Εκτύπωση αυτής της σελίδας
Πέμπτη, 06 Ιουνίου 2019 08:27

Η Αλγερία σε εξέγερση: «Ξυπνήσαμε και θα πληρώσετε!»

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Ο Hamza Hamouchene είναι Αλγερινός ερευνητής, ακτιβιστής και σχολιαστής. Είναι συντονιστής του Environmental Justice North Africa Περιβαλλοντική Δικαιοσύνη στην Βόρεια Αφρική (EJNA) και συνιδρυτής της Καμπάνιας Αλληλεγγύης στην Αλγερία (ASC / Algeria Solidarity Campaign /حملة التضامن الجزائرية).

Έχει γράψει μια σειρά κατατοπιστικά άρθρα για τις συνθήκες που αποτέλεσαν το υπόβαθρο της εξέγερσης στην Αλγερία και για τις κοινωνικές της δυναμικές. Θα πρέπει εντούτοις να επισημάνουμε ότι η προσέγγισή του στο πρόβλημα της παγκοσμιοποίησης του νεοφιλελεύθερου μοντέλου και της προσπάθειας ευθυγάμμισης της αλγερινής οικονομίας σους κανόνες του νεοφιλελευθερισμού, είναι μάλλον σχηματική, όταν την αντιλαμβάνεται ως ένα ζήτημα υποταγής της αλγερινής αστικής τάξης στο ξένο κεφάλαιο («κομπραδόρικη αστική τάξη») και απώλειας τμήματος της εθνικής της κυριαρχίας. Στην πραγματικότητα, η υιοθέτηση των νεοφιλελεύθερων κανόνων από τους εθνικούς καπιταλισμούς, αφορά πρωτίστως την προσπάθειά τους να καταστούν ανταγωνιστικοί στην παγκόσμια καπιταλιστική αγορά, αποβάλλοντας εκείνα τα τμήματα του κεφαλαίου που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στον παγκόσμιο καπιταλιστικό ανταγωνισμό, αλλά, κυρίως, αυξάνοντας την κερδοφορία του εθνικού κεφαλαίου, μέσα από την εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης της εργατικής του τάξης.

e la libertà

Hamza Hamouchene

Η Αλγερία σε εξέγερση: «Ξυπνήσαμε και θα πληρώσετε!»

Αυτό που συμβαίνει στην Αλγερία είναι πραγματικά ιστορικό. Ο λαός κέρδισε την πρώτη μάχη στον αγώνα του να αλλάξει ριζικά το σύστημα. Ο Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα, πρόεδρος τα τελευταία είκοσι χρόνια, αναγκάστηκε να παραιτηθεί ύστερα από περισσότερες από έξι εβδομάδες διαδηλώσεων στους δρόμους και αναδιάταξης των συμμαχιών στις κυρίαρχες τάξεις.

Από την Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου, εκατομμύρια άνθρωποι, νέοι και ηλικιωμένοι, άντρες και γυναίκες από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, βγήκαν τους δρόμους σε μια κοσμοϊστορική εξέγερση, επανοικειοποιούμεροι τον δημόσιο χώρο που έχει κατασχεθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι ιστορικές πορείες της Παρασκευής, ακολουθούμενες από διαμαρτυρίες σε διάφορους τομείς (εκπαίδευση, υγεία, πετροχημική βιομηχανία, φοιτητές κ.λπ.) ενώνουν τους ανθρώπους στην απόρριψη του κυβερνώντος συστήματος και στις απαιτήσεις τους για ριζοσπαστική δημοκρατική αλλαγή.

Τα δύο εμβληματικά συνθήματα αυτής της ειρηνικής εξέγερσης –«Πρέπει όλοι να φύγουν!» και «Η χώρα είναι δική μας και θα κάνουμε ό, τι θέλουμε»– συμβολίζουν τη ριζοσπαστική εξέλιξη αυτού του λαϊκού κινήματος που προκλήθηκε από την ανακοίνωση της υποψηφιότητας του ογδοντάχρονου προέδρου για πέμπτη θητεία παρά την αντιμετώπιση σοβαρών ζητημάτων υγείας. Ο Μπουτεφλίκα δεν έχει απευθυνθεί στο έθνος εδώ και σχεδόν έξι χρόνια.

Αυτό που κάνει αυτό το κίνημα πραγματικά μοναδικό είναι η μαζική του κλίμα, ο ειρηνικός χαρακτήρας και η πανεθνική εξάπλωση, συμπεριλαμβανομένου του περιθωριοποιημένου νότου. Το κίνημα χαρακτηρίζεται επίσης από σημαντική συμμετοχή γυναικών και κυρίως νέων που αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού. Η Αλγερία δεν έχει δει ένα τόσο πλατύ, ποικιλόμορφο και εκτεταμένο κίνημα από το 1962, όταν οι Αλγερινοί βγήκαν στους δρόμους για να γιορτάσουν την ανεξαρτησία τους που απέκτησαν πολύ δύσκολα από τη γαλλική αποικιακή κυριαρχία.

Η εξέγερση αιφνιδίασε πολλούς. Στις αρχές Φεβρουαρίου, η πολιτική διάθεση εξακολουθούσε να είναι η απόγνωση και η παραίτηση απέναντι στην προετοιμασία των αρχών για τις προεδρικές εκλογές που είχαν προγραμματιστεί για τον Απρίλιο του 2019. Το γενικά άγονο πολιτικό τοπίο προήλθε από τον αποδεκατισμό μιας πραγματικής πολιτικής αντιπολίτευσης στο εσωτερικό της χώρας σε συνδυασμό με την καταστολή ή / και τη χειραγώγηση συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων φορέων της κοινωνίας των πολιτών.

Οι λαϊκές μαζικές διαδηλώσεις, ξεκινώντας από τα τέλη Φεβρουαρίου, ανέτρεψαν αυτό το status quo και δημιούργησαν τεράστιες δυνατότητες αλλαγής και αντίστασης. Όταν φωνάζουν «ξυπνήσαμε και θα πληρώσετε!» οι άνθρωποι εκφράζουν την πρόσφατα ανακαλυφθείσα πολιτική βούλησή τους. Η απελευθερωτική διαδικασία είναι συγχρόνως μετασχηματιστική. Μπορούμε να το διαπιστώσουμε στην ευφορία, την ενεργητικότητα, τη δημιουργικότητα, την αυτοπεποίθηση, το πνεύμα, το χιούμορ και τη χαρά που αυτό το κίνημα ενέπνευσε μετά από δεκαετίες κοινωνικής και πολιτικής καταστολής.

Αυτή η επανάσταση είναι σαν μια ανάσα καθαρού αέρα. Οι άνθρωποι επιβεβαίωσαν το ρόλο τους ως εκπρόσωποι του δικού τους πεπρωμένου. Σύμφωνα με τον Φανόν, αυτό καταδεικνύει1 πώς, εν μέσω των χειρότερων καταστροφών, οι μάζες βρίσκουν τα μέσα για να αναδιοργανωθούν και να συνεχίσουν την ύπαρξή τους όταν έχουν ένα κοινό στόχο να απαλλαγούν από τους καταπιεστές τους και να χειραφετηθούν οι ίδιοι.

Ειρήνη στο εσωτερικό, διεθνής συναίνεση

Αυτή η αποφασιστική αφύπνιση εκ μέρους του λαού και η αυξανόμενη πολιτική συνειδητοποίηση του είναι οι προάγγελοι για τα καλά πράγματα που έρχονται και για τις ημέρες των καταιγίδων που έχει μπροστά της η κερδοσκοπική κάστα και οι ξένοι υποστηρικτές της που πλουτίζουν με σκανδαλώδη τρόπο. Στη μέση της αυξανόμενης εξαθλίωσης, της ανεργίας, της παραλυτικής λιτότητας, της λεηλασίας των πόρων, της άνισης ανάπτυξης και της διαφθοράς2, ο ορθολογισμός του σημερινου ξεσηκωμού και της εξέγερσης γίνεται απολύτως σαφής.

Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτή η έκρηξη του λαϊκού θυμού είναι το αποτέλεσμα μιας συσσώρευσης αγώνων και πράξεων αντίστασης που χρονολογούνται από τη δεκαετία του ’80, με πιο πρόσφατα παραδείγματα την εξέγερση κατά του σχιστολιθικού αερίου το 2015 και το κίνημα ανέργων το 2012 στην Αλγερινή Σαχάρα.

Η αλγερινή εξέγερση θα πρέπει επίσης να αναλυθεί στο πλαίσιο μιας παρατεταμένης επαναστατικής διαδικασίας3 που έχει σαρώσει την αραβική περιοχή την τελευταία δεκαετία, η οποία ξεκίνησε από την Τυνησία και εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο και σε δώδεκα άλλες χώρες. Προφανώς, αυτή η διαδικασία είναι γεμάτη αντιφάσεις και έχει δει σκαμπανεβάσματα, κέρδη και οπισθοδρομήσεις, που πήραν τη μορφή μιας φιλελεύθερης δημοκρατικής μετάβασης στην Τυνησία και αιματηρών αντεπαναστάσεων και ιμπεριαλιστικών παρεμβάσεων στις υπόλοιπες χώρες όπου έγιναν αυτές οι εξεγέρσεις.

Πριν από εννέα χρόνια, η Αλγερία φάνηκε να είναι αλώβητη σε αυτό τον επαναστατικό πυρετό και θεωρήθηκε εξαίρεση στον κανόνα, παρά την ύπαρξη των ίδιων συνθηκών για επανάσταση. Εκείνη την εποχή, η κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η Αλγερία είχε ήδη την «άνοιξή» της δύο δεκαετίες νωρίτερα, αναφερόμενη στη βραχυχρόνια δημοκρατική μετάβαση μετά από εβδομάδες διαδηλώσεων τον Οκτώβριο του 1988 που ανάγκασε το καθεστώς να επιτρέψει τον πολιτικό πλουραλισμό και τον ανεξάρτητο Τύπο. Ωστόσο, αυτά τα κέρδη στις πολιτικές ελευθερίες και η «δημοκρατική μετάβαση» αποκόπηκε από το στρατιωτικό πραξικόπημα και τον εμφύλιο πόλεμο της δεκαετίας του 1990.

Εκτός από τις συνεχιζόμενες μορφές καταστολής, οι συλλογικές αναμνήσεις εκατοντάδων χιλιάδων θανάτων και η βάρβαρη κρατική βία στην οποία στηρίχτηκε η εξάλειψη της ισλαμιστικής αντιπολίτευσης μπορεί να συμβάλουν στην εξήγηση της αποτυχίας μιας εξέγερσης να ριζώσει στην Αλγερία κατά την περίοδο 2010-2011. Το φάντασμα του εμφυλίου πολέμου και ο φόβος της αιματηρής βίας επιδεινώθηκαν ακόμα περισσότερο μετά την επέμβαση στη Λιβύη, την αντεπανάσταση στην Αίγυπτο και τη σφαγή και την ξένη ανάμειξη στη Συρία.

Επιπλέον, τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο –οι τιμές των οποίων έφθασαν στο αποκορύφωμά τους στα τέλη της δεκαετίας του 2000– χρησιμοποιήθηκαν για την εξαγορά της κοινωνικής ειρήνης στο εσωτερικό της χώρας και για την εξασφάλιση της διεθνούς συναίνεσης. Στο εσωτερικό, το χρυσωρυχείο των υδρογονανθράκων χρησιμοποιήθηκε για να κατευνάσει τον πληθυσμό και να αποτρέψει την κλιμάκωση της λαϊκής οργής. Στο εξωτερικό, δεδομένου ότι η Αλγερία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου της Ευρώπης μετά τη Ρωσία και τη Νορβηγία και δεδομένης της φθίνουσας παραγωγής στη Βόρεια Θάλασσα και της ουκρανικής κρίσης, η Αλγερία έλπιζε ότι θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτή τη θέση για να διαδραματίσει ακόμη σημαντικότερο ρόλο στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης και, κατ’ επέκταση τη συμπαιγνία και την αποδοχή της Δύσης.

Αυτοί οι παράγοντες δεν συνιστούν πλέον φρένο για την επιθυμία των ανθρώπων για σημαντική αλλαγή, καθώς η λαϊκή δυσαρέσκεια από τα κάτω συνέκλινε με μια βαθιά κρίση μέσα στις κυρίαρχες τάξεις που οδήγησε την αγανάκτηση των καταπιεσμένων να ξεσπάσει και να βρει την έκφρασή της στους δρόμους.

Μια πολιτική κρίση και εσωτερικές συγκρούσεις εξουσίας

Η Αλγερία υφίσταται εδώ και καιρό μια οξεία πολυδιάστατη κρίση. Η χώρα αντιμετωπίζει μια πολιτική κρίση εδώ και δεκαετίες – ιδίως μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1992 και τον άγριο εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε. Η προέλευση αυτής της κρίσης χρονολογείται από την αποικιακή εποχή, αν και οι πιο πρόσφατες εκδηλώσεις της είναι το άμεσο αποτέλεσμα της πολιτικής της παρασιτικής συσσώρευσης και της εδραιωμένης διαφθοράς: ένα στρατιωτικο-ολιγαρχικό συμπλέγμα που αρνείται στον αλγερινό λαό το δικαίωμά του για αυτοδιάθεση και έχοντας απαλλαγεί από τη λαϊκή νομιμοποίηση προς όφελος του ντόπιου και του διεθνούς κεφαλαίου.

Η κρίση αυτή έχει επιδεινωθεί από διάφορους παράγοντες, όχι λιγότερο σημαντικούς από τη γενική απουσία του Μπουτεφλίκα από την πολιτική σκηνή. Η κρίση έχει επιδεινωθεί από ενδοεπιχειρησιακές συγκρούσεις εξουσίας, με αποκορύφωμα την πτώση του επί χρόνια βασιλιά της Αλγερίας, του Αρχηγού της Υπηρεσίας Στρατιωτικών Πληροφοριών (DRS) το 2015 και του σκάνδαλο κοκαΐνης του 2018, που οδήγησε στην απομάκρυνση του επικεφαλής της αστυνομίας, μερικών στρατηγών και άλλων υψηλόβαθμων υπαλλήλων του Υπουργείου Άμυνας.

Σε ένα πλαίσιο αποτυχίας της θεσμικής αντιπολίτευσης και των κοινωνικών κινημάτων να διατυπώσουν και να υλοποιήσουν μια βιώσιμη εναλλακτική λύση, προβλέψαμε το 2016 ότι

«η πτώση των τιμών του πετρελαίου μπορεί μόνο να αποτελέσει το τελαυταίο καρφί στο φέρετρο μιας οικονομικής, μη παραγωγικής και αποβιομηχανοποιημένης οικονομίας που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, την κύρια πηγή ξένου συναλλάγματος... Με την πτώση των τιμών του πετρελαίου και με συναλλαγματικά αποθέματα (εκτιμάται ότι ανέρχονταν σε 179 δισεκατομμύρια δολάρια στα τέλη του 2014) που θεωρείται ότι δεν διαρκούν μετά το 2016-2017, η εμπειρία του 1988 θα μπορούσε εύκολα να επαναληφθεί και η κρίση έχει τη δυνατότητα να κλιμακωθεί σε πλήρη έκρηξη που θα απειλήσει την εθνική ασφάλεια της χώρας και ενδεχομένως την εδαφική της ακεραιότητα.»4

Τα πρόσφατα γεγονότα έρχονται σε μια περίοδο οξείας οικονομικής κρίσης, η οποία χαρακτηρίζεται από καταστροφικά μέτρα λιτότητας μετά την πτώση των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση της φαγωμάρας και των διαιρέσεων εντός των κυρίαρχων ελίτ μετά την επιβολή της υποψηφιότητας της Μπουτεφλίκα για μια πέμπτη θητεία στο πηδάλιο του κράτους.

Η τριάδα εξουσίας που αποτελείται από την προεδρία, τη στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών (DRS) και την ανώτατη διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων έδειξε τα πρώτα της σημάδια αδυναμίας το 20085, όταν η DRS άρχισε να συγκρούεται με τα δύο άλλα κέντρα εξουσίας. Το 2019 ολοκληρώθηκε η διάσπαση, όταν η αποφασιστική εισβολή του λαού στην πολιτική σκηνή ανάγκασε την ανώτατη διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων να αποστασιοποιηθεί από την προεδρία. Ο στρατός παρενέβη σαφώς για να θέσει τέρμα στη βασιλεία του Μπουτεφλίκα για να διασφαλίσει ότι το καθεστώς θα παραμείνει στη θέση του.

Τέτοιες δημόσιες εκδηλώσεις αντιπαλότητας και διαμάχης είναι συμπτώματα των βαθειών αντιφάσεων και της αστάθειας του σημερινού κυβερνώντος μπλοκ και της κρίσης ηγεμονίας στο εσωτερικό του, η οποία άνοιξε νέους χώρους αντίστασης.

Αυτή είναι μια σημαντική στιγμή της λαϊκής δυναμικής που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2019, καθώς αυτή είναι μόνο μια νίκη στον μακρύ αγώνα για ριζική αλλαγή που πρέπει να περιλαμβάνει και την ανατροπή του στρατηγού Γκαΐντ Σάλεχ. Μια προσωπικότητα κλειδί, πιστός στο καθεστώς του Μπουτεφλίκα και υποστηρικτής της πέμπτης θητείας του πριν από την ανατροπή του υπό την πίεση του αυξανόμενου λαϊκού κινήματος. Η στρατιωτική ηγεσία σίγουρα δεν μπορεί να είναι αξιόπιστη, όπως κατέστη σαφές από τις αρχικές απειλές εναντίον του κινήματος από τον αντιστράτηγο Σάλεχ, πριν υιοθετήσει έναν πιο συμφιλιωτικό τόνο. Ο αλγερινός λαός πρέπει να είναι πιο προσεκτικός και αποφασισμένος από ποτέ προκειμένου να μην αφήσει τις αντεπαναστατικές δυνάμεις να σφετεριστούν αυτή την ιστορική εξέγερση.

Τώρα που ο Μπουτεφλίκα παραιτήθηκε, είναι απολύτως απαραίτητο να εφαρμοστεί μια πραγματικά δημοκρατική μετάβαση και ο λαός δεν πρέπει να υποκήψει στις εκκλήσεις για την εφαρμογή του άρθρου 102 του Συντάγματος, που θα επέτρεπε στον ηγέτη της άνω βουλής να αναλάβει και να οργανώσει εκλογές σε 90 ημέρες αφότου το συνταγματικό συμβούλιο κηρύξει κενή την προεδρία (δεδομένου ότι ο εν ενεργεία φορέας είναι πολύ άρρωστος για να ασκήσει τα καθήκοντά του).

Βασικά, εάν εφαρμοστεί κατά γράμμα, αυτό θα διατηρήσει το σημερινό σύστημα και δεν θα εγγυηθεί ελεύθερες και διαφανείς εκλογές. Οι άνθρωποι ζητούν λαϊκή κυριαρχία, η οποία δεν μπορεί να περιοριστεί από αυστηρά νομικιστικά και συνταγματικά επιχειρήματα. Αυτή είναι μια μοναδική στιγμή στην ιστορία της Αλγερίας για την επιβολή ενός νέου επαναστατικού παραδείγματος, το οποίο υπερβαίνει τα νομικά και συνταγματικά πλαίσια, προκειμένου να αμφισβητήσει ριζικά το status quo και να δημιουργήσει μια θεμελιώδη ρήξη με το καταπιεστικό σύστημα.

Υπάρχουν ήδη αρκετές προτάσεις για την επίλυση της κρίσης και για την έναρξη ενός είδους μετάβασης που θα ικανοποιήσει τα αιτήματα του λαού και θα του δώσει πίσω την καταπνιγμένη κυριαρχία του. Η στρατιωτική διοίκηση δεν πρέπει να παρεμβαίνει στη διαδικασία αυτή και πρέπει να τηρεί τον συνταγματικό της ρόλο που εγγυάται την εθνική ασφάλεια. Οι Αλγερινοί δεν εξεγέρθηκαν για να αντικαταστήσουν κάποιους καταπιεστές με κάποιους άλλους.

Για το λόγο αυτό, η ισορροπία των δυνάμεων πρέπει να μετατοπιστεί σημαντικά προς τις μάζες, διατηρώντας την αντίσταση (πορείες, καταλήψεις δημόσιων χώρων, γενικές απεργίες κ.λπ.) για να αναγκάσουν την στρατιωτική διοίκηση να υποκήψει την λαϊκή απαίτηση για αλλαγή του συστήματος που συνεπάγεται την απομάκρυνση ολόκληρης της παλιά πολιτικής φρουράς.

Θεμελιώδεις οικονομικές αιτίες

Η οικονομική κρίση που βρίσκεται στο επίκεντρο της σημερινής εξέγερσης, έχει διαρκέσει πολύ καιρό6. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, το εθνικιστικό αναπτυξιακό πρόγραμμα της Αλγερίας της δεκαετίας του ’60 και του ’70 κρίθηκε ως αποτυχία και η προσπάθεια αποσύνδεσης από το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα σταμάτησε και αντικαταστάθηκε από μια οικονομία της αγοράς. Παρόμοια με τις διαδικασίες που συμβαίνουν κι αλλού στην περιοχή, ο νέος αυτός προσανατολισμός συνεπαγόταν την αποβιομηχανοποίηση της οικονομίας, την αποσυναρμολόγηση και την ιδιωτικοποίηση δημόσιων επιχειρήσεων, την απορρύθμιση και άλλες μορφές νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης. Ως αποτέλεσμα, ένα στρατιωτικό-ιδιωτικό σύμπλεγμα της αστικής τάξης ανέλαβε το προβάδισμα στη διαμόρφωση της κοινωνικοοικονομικής ατζέντας της Αλγερίας σύμφωνα με το παγκόσμιο κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο δόγμα.

Στη δεκαετία του ’90, η εμπειρία της Αλγερίας δεν ήταν μόνο ένας τρομακτικός εμφύλιος πόλεμος, αλλά και αναγκαστική απελευθέρωση της οικονομίας που υπαγόρευσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και η Παγκόσμια Τράπεζα. Ήταν η σειρά της Αλγερίας να πειραματιστεί με το «δόγμα του σοκ» εισάγοντας οδυνηρές και εξαιρετικά αμφιλεγόμενες πολιτικές. Μια πορεία που συνεπαγόταν την κατάρρευση των κρατικών επιχειρήσεων, δανεισμό από το ΔΝΤ, την έναρξη της ανάπτυξης μιας εμπορικής οικονομίας εισαγωγών, για να μην αναφέρουμε την υποταγή του αλγερινού λαού σε αυστηρά μέτρα λιτότητας και την περαιτέρω παράδοση της εθνικής κυριαρχίας.

Αυτή η διαδικασία επανασύνδεσης της εθνικής οικονομίας με το διεθνές κεφάλαιο είχε ως αποτέλεσμα την κομπραδοριοποίηση των κυβερνώντων ελίτ, ευθυγραμμίζοντας τα συμφέροντά τους και υποτάσσοντας τα εθνικά τους συμφέροντα σε αυτά του διεθνούς κεφαλαίου. Ωστόσο, μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’90, οι υπερβολές της Αλγερίας οδήγησαν στη διπλωματική απομόνωσή της.

Η δήλωση της διοίκησης Μπους για έναν «παγκόσμιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου πρόσφερε μια τέλεια ευκαιρία στις αλγερινές άρχουσες τάξεις να κερδίσουν την ανανεωμένη υποστήριξη της Δύσης και ειδικά της Αμερικής. Στα τέλη του 2002, ο πρόεδρος Μπουτεφλίκα έγραψε μια επιστολή με τίτλο «Ένας φίλος στην Αλγερία», η οποία δημοσιεύθηκε στους Washington Times. Σ’ αυτή, υποσχέθηκε πλήρη συνεργασία πληροφοριών και ενεργειακής ασφάλειας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με λίγα λόγια, κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών που ακολούθησαν το πραξικόπημα του 1992, η εξάρτηση του αλγερινού καθεστώτος από την εξωτερική –σε αντιδιαστολή με τη λαϊκή– νομιμοποίηση και υποστήριξη έγινε ο τρόπος λειτουργίας.

Δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε πλήρως την πολιτική κατάσταση στην Αλγερία χωρίς να μελετήσουμε προσεκτικά τις ξένες επιρροές και παρεμβάσεις και να κατανοήσουμε το οικονομικό ζήτημα από την οπτική γωνία των αρπαγών των φυσικών πόρων και της (νεο) αποικιοκρατίας7. Αυτό περιλαμβάνει τις τεράστιες παραχωρήσεις προς τις πολυεθνικές και τις πιέσεις που προέρχονται από το εξωτερικό για την περαιτέρω φιλελευθεροποίηση προκειμένου να αρθούν όλοι οι περιορισμοί στο διεθνές κεφάλαιο και να ενσωματωθεί πλήρως η Αλγερία στην παγκόσμια οικονομία σε μια τελείως δευτερεύουσα θέση.

Οι προσπάθειες οριστικοποίησης ενός νέου νόμου περί υδρογονανθράκων το 2019, που θα είναι φιλικότερες προς τις πολυεθνικές και ο οποίος θα τους προσφέρει περισσότερα κίνητρα (διαβάστε, παραχωρήσεις), ώστε να επενδύσουν, συνθέτουν αυτή την τάση και ανοίγουν το δρόμο για καταστροφικά έργα όπως η εκμετάλλευση του σχιστολιθικού αερίου στη Σαχάρα και των θαλάσσιων κοιτασμάτων στη Μεσόγειο.

Προς μια αληθινή δημοκρατική μετάβαση;

Εάν η Αλγερία συνεχίσει σε αυτή την πορεία φιλελευθεροποίησης και ιδιωτικοποίησης, θα δούμε σίγουρα περισσότερες εκρήξεις λαϊκής αναταραχής και δυσαρέσκειας, καθώς δεν μπορεί να επιτευχθεί κοινωνική συναίνεση ενώ συνεχίζεται η εξαθλίωση, η ανεργία και η ανισότητα. Εάν διατηρηθούν, οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές θα εμποδίσουν τη διαδικασία εκδημοκρατισμού στην Αλγερία και θα καταλήξουν να ενισχύσουν ένα αυταρχικό καθεστώς με δημοκρατική πρόσοψη.

Η υπεροχή του κοινωνικοοικονομικού ζητήματος έχει αποδειχθεί από την εμπειρία της Τυνησίας: μια νεοφιλελεύθερη «δημοκρατική» μετάβαση που δεν έχει επιλύσει κανένα από τα προβλήματα που οδήγησαν στην επανάσταση. Ήταν μάλλον μια δυναμική διαδικασία που συνέτριψε το επαναστατικό πνεύμα του λαού8.

Δημοκρατία σημαίνει την λαϊκή κυριαρχία και δεν μπορεί να περιοριστεί σε απλή εκλογική εκστρατεία. Η γνήσια δημοκρατία μπορεί να οικοδομηθεί μόνο όταν αντιτίθεται στον ιμπεριαλισμό και τους τοπικούς λακέδες του στην κομπραδόρικη αστική τάξη, καθώς και στον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό και τις πολιτικές του που προκαλούν στερήσεις. Για να επιτύχουμε μια πραγματική εθνική ανεξαρτησία, κοινωνική δικαιοσύνη και αληθινή δημοκρατία, δεν μπορούμε να διαχωρίσουμε τους δημοκρατικούς (αντι-αυταρχικούς), τους κοινωνικούς (αντικαπιταλιστικούς) και τους αντιιμπεριαλιστικούς αγώνες.

Η τελευταία διάσταση έχει επιβεβαιωθεί από μια σθεναρή εχθρότητα σε οποιεσδήποτε ξένες παρεμβάσεις από τον αλγερινό λαό. Απέρριψαν έντονα τη γαλλική συνέργεια με τις κυβερνώντες φατρίες και απέρριψαν τις προσπάθειες του πρώην υπουργού Εξωτερικών Ραμμάν Λαμάμρα να διεθνοποιήσει τη σύγκρουση μέσω των ταξιδιών του στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, τη Ρωσία και την Κίνα.

Μετά από αυτό, καθίσταται σαφές ότι οποιαδήποτε μετάβαση που δεν θα ασχολείται με ζητήματα κοινωνικής και οικονομικής δικαιοσύνης καθώς και την εθνική και λαϊκή κυριαρχία στους φυσικούς πόρους θα είναι κενή και θα σπείρει τους σπόρους των μελλοντικών ξεσηκωμών και εξεγέρσεων. Σίγουρα θα κάνουμε κάτι καλύτερο από το να συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε περισσότερες από τις καταστροφικές οικονομικές πολιτικές που οδήγησαν τους ανθρώπους να ξεσηκωθούν και να εξεγερθούν από την αρχή.

Μετά την παραίτηση του Μπουτεφλίκα ξεκίνησε ένα νέο κεφάλαιο στην αλγερινή εξέγερση. ένα κεφάλαιο όπου οι οργανώσεις και οι διανοούμενοι, που είναι άκρως συνειδητοποιημένοι και εξοπλισμένοι με επαναστατικές αρχές, πρέπει να παρεμποδίσουν το δρόμο προς την κυριαρχία του στρατού και της κομπραδόρικης ολιγαρχίας. Τα συνθήματα όπως «Ο στρατός και ο λαός είναι αδέλφια» δεν μπορούν να ισχύουν για τους διεφθαρμένους στρατηγούς που επωφελήθηκαν και υποστήριξαν την κυριαρχία του Μπουτεφλίκα.

Ο λαός της Αλγερίας –ιδιαίτερα οι λαϊκές μάζες– πρέπει να είναι επιφυλακτικοί για τον παρεμβατισμό τέτοιων παραγόντων προκειμένου να αποφύγουν ένα σενάριο à la Σίσι στην Αίγυπτο. Και εκεί, ο Σίσι ισχυρίστηκε ότι παρενέβη εξ ονόματος του λαού όταν πραγματοποίησε πραξικόπημα εναντίον του Μόρσι και όλοι ξέρουμε τι έγινε μετά. Θα μπορούσε να είναι μια τακτική το να επωφεληθούμε από την συνεχιζόμενη εσωτερική σύγκρουση για εξουσία μεταξύ των κυβερνώντων ελίτ, αλλά θα ήταν θανατηφόρο λάθος να πιστεύουμε ότι η ηγεσία του στρατού θα ήταν στο πλευρό του λαού ή της επανάστασης.

Αυτή τη στιγμή, οι οργανικοί επαναστάτες διανοούμενοι και οι ηγέτες της αντιπολίτευσης και οι ακτιβιστές πρέπει να αναλάβουν τον ιστορικό τους ρόλο να εμπλακούν και να σκεφτούν με τις μάζες, να τις εκπαιδεύσουν πολιτικά, να τις οργανώσουν και να προωθήσουν τις διεκδικήσεις τους. Από αυτή την άποψη, οι αυτόνομες συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι επιτροπές φοιτητών, οι οργανώσεις ανέργων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο κινητοποιώντας τους ανθρώπους και κατευθύνοντας τον θυμό τους.

Κάποιοι στην Αλγερία ζητούν μεταβατική περίοδο τριών έως έξι μηνών. Αυτό πρέπει να απορριφθεί, καθώς δεν χρειάζεται να βιαστούμε. Πρέπει να δοθεί αρκετός χρόνος στις μάζες να οργανωθούν τοπικά και να αναδειχτούν οργανικά οι εκπρόσωποι και οι ηγέτες προκειμένου να συμμετάσχουν πλήρως στην οικοδόμηση μιας ριζοσπαστικής δημοκρατίας.

Η αντιπαράθεση βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε επαναστατικής πρακτικής, οπότε αντί να την αποφεύγουμε, είναι προτιμότερο να προετοιμαζόμαστε και να διατηρούμε την οργάνωση και τον πολλαπλασιασμό των χώρων για συζήτηση και προβληματισμό σχετικά με τις πραγματικές δημοκρατικές εναλλακτικές λύσεις απέναντι στο σημερινό καθεστώς εκμετάλλευσης και το αυταρχικό status quo. Οι μάζες πρέπει να συνεχίσουν να κινητοποιούνται και να απορρίπτουν κάθε ξένη παρέμβαση. Προκειμένου να μην χαθεί αυτή η ιστορική ευκαιρία, η δημοκρατική μετάβαση πρέπει να πραγματοποιηθεί με πρωτοβουλία και υπό την καθοδήγηση του λαού.

Μετάφραση: e la libertà

Hamza Hamouchene, «Algeria in revolt: “We woke up and you will pay!”», ROAR, 8 Απριλίου 2019 και Alliance of Middle Eastern Socialists, 15 Απριλίου 2019.

Σημειώσεις

1 Hamza Hamouchene, «The Legacy of Frantz Fanon», CounterPunch, 13 Μαρτίου 2015.

2 Hamza Hamouchene «The wretched of the sea: an Algerian perspective», Open Democracy, 19 Μαΐου 2015· Hamza Hamouchene, «Algeria, an Immense Bazaar: The Politics and Economic Consequences of Infitah», Jadaliyya, 30 Ιανουαρίου 2013· Hamza Hamouchene and Alfons Pérez, «Energy colonialism: The EU's gas grab in Algeria», Observatory on Debt and Globalisation (ODG), Βαρκελώνη, Σεπτέμβριος 2016.

3 Hamza Hamouchene, «Algeria and the Arab Spring», Open Democracy, 25 Μαΐου 2012.

4 Hamza Hamouchene and Brahim Rouabah, «The political economy of regime survival: Algeria in the context of the African and Arab uprisings», Journal Review of African Political Economy, τόμος 43, τεύχος 150, 2016.

5 Brahim Rouabah, «De-dramatizing Algerian Politics», Jadaliyya, 5 Οκτωβρίου 2012.

6 Hamza Hamouchene, «Algeria, an Immense Bazaar: The Politics and Economic Consequences of Infitah», Jadaliyya, 30 Ιανουαρίου 2013.

7 Hamza Hamouchene and Alfons Pérez, «Energy colonialism: The EU's gas grab in Algeria», Observatory on Debt and Globalisation (ODG), Βαρκελώνη, Σεπτέμβριος 2016.

8 Hamza Hamouchene, «Tunisia: protesting austerity, demanding sovereignty», ROAR, 12 Φεβρουαρίου 2018.

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 06 Ιουνίου 2019 08:39
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο