εορταστικών ανακοινωθέντων από τους φρουρούς της αραβικής «τάξης»: «Τάξη επικρατεί στη Μανάμα!» «Τάξη επικρατεί στη Δαμασκό!» «Τάξη επικρατεί στο Κάιρο!» Και εδώ έρχεται το σχόλιο της Ρόζας: «Και οι θραμβευτές “νικητές” αποτυχαίνουν να παρατηρήσουν ότι κάθε “τάξη” που χρειάζεται τακτικά να διατηρείται με αιματηρές σφαγές βαδιζει αναπόφευκτα προς το ιστορικό της πεπρωμένο, το χαμό της.7» Οι Άραβες ηγέτες δεν συνειδητοποιούν ούτε αυτοί ότι η δεσποτική «τάξη» τους που πρέπει να διατηρηθεί διαρκώς μέσα από δολοφονίες και σφαγές είναι καταδικασμένη να καταρρεύσει.

Όσο σκληρά προσπαθούν να πείσουν τον εαυτό τους ότι η δεσποτική «τάξη» επανήλθε στην κανονικότητα, δεν θα μπορέσουν να αποκλείσουν αύριο την επαναστατική βοή που ξεκίνησε σήμερα από την Τυνησία και το Σουδάν, το Κάιρο και τη Δαμασκό. Αυτό που ξεκίνησε στην Τυνησία πριν από οκτώ χρόνια είναι πράγματι μια μακροπρόθεσμη επαναστατική διαδικασία που δεν θα σταματήσει, όσο το Αραβικό Παλαιό Καθεστώς εξακολουθεί να στέκεται όρθιο. Στην Τυνησία ή το Σουδάν σήμερα και σε όλες τις χώρες της περιοχής ενδεχομένως «η επανάσταση βρίσκεται ακόμα στην πλατεία!», όπως οι νεαροί Αιγύπτιοι αντάρτες συνήθιζαν να φωνάζουν πριν εξαναγκαστούν με βάναυση καταστολή σε προσωρινή σιωπή – μέχρι την επόμενη έκρηξη που θα έρθει αναπόφευκτα.

Μετάφραση: e la libertà

Στα αγγλικά:

Gilbert Achcar, «Order Prevails in the Arab World», Jacobin, 14 Ιανουαρίου 2019· Europe Solidaire Sans Frontières, 14 Ιανουαρίου 2019· International Viewpoint, 15 ιανουαρίου 2019

Στα αραβικά:

جلبير الأشقر

«في تونس أو في السودان… لِسَّه الثورة في الميدان

القدس العربي , Ιανουαρίου 1, 2019

 

Σημειώσεις

1 Maati Monjib, «The Struggle for Democracy in Morocco», Jacobin, 15 Ιουλίου 2018 - Ines Mahmoud, «Tunisia’s Next Revolution», Jacobin, 17 Φεβρουαρίου 2018 - Ahmad Al-Sholi, «A Small Victory in Jordan», Jacobin, 24 Ιουνίου 2018 - Narges Bajoghli, «Behind the Iran Protests», Jacobin, 4 Ιοανουαρίου 2018 

2 Gilbert Achcar, «What Happened to the Arab Spring?», Jacobin, 17 Δεκεμβρίου 2015 

3 Nathan Legrand, «The Fate of the Revolution», Jacobin, 17 Φεβρουαρίου 2018 - Kevin B. Anderson, «Lessons From the Arab Spring», Jacobin, 12 Σεπτεμβρίου 2016 

4 Gilbert Achcar, «What Happened to the Arab Spring?», Jacobin, 17 Δεκεμβρίου 2015 

5 Gilbert Achcar, «Standing Against Barbarism», Jacobin, 20 Οκτωβρίου 2016 

6 Paul Buhle, «Rosa Lives», Jacobin, 29 Ιανουαρίου 2016 

7 [Σ.τ.Μ.:] Το άρθρο της Ρόζας Λούξεμπουργκ, «Τάξη επικρατεί στο Βερολίνο!» περιέχεται στο Ρόζα Λούξεμπουργκ, Η μπροσούρα του Γιούνιους, Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2011, σελ. 198.

Τελευταία τροποποίηση στις Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2019 00:52
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.