Η “Σοσιαλιστική” Οικοδόμηση του 20ου αιώνα (4).
Το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ (πριν 70 χρόνια), η σταλινική αποσταλινοποίηση - γράφει ο Θοδωρής Μαράκης
Η προσωπολατρία ήταν συνέπεια… και είχε συνέπειες
Τι δεν είπε ο Χρουστσόφ στην εισήγηση
Αντί προλόγου
Ο Τρότσκι το 1936 έγραφε:
“Όσο η παραγωγικότητα της εργασίας στην ΕΣΣΔ είναι αρκετά φορές κατώτερη από αυτή των αναπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών, όσο ο λαός δεν έχει απαλλαχθεί από στέρηση , όσο η σκληρή πάλη συνεχίζει να διεξάγεται για του όρους της κατανάλωσης, όσο η ατομιστική γραφειοκρατία μπορεί ατιμώρητα να γρατζουνίζει τις χορδές των κοινωνικών ανταγωνισμών, τόσο ο κίδυνος της καπιταλιστικής παλινόρθωσης θα διατηρεί όλη του την ισχύ”.
Η μάχη του Λένιν ενάντια στη γραφειοκρατία
Η χρουτσοφική άποψη της προσωπολατρίας είναι μια εξήγηση λειψή και ύπουλη που προσπαθεί να μεταθέσει τις ευθύνες από το καθεστώς του γραφειοκρατικού βοναπαρτισμού στα κακά ένστικτα ενός ανθρώπου. Εξηγεί τα εγκλήματα του Στάλιν με την ψυχοπαθολογία και όχι με την κοινωνιολογία. Μέσα σε ποιες κοινωνικές συνθήκες φούντωσε και γιγάντωσε το φαινόμενο της προσωπολατρίας!! Συγκάλυψη και μπάζωμα!!
Η ομάδα των προνομιούχων γραφειοκρατών γύρω από το Χρουστσόφ στην εισήγησή της, όπως ήδη γνωρίζει ο αναγνώστης, από τα εκτεταμένα αποσπάσματα της εισήγησης δεν έκανε ούτε κατά το ελάχιστο αναφορά στο καρκίνωμα της γραφειοκρατίας που εγκαθιδρύθηκε με τις ευλογίες του Στάλιν, στο σώμα του πρώτου Εργατικού Κράτους και της 3ης Διεθνούς του Λένιν – Τρότσκι. Για τις πολιτικές απόψεις του Στάλιν, που συνιστούν πλήρη αναθεώρηση του Μαρξισμού – Λενινισμού, διασύροντας το σοσιαλισμό στα μάτια των εργατών στη Δύση. Υπάρχει μόνο επιλεκτική αναφορά μόνο και μόνο για να αποδώσει την ψυχοπαθολογία του Στάλιν.
Ούτε μια αναφορά στην τελευταία μάχη του Λένιν ενάντια στην ανερχόμενη γραφειοκρατία, γεγονός που συναντάμε με κραυγαλέο τρόπο τόσο στη Πανελλαδική Συνδιάσκεψη, όσο και στο 18ο Συνέδριο του ΚΚΕ, όπου προσπάθησε να εξηγήσει τις αιτίες της “ανατροπής”, της κατάρρευσης, του (αν)ύπαρκτου σοσιαλισμού!!
Και λίγα λόγια για να πάρουμε μια πρώτη ιδέα για το βασικό χαρακτηριστικό της γραφειοκρατίας.Η γραφειοκρατία σαν κοινωνικό στρώμα, κυριαρχεί στο κόμμα, τον κρατικό μηχανισμό, την διεύθυνση των εργοστασίων και των επιχειρήσεων, την διοίκηση των Σοβιέτ κλπ. Δεν πρόκειται για ένα ομοιογενές στρώμα, έχει διαστρωματώσεις, υψηλόβαθμα και χαμηλόβαθμα στελέχη, με ανάλογες διαφορές στους μισθούς και τα προνόμια.
«Δεν υπάρχει δυνατότητα να υπολογίσει κανείς το μερίδιο του εθνικού εισοδήματος που οικειοποιείται η γραφειοκρατία. Κι αυτό δεν γίνεται μονάχα επειδή η γραφειοκρατία κρύβει προσεχτικά ακόμη και τα νόμιμα εισοδήματα της. Δεν γίνεται μονάχα επειδή στεκόμενη στα όρια ακριβώς της παρανομίας και συχνά πηδάει πάνω απ’ αυτά τα όρια, κάνει μια πλατιά χρήση απρόοπτωνεισοδημάτων», (Προδομένη επανάσταση, σελ 119 εκδ “Αλλαγή)
Και παρακάτω ο Τρότσκι μας εξηγεί ότι τα προνόμια της γραφειοκρατίας δεν σταματάνε μόνο στα νόμιμα και παράνομα εισοδήματα της:
«Αν μετρήσεις όχι μόνο τους μισθούς και όλες τις μορφές υπηρεσιών σε είδος, και κάθε τύπου ημιπαράνομης συμπληρωματικής εισοδήματος, αλλά προσθέσεις και το μερίδιο της γραφειοκρατίας και της σοβιετικής αριστοκρατίας στα θέατρα, στα αναπαυτήρια, τα νοσοκομεία, στα θεραπευτήρια, στα καλοκαιρινά θέρετρα, στα μουσεία, στις λέσχες, στα αθλητικά ιδρύματα, κλπ., κλπ., θα ήταν πιθανότατο αναγκαίο να συμπεράνεις ότι το 15%, ή ας πούμε, το 20% του πληθυσμού απολαμβάνει όχι λιγότερο πλούτο απ’ αυτόν που απολαμβάνει το υπόλοιπο 80 με 85%», (όπ.π., σελ 120).
Αυτά δεν έχουν καμία σχέση με τις αρχές μιας υγιούς δικτατορίας του προλεταριάτου (Εργατικής Δημοκρατίας), όπως ο Λένιν προσδιόρισε στο «Κράτος και Επανάσταση» στη βάση της εμπειρίας της «Παρισινής Κομμούνας», όπου:
« 1) Εκλογή και ανακλητότητα σε όλα τα αξιώματα 2) Αμοιβή των αξιωματούχων στο ύψος εκείνης ενός ειδικευμένου εργάτη 3) Άμεση μετάβαση σ’ ένα καθεστώς όπου όλοι θα εκπληρώνουν τις λειτουργίες του ελέγχου και της εποπτείας, έτσι που όλοι θα μπορούν για μια περίοδο να γίνουν «γραφειοκράτες» και επομένως κανείς δεν θα μπορεί να γίνει γραφειοκράτης»,(σελ 131, Σύγχρονη Εποχή).
Η γραφειοκρατία και η δυνατότητα της καπιταλιστικής παλινόρθωσης υπάρχουν από τα πρώτα χρόνια της νικηφόρας προλεταριακής επανάστασης. Η βασική αιτία όπως εξηγούσε ο Λένιν και οι σύντροφοι του, ήταν η απομόνωση της επανάστασης σε μια καθυστερημένη χώρα:
«Όταν κάποτε αρχίζαμε τη διεθνή επανάσταση, […]. Για μας ήταν ξεκάθαρο πώς, χωρίς την υποστήριξη της διεθνούς παγκόσμιας επανάστασης, η νίκη της προλεταριακής επανάστασης είναι αδύνατη. Ακόμη πριν την επανάσταση, καθώς και ύστερα απ’ αυτή, νομίζαμε: είτε τώρα αμέσως, είτε τουλάχιστον πολύ σύντομα, θα αρχίσει η επανάσταση στις υπόλοιπες χώρες πού είναι από καπιταλιστική άποψη πιο ανεπτυγμένες, είτε, σε αντίθετη περίπτωση, θα χαθούμε. Παρ’ όλο που το καταλαβαίναμε, κάναμε το πάν για να διατηρήσουμε κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες και με οποιεσδήποτε θυσίες, το σοβιετικό σύστημα, γιατί ξέραμε πως δουλεύουμε όχι μόνο για τον εαυτό μας, αλλά και για τη διεθνή επανάσταση»,(Λένιν, «Άπαντα»,τόμ 44, σελ 36 εκδ “Σύγχρονη Εποχή υπογρ δική μας)
Αυτή η άποψη του Λένιν αποτελεί την καλύτερη απάντηση στην Σταλινική άποψη των θέσεων για την δυνατότητα οικοδόμησης του Σοσιαλισμού σε μία μόνη χώρα!Τον Οχτώβρη του 1921, 4η χρονιά μετά την κατάληψη της εξουσίας ο Λένιν θέτει ανοιχτά το ερώτημα: «Ποιος θα νικήσει-ο καπιταλιστής ή ηΣοβιετική εξουσία;». (οπ π Τ. 44 σελ 160 υπογρ δική μας )
Ο Λένιν καλούσε τους κομμουνιστές σε πάλη ενάντια σε τρεις (3) βασικούς εχθρούς:
«Πρώτος εχθρός –η κομμουνιστική υπεροψία. Δεύτερος –η αγραμματοσύνη και τρίτος –η δωροδοκία», (όπ.π., σελ 173).
Κατήγγειλε ανοιχτά ότι:
«Οι ξένοι ήδη τώρα με δωροδοκίες εξαγοράζουν τους γραφειοκράτες αξιωματούχους μας και “εξάγουν τα υπολείμματα της Ρωσίας” . Και θα τα εξάγουν», (όπ.π., σελ 428).
Συμβουλεύει:
«Ούτε ίχνος εμπιστοσύνης, ούτε στα διατάγματα, ούτε στα ιδρύματα. Μονάχα να γίνεται έλεγχος στην πρακτική και να δίνεται αυστηρό μάθημα για γραφειοκρατία».
Ζητά να παρθούν μέτρα:
«Λόγω του αίσχους της γραφειοκρατίας σχετικά με τη συναλλαγή (την τάδε) για την αγορά τροφίμων με σοβιετικά ρούβλια να δοθεί διαταγή στην Κρατική Πολιτική Διεύθυνση (χρειάζεται να τους φοβερίσουμε!) να αναζητήσει τα ένοχα για τη γραφειοκρατία πρόσωπα και να φυλακίσουν για 6 ώρες αυτούς που δουλεύουν στο οικονομικό όργανο του κυβερνείου της Μόσχας και για 36 ώρες αυτούς πουδουλεύουν στοΛαϊκό Επιτροπάτο Εξωτερικού Εμπορίου…», (όπ.π., σελ 429)
Σε γράμμα του: « ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΓΚ .Γ. ΣΟΚΟΛΝΙΚΟΦ», επισημαίνει με αγωνία τον κίνδυνο που εκπροσωπεί η γραφειοκρατία:
«[…] Όλη η δουλειά όλων των οικονομικών οργάνων μας υποφέρει πιο πολύ από τη γραφειοκρατία. Οι κομμουνιστές έγιναν γραφειοκράτες. Αν υπάρχει κάτι που θα μας καταστρέψει είναι αυτό», (οπ π τόμ. 54, σελ 180, η υπογρ είναι δική μας).
Ωστόσο έχει την απάντηση για την αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας: «Οι σοβιετικοί νόμοι είναι πολύ καλοί, γιατί δίνουν σε όλους τη δυνατότητα να καταπολεμήσουν τη γραφειοκρατία […], δυνατότητα που κανένα καπιταλιστικό κράτος δεν δίνει στον εργάτη και τον αγρότη […]. Τι εμποδίζει την πάλη ενάντια σ΄ αυτό το φαινόμενο; Οι νόμοι μας; Η προπαγάνδα μας; Αντίθετα! Νόμους έχουμε όσους θέλετε! Γιατί λοιπόν δεν σημειώνουμε προόδους σ’ αυτή την πάλη; Διότι δεν είναι δυνατό η πάλη αυτή να γίνεται μόνο με την προπαγάνδα, μπορεί όμως να ολοκληρωθεί μόνο με τη βοήθεια της λαϊκής μάζας. Στη χώρα μας οι κομμουνιστές, τουλάχιστο οι μισοί, δεν ξέρουν να παλεύουν, αφήνουμε πια εκείνους που μπαίνουν εμπόδιο στην πάλη» ( οπ π τόμ.44, σελ 171, η υπογρ είναι δική μας)
Ο Λένιν προτείνει την εκκαθάριση του κόμματος από τους γραφειοκράτες
Εδώ ο Λένιν θίγει δύο σημαντικά ζητήματα, πρώτο τον αποφασιστικό ρόλο « της λαϊκής μάζας» στη καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και δεύτερο την όχι καλή κατάσταση που επικρατεί στο κόμμα. Την ανάγκη να στηριχτεί η σοβιετική εξουσία και η σοσιαλιστική οικοδόμηση, για να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους, που τους απειλούν στη «λαϊκή μάζα» των εργατών και των αγροτών, την συναντάμε συνεχώς τη σκέψεις και τις προτάσεις του Λένιν. Βάζει ανοιχτά το ζήτημα της εκκαθάρισης του κόμματος:
«Ελπίζω πως θα διαγράψουμε από το κόμμα μας 100 ως 200 χιλιάδες κομμουνιστές που παρεισέφρησαν στο κόμμα και που όχι μόνο δεν ξέρουν να παλεύουν ενάντια στην κωλυσιεργία και στη δωροδοκία, μα εμποδίζουν και την καταπολέμηση τους».( οπ π σελ 171)
Το μεγάλο δίδαγμα είναι η μέθοδος με την οποία πρότεινε την εκκαθάριση του κόμματος:
[…] από τα στοιχεία που έχουν, αποκοπεί από τις μάζες ( δεν μιλάμε εδώ για στοιχεία που ντροπιάζουν το κόμμα στα μάτια της μάζας).»
Η μέθοδος:
«[…]. Όταν όμως πρόκειται να κρίνουμε τους ανθρώπους και να πάρουμε θέση απέναντι στους «παρείσακτους», απέναντι σε όσους «επιτροποιήθηκαν» και «γραφειοκρατικοποιήθηκαν» είναι εξαιρετικά πολύτιμες οι υποδείξεις της εξωκομματικής προλεταριακής μάζας και σε πολλές περιπτώσεις και οι υποδείξεις της εξωκομματικής αγροτικής μάζας. Η εργαζόμενη μάζα με εξαιρετική ευαισθησία συλλαμβάνει τη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στους τίμιους και αφοσιωμένους στον κομμουνισμό και σε όσους προκαλούν αποστροφή στον άνθρωπο που κερδίζει το ψωμί του με τον ιδρώτα του προσώπου του, στον άνθρωπο που δεν έχει κανένα προνόμιο, δεν έχει « υψηλούς προστάτες».
«Είναι μεγάλη δουλειά να ξεκαθαρίζεται το κόμμα, παίρνοντας υπόψη τις υποδείξεις που κάνουν οι εξωκομματικοί εργαζόμενοι. Θα μας δόσει σοβαρά αποτελέσματα. Θα κάνει το κόμμα πρωτοπορία της τάξης πολύ πιο δυνατή από πριν, θα το κάνει πρωτοπορία πιο στενά συνδεδεμένη με την τάξη, πιο ικανή να την οδηγήσει στη νίκη μέσα από ένα σωρό δυσκολίες και κινδύνους»..
«Σαν ειδικό καθήκον για το ξεκαθάρισμα του κόμματος θα ήθελα να τονίσω επίσης και τοξεκαθάρισμα από τους πρώην μενσεβίκους».( οπ π σελ 122-123 υπογρ δική μας)
Και συνοψίζει: «Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε το Κόμμα από τους απατεώνες, από τους γραφειοκράτες, από τους μη τίμιους, από τους ασταθείς κομμουνιστές και από τους μενσεβίκους που έβαψαν την «πρόσοψη», μα έμειναν στην ψυχή μενσεβίκοι». (οπ π σελ 124 υπογρ δική μας)
Προσέξτε, ένα εξαιρετικά σημαντικό σημείο που επισημαίνει ο Λένιν για το κόμμα της επανάστασης:
«Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το κόμμα μας σήμερα, ως προς την πλειοψηφία των μελών του, δεν είναι όσο πρέπει προλεταριακό. [….] δεν είναι τόσο διαπαιδαγωγημένο πολικά, όσο χρειάζεταιγια μια πραγματική προλεταριακή καθοδήγηση σε τέτοια δύσκολη στιγμή,….».(οπ π τ45 σελ 19 υπογρ δικη μας )
Ωστόσο όπως επισημαίνει παρακάτω αυτό αναπληρώνεται:
«Αν δεν κλείνουμε τα μάτια μας μπροστά στην πραγματικότητα, πρέπει να παραδεχτούμε πως σήμερα η προλεταριακή πολιτική του κόμματος μας καθορίζεται όχι από τη σύνθεση του, αλλά από το τεράστιο, το απόλυτο κύρος του λεπτότατου εκείνουστρώματος, που μπορεί να ονομαστεί η παλιά φρουρά του Κόμματος».(οπ π σελ 20).
Ο Λένιν επισημαίνει την κατάσταση στο κρατικό μηχανισμό:«Ο κρατικός μας μηχανισμός, […], αποτελεί επιβίωση του παλιού και .έχει υποστεί τις λιγότερες κάπως σοβαρές αλλαγές. Καλλωπίστηκε μόνο λιγάκι εξωτερικά κατά τα άλλα αποτελεί τον πιο χαρακτηριστικό τύπο του παλιού κρατικού μας μηχανισμού».(οπ π τ 45 σελ 383 υπογρ δική μας )
Και παρακάτω συνεχίζει:
«Τα πράγματα στον κρατικό μας μηχανισμό είναι τόσο θλιβερά, για να μην πω αηδιαστικά, ώστε πρέπει πρώτα να σκεφτούμε στα σοβαρά με τι τρόπο θα αντιπαλέψουμε τις ελλείψεις του, χωρίς να ξεχνάμε ότι οι ελλείψεις αυτές έχουν τις ρίζες τους στο παρελθόν πού, αν και ανατράπηκε, όμως δεν εξαλείφθηκε, δεν πέρασε στο στάδιο ενός πολιτισμού πού ανήκει πια στο μακρινόπαρελθόν».(οπ π σελ 390 υπογρ δική μας)
«Πέντε τώρα χρόνια ματαιοπονούμε να καλυτερεύσουμε τον κρατικό μας μηχανισμό, μα όλα αυτά δεν ήταν παρά άσκοπες ακριβώς κινήσεις που μέσα σε πέντε χρόνια απόδειξαν πώς κάναμε μια δουλιά ακατάλληλη, άχρηστη κι’ ακόμη επιζήμια.»
«Όλες αυτές οι άσκοπες κινήσεις μας έδιναν την εντύπωση πώς δουλεύουμε, ενώ στην ουσία γεμίζαμε σαβούρα τους οργανισμούς και τα μυαλά μας».
«Πρέπει, επιτέλους, να αλλάξει η κατάσταση».(οπ π σελ 392 υπογρ δική μας)
Πρότεινε: «Πρέπει για την ανανέωση του κρατικού μας μηχανισμού να βάλλουμε οπωσδήποτε το σαν καθήκον μας: πρώτο- να μαθαίνουμε, δεύτερο- να μαθαίνουμε και τρίτο-να μαθαίνουμε, και μετά να κάνουμε έλεγχο, ώστε οι γνώσεις μας να μην μένουν γράμμα νεκρό ή φράση της μόδας…».(οπ π σελ 391 υπογρ δική μας)
Προειδοποιούσε το κόμμα για τα σχέδια της αντεπανάστασης:
«Οι πιο έξυπνοι αρχηγοί της μεγαλοαστικής τάξης σκέφτηκαν : Δεν μπορούμε να νικήσουμε αμέσως στη Ρωσία. Γι΄αυτό, το σύνθημα μας πρέπει να είναι : «Σοβιέτ χωρίς μπολσεβίκους».(τ 44 σελ53)
Για την αντιμετώπιση των σχεδίων της αντεπανάστασης πρότεινε:
«…και για να βγούμε κι εδώ νικητές, πρέπει απαραίτητα να στηριχτούμε στην τελευταία πηγή δυνάμεων. Και η τελευταία πηγή δυνάμεων είναι η μάζα των εργατών και τωναγροτών, η συνειδητότητα τους, η οργάνωση τους..». (οπ π σελ 163 υπογρ δική μας )
Συνεχίζεται:
Ο Τρότσκι και η Αριστερή Αντιπολίτευση συνεχίζουν τη μάχη του Λένιν ενάντια στη γραφειοκρατία