Πέμπτη, 14 Δεκεμβρίου 2017 15:05

Οκτωβριανή επανάσταση: Μερικά στοιχεία επαναστατικής στρατηγικής τότε και σήμερα

Κατηγορία Θεωρία

Patrick Le Moal

(μέλος της ηγεσίας του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος - Γαλλία)

Οκτωβριανή επανάσταση:

Μερικά στοιχεία επαναστατικής στρατηγικής τότε και σήμερα

(Σχέδιο εισήγησης στο διήμερο της ΑΝΤΑΡΣΥΑ για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, Αθήνα 15 Νοεμβρίου 2017)

Κάθε εορτασμός είναι ταυτόχρονα και μια πολιτική μάχη κατά της αμνησίας, γιατί η αστική τάξη χρειάζεται να ξεχνιούνται οι ζημιές της, οι κατακλυσμοί που εξαπολύει, μια μάχη κατά της οπτικής των κατεχόντων που οργανώνονται για να ελέγξουν το παρελθόν, με στόχο ταυτόχρονα να ελέγξουν και τις δυνατότητες του μέλλοντος. Σήμερα, ο θριαμβεύων νεοφιλελευθερισμός, ξεδιπλωμένος σε παγκόσμιο επίπεδο, σφυροκοπάει επαναλαμβάνοντας ότι δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική από το δικό του σύστημα εκμετάλλευσης και καταπίεσης: θέλει να σκοτώσει την ίδια την ιδέα ότι μπορούμε να βγούμε από το σύστημα αυτό, να δημιουργήσουμε μια ελεύθερη, δίκαιη, δημοκρατική κοινωνία, χωρίς εκμετάλλευση και χωρίς καταπιέσεις.

Οι από τα κάτω, οι εκμεταλλευόμενοι(-ες) και οι καταπιεσμένοι(-ες), χρειάζονται τη συνέχεια, τη μνήμη μιας ιστορίας, γιατί είναι η εκτύλιξη των αγώνων, των εμπειριών που συλλογικά αποτιμούνται, με τα οποία οικοδομείται η συλλογική συνείδηση.

Ξανακατακτώντας την ιστορία, δεν γυρίζουμε επομένως την πλάτη μας στο μέλλον.

Η ρώσικη επανάσταση υπήρξε μια τεράστια πολιτική ελπίδα, η ελπίδα για μια απελευθερωμένη ανθρωπότητα, ήταν μια κινητήρια δύναμη που κινητοποίησε εκατομμύρια εκμεταλλευόμενους και καταπιεσμένους σε όλο τον 20ο αιώνα κατά του καπιταλισμού, του φασισμού, του ιμπεριαλισμού.

Η τραγωδία του 20ού αιώνα ήταν η γραφειοκρατική αντεπανάσταση, ο σταλινισμός, ο δολοφονικός ολοκληρωτισμός, τα εκατομμύρια θανάτων του, επειδή ακριβώς οδήγησε στην αμφιβολία για την ίδια τη δυνατότητα μιας επανάστασης που να αλλάξει πραγματικά τον κόσμο.

Η πάλη ενάντια σε αυτή την αντίληψη δεν πρέπει να μας κάνει να παραμερίσουμε το αναγκαίο καθήκον καταγραφής, γιατί για εμάς, όσους προσπαθούμε να κλίνουμε στον ενεστώτα τις ελπίδες για ελευθερία, για απελευθέρωση, για κατάργηση της τάξης πραγμάτων, η ρώσικη επανάσταση μπορεί να μας επιτρέψει να ξανα-ανακαλύψουμε μια ταυτότητα, να μας βοηθήσει να σκεφτούμε ένα μέλλον ανοιχτό στην επαναστατική δράση.

Πρέπει να αρνηθούμε τον ιστορικό ντετερμινισμό που λέει ότι δεν υπήρχε παρά ένας μόνο δρόμος σε μια τόσο σύνθετη επαναστατική κατάσταση: η εποχή της επανάστασης είναι γεμάτη διασταυρώσεις, δρόμους, επιλογές. Η επανάσταση δεν είναι φυσικό φαινόμενο που να διοικείται από φυσικούς νόμους, ξεδιπλώνεται κάτω από επιρροές κοινωνικών παραγόντων, σε ιστορικές περιστάσεις που παίζουν μεν καθοριστικό ρόλο..., αλλά όχι και μοναδικό, γιατί οι δρώντες παράγοντες στην ιστορία, άτομα και οργανώσεις, είναι υποκείμενα με σκέψη, των οποίων οι πράξεις επίσης επηρεάζουν την πορεία των πραγμάτων.

Επανερχόμενοι στα γεγονότα, στην πραγματικότητα της επαναστατικής διαδικασίας, αυτό συνεπάγεται να ξαναδώσουμε το λόγο στα εκατομμύρια των Ρώσων, εργατών, στρατιωτών, αγροτών και εθνικοτήτων που εξεγέρθηκαν για να αλλάξουν τον κόσμο.

Η ρώσικη επανάσταση ήταν μια επαναστατική διαδικασία διαρκείας, που άρχισε στα τέλη του 19ου αιώνα (με την πείνα του 1892, τις λαϊκιστικές επιθέσεις) και, κατόπιν, το 1905, και πάντως πολύ πριν το Φλεβάρη του 1917, ενώ δεν τελείωσε τον Οκτώβρη, αλλά μόνο στα τέλη του εμφυλίου πολέμου, το 1921, ή τη στιγμή της κατάληψης του κόμματος από τον Στάλιν, το 1922, ή της ήττας της γερμανικής επανάστασης, το 1923, ή της εξαφάνισης κάθε αντιπολίτευσης, στα τέλη της δεκαετίας του 1920.

Η επανάσταση έβαλε σε κίνηση την τεράστια πλειονότητα του πληθυσμού, το λαό κατά των αστών, κατά του πολέμου, του τσαρικού απολυταρχισμού, για να μπορέσει η κατάργησή του να συνοδευτεί με την εξαφάνιση της κληρονομιάς του αυταρχισμού, και επομένως για την αλλαγή της κοινωνίας: οι εργάτες για την 8-ωρη ημέρα εργασίας και τον έλεγχο των επιχειρήσεων, οι αγρότες για τη γη, οι εθνικότητες για την ελευθερία τους. Είναι μια πολιτική και κοινωνική επανάσταση από τις μάζες που ιδιοποιούνται το μέλλον τους και παραμερίζουν τα εμπόδια για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους.

Η ανάκαμψη των αγώνων, από το 1912 ώς το 1914 (5 μέρες γενικής απεργίας στο Πέτρογκραντ, με μάχες στους δρόμους τον Ιούλιο του 1914) ανακόπτεται με την είσοδο τον πόλεμο, αλλά για μόνο ένα χρόνο. Η κατάρρευση του τσαρισμού μέσα σε 5 μέρες, το Φλεβάρη, είναι η κατάρρευση αυτού που παρέμενε από το φεουδαρχικό κράτος: των κατασταλτικών του δυνάμεων. Ήταν πλέον ανίκανος να εξοπλίσει τους στρατιώτες του, να τους περιθάλψει, να θρέψει τον πληθυσμό και ακόμα και να επιτρέψει στους καπιταλιστές να λειτουργούν τις επιχειρήσεις τους. Η διαδήλωση των εργατριών, που δεν την ήθελαν οι σοσιαλιστικές οργανώσεις, δεν προσέκρουσε στους κοζάκους, που θεωρούνταν ως τα πιο σίγουρα στρατεύματα του καθεστώτος. Και κατόπιν, το τάγμα που κλήθηκε να πυροβολήσει κατά των διαδηλωτών εξεγέρθηκε παρασέρνοντας και όλη τη φρουρά.

Η αποδιάρθρωση αυτή του κράτους, «αυτοί από πάνω που δεν μπορούν πλέον να κυβερνούν όπως παλιά», είναι κάτι που δεν μπορεί να αποφευχθεί αν είναι η επαναστατική διαδικασία να μπορέσει να νικήσει. Και πρέπει να σκεφτούμε τί είναι αυτό που πρέπει να κάνουμε για να το πετύχουμε, ξέροντας ότι τα ευρωπαϊκά καπιταλιστικά κράτη είναι πολύ πιο δομημένα και ισχυρά απ’ό,τι το τσαρικό κράτος, με επιπλέον διασύνδεση μεταξύ τους, σε περιφερειακό, ευρωπαϊκό, επίπεδο, αλλά και διεθνώς.

Η διαδικασία που οδηγεί από το Φλεβάρη στην κατάληψη της εξουσίας τον Οκτώβρη βλέπει να συγκρούονται δύο αντιλήψεις για την επανάσταση που διεξάγεται.

Η μια είναι των αστικών δυνάμεων που θέλουν να προσδέσουν τη Ρωσία στην καπιταλιστική Ευρώπη και, για αυτό, θέλουν να σταματήσουν την επαναστατική διαδικασία για να συνεχίσουν τον πόλεμο.

Η άλλη είναι των μαζών που θέλουν να σταματήσουν τον πόλεμο, για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους. Δεν έχουν εμπιστοσύνη σε αυτούς τους αστούς που δεν τους υποστήριξαν όταν θέλησαν οι ίδιες μια κοινωνική επανάσταση, το 1905. Οργανώνονται ενωτικά, όλες οι σοσιαλιστικές οργανώσεις (μπολσεβίκοι, μενσεβίκοι, σοσιαλιστές-επαναστάτες) μέσα στα σοβιέτ, τις εργοστασιακές επιτροπές, τις λαϊκές πολιτοφυλακές, τις κόκκινες φρουρές, τις αγροτικές επιτροπές, τις επιτροπές στρατιωτών. Σε ένα πρώτο διάστημα είναι για να ελέγχεται η προσωρινή κυβέρνηση του Κερένσκυ.

Δύο γεγονότα έρχονται να συντρίψουν την ελπίδα αυτή.

Από τη μια είναι η καταστολή της προσωρινής κυβέρνησης κατά των κινητοποιήσεων του Ιούλη σε βάρος των πιο ριζοσπαστικών στοιχείων που ζητούν «όλη την εξουσία στα σοβιέτ» και οι συλλήψεις των μπολσεβίκων κατά εκατοντάδες. Δεν μπορεί πλέον να σκέφτεται κανείς ότι θα είναι δυνατόν να πιεστεί η κυβέρνηση να ικανοποιήσει τις λαϊκές απαιτήσεις.

Από την άλλη, το πραξικόπημα του Κορνίλοφ, στρατιωτικού του τσαρικού μηχανισμού που θέλει να επαναφέρει την τάξη. Οι δυνάμεις που θέτει σε κίνηση είναι ανεπαρκείς και αποτυχαίνει παταγωδώς, αλλά γίνεται σαφές ότι, αν η εξουσία δεν είναι στα χέρια των μαζών, ο άλλος κίνδυνος είναι η επάνοδος στο προηγούμενο καθεστώς, μια πραγματική αντεπανάσταση.

Ο απολογισμός που βγαίνει από αυτές τις λίγες εβδομάδες είναι όλο και πιο πλειοψηφικός: πρέπει τα σοβιέτ να πάρουν την εξουσία. Οι μπολσεβίκοι, που έχουν ταυτιστεί με αυτό το αίτημα, δύναμη που έχει μείνει τελείως ανεξάρτητη από τους δημοκράτες αστούς, γίνονται πλειοψηφία στις πόλεις και σε πολλές από τις δομές των μαζικών οργανώσεων. Εάν η κατάληψη της εξουσίας από τους μπολσεβίκους είναι για τη μάζα των Ρώσων η συνέχιση του Φλεβάρη, αυτό συμβαίνει επειδή το κόμμα αυτό ήταν η μόνη δύναμη που υποστήριξε τα πληβειακά κινήματα στην κοινωνία, που ενεπλάκη στην αμφισβήτηση όλων των μορφών εξουσίας και που προσέφερε μια πολιτική διέξοδο: προσέφερε μια απάντηση στα θεμελιώδη ρεύματα της επανάστασης.

Για εμάς σήμερα δύο μαθήματα μου μοιάζουν να εξακολουθούν να έχουν επικαιρότητα, με διαφορετικές μορφές. Από τη μια, η ανάγκη ενοποίησης της πλειονότητας του πληθυσμού σε μια δράση για να οικοδομήσει ο ίδιος εργαλεία και να μπορέσει να διοικήσει την κοινωνία, όπως τα σοβιέτ στη Ρωσία: η επανάσταση δεν μπορεί να κερδίσει παρά μόνο εάν απαντάει στις βιωμένες ανάγκες της πλειοψηφίας.

Από την άλλη, η ανάγκη καταστροφής του κέντρου της καπιταλιστικής εξουσίας, που σήμερα είναι πιο εκτεταμένο απ’ ό,τι παρέμενε τότε ως «εξουσία» στα Χειμερινά Ανάκτορα που τα υπεράσπιζαν 300 στρατιώτες! Δεν υπάρχει δυνατή ταξική λαϊκή εξουσία χωρίς να καταστραφεί πλήρως αυτή η εξουσία, σε όλα τα επίπεδα, σε όλη την κοινωνία, πράγμα που συνεπάγεται προφανώς και έναν πλειοψηφικό συσχετισμό δύναμης.

Για κάθε σχέδιο χειραφέτησης, για να μπορέσει να γίνει κατανοητός ο 20ος αιώνας, είναι απαραίτητο να κατανοηθεί και το γιατί ο σταλινικός γραφειοκρατικός εκφυλισμός τελικά επικράτησε, ακόμα και αν η νίκη του εμφυλίου πολέμου δεν βασίστηκε στον καταναγκασμό: ήταν πρώτα-πρώτα μια κοινωνική νίκη επί των Λευκών, που -πέραν της καταστολής- έθεσε σε αμφισβήτηση το προηγούμενο καταπιεστικό καθεστώς.

Βέβαια, ο πολεμικός κομμουνισμός, που επιβλήθηκε επειγόντως μέσα στον εμφύλιο πόλεμο, η επέμβαση των ευρωπαϊκών στρατευμάτων κατά της επανάστασης, η αποτυχία της γερμανικής επανάστασης, το επίπεδο ανάπτυξης της ερημωμένης χώρας, κατεστραμμένης από 7 χρόνια πολέμου, έπαιξαν μεγάλο ρόλο.

Αλλά κάθε επαναστατική διαδικασία υπόκειται σε κίνδυνο γραφειοκρατικοποίησης.

Η γραφειοκρατικοποίηση έρχεται από τα πάνω, όταν αυτοί που έχουν την εξουσία προτιμάν να πάνε γρήγορα, επειγόντως και με αυτοσχεδιασμούς, για λόγους αποτελεσματικότητας να αποφασίζουν μόνοι, να εμπιστεύονται τις δικές τους μόνο δυνάμεις. Αλλά έρχεται και από τα κάτω, όταν οι νέοι υπεύθυνοι που ορίζονται από το κόμμα κρατιούνται στο πόστο τους περισσότερο από και από την επανάσταση, και επομένως στηρίζουν αυτούς που τους διόρισαν και τους έδωσαν τις αρμοδιότητές τους. Η συντηρητική αυτή δύναμη είναι αναπόφευκτη, εσώτερη σε κάθε διαδικασία οργάνωσης, και ενισχύεται ακόμα περισσότερο στο επίπεδο του κράτους. Για να δώσουμε απλώς έναν αριθμό, στα τέλη της δεκαετίας του 1920 παρέμεναν μόνο 8.000 παλιοί μπολσεβίκοι σε ένα κόμμα με σχεδόν ένα εκατομμύριο μέλη και σε ένα κράτος με 7 εκατομμύρια στελέχη σε όλα τα επίπεδα.

Πρέπει κάθε επαναστατικό σχέδιο να λάβει υπόψη του αυτό τον κίνδυνο, που στην ουσία προέρχεται από την ειδίκευση, από τη διάσπαση διανοούμενοι - χειρώνακτες, και να ενεργήσει για να μειώσει όσο γίνεται περισσότερο τις επιπτώσεις του, ιδιαίτερα μέσα από την ανακλητότητα.

Συμπερασματικά, μερικά σημεία συζήτησης για κάθε σχέδιο χειραφέτησης:

• Να αρνηθούμε την ιδέα ότι ένα κόμμα μπορεί να αντιπροσωπεύει μια τάξη. Οι κοινωνικές τάξεις είναι ετερογενείς: είναι ουσιαστικό να δεχτούμε την πολλαπλότητα των σοσιαλιστικών κομμάτων.

• Να δεχτούμε την ιδέα ότι ο σοσιαλισμός δεν είναι μια απλή διαχείριση των πραγμάτων: σε κάθε κοινωνία, μετάβασης προς το σοσιαλισμό, ακόμα και σε μια σοσιαλιστική κοινωνία, υπάρχουν συζητήσεις, διαφορετικά συμφέροντα. Πρέπει επομένως διαρκώς να τίθεται στο κέντρο της λειτουργίας η πιο πλατιά δημοκρατία και, επομένως, η ελεύθερη και απόλυτη συζήτηση.

• Όσο λιγότερο η εξουσία συγκεντρώνεται σε λίγα χέρια τόσο περισσότερο η δημοκρατία μπορεί να είναι ζωντανή, είναι επομένως απαραίτητο να περιοριστεί ο συγκεντρωτισμός στο ελάχιστο δυνατό, αφήνοντας στους οργανισμούς βάσης, στου τοπικούς οργανισμούς, τη μέγιστη εξουσία.

Σαν συμπέρασμα, λίγα λόγια του Daniel Bensaïd:

«Τίποτα δεν μπορεί αυτό που, σε δέκα μέρες, συγκλόνισε τον κόσμο να το σβήσει για πάντα. Η υπόσχεση ανθρωπότητας, καθολικότητας, χειραφέτησης που αναδύθηκε, μετά την πρώτη μεγάλη καταστροφή του αιώνα, μέσα στην εφήμερη φωτιά του γεγονότος, είναι “τόσο πολύ δεμένο με τα συμφέροντα της ανθρωπότητας” που δεν μπορεί να ξεχαστεί. “Επίτροποι των νεκρών”, όπως το γράφει ο Mikhail Guefter, υπεύθυνοι για την κληρονομιά που ο κονφορμισμός απειλεί, έχουμε εμείς το καθήκον να επαναφέρουμε τις περιστάσεις με τις οποίες θα μπορέσει “να ξανα-αναδυθεί στη μνήμη”».

Μετάφραση: Τάσος Αναστασιάδης

ΑΝΤΑΡΣΥΑ, 13 Δεκεμβρίου 2017 

Patrick Le Moal

(Membre de la Direction du Nouveau Parti Anticapitaliste)

La révolution d’Octobre:

quelques éléments sur la stratégie révolutionnaire alors et aujourd’hui

Toute commémoration est une bataille politique parfois contre l’oubli, car la bourgeoisie a besoin d’une forme d’oubli de ses méfaits, des déluges qu’elle déchaîne, toujours contre la vision des possédants qui s’organisent pour contrôler le passé, en visant par là même à contrôler les futurs possibles.Aujourd’hui le néolibéralisme triomphant, mondialement déployé martèle qu’il n’y a pas d’autre alternative que son système d’exploitation et oppression: il veut tuer l’idée même qu’on peut sortir de ce système, créer une société libre, juste, démocratique débarrassée de l’exploitation et des oppressions.

Celles et ceux d’en bas, les exploitéEs et les oppriméEs ont besoin d’une continuité, d’une mémoire, d’une histoire parce que c’est le déploiement des luttes, les expériences tirées collectivement qui construisent une conscience collective.

En reconquérant l’histoire, nous ne tournons donc pas le dos à l’avenir.

La révolution russe a été un immense espoir politique, l’espoir d’une humanité libérée, une force propulsive qui a mobilisé des millions d’exploitéEs et d’oppriméEs tout au long du 20° siècle contre le capitalisme, le fascisme, l’impérialisme.

La tragédie du 20° siècle est la contre révolution bureaucratique, le stalinisme, le totalitarisme meurtrier, les millions de morts, parce qu’elle amène à s’interroger sur la possibilité même d’une révolution qui change effectivement le monde.

La lutte contre leur vision du monde ne doit pas nous écarter du nécessaire devoir d’inventaire, car pour nous, celles et ceux qui cherchons à conjuguer au présent les espoirs de liberté, d’affranchissement d’abolition de l’ordre des choses, la Révolution russe peut nous permettre de recouvrir une identité, nous aide à penser un avenir ouvert à l’action révolutionnaire.

Il nous faut refuser le déterminisme historique qui dit qu’il n’y avait qu’une voie à une situation révolutionnaire aussi complexe que celle-ci: le temps de la révolution fourmille d’embranchements, de chemins, de choix.La révolution n’est pas un phénomène naturel commandé par des lois physiques, elle se déploie sous l’effet de facteurs sociaux, de circonstances historiques qui jouent un rôle déterminant.... mais pas le seul, car les acteurs/trices de l’histoire individus et organisations sont des sujets pensants dont les actions ont également un effet sur le cours des processus

Revenir aux faits, à la réalité du processus révolutionnaire, c’est redonner la parole aux millions de Russes, ouvrierEs, soldats, paysans, et nationalités qui se sont soulevés pour changer le monde

La révolution russe a été un processus révolutionnaire de longue durée qui commence à la fin du 19° siècle ( famine de 1892, attentats populistes), puis en 1905, en tout cas bien avant Février 1917, et ne se termine pas en Octobre, mais à la fin de la guerre civile en 1921, au moment de la prise du parti par Staline en 1922, de la défaite de la Révolution Allemande en 1923, ou de la disparition de toute opposition à la fin des années 20.

Elle met en mouvement l’immense majorité de la population , le peuple contre les bourgeois, contre la guerre, l’absolutisme tsariste, pour que sa disparition s’accompagne de la disparition de l’héritage de l’autocratie, et donc d’un changement de société: les ouvriers pour la journée de 8 heures et le contrôle des entreprises, les paysans pour la terre, les nationalités pour leur liberté.

C’est une révolution politique et sociale par les masses qui s’emparent de leur destin et balayent les obstacles pour satisfaire leurs besoins.

La remontée des luttes entre 1912 et 1914 (5 jours de grève générale à Petrograd avec batailles de rues en juillet 14) est bloquée un an seulement par l’entrée en guerre. L’écroulement du tsarisme en 5 jours en février, c’est l’écroulement de ce qui restait de l’état féodal: ses forces répressives.

Il était incapable d’armer ses soldats, de les soigner, de nourrir la population et même de permettre aux capitalistes de faire fonctionner leurs entreprises. La manifestation des ouvrières, que ne voulaient pas les organisations socialistes, n’est pas bloquée par les cosaques, considérés comme les troupes les plus sûres du régime. Puis le régiment qui répond à l’ordre de tirer sur les manifestants se mutine entraînant toute la garnison.

Cette désintégration de l’état «ceux d’en haut qui ne peuvent plus gouverner comme avant» est incontournable pour que le processus révolutionnaire puisse penser vaincre. Et nous devons réfléchir à ce qu’il faut faire pour y arriver, sachant que les états capitalistes européens sont beaucoup plus structurés, forts que l’état tsariste et en outre interconnectés entre eux, au niveau régional, comme en Europe et aussi au niveau international.

Le processus qui conduit de février à la prise du pouvoir d’octobre voit se confronter deux conceptions de la révolution en cours.

Celle de forces bourgeoises qui veulent arrimer la Russie à l’Europe capitaliste, et pour cela veulent arrêter le processus en cours pour continuer la guerre.

Celle des masses qui veulent arrêter la guerre pour satisfaire leurs besoins. Elles n’ont pas confiance dans ces bourgeois qui ne les ont pas soutenues quand elles ont voulu en 1905 une révolution sociale. Elles s’organisent dans l’unité de toutes les organisations socialistes (Bolcheviks, Mencheviks, Socialistes Révolutionnaires) dans les soviets, les comités d’usine, les milices populaires, les gardes rouges, les comités paysans, les comités de soldats. Dans un premier temps c’est pour contrôler le gouvernement provisoire de Kerensky.

Deux événements vont briser cet espoir.

D’une part la répression par le gouvernement provisoire contre les mobilisations de juillet des parties les plus radicales pour «Tout le pouvoir aux soviets», les arrestations des bolcheviks par centaines: il n’est plus possible de penser qu’il va être possible de pousser le gouvernement à satisfaire les exigences populaires.

D’autre part le coup de force de Kornilov, militaire de l’appareil tsariste qui veut de retour à l’ordre. Les forces qu’il met en branle sont insuffisantes et il échoue lamentablement, mais il devient clair que si le pouvoir n’est pas entre les mains des masses, l’autre danger est le retour au régime précédent, une véritable contre révolution.

Le bilan tiré de ces quelques semaines est de plus en plus majoritaire: il faut que les soviets prennent le pouvoir. Les bolcheviks, identifiées à cette exigence, force restée totalement indépendante des bourgeois démocrates, deviennent majoritaires dans les villes, et nombre de structures des organisations de masse. Si la prise du pouvoir par les bolcheviks est pour la masse des russes une continuation de Février, c’est parce ce parti était la seule force à soutenir les mouvements plébéiens de fond dans la société, à s’impliquer dans la contestation de toutes les formes du pouvoir, et donne un débouché politique:il offre une réponse aux courants fondamentaux de la révolution

Pour nous aujourd’hui deux leçons me semblent toujours d’actualité, dans des formes différentes.

D’une part la nécessité d’unifier la majorité de la population dans une action pour construire elle-même des instruments pour diriger la société, comme les soviets en Russie: la révolution ne gagne que lorsqu’elle répond aux besoins vécus par la majorité.

D’autre part la nécessaire destruction du centre de pouvoir capitaliste, qui aujourd’hui est plus étendu que ce qui restait du «pouvoir» dans le palais d’hiver défendu par 300 soldats! Il n’y a pas de pouvoir populaire de classe possible sans destruction complète de ce pouvoir, à tous les niveaux, dans toute la société, ce qui implique évidemment un rapport de force majoritaire.

Pour tout projet émancipateur, pour donner une intelligibilité au 20ème siècle, il est nécessaire

de comprendre comment la dégénérescence bureaucratique stalinienne l’a finalement emporté, même si la victoire de la Guerre civile n’est pas pas basée sur la coercition:c’est d’abord une victoire sociale contre les blancs, qui en plus de la répression remettent en place régime d’oppression antérieur.

Bien sur le communisme de guerre mis en place en urgence dans la guerre civile, l’intervention des troupes européennes contre la révolution, l’échec de la révolution allemande, le niveau de développement du pays ruiné et dévasté par 7 années de guerre ont joué un rôle majeur.

Mais tout processus révolutionnaire est soumis au risque de bureaucratisation.

La bureaucratisation se produit par en haut, lorsque ceux qui ont le pouvoir préfèrent pour aller vite, dans l’urgence et l’improvisation, par efficacité décider seuls,ne faire confiance qu’en leurs forces.

Elle se produit aussi par en bas, lorsque les nouveaux responsables désignés par le parti tiennent à leur poste plus qu’à la révolution, et donc soutiennent ceux qui les ont nommés et leur ont donné cette responsabilité. Cette force conservatrice est incontournable, inhérente à tout processus d’organisation , encore renforcée au niveau de l’état. Pour ne donner qu’un chiffre, il restait à la fin des années 20 seulement 8000 vieux bolchéviks dans un parti des presqu’un million de membres et un état de 7 millions de responsables à tous les niveaux.

Il s’agit pour tout projet révolutionnaire de prendre en compte ce risque, fondamentalement du à la spécialisation, à coupure intellectuels/manuels, et d’agir pour en limiter au maximum les effets, notamment par la révocabilité.

Quelques points de débat en conclusion pour tout projet émancipateur:

• refusons l’idée qu’un parti puisse représenter une classe. Les classes sociales sont hétérogènes: il est essentiel d’accepter la multiplicité des partis socialistes;

• acceptons l’idée que le socialisme n’est pas une simple administration des choses, il y a dans toute société, de transition au socialisme, même une société socialiste, des débats, des intérêts différents. Il faut donc en permanence mettre au centre du fonctionnement la démocratie la plus large, et donc le débat libre et absolu;

• moins le pouvoir est concentré en quelques mains, plus cette démocratie peut être vivante , il est donc nécessaire de limiter la centralisation au strict minimum, en laissant aux organismes de bases, aux organismes locaux le maximum de pouvoir.

Pour conclure quelques mots de Daniel Bensaid

«Rien ne peut faire que ce qui, en dix jours, a ébranlé le monde soit à jamais effacé. La promesse d’humanité, d’universalité, d’émancipation qui s’est fait jour, au lendemain du premier grand désastre du siècle, dans le feu éphémère de l’événement, est “trop mêlée aux intérêts de l’humanité” pour qu’elle puisse s’oublier. “Commissaire des morts” comme l’écrit encore Mikhail Guefter, responsables d’un héritage que le conformisme menace, nous avons la charge de susciter les circonstances ou elle pourra être “remise en mémoire”»

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 14 Δεκεμβρίου 2017 15:17
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.