Αντιπολεμικά (2) - ψέματα, αλήθειες και ερωτήματα

Γράφει ο Θ. Μαράκης

Για γέλια και για κλάματα

Ο Υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ έκανε την απίστευτη  και για γέλια δήλωση: 

“Εγώ και ο Πρόεδρος Τραμπ γνωρίζουμε πότε θα τελειώσει ο πόλεμος αλλά δεν το ανακοινώνουμε”!!! Ο λόγος προφανής για να μη χάσουν το σασπένς της ταινίας οι θεατές, θέλει η αγωνία μας να παραταθεί μέχρι το απρόβλεπτο τέλος!! Μάλλον τάχουνε λίγο χαμένα, φαίνεται ότι τα πράγματα δεν είναι όπως τα περίμεναν!!! Και αυτό τους κάνει πιο επικίνδυνους, με τα μέσα που διαθέτουν.

Η άποψη των επιτελών του κεφαλαίου για την περίοδο

Αλίευσα στον “Οικονομικό Ταχυδρόμο” άρθρο γνώμης του γνωστού τραπεζίτη Σάλλα και με εντυπωσίασε, ο καθαρός τρόπος με τον οποίο οι επιτελείς του κεφαλαίου βλέπουν την κατάσταση. Και έκρινα σκόπιμο να αντιγράψω και να αναδημοσιεύσω τα βασικά του σημεία υπογραμμίζοντας τα πιο, κατά τη γνώμη μου σημαντικά.  

“Η παγκόσμια ισορροπία που γνωρίσαμε τα τελευταία εβδομήντα χρόνια κλονίζεται και οι βεβαιότητες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκαν η ευρωπαϊκή ευημερία και η διεθνής σταθερότητα υποχωρούν. Οι μεγάλες δυνάμεις κινούνται πλέον με ωμή γεωπολιτική λογική, επαναχαράσσουν σφαίρες επιρροής και επαναφέρουν τη δύναμη ως βασικό εργαλείο πολιτικής.

Η γεωπολιτική αστάθεια δεν είναι παροδικό φαινόμενο αλλά ουσιαστική μεταβολή του διεθνούς συστήματος, ενώ οι διεθνείς θεσμοί που λειτούργησαν ως μηχανισμοί εξισορρόπησης εμφανίζονται ανήμποροι να επιβάλουν κανόνες. Σε αυτό το νέο περιβάλλον η Ευρώπη οφείλει να αποφασίσει αν θα παραμείνει παρατηρητής ή αν θα εξελιχθεί σε αυτόνομο γεωπολιτικό πόλο. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών βρίσκεται αντιμέτωπος με κρίση κύρους και αποτελεσματικότητας, καθώς το Συμβούλιο Ασφαλείας αδυνατεί να επιβάλει λύσεις λόγω αμερικανικών παρεμβάσεων σε μεγάλες συγκρούσεις και τα βέτο των ισχυρών παγώνουν κρίσιμες αποφάσεις.” Παρέμβαση: Ο ΟΗΕ τη ζημιά την σέρνει από την ίδρυση του σχεδόν!!

“Παράλληλα η συνοχή του ΝΑΤΟ δοκιμάζεται, διότι η Συμμαχία, που βασίστηκε σε κοινή στρατηγική αντίληψη να υπάρχει αμερικανική εγγύηση ασφαλείας και αντίστοιχα η Ευρώπη να στηρίζει τον διεθνή ρόλο του δολαρίου και της πολιτικής ηγεμονίας των ΗΠΑ, ανατρέπεται από την πολιτική του προέδρου Τραμπ.

Η πιθανή αποδυνάμωση της διατλαντικής συνοχής θα μεταβάλει δραστικά τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ευρώπη, αυξάνοντας την αίσθηση έκθεσης σε κράτη της ανατολικής πτέρυγας και οδηγώντας σε υψηλότερους αμυντικούς προϋπολογισμούς που θα περιορίσουν κοινωνικές και αναπτυξιακές δαπάνες. Από την άλλη, μια ουσιαστική αντίδραση της Ευρώπης θα οδηγήσει μαθηματικά σε κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας, με συνέπειες για την παγκόσμια αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση….. Ωστόσο οι εσωτερικές ανισορροπίες παραμένουν έντονες, αφού διαφορετικά παραγωγικά μοντέλα, άνισες δημοσιονομικές δυνατότητες και αποκλίνουσες ενεργειακές ανάγκες δυσκολεύουν τη λήψη κοινών αποφάσεων και ενισχύουν τις εθνικές περιχαρακώσεις. Επιπρόσθετα, επιβαρύνει την κατάσταση η ενθάρρυνση ορισμένων χωρών από τις ΗΠΑ για ενίσχυση και υποστήριξη των αντιθέσεων που εκφράζουν ορισμένες χώρες εντός της ΕΕ.”

Βέβαια δεν τα λέει όλα, έχει ξεχάσει το βασικό ότι ο καπιταλισμός  τον οποίο υπηρετεί βρίσκεται σε πορεία αποσύνθεσης, κάτι που ασφαλώς δεν πρόκειται να παραδεχθεί. Πάντως οι αστοί γνωρίζουν , έχουν υψηλό επίπεδο συνείδησης, η εργατική τάξη βιώνει την κατάσταση, είναι πλέον καιρός να μπει στο δρόμο της πάλης για την ανατροπή.

Ο πόλεμος σε κάποιους δίνει κέρδη

“Η γεωπολιτική αστάθεια και η συμπεριφορά των μεγάλων δυνάμεων προκαλούν και σοβαρές οικονομικές διαταραχές, επειδή οι κυρώσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι, οι ενεργειακές αναταράξεις και οι νομισματικές συγκρούσεις αυξάνουν την αστάθεια στις αγορές. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ευκαιρίες κερδοφορίας για λίγους που διαθέτουν πρόσβαση σε δίκτυα, ενέργεια και τεχνολογική υπεροχή, ενώ ταυτόχρονα διαβρώνει τα εισοδήματα των πολιτών, αυξάνει το κόστος ζωής και διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες σε όλες τις χώρες.

Η αβεβαιότητα λειτουργεί ως μηχανισμός αναδιανομής υπέρ των ισχυρών και εις βάρος της κοινωνικής συνοχής.”

Τα παραπάνω είναι γραπτά αστών κονδυλοφόρων, γενικόλογα που αποφεύγουν να πουν τα πράγματα με το όνομά τους και το βασικό αποσιωπούν ότι ζούμε σε μια ταξική κοινωνία, όπου το κόστος των ανταγωνισμών και των πολέμων το πληρώνουν οι λαοί. Αλλά εκτιμούν ότι η αναδιανομή και οι κοινωνικές ανισότητες είναι : “εις βάρος της κοινωνικής συνοχής”. Όπου το τελευταίο ερμηνεύεται ως όξυνση της ταξικής πάλης!

Και η πρόβλεψη για την καπιταλιστική οικονομία

“Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή δεν είναι μία ακόμη περιφερειακή ανάφλεξη που θα εκτονωθεί μερικώς και θα ξεχαστεί. Είναι μια δοκιμασία αντοχής για τη διεθνή αρχιτεκτονική ασφαλείας και ταυτόχρονα ένας πολλαπλασιαστής οικονομικού κινδύνου για την Ευρώπη. Σε έναν κόσμο όπου περίπου το 20% της παγκόσμιας ροής πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ και σημαντικό μέρος του LNG περνά από θαλάσσιες ζώνες υψηλού κινδύνου, η γεωπολιτική μεταφράζεται ακαριαία σε τιμές, επιτόκια και δημόσιο χρέος.

Αν η τιμή του Brent σταθεροποιηθεί σε υψηλότερα επίπεδα για έξι μήνες, η παγκόσμια ανάπτυξη μπορεί να περιοριστεί ή να μειωθεί κατά μισή μονάδα τουλάχιστον. Κάθε αύξηση 10 δολαρίων στο βαρέλι πετρελαίου μειώνει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 0,2 μονάδες. Για την ευρωζώνη, που ήδη κινείται γύρω από το 1%, αυτό θα ισοδυναμούσε με οριακή στασιμότητα.

Η Ευρώπη παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας και εκτεθειμένη σε διαταραχές εφοδιασμού. Το 2022, όταν οι τιμές φυσικού αερίου ξεπέρασαν τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ο πληθωρισμός άγγιξε σχεδόν το 10%. Ένα νέο, μικρότερο αλλά επίμονο σοκ θα αρκούσε για να κρατήσει τον πληθωρισμό πάνω από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για πολύ περισσότερο από όσο αντέχει πολιτικά η ήπειρος. Οι δημοσιονομικές συνέπειες είναι εξίσου σοβαρές. Το δημόσιο χρέος της ευρωζώνης κινείται κοντά στο 90% του ΑΕΠ, ενώ σε ορισμένες χώρες υπερβαίνει το 140%.

Με επιτόκια υψηλότερα κατά δύο ή τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, κάθε νέα έκδοση χρέους είναι ακριβότερη. Αν οι αμυντικές δαπάνες αυξηθούν κατά μισή ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ λόγω γεωπολιτικής πίεσης, το πρόσθετο κόστος τόκων σε ορίζοντα πενταετίας θα είναι πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Η συζήτηση επίσης για 2% του ΑΕΠ στο ΝΑΤΟ έχει ήδη ξεπεραστεί από την πραγματικότητα. Η τάση κινείται προς το 3%, χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρη στρατηγική απόσβεσης αυτού του κόστους.”

Αν τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυσιπλοΐα αυξηθούν κατά 30% ή 40%, το κόστος μεταφοράς θα επιβαρύνει άμεσα τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Σε μια περίοδο που η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα ήδη δοκιμάζεται λόγω των επιδοτήσεων των ΗΠΑ στη βιομηχανία τους, σε συνδυασμό με το φθηνότερο ενεργειακό τους κόστος, η πίεση στην Ευρώπη θα ενταθεί. Το συμπέρασμα είναι αυστηρό και αναπόφευκτο.

Η μεγαλύτερη απειλή για τη Δύση δεν είναι μόνο η στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Είναι η σταδιακή διάβρωση της θεσμικής και οικονομικής της βάσης από τις ΗΠΑ. Αν ο ΟΗΕ αποδυναμωθεί περαιτέρω και αν η συνοχή του ΝΑΤΟ εξαρτάται αποκλειστικά από την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ, τότε η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει παθητικός αποδέκτης εξελίξεων. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα δεν είναι παροδική. Είναι το νέο κανονικό.

Γνωστά τα κακά νέα τόσο για την παγκόσμια οικονομία, αλλά ιδιαιτέρως για τη Ευρώπη και αυτή η προοπτική κάνει το sucsess story της κυβέρνησης για συνεχή ανάπτυξη εξαιρετικά αβέβαιο και Αίολο. Ωστόσο είναι ένα ακόμη μήνυμα για την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα ότι χρειάζεται να ετοιμαστούν για σκληρούς αγώνες αν δεν θέλουν να πέσουν στην εξαθλίωση ή στον παουπερισμό, όπως έλεγε ο Μαρξ. Να μπουν στα συνδικάτα και να εκλέξουν ηγεσίες ικανές να οδηγήσουν σε επιτυχίες τους αγώνες. Και το πιο σημαντικό να χτίσουν Μαζικά Επαναστατικά Κόμματα πάνω στη βάση των ιδεών Μαρξ – Λένιν – Τρότσκι.