Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2019 11:35

Καλώς ήρθατε στη νέα αλγερινή επανάσταση

Κατηγορία Μέση Ανατολή

Hamza Hamouchene

Καλώς ήρθατε στη νέα αλγερινή επανάσταση

Το 2011, ένα κύμα επαναστατικών αγώνων σάρωσε τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, ανατρέποντας συχνά δικτατορίες που κυβερνούσαν εδώ και δεκαετίες. Εκατομμύρια διαδήλωσαν στους δρόμους, κατέλαβαν δημόσιους χώρους και απαίτησαν «ψωμί, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη». Έχοντας ξεπεραστεί ο φόβος που προκαλούνταν από χρόνια καταστολής, η Αραβική Άνοιξη αποτέλεσε έμπνευση για ακτιβιστές και ακτιβίστριες σε όλο τον κόσμο.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι υπάρχουσες ελίτ –ο στρατός, οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι θεσμικές ισλαμικές ομάδες– αρνήθηκαν να αποδεχθούν τις δημοκρατικές φιλοδοξίες του λαού. Αντί να υποτάσσουν τα κράτη τους στη δημοκρατική μεταρρύθμιση, χρησιμοποίησαν όλα τα κόλπα τους, συμπεριλαμβανομένων του σφετερισμού και της βίαιης καταστολής, για να νικήσουν τα επαναστατικά κινήματα.

Ωστόσο, οι συνθήκες που πυροδότησαν την Αραβική Άνοιξη, κυρίως ο συνδυασμός της ακραίας οικονομικής ανισότητας και του πολιτικού αυταρχισμού, παρέμειναν αμετάβλητες. Ενώ το πρώτο κύμα των επαναστάσεων κατέληξε σε ήττα, ήταν σίγουρο ότι θα επέστρεφε. Στο Σουδάν και τώρα στην Αλγερία, τα τεράστια και επίμονα κινήματα διαμαρτυρίας επανεμφανίστηκαν στα τέλη του περασμένου έτους με το ίδιο κουράγιο και δυναμισμό. Έχουν ανατρέψει τις δικές τους στρατιωτικές δικτατορίες, παρόλο που και στις δύο περιπτώσεις ο στρατός παραμένει στην εξουσία παρά την απομάκρυνση του μισητού ανδρείκελου που ήταν επικεφαλής.

Ο Omar Hassan μιλάει με τον αλγερινό ερευνητή και ακτιβιστή Hamza Hamouchene, συντονιστή του Environmental Justice North Africa και συνιδρυτή του Algeria Solidarity Campaign, σχετικά με το μαζικό κίνημα που σαρώνει τη χώρα.

Red Flag

 

Omar Hassan: Τι είναι οι διαδηλώσεις στην Αλγερία;

Hamza Hamouchene: Το μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας ξεκίνησε μόλις λίγες μέρες αφότου ο Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα ανακοίνωσε την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος για πέμπτη θητεία ως πρόεδρος. Αρχικά, οι κινητοποιήσεις ήταν μικρές και περιορισμένες, αλλά έγιναν τεράστιες. Κάθε Παρασκευή από τις 22 Φεβρουαρίου, εκατομμύρια Αλγερινοί (μερικές εκτιμήσεις μιλάνε για 17 και 22 εκατομμύρια σε μια χώρα των 42 εκατομμυρίων) –νέοι και ηλικιωμένοι, άνδρες και γυναίκες από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις– έχουν βγει στους δρόμους σε μια κοσμοϊστορική εξέγερση, επανοικειοποιούμενοι τους από πολύ καιρρό πριν κατασχεμένους δημόσιους χώρους. Αυτές τις ιστορικές πορείες της Παρασκευής ακολούθησαν διαδηλώσεις εργαζομένων στην εκπαίδευση, την υγεία, το δικαστικό σύστημα, τη βιομηχανία πετροχημικών και κινητοποιήσεις των φοιτητών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, καθιστώντας την αμφισβήτηση καθημερινή υπόθεση.

Αυτό που ξεκίνησε ως απόρριψη της υποψηφιότητας ενός φυσικά ακατάλληλου ογδοντάχρονου προέδρου μετασχηματίστηκε αντιμέτωπο με το πείσμα και τα δόλια τεχνάσματα των κυβερνώντων ελίτ σε μια ενιαία απόρριψη του κυβερνώντος συστήματος, με αιτήματα για ριζικές δημοκρατικές αλλαγές, ελευθερία και δικαιοσύνη. Αυτή η εξέγερση είναι μια έκφραση της σύγκλισης της λαϊκής δυσαρέσκειας από τα κάτω με μια βαθιά εσωτερική κρίση μέσα στις άρχουσες τάξεις. Βασικά, οι από πάνω δεν μπορούν πλέον να κυβερνούν με τους παλιούς τρόπους και οι από κάτω δεν μπορούν πλέον να το δεχτούν.

Είναι επίσης η έκφραση δεκαετιών έντονου πόνου και θυμού και μιας απόρριψη του καταπιεστικού αυταρχισμού, της καταστολής των ελευθεριών, του οικονομικού και κοινωνικού αποκλεισμού, της ενδημικής διαφθοράς και του νεποτισμού, της παρασιτικής συσσώρευσης και της εξαθλίωσης, των αυξανόμενων κοινωνικών ανισοτήτων και της άνισης οικονομικής ανάπτυξης στη χώρα. Υπάρχει έλλειψη οριζόντων ειδικά για τους ανέργους νέους που διακινδυνεύουν τη ζωή τους για να φτάσουν στις βόρειες ακτές της Μεσογείου, για να ξεφύγουν από την απελπισία και την ταπείνωση του περιθωριοποιημένου και υποβιβασμένου στην ύπαρξη του Χιττίστ1 – τους άνεργους που έπαψαν να επενδύουν στην μεταποικιακή Αλγερία. Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια πλούσια χώρα όπως η δική μας!

Η εξέγερση της Αλγερίας αποτελεί μια επανάσταση εναντίον των στερήσεων και της λεηλασίας. Το αλγερινό σύνθημα «Ο λαός θέλει να φύγουν όλοι!» (ή, με μεγαλύτερη ακρίβεια, «Ο λαός θέλει να εξαλειφθούν όλοι!») Είναι μια άλλη εκδοχή του «Ο λαός θέλει να πέσει το σύστημα!» - το σύνθημα στις αραβικές εξεγέρσεις το 2010-11. Από αυτή την άποψη, αυτό που συμβαίνει στο Σουδάν και την Αλγερία είναι η συνέχιση μιας επαναστατικής διαδικασίας στη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία, μια διαδικασία με πισογυρίσματα, κέρδη και αποτυχίες, οι οποίες πήραν τη μορφή μιας νεοφιλελεύθερης δημοκρατικής μετάβασης στην Τυνησία και των αιματηρών αντεπαναστάσεων και των ιμπεριαλιστικών παρεμβάσεων στις υπόλοιπες χώρες.

Η ελπίδα που υπάρχει είναι ότι οι λαοί της Αλγερίας και του Σουδάν θα μάθουν από τις εμπειρίες των αδελφιών τους στις άλλες χώρες και θα προωθήσουν τις επαναστάσεις τους ακόμη περισσότερο για να επιτύχουν τις θεμελιώδεις διεκδικήσεις τους για αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη, λαϊκή κυριαρχία και ελευθερία και να καταργήσουν δεκαετίες πολιτικής και οικονομικής καταπίεσης.

Omar Hassan: Έχουν κυκλοφορήσει διάφορα βίντεο online που αποδεικνύουν τη δημιουργικότητα και την αλληλεγγύη του επαναστατικού κινήματος στην Αλγερία και αλλού. Υπάρχουν ιστορίες που σας το επισημαίνουν;

Hamza Hamouchene: Το επαναστατικό κίνημα στην Αλγερία απελευθέρωσε την απεριόριστη δημιουργικότητα της «λαϊκής διάνοιας». Όταν φωνάζουν: «Ξυπνήσαμε και θα πληρώσετε!», Οι άνθρωποι εκφράζουν την πρόσφατα ανακαλυφθείσα πολιτική βούλησή τους. Η απελευθερωτική διαδικασία είναι συγχρόνως μετασχηματιστική. Μπορούμε να το διαπιστώσουμε στην ευφορία, την ενεργητικότητα, την αυτοπεποίθηση, το πνεύμα, το χιούμορ και τη χαρά που αυτό το κίνημα ενέπνευσε μετά από δεκαετίες κοινωνικής και πολιτικής καταπίεσης. Το χιούμορ και η σάτιρα μπορεί να είναι πολύ ανατρεπτικές. Οι Αλγερινοί το αποδεικνύουν στα συνθήματά τους, τα τραγούδια τους και τα πλακάτ τους, αναζωογονώντας και δίνοντας έμφαση στη λαϊκή κουλτούρα. Έχω δει και άκουσει τόσα πολλά online και στους δρόμους σε διάφορες πόλεις της Αλγερίας. Εδώ είναι μερικά που κατέγραψα με την κάμερα του τηλεφώνου μου:

«Αλγερία, χώρα των ηρώων που κυβερνιέται από μηδενικά»

«Αλλαγή συστήματος... 99% φόρτωση [loading]»

«Χρειαζόμαστε Detol για να σκοτώσουμε το 99,99 τοις εκατό της συμμορίας» [αναφέρεται στα μέλη του καθεστώτος]

Και το παρακάτω από έναν φοιτητή ιατρικής: «Είμαστε εμβολιασμένοι και έχουμε αναπτύξει αντισύστημα IgG (αντισώματα) ... και συνεχίζουμε να παίρνουμε δόσεις κάθε Παρασκευή»

«Το πρόβλημα είναι η ανθεκτικότητα της ειδωλολατρίας και όχι η αντικατάσταση του ειδώλου»

Ορισμένα συνθήματα αφορούσαν άμεσα τη γαλλική συνενοχή και ανάμειξη:

«Η Γαλλία φοβάται ότι εάν η Αλγερία πάρει την ανεξαρτησία της, θα της ζητήσει αποζημίωση για το μέταλλο που χρησιμοποίησε για την κατασκευή του πύργου του Άιφελ.»

«Allo Allo Μακρόν, τα εγγόνια του Νοεμβρίου του 54 επέστρεψαν.»

Και ως αντίδραση στις εκκλήσεις του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, Γκαΐντ Σάλαχ, για εφαρμογή του άρθρου 102 του Συντάγματος, το οποίο θα επέτρεπε στον αρχηγό της άνω βουλής να αναλάβει και να διοργανώσει εκλογές σε 90 ημέρες αφότου το συνταγματικό συμβούλιο κηρύξει κενή την προεδρία, ο κόσμος απάντησε:

«Θέλουμε την εφαρμογή του άρθρου 2019... Να φύγετε όλοι.»

«Ζητήσαμε την αποχώρηση όλων των συμμοριών, όχι την προαγωγή ορισμένων από τα μέλη τους»

«Οι μπαταρίες έχουν αδειάσει, έτσι δεν χρειάζεται να τις στείβετε.»

«Αγαπητό σύστημα, είσαι ένα μάτσο σκατά και μπορώ να το αποδείξω μαθηματικά.»

«Εδώ Αλγερία: η φωνή του λαού. Ο αριθμός 102 δεν λειτουργεί πλέον. Παρακαλούμε καλέστε τη λαϊκή υπηρεσία στο 07» (αναφέρεται στο άρθρο 07 που ορίζει ότι οι ο λαός αποτελεί την πηγή όλης της κυριαρχίας).

Όσον αφορά τη διεθνή αλληλεγγύη, ο κατατρεγμένος και καταπιεσμένος λαός στην περιοχή και πέρα από αυτήν βρίσκεται σε διάλογο. Οι Σουδανοί και οι Αλγερινοί ακολουθούν ο ένας τον άλλον στον αγώνα μεταξύ τους και αντλούν μεγαλύτερη έμπνευση και αποφασιστικότητα να ακολουθήσουν με τη δική τους επανάσταση και να ανατρέψουν τα συστήματα που τους συνθλίβουν εδώ και δεκαετίες. Υπάρχει ένα αστείο κινούμενο σχέδιο από τον Αλγερινό δημοσιογράφο Αλί Ντιλέμ που δείχνει ότι οι Σουδανοί έχουν κερδίσει μέχρι στιγμής 2-1 εναντίον των Αλγερινών, επειδή ανέτρεψαν δύο αρχηγούς κρατών σε σύγκριση με μόνο έναν στην Αλγερία. Οι Μαροκινοί εμπνέονται κι αυτοί επίσης απ’ αυτό που συμβαίνει.

Omar Hassan: Ενώ τα γεγονότα του 2011 σάρωσαν μεγάλο μέρος της περιοχής, οι σημαντικές τοπικές διαφορές είχαν ως αποτέλεσμα αποκλίνοντα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, στην Αίγυπτο διευθύνονταν από τη νεολαίας και ήταν σχετικά ασαφή, πράγμα που σημαίνει ότι δεν είχαν θεσμικό και κοινωνικό βάρος σε κρίσιμες στιγμές. Στην Τυνησία, το εθνικό συνδικαλιστικό κέντρο –ειδικά οι χαμηλότερες τάξεις του– ήταν πολύ σημαντικό. Τι είδους κοινωνικές δυνάμεις διευθύνουν το κίνημα στην Αλγερία; Υπάρχουν οργανώσεις ή ιδέες ιδιαίτερης σημασίας;

Hamza Hamouchene: Η αλγερινή εξέγερση έχει τις ιδιαιτερότητές της, τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες της.

Πρώτον, αυτό που κάνει αυτό το κίνημα μοναδικό είναι η κλίμακά του, ο ειρηνικός του χαρακτήρας και η πανεθνική εξάπλωσή του, συμπεριλαμβανομένου και του περιθωριοποιημένου νότου. Το κίνημα χαρακτηρίζεται επίσης από σημαντική συμμετοχή γυναικών και κυρίως νέων, που αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού. Η Αλγερία δεν έχει δει ένα τόσο πλατύ, πολύμορφο και εκτεταμένο κίνημα από το 1962, όταν οι Αλγερινοί γιορτάσαν την ανεξαρτησία τους από τη γαλλική αποικιακή κυριαρχία.

Δεύτερον, μπορεί κανείς να δει αυτή την εξέγερση ως συνέχεια του αντιποικιακού αγώνα της δεκαετίας του 1950 και του 1960 για την ανάκτηση της λαϊκής και οικονομικής κυριαρχίας. Πολλές αναφορές έχουν γίνει στις διαμαρτυρίες και τις πορείες προς την αντιποικιακή επανάσταση και στους ένδοξους μάρτυρες που θυσίασαν τη ζωή τους για την ανεξαρτησία της Αλγερίας, επιβεβαιώνοντας ότι η επίσημη ανεξαρτησία δεν έχει νόημα χωρίς λαϊκή και εθνική κυριαρχία – οι κυβερνώσες ελίτ πουλάνε τη χώρα και τους πόρους της για περισσότερα από 30 χρόνια. Αυτά τα αντιαποικιακά συναισθήματα ενισχύονται από μια σθεναρή εχθρότητα για την ξένη παρέμβαση και την ιμπεριαλιστική επέμβαση.

Το τρίτο είναι η ακλόνητη και διηνεκής αλληλεγγύη στους Παλαιστίνιους: οι Αλγερινοί κατανοούν ότι η απελευθέρωσή τους δεν θα ολοκληρωθεί χωρίς την απελευθέρωση της Παλαιστίνης. Αυτό είναι μοναδικό στον αραβικό κόσμο: δίπλα στις σημαίες της Αλγερίας, θα δείτε πάντα την παλαιστινιακή σημαία. Και ο λαός τιμά τους Αλγερινούς και Παλαιστίνιους μάρτυρες χωρίς διάκριση μεταξύ τους. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι η Αλγερία και η Παλαιστίνη είναι οι μόνες χώρες στην περιοχή που γνώρισαν ρατσιστικές, γενοκτονικές αποικίες εποίκων.

Τέταρτον, το άγονο πολιτικό τοπίο που προήλθε από τον αποδεκατισμό μιας πραγματικής πολιτικής αντιπολίτευσης –τη χρεωκοπία των κομματικών πολιτικών μέσα στη χώρα– σε συνδυασμό με την καταστολή και τη χειραγώγηση των συνδικάτων, οδήγησαν τους πολίτες να οργανωθούν διαφορετικά. Τα τελευταία χρόνια, η αυξανόμενη διαφωνία και δυσαρέσκεια εκφράζονται όλο και περισσότερο μέσα από ζητήματα διαμαρτυρίας ή με την εμφάνιση οριζόντιων κοινωνικών κινημάτων, ιδίως στην πλούσια σε αέριο και πετρέλαιο Σαχάρα.

Υπάρχει μια εδραιωμένη εχθρότητα προς τα πολιτικά κόμματα. Όπως και στην Αίγυπτο, το κίνημα είναι υπό την διεύθυνση της νεολαίας και σχετικά ασαφές. Δεν υπάρχουν σαφώς αναγνωρίσιμοι ηγέτες ή οργανωμένες δομές που να το προωθούν. Πρόκειται για μια λαϊκή εξέγερση που κινητοποιεί τις μαζικές δυνάμεις από τις μεσαίες τάξεις και τις περιθωριοποιημένες τάξεις μέχρι τις αστικές και αγροτικές περιοχές που πλήττονται από νεοφιλελεύθερες πολιτικές δεκαετιών και από μια διεφθαρμένη οικονομία στο πλαίσιο μιας αρπακτικής παγκοσμιοποίησης που διευκολύνει τη λεηλασία των πόρων της χώρας, οικονομικά και φυσικά. Φοιτητές, εργαζόμενοι (ιδιαίτερα εκείνοι στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου), αυτόνομες συνδικαλιστικές οργανώσεις, δικαστές και δικηγόροι παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στις κινητοποιήσεις καθώς συμμετέχουν και οργανώνουν τις δικές τους διαμαρτυρίες, καλούν σε απεργίες και διατηρούν τη δυναμική. Σε αντίθεση με το Σουδάν, όπου ο Σουδανικός Επαγγελματικός Σύλλογος διαδραματίζει ηγετικό και οργανωτικό ρόλο, στην Αλγερία φαίνεται ότι τα πράγματα οργανώνονται κυρίως μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Τέλος, δεν είμαι από εκείνους που, αν δεν τους αρέσει το αποτέλεσμα μιας επανάστασης –ή οι δυνάμεις της, τα αιτήματά της και οι στρατηγικές της– θα βιαστούν να υποβαθμίσουν ή να αρνηθούν τον επαναστατικό χαρακτήρα της. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε κριτικοί, πραγματικά ειλικρινείς και να μαθαίνουμε από τα λάθη των προηγούμενων επαναστάσεων. Ο εκθιασμός των αυθορμητισμών και των «χωρίς ηγέτες» κινημάτων και η εχθρότητα απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή κατασκευής δομών δεν συμβαίνουν μόνο στην περίπτωση της Αλγερίας αλλά έχουν παρατηρηθεί και σε άλλες επαναστάσεις σε μέρη όπως η Αίγυπτος και η Τυνησία.

Τα κινήματα αυθορμητισμού και χωρίς ηγέτες θα δημιουργήσουν μεγάλες διαταξικές κινητοποιήσεις που θα δώσουν την εντύπωση της ενότητας παρά τις ταξικές, τις έμφυλες και τις ιδεολογικές τους διαφορές. Ωστόσο, αυτό μπορεί να γίνει επικίνδυνο όταν το ζήτημα των κοινωνικοοικονομικών δικαιωμάτων των περιθωριοποιημένων περιθωριοποιηθεί στην οποιαδήποτε συζήτηση. Σε τέτοια σενάρια, τα θεμιτά ζητήματα της λαϊκής κυριαρχίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης θα δώσουν τη θέση τους σε αόριστες φιλελεύθερες αντιλήψεις για δημοκρατία, ελευθερία και ισότητα εις βάρος των θεμελιωδών διεκδικήσεων των κολασμένων της γης.

Αυτή η κατάσταση έχει ονομαστεί «επανάσταση χωρίς επαναστάτες» ή «επανάσταση χωρίς οργάνωση». Αυτά τα άμορφα, μη δομημένα και ακαθοδήγητα κινήματα και δυναμικές είναι εξαιρετικά ευάλωτα. Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να γίνουν θανατηφόρες αδυναμίες, ειδικά όταν αρχίζει η καταστολή.

Αυτή είναι η πραγματικότητα στην πράξη. Είναι όμως εκπληκτικό και ενθαρρυντικό να βλέπουμε τους ανθρώπους να ανακτούν την αυτοπεποίθησή τους και να αρχίζουν να εμπιστεύονται ένα συλλογικό «εμείς». Έχω δει πως δεν έχουν ξεγελαστεί από τα διάφορα τεχνάσματα που προωθούνται από τις διάφορες παρατάξεις του συστήματος. Το κίνημα γίνεται όλο και πιο δυνατό και τα αιτήματά του γίνονται όλο και πιο ριζοσπαστικά μέρα με τη μέρα. Αυτό που τους ενώνει είναι ότι όλα τα σύμβολα του παλαιού συστήματος πρέπει να φύγουν και πρέπει να λογοδοτήσουν για όλο τον πόνο και την καταστροφή που προκάλεσαν.

Omar Hassan: Ο ηγετικός ρόλος των γυναικών στο κίνημα διαμαρτυρίας στο Σουδάν βγαίνει ολοένα και περισσότερο στο προσκήνιο, πιο δραματικά στο πρόσωπο της Αλά’α Σάλεχ. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη για όσους έχουν μελετήσει την ιστορία. Οι επαναστάσεις συχνά περιγράφονται ως πανηγύρι των καταπιεσμένων. Μπορείτε να μας μιλήσετε για την κατάσταση στην Αλγερία σε σχέση με τις γυναίκες, τη μειονότητα των Βερβέρων και άλλες καταπιεσμένες ομάδες; Ποια είναι τα παράπονά τους και ποια είναι η συμμετοχή τους στις διαδηλώσεις μέχρι στιγμής;

Hamza Hamouchene: Οι επαναστάσεις δεν μπορούν να συμβούν χωρίς τις γυναίκες και χωρίς την ενεργό συμμετοχή τους. Η αλγερινή επανάσταση δεν είναι διαφορετική. Από την αρχή αυτής της λαϊκής δυναμικής, οι γυναίκες έπαιξαν σημαντικό ρόλο συνδέοντας τα αιτήματά τους εναντίον της πατριαρχίας με τις δημοκρατικές διεκδικήσεις του συνόλου του κινήματος. Έχω δει τη συμμετοχή των γυναικών να αυξάναιται βδομάδα τη βδομάδα. Οι αριθμοί τους ήταν σημαντικοί για τις διαδηλώσεις που έχω δει στο Αλγέρι, τη Μπεζάια και τη Σκίκντα. Συμμετέχουν επίσης πολύ στο φοιτητικό και το συνδικαλιστικό κίνημα.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος της αλγερινής κοινωνίας εξακολουθεί να είναι συντηρητικό και μάτσο. Ένα επεισόδιο βοηθά στο να το φανταστεί κανείς: οι φεμινίστριες παρενοχλήθηκαν και δέχτηκαν επίθεση σε μία πορεία στο Αλγέρι και τις προτρέψανε (οι άνδρες) να μην διατυπώνουν φεμινιστικά αιτήματα – γιατί υποτίθεται διαιρούν το κίνημα. Υπήρξε επίσης ένα βίντεο που κυκλοφορεί, όπου οι άνδρες απειλούσαν να χρησιμοποιήσουν οξύ εναντίον γυναικών που τολμούν να προωθήσουν τέτοιες διεκδικήσεις. Αυτό μπορεί να είναι ένα απομονωμένο και ακραίο περιστατικό, αλλά δείχνει τον εδραιωμένο σεξισμό και την αντίθεση στα δικαιώματα των γυναικών που υπάρχουν στην κοινωνία μας. Πριν από λίγες ημέρες η αστυνομία συνέλαβε τέσσερις ακτιβίστριες και τις ταπείνωσε υποχρεώνοντάς τες να βγάλουν όλα τα ρούχα τους!

Παρά τα επιτεύγματα που έχουν επιτύχει οι γυναίκες τις τελευταίες δεκαετίες στην εκπαίδευση, την απασχόληση και τη συμμετοχή στην πολιτική ζωή, ο αγώνας τους για ισότητα με τους άνδρες και εναντίον της πατριαρχικής καταπίεσης και βίας εξακολουθεί να βρίσκεται ακόμα πολύ πίσω (όπως συμβαίνει σε όλα τα μέρη του κόσμου). Εξακολουθούν να αντιστέκονται σε μια αντιδραστική εικόνα για τον ρόλο τους στην κοινωνία.

Όσον αφορά τη μειοψηφία των Βερβέρων, θέλω να κάνω μια διόρθωση: δεν είναι μειονότητα. Η πλειοψηφία των Αλγερινών είναι εθνοτικά Βέρβεροι (Άμαζιγ). Είμαστε Αραβο-Βέρβεροι. Το αραβικό είναι επίσης ένα σημαντικό τμήμα του ποιοι είμαστε ως πολιτιστική και πολιτική κοινότητα. Αυτά τα ζητήματα ταυτότητας έχουν δημιουργήσει πολλές τάσεις τις τελευταίες δεκαετίες, διότι η πολιτισμική πολυμορφία μας αγνοήθηκε για μια πιο περιορισμένη αντίληψη της ταυτότητάς μας. Η βερβερική διάσταση της αλγερινής πολιτιστικής κληρονομιάς περιθωριοποιήθηκε και περιορίστηκε στη λαογραφία.

Ωστόσο, ο αγώνας για την αναγνώριση της γλώσσας Τάμαζιγτ ως ισότιμου στοιχείου στην αραβική και στην ισλαμική πολιτιστική μας ταυτότητα έχει πετύχει πολλά μετά την Άνοιξη των Βερβέρων το 1980, όταν το Πολιτιστικό Κίνημα των Βερβέρων ξεσηκώθηκε στην περιοχή της Καβυλίας στο βόρειο τμήμα της χώρας. Η Άνοιξη των Βερβέρων ήταν η πρώτη μεγάλη πολιτική αμφησβήτηση του καθεστώτος από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν οι Καβύλιοι διατύπωσαν τα παράπονά του ενάντια στον αυταρχισμό του καθεστώτος, την περιφρόνησή του για την πλούσια γλωσσική και πολιτισμική ταυτότητα των Βερβέρων και την παραμέληση της οικονομίας της περιοχής. Αυτό το αληθινό δημοκρατικό μαζικό κίνημα ενέπνευσε μια δεκαετία συνεχών αγώνων και εξεγέρσεων.

Τον Απρίλιο του 2001 ξεκίνησε μια εξέγερση στην Καβυλία και σε 18 μήνες, ένα ισχυρό λαϊκό κίνημα που ονομάστηκε La’rouche βρέθηκε στο πολιτικό προσκήνιο και επανέφερε το ζήτημα της δημοκρατίας στην ημερήσια διάταξη. Αυτό το κίνημα διοργάνωσε μια πολύ εντυπωσιακή πορεία στο Αλγέρι και ενέπνευσε πολλούς πολίτες άλλων περιοχών να εξεγερθούν εναντίον της Χόγκρα (ταπείνωση και κοινωνική αδικία). Ωστόσο, το κίνημα αυτό χειραγωγήθηκε, διεισδύσανε σ’ αυτό ξένα στοιχεία και συντρίφτηκε.

Όταν οι άνθρωποι στη Δύση μιλούν για τη μειοψηφία των Βερβέρων, εννοούν κυρίως τον πληθυσμό της Καβυλίας. Για λόγους που χρονολογούνται από την αποικιοκρατία, αυτή η περιοχή βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του αγώνα εναντίον της καταπίεσης και του αυταρχισμού. Στα σημερινά γεγονότα, αυτό δεν έχει αλλάξει. Το ίδιο ισχύει και για άλλες ομάδες Άμαζιγ όπως οι Σιαουι, Μουζαμπίτ και Τουαρέγκ. Όλοι συμμετέχουν ως Αλγερινοί πολίτες που αντιμετωπίζουν τις τακτικές του «διαίρει και βασίλευε» των κυβερνώντων ελίτ. Τα συνθήματα ήταν ξεκάθαρα στις πορείες: «Δεν θέλουμε διαίρεση, είμαστε όλοι Αλγερινοί», δίνοντας έμφαση στη λαϊκή τους ενότητα.

Omar Hassan: Ποια είναι τα βασικά σκέλη της αριστερής σκέψης στην Αλγερία και σε ποιο βαθμό η οργανωμένη αριστερά παίζει ρόλο σε αυτό το κίνημα;

Hamza Hamouchene: Η αριστερά πρέπει να είναι η δύναμη που μπορεί να φέρει μαζί την ελευθερία και την ισότητα. Όχι μόνο την πολιτική ισότητα, αλλά την κοινωνικοοικονομική ισότητα που εξαλείφει τις ταξικές ανισότητες στην κοινωνία. Η δημοκρατία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί στο πλαίσιο της κυριαρχίας του κεφαλαίου και της δικτατορίας των αγορών. Γι’ αυτό και χρειαζόμαστε κοινωνική και οικονομική δημοκρατία. Τι θα κάνει ένας νέος Αλγερινός με την ελευθερία αν δεν έχει δουλειά ή αξιοπρεπή στέγη;

Δυστυχώς, για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων και διεθνείς, η οργανωμένη αριστερά στην Αλγερία είναι κατακερματισμένη, εξατομικοποιημένη και αδύναμη. Ωστόσο, σε επαναστατικές στιγμές μπορεί να αναβιώσει και να αναπτυχθεί εάν θέλει να διαδραματίσει τον ιστορικό της ρόλο ως εργαλείο για να εκφράσουν οι μάζες και να επιτύχουν τα θεμελιώδη αίτημά τους για ελευθερία, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη. Για να γίνει αυτό, πρέπει να έχει ένα σαφές όραμα γι αυτό το επιθυμητό μέλλον, πρέπει να είναι αυτόνομη πνευματικά και οργανωτικά, να απαλλαγεί από τον πατερναλισμό και να γίνει μαζικές οργανώσεις στην υπηρεσία των μαζών.

Το μεγαλύτερο κόμμα στην Αλγερία είναι το Εργατικό Κόμμα της Λουίζ Χανούν, το οποίο είναι τροτσκιστικό. Δυστυχώς, για ακατανόητους λόγους, η Χανούν υποστήριξε τον Μπουτεφλίκα εδώ και πολύ καιρό επειδή τον θεωρούσε προπύργιο εναντίον του ιμπεριαλισμού. Αυτή η λανθασμένη «αντιιμπεριαλιστική» στάση που καταλήγει να δικαιολογεί τον αυταρχισμό έχει εμφανιστεί πιο πριν, ειδικά στην περίπτωση της Συρίας με τον Μπασάρ αλ-Ασαντ. Είναι ειρωνικό όταν η περίοδος Μπουτεφλίκα είναι η πιο υπερφιλελεύθερη περίοδος στην ιστορία της ανεξάρτητης Αλγερίας, με πολλές παραχωρήσεις στο πολυεθνικό και το δυτικό κεφάλαιο. Είναι η εποχή της κομπραδοριοποίησης των κυβερνώντων ελίτ, που ευθυγράμμισαν τα συμφέροντά τους και υπέταξαν τα εθνικά τους συμφέροντα σε αυτά του διεθνούς κεφαλαίου. Με απλά λόγια, το σύστημα του Μπουτεφλίκα έπαψε να έχει λαϊκή νομιμοποίηση για να επωφεληθεί το ντόπιο και το διεθνές κεφάλαιο.

Υπάρχουν και άλλες μικρότερες οργανώσεις και πολιτικά κόμματα, όπως το Σοσιαλιστικό Κόμμα των Εργαζομένων και το Δημοκρατικό και Κοινωνικό Κίνημα, που προσπαθούν να πολλαπλασιάσουν πρωτοβουλίες όπως εκκλήσεις για αυτο-οργάνωση των εργατών, των φοιτητών και των λαϊκών μαζών. Η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να ενθαρρυνθεί και να ενισχυθεί. Αυτό το βλέπουμε ήδη μέσα στο φοιτητικό κίνημα και σε προσπάθειες κάποιων συνδικαλιστών βάσης να επανοικειοποιηθούν την μεγαλύτερη ένωση της χώρας, τη Γενική Ένωση των Αλγερινών Εργαζομένων, και να απομακρύνουν τους διεφθαρμένους ηγέτες της και τους υπερασπιστές των επιχειρήσεων.

Omar Hassan: Σε μέρη όπως η Αίγυπτος υπάρχει μια ισχυρή πολιτική παράδοση που υπερασπίζεται τον στρατό με βάση το υποτιθέμενο «αραβικό εθνικιστικό» παρελθόν. Υπάρχουν παρόμοιες ψευδαισθήσεις στην Αλγερία σχετικά με τις ρίζες της κυβέρνησης στο Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (FLN); Και πόσος κόσμος έχει κατανοήσει τα διδάγματα του αντιδραστικού ρόλου του στρατού στην αιγυπτιακή επανάσταση;

Hamza Hamouchene: Ο Εθνικός Λαϊκός Στρατός στην Αλγερία έχει μια μοναδική ιστορία, δεδομένου ότι προέρχεται από τον αντιποικιακό αγώνα ενάντια στους Γάλλους και έχει διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο στην πολιτική σφαίρα από τότε. Συνεπώς, εξακολουθεί να έχει κάποια επαναστατική νομιμότητα παρ όλες τις υπερβολές του μετά την ανεξαρτησία το 1962 – στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η δολοφονία εκατοντάδων νέων στην Ιντιφάντα του 1988, το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1992 και η συμμετοχή του σε σφαγές και στον πόλεμο εναντίον αμάχων στη μαύρη δεκαετία του εμφυλίου πολέμου που ακολούθησε.

Λόγω της βαθιάς στρατιωτικοποίησης της κοινωνίας, υπάρχει δικαιολογημένος φόβος για το στρατό και τι μπορεί να κάνει. Η ανώτατη στρατιωτική διοίκηση και οι στρατηγοί συμμετείχαν στην παρασιτική συσσώρευση και την παγιωμένη διαφθορά εντός ενός στρατιωτικού-ολιγαρχικού συμπλέγματος που αρνείται στον αλγερινό λαό το δικαίωμά του για αυτοδιάθεση.

Το FLN έχει απαξιωθεί πλήρως ως η πολιτική πρόσοψη ενός αυταρχικού διεφθαρμένου στρατιωτικού καθεστώτος. Η αποφασιστική εισβολή του λαού στην πολιτική σκηνή ανάγκασε τη ανώτερη στρατιωτική διοίκηση να αποστασιοποιηθεί από την προεδρία. Ο στρατός παρενέβη για να καταργήσει τη βασιλεία του Μπουτεφλίκα ώστε να διασώσει το καθεστώς. Η παραίτηση του Μπουτεφλίκα είναι μια σημαντική στιγμή της λαϊκής δυναμικής, καθώς πρόκειται για μια μόνο νίκη στον μακρύ αγώνα για ριζική αλλαγή που πρέπει να περιλαμβάνει την ανατροπή όλων των συμβόλων του συστήματος, συμπεριλαμβανομένου του μεγάλου στρατηγού Γκαΐντ Σάλεχ, απ’ τις σημαντικότερες μορφές των πιστών στο καθεστώς του Μπουτεφλίκα και υποστηρικτής της πέμπτης θητείας του πριν από την ανατροπή του υπό την πίεση του αυξανόμενου λαϊκού κινήματος.

Η στρατιωτική ηγεσία δεν είναι αξιόπιστη. Αυτό κατέστη σαφές από τις αρχικές απειλές του Σάλεχ εναντίον του κινήματος, προτού υιοθετήσει έναν πιο συμφιλιωτικό τόνο. Σε μια δήλωση του στις 10 Απριλίου στο Οράν, μια πόλη με λιμάνι στα βορειοδυτικά, ο στρατηγός είπε ότι δεν υπάρχει άλλη λύση για την κρίση παρά μόνο με ένα σύνταγμα που σχεδιάστηκε κατά πρώτο λόγο για τη διαφύλαξη των κυρίαρχων ελίτ και των συμφερόντων τους. Βασικά, προσφέρει την υποστήριξή του και το βάρος του σε μια ελεγχόμενη μετάβαση από τα πάνω – σε ένα πραξικόπημα ενάντια στη λαϊκή εξέγερση. Ο Σάλεχ και η ανώτατη στρατιωτική διοίκηση αποτελούν την αιχμή της αντεπανάστασης και το δείχνουν οι ίδιοι ανοιχτά, που συμπεριλαμβάνει τη βίαιη καταστολή ειρηνικών διαδηλωτών. Όσοι είχαν ψευδαισθήσεις γι’ αυτόν –και στις ανακοινώσεις του ότι είναι με την πλευρά του λαού και τις προσδοκίες του– έχουν γίνει πολύ πιο επιφυλακτικοί.

Τα συνθήματα όπως «Ο στρατός και ο λαός είναι αδέλφια» δεν μπορούν να ισχύουν για τους διεφθαρμένους στρατηγούς που επωφελήθηκαν και υποστήριξαν την κυριαρχία του Μπουτεφλίκα. Ο λαός της Αλγερίας –ιδιαίτερα οι λαϊκές μάζες– πρέπει να είναι επιφυλακτικός για τον παρεμβατισμό αυτών των παραγόντων για να αποφύγουν ένα σενάριο à la στρατηγού Σίσι στην Αίγυπτο. Και εκεί, ο Σίσι ισχυρίστηκε ότι παρενέβη εξ ονόματος του λαού όταν πραγματοποίησε πραξικόπημα εναντίον του Μόρσι. Όλοι γνωρίζουμε τι συνέβη από τότε. Θα μπορούσε να είναι μια τακτική το να επωφεληθούμε από την συνεχιζόμενη εσωτερική σύγκρουση για εξουσία μεταξύ των κυβερνώντων ελίτ. Αλλά θα ήταν θανατηφόρο λάθος να πιστεύουμε ότι η ηγεσία του στρατού θα ήταν με την πλευρά του λαού ή με την επανάστασή του. Ο αλγερινός λαός πρέπει να είναι περισσότερο προσεκτικός και αποφασισμένος από ποτέ για να εμποδίσει τις αντεπαναστατικές δυνάμεις να σφετεριστούν αυτή την ιστορική εξέγερση.

Omar Hassan: Ποια είναι τα άμεσα καθήκοντα και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το κίνημα;

Hamza Hamouchene: Σε αυτή την 9η εβδομάδα, παρά όλες τις προσπάθειες χειραγώγησης μέσω της προπαγάνδας – να διασπάσει, να ενσταλάξει το φόβο– το κίνημα δεν παραπαίει. Μεγαλώνει και εξαπλώνεται. Κανείς δεν περίμενε ότι οι δικαστές θα βγουν και θα υποστηρίξουν το λαϊκό κίνημα και ακόμη ότι θα αρνηθούν να επιβλέψουν τις επόμενες προεδρικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τις 4 Ιουλίου. Οι φοιτητές εξακολουθούν να διοργανώνουν τεράστιες διαδηλώσεις και πορείες σε όλη τη χώρα για να υποστηρίξουν το Αλ-Χιράκ Ασ-Σια’αμπί (το λαϊκό κίνημα) και κάλεσαν πανεθνική απεργία. Ορισμένα αυτόνομα συνδικάτα συνεχίζουν τις εκκλήσεις τους για απεργίες για να στηρίξουν τη συνεχιζόμενη δυναμική. Την εβδομάδα αυτή, περίπου 40 δήμαρχοι δήλωσαν την άρνησή τους να οργανώσουν εκλογές στις περιοχές τους. Ορισμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών είναι αποφασισμένες να επανοικειοποιηθούν τους δημόσιους χώρους διοργανώνοντας δημόσιες συζητήσεις και δραστηριότητες που δεν επιτρέπονται στην πρωτεύουσα του Αλγερίου και οι οποίες καταλήγουν σε καταστολή και συλλήψεις.

Έχουμε επίσης δει πώς διακόπηκαν ή ακυρώθηκαν διάφορες υπουργικές επισκέψεις καθώς ο κόσμος κυνηγήγησε αρκετούς υπουργούς στην Τεμπέσσα, το Μπεσάρ, την Τισεμσίλτ και την Τιπάζα. Γίνεται σαφές ότι ο λαός απορρίπτει το μεταβατικό σχέδιο του καθεστώτος και ζούμε σε μια επαναστατική κατάσταση που θα μπορούσε να κλιμακωθεί και να ριζοσπασικοποιηθεί, ανάλογα με την αντίδραση των κυρίαρχων τάξεων και το επίπεδο της πολιτικής συνειδητότητας και οργάνωσης του κινήματος. Αυτό που οι διαδηλωτές αποκαλούν «μέλη της συμμορίας» έχουν τεράστια συμφέροντα για τη διατήρηση του status quo. Θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να τα διατηρήσουν, συμπεριλαμβανομένης της θυσίας αποδιοπομπαίων τράγων για να κερδίσουν χρόνο και να σώσουν το σύστημα.

Δεν πρέπει να είμαστε αφελείς. Οι επαναστάσεις έρχονται με κόστος και η καταστολή θα είναι στο μίγμα. Ο ειρηνικός ή βίαιος χαρακτήρας μιας επανάστασης καθορίζεται πάντα από τον καταπιεστή και τις μεθόδους του. Η ισορροπία των δυνάμεων πρέπει να μετατοπιστεί σημαντικά προς τις μάζες με τη συνέχιση της αντίστασης (πορείες, διαμαρτυρίες, καταλήψεις δημόσιων χώρων, γενικές απεργίες κλπ.), για να αναγκαστεί η στρατιωτική ηγεσία να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του λαού για αλλαγή του συστήματος και την απομάκρυνση του συνόλου της παλιάς πολιτικής φρουράς.

Μερικές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το κίνημα μπορούν να συνοψιστούν στα εξής:

Πρέπει να δομηθεί το ίδιο με την ενθάρρυνση της τοπικής αυτοοργάνωσης μέσω επιτροπών γειτονιάς, φοιτητικών κολεκτίβων, ανεξάρτητων τοπικών αντιπροσωπειών και το άνοιγμα χώρων για διάλογο, συζήτηση και προβληματισμό για μια σταθερή πλατφόρμα ή ένα συνεκτικό πρόγραμμα.

Πρέπει να αποκτήσει λαϊκές και δημοκρατικές δομές και μηχανισμούς που να μας επιτρέπουν να διαμορφώσουμε στρατηγική: πώς να διατυπώνουμε σαφή αιτήματα, τι είδους τακτική να υιοθετούμε και πότε να κλιμακώνουμε την αντίσταση ή να διαπραγματευόμαστε. Δεν μπορούμε να βιαστούμε στις εκλογές, καθώς θα είναι πάντα οι δομημένες δυνάμεις (συμπεριλαμβανομένου του παλαιού καθεστώτος) που θα έχουν τον έλεγχο.

Σε αυτό το κρίσιμο σημείο, είναι πολύ σημαντικό να επιμείνουμε στις ατομικές και συλλογικές ελευθερίες έκφρασης και οργάνωσης όλη την ώρα, όχι μόνο κάθε Παρασκευή.

Πρέπει κατηγορηματικά να αντιταχθούμε σε οποιαδήποτε μετάβαση διαχειρίζονται οι ολιγαρχίες των κομπραδόρων και οι στρατιωτικοί και να καλέσουμε σε μια κυρίαρχη και λαϊκή συντακτική συνέλευση που θα καταλήξει σε ένα λαϊκό και δημοκρατικό σύνταγμα το οποίο θα διακηρύσσει την κοινωνική δικαιοσύνη και τη λαϊκή κυριαρχία επί των φυσικών πόρων. Η δημοκρατική μετάβαση πρέπει να βρίσκεται στα χέρια του λαού, ελεγχόμενη από τις δυνάμεις του και για τον λαό.

Πρέπει να συνεχίσουμε να απορρίπτουμε οποιαδήποτε ξένη παρέμβαση στα γεγονότα που εξελίσσονται.

Τέλος, πρέπει να συνδυάσουμε την κοινωνική δικαιοσύνη και τα κοινωνικοοικονομικά δικαιώματα με τη δημοκρατία, γιατί αυτή η επανάσταση εκφράζει τη γενική βούληση των καταπιεσμένων να υπερασπιστούν τα κοινά τους συμφέροντα.

Η ριζική αλλαγή δεν είναι λειτουργία προγραμματισμένη με κουμπιά. Είναι μια παρατεταμένη πολιτική διαδικασία που απαιτεί αντιπαράθεση και θυσίες που σε ορισμένες χρονικές στιγμές οδηγούν σε μια πορεία που προετοιμάζεται από μακρούς αγώνες και συσσωρευμένες εμπειρίες. Για να παραφράσω μια παροιμία που είναι οικεία στους Μουσουλμάνους: «Ας εργαστούμε για ριζική αλλαγή, σαν να χρειαζόταν μια αιωνιότητα για να πραγματοποιηθεί και ας προετοιμάσουμε το έδαφος γι’ αυτό σαν να πρόκειται να συμβεί αύριο».

 

Μετάφραση: e la libertà

Hamza Hamouchene, «Welcome to the new Algerian revolution», Red Flag, 17 Απριλίου 2019. Αναδημοσίευση: Alliance of Middle Eastern Socialists, 21 Απριλίου 2019 και International Viewpoint, 20 Μαΐου 2019.

 

Ο Hamza Hamouchene είναι Αλγερινός ερευνητής, ακτιβιστής και σχολιαστής. Είναι συντονιστής του Environmental Justice North Africa (EJNA / Περιβαλλοντική Δικαιοσύνη της Βόρειας Αφρικής και συνιδρυτής της Καμπάνιας Αλληλεγγύης στην Αλγερία (ASC / Algeria Solidarity Campaign /حملة التضامن الجزائرية ).

Σημειώσεις

1 [Σ.τ.Μ.:] Με μια διάθεση αυτοσαρκασμού η αλγερινή κοινωνία ονομάζει τους άνεργους νέους Χιττίστ, ένας όρος που σημαίνει περίπου, «ακουμπισμένος στον τοίχο» (από την αραβική λέξη: χιτ / حيط = τοίχος). Το επίθετο αποδίδει μια πολύ συνηθισμένη για την Αλγερία εικόνα, τους άνεργους νέους που περνούν τη μέρα τους στους δρόμους, ακουμπισμένοι στους τοίχους – υποτίθεται ότι το επάγγελμά τους είναι να στηρίζουν με τις πλάτες τους τούς τοίχους για να μην πέσουν.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 19 Ιουνίου 2019 22:09
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.