Τρίτη, 08 Δεκεμβρίου 2020 23:43

ΕΧΟΥΜΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ; Σχόλιο του Δημοσθένη Παπαδάτου.

ΕΧΟΥΜΕ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;

σχόλιο του Δημοσθένη Παπαδάτου

Διαβάζω τη σημερινή ανακοίνωση της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου: "Η συμπεριφορά της ελληνικής αστυνομίας είναι ευθέως προσβλητική για το πολίτευμά μας [...] δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από οποιοδήποτε αυταρχικό καθεστώς".

Ακριβώς περί αυτού πρόκειται. Πώς να το λέμε, όμως, το καθεστώς αυτό; Από πόσα έκτακτα στοιχεία και μετά, μπορούμε να μιλάμε ακόμα για φιλελεύθερη αστική δημοκρατία; Με πιο "συνταγματικούς" όρους: ακόμα κι αν τα φιλελεύθερα αστικά Συντάγματα προβλέπουν τη συνθήκη της αναστολής τους, η αναστολή αυτή παύει άραγε να υφίσταται σήμερα απλά επειδή προβλέπεται;

Τον περασμένο Οκτώβριο, το αμερικανικό Freedom House έκανε μια έρευνα για τη δημοκρατία στον καιρό των λοκντάουν. Μίλησε με 398 δημοσιογράφους, εργαζόμενους στην "κοινωνία των πολιτών", ακτιβιστές και άλλους ειδικούς, σε 192 χώρες [η έρευνα εδώ: https://freedomhouse.org/.../2020/democracy-under-lockdown]. Τους ζήτησε να αποτιμήσουν τις επιπτώσεις της διαχείρισης της πανδημίας στα εξής επίπεδα:

* αξιόπιστες εκλογές

* διακοπή της λειτουργίας της νομοθετικής εξουσίας

* περιορισμός των ΜΜΕ

* περιορισμός των διαδηλώσεων

* κράτηση ή σύλληψη

* αστυνομική βία

* διαφάνεια (στη διαχείριση της πανδημίας)

* προστασία ευάλωτων ομάδων

Κατά τη γνώμη μου, οι πτυχές αυτές είναι οι απολύτως στοιχειώδεις για να μιλάμε για πολιτικό φιλελευθερισμό και αστική φιλελεύθερη δημοκρατία -- όχι για δημοκρατία γενικά. Με γυμνό μάτι, λείπουν ένα σωρό κοινωνικά δικαιώματα (που τυπικά κατοχυρώνουν ορισμένα Συντάγματα), πτυχές που αφορούν τη σχέση δικαστικής εξουσίας-πολίτη, διαστάσεις που αφορούν την ιδιοκτησία και το κοινωνικό φύλο. Κι όμως, η έρευνα δεν είναι άχρηστη. Κάθε άλλο: μας λέει ότι πιο κάτω κι απ' αυτά τα στοιχειώδη, είναι ζήτημα αν ακόμα μπορούμε να μιλάμε για δημοκρατία.

Το Freedom House αθροιζει την Ελλάδα -όπως πολλές ευρωπαϊκές χώρες-- μεταξύ των 80 χωρών όπου οι δείκτες αυτοί έχουν επιδεινωθεί μέσα στην πανδημία. Η χώρα έχει εκτός ορίων αστυνομική βία, δικαστικά ανεξέλεγκτη αστυνομία, συστηματική υποκατάσταση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας από την εκτελεστική εξουσία (κυβέρνηση-αστυνομία), αποδεδειγμένη κυβερνητική χειραγώγηση των ΜΜΕ, πανθολογούμενη έλλειψη διαφάνειας στη διαχείριση της πανδημίας, έκθεση ευάλωτων ομάδων σε κίνδυνο (φυλακισμένοι και πρόσφυγες είναι οι πιο προφανείς), γενίκευση της κράτησης αιτούντων, καταχρηστικές συλλήψεις, περιορισμό (με νόμο) ή απαγόρευση (με έκτακτες ΠΝΠ) διαδηλώσεων.

Η Ελλάδα έχει, βεβαίως, ελεύθερες εκλογές, ασφαλή κοινοβουλευτική διαδικασία, ελεύθερη λειτουργία Τύπου και αντιπολιτευόμενων κομμάτων, συλλήψεις σε μικρό ποσοστό του πληθυσμού, διαδηλώσεις περιοριζόμενες για υγεινομικους λόγους, καθημερινή ενημέρωση από τον ΕΟΔΥ.

Η Ελλάδα δεν είναι δικτατορία: ο στρατός παραμένει στους στρατώνες, τα τανκς στα στατόπεδα, τα ξερονήσια αδειανά. Αλλά, ακόμα και με όρους τυπικού φιλελευθερισμού --ακόμα, δηλαδή, και με βάση τους δείκτες του συστημικού Freedom House--, φιλελεύθερη δημοκρατία εύκολα δεν τη λες. Πόσο μάλλον δημοκρατία χωρίς δεύτερη σκέψη -- αν τουλάχιστον συμμερίζεσαι κάπως πιο αυστηρούς ορισμούς γι' αυτά.

Υπάρχουν ελευθερίες που για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού είναι πουκάμισα αδειανά: εκατομμύρια άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται για το συνεταιρίζεσθαι, δεν αρθρογραφούν ούτε εμφανίζονται στα κανάλια, δεν ψηφίζουν ή δεν ελπίζουν στις εκλογές. Οι άνθρωποι αυτοί δεν συγκινούνται για την κατάσταση του πολιτικού φιλελευθερισμού στη χώρα. Και την ίδια στιγμή, είναι μάλλον αυτοί που υφίστανται πιο επώδυνα την έκλειψή του -- ή την έκλειψη των προϋποθέσεών του.

Ελευθερίες υπάρχουν και νοείται να ασκούνται σε ένα πλαίσιο ασφάλειας κοινωνικών δικαιωμάτων: ο άστεγος δεν γράφει άρθρα, ο άνεργος δεν γράφεται σε συνδικάτα, η γυναίκα που κακοποιείται στο σπίτι δεν έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στις διαδηλώσεις, ο φόβος της ανεργίας στα ΜΜΕ ευνοεί την ακραία χειραγώγησή τους. Τώρα που οι κρατικοί μηχανισμοί αναλαμβάνουν συστηματικά λειτουργίες των ναζιστών, όσες και όσοι είμαστε στην Αριστερά, νομίζω χρειάζεται να τα βλέπουμε μαζί.

 https://www.facebook.com/

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 08 Δεκεμβρίου 2020 23:48

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.