Τίρανα, 10 Ιουνίου 2026 [Al Jazeera]
Melissa Muller
Η Επανάσταση των Φλαμίνγκο στην Αλβανία
Οι διαμαρτυρίες εναντίον ενός επενδυτικού έργου στον τομέα των ακινήτων που συνδέεται με τον Τραμπ, οι οποίες ξεκίνησαν λόγω ανησυχιών για το περιβάλλον και την εθνική κυριαρχία, έχουν μετατραπεί σε εκτεταμένες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις. [Από το Middle East Eye]
Είναι 6 το απόγευμα της Τετάρτης, όταν μερικές εκατοντάδες Αλβανοί συγκεντρώνονται έξω από την πλατεία Σκάντερμπεγκ στο κέντρο των Τιράνων. Μερικοί διαδηλωτές εκφωνούν ομιλίες, ενώ άλλοι φτάνουν με πλακάτ και σημαίες.
Περίπου μισή ώρα αργότερα, η διαδήλωση αρχίζει να κινείται προς την κατοικία του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, στην καρδιά της αλβανικής πρωτεύουσας. Κατά μήκος της διαδρομής, μικροπωλητές προσφέρουν αλβανικές σημαίες, κασκόλ με αλβανικά μοτίβα, σφυρίχτρες και παραδοσιακά καπέλα «κελέσε».
Έξω από το γραφείο του πρωθυπουργού, το πλήθος μεγαλώνει σε χιλιάδες, εκτεινόμενο έως σχεδόν ένα χιλιόμετρο κατά μήκος της κεντρικής λεωφόρου. Ο κόσμος τραγουδά, φωνάζει, σφυρίζει και χτυπά τύμπανα.
Ένα από τα βασικά τους συνθήματα: «Edi Rama ka mbaru» – Ο Έντι Ράμα έχει τελειώσει.
Μέχρι τις 9 το βράδυ, οι διαδηλωτές αρχίζουν να προχωρούν στο κέντρο των Τιράνων, με αποτέλεσμα πολλά αυτοκίνητα να κολλήσουν στην κίνηση. Οι περισσότεροι οδηγοί δεν φαίνεται να ενοχλούνται· αντίθετα, κυματίζουν αλβανικές σημαίες, ενθαρρύνουν τους διαδηλωτές ή κορνάρουν σε ένδειξη υποστήριξης. Κάποιοι σκαρφαλώνουν πάνω στα αυτοκίνητά τους για να κυματίσουν αλβανικές σημαίες.
Οι νυχτερινές διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα της Αλβανίας ξέσπασαν στις 30 Μαΐου. Αφορμή για αυτές αποτέλεσε ένα αμφιλεγόμενο σχέδιο για την κατασκευή πολυτελών θέρετρων στο μεγαλύτερο νησί της Αλβανίας, το Σαζάν, καθώς και εντός του φυσικού καταφυγίου Βιόσα-Νάρτα, το οποίο φιλοξενεί φλαμίνγκο, θαλάσσιες χελώνες, περισσότερα από 200 είδη πουλιών και πάνω από 70 απειλούμενα είδη.
Η Affinity Partners, η επενδυτική εταιρεία του γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρετ Κούσνερ, βρίσκεται πίσω από τα σχέδια πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή έργων στην προστατευόμενη περιοχή. Η σύζυγός του, Ιβάνκα Τραμπ, φαίνεται επίσης να εμπλέκεται στο έργο, αφού δέχτηκε κριτική για την δήλωσή της ότι «ανακάλυψε» το νησί κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με γιοτ.
Το 2024, η Αλβανία τροποποίησε τη νομοθεσία που διέπει τις προστατευόμενες περιοχές, μια κίνηση που, σύμφωνα με τους επικριτές, άνοιξε τον δρόμο για την ανάπτυξη του τουρισμού σε ζώνες που προηγουμένως ήταν προστατευόμενες. Στα τέλη Μαΐου ξεκίνησαν οι κατασκευαστικές εργασίες, προκαλώντας διαμαρτυρίες των κατοίκων γύρω από το περιφραγμένο εργοτάξιο, το οποίο φυλασσόταν από ιδιωτικούς εργολάβους.
Η κατάσταση οξύνθηκε όταν ένας διαδηλωτής σύρθηκε στο έδαφος από το προσωπικό ασφαλείας. Ένα βίντεο που έδειχνε τη σκηνή έγινε viral και πυροδότησε τις διαμαρτυρίες.
Τις πρώτες μέρες, οι διαδηλωτές επικεντρώθηκαν στο έργο Βιόσα-Νάρτα, ενώ εικόνες διαδηλωτών που κρατούσαν φλαμίνγκο έγιναν viral. Ωστόσο, πλέον το κίνημα έχει εξελιχθεί. Αυτό που ξεκίνησε ως περιβαλλοντικός αγώνας έχει μετατραπεί σε μια ευρύτερη αντικυβερνητική εξέγερση.
Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, καταδίκασε δημοσίως τις κινητοποιήσεις, αποκαλώντας τες «τεχνητή ψηφιακή υστερία» και κατηγορώντας τα ξένα ΜΜΕ ότι δραματοποιούν υπερβολικά την κατάσταση. Προειδοποίησε επίσης τους διαδηλωτές: «Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να σταματήσει αυτή η επένδυση όσο είμαι εγώ εδώ».
Όμως οι Αλβανοί δεν είναι απλώς θυμωμένοι για ένα θέρετρο, είναι απογοητευμένοι με τον ίδιο τον Ράμα.
«Εμείς οι Αλβανοί δεν παίρνουμε τίποτα»
Η διαδηλώτρια Όλιαμ Ντερβίσι, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της περιβαλλοντικής ΜΚΟ Resu, ανέφερε στο Middle East Eye ότι το έργο δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο, καθώς αν το θέρετρο κατασκευαστεί, αυτό θα σημαίνει ότι «όπου υπάρχουν προστατευόμενες περιοχές, αυτές δεν θα προστατεύονται πλέον».
«Αυτό το έργο δεν πρέπει να γίνει», λέει η 33χρονη. «Αν θέλουν να αναπτύξουν κάτι, ας το κάνουν αλλού».
Ωστόσο, παρόλο που πολλοί διαδηλωτές είναι δυσαρεστημένοι με το έργο, το επίκεντρο της προσοχής τους έχει μετατοπιστεί.
«Δεν νομίζω ότι πια πρόκειται για ζήτημα προστατευόμενων περιοχών ή περιβάλλοντος», λέει η Ντερβίσι.
«Ο κόσμος έχει την αίσθηση ότι οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται για το καλό του λαού, αλλά για τους επενδυτές. Και γι’ αυτό είναι εξοργισμένος».
Η Τζονίντα, φοιτήτρια προγραμματισμού που συμμετέχει στις διαδηλώσεις από την πρώτη μέρα, λέει ότι οι διαδηλώσεις δεν αφορούν μόνο το ίδιο το έργο ή τον Τραμπ.
«Ακόμα κι αν ήταν κάποιος άλλος δισεκατομμυριούχος, θα ήμασταν πάλι εδώ», λέει στο MEE. «Γιατί το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι πουλάνε τη χώρα».
Για εκείνη, οι πραγματικές προτεραιότητες της κυβέρνησης θα έπρεπε να είναι η βελτίωση του συστήματος υγείας και της εκπαίδευσης, καθώς και η μείωση των τιμών του πετρελαίου.
«Αυτά πρέπει να διορθωθούν πρώτα», λέει. «Μπορείς να σκεφτείς τον τουρισμό για τις ελίτ μετά. Αλλά ακόμα και τότε, πρέπει να γίνεται εκτός των προστατευόμενων περιοχών. Δεν μπορείς να αλλάζεις νόμους μέσω της διαφθοράς».
Όπως και για πολλούς ανθρώπους στη διαδήλωση, τα αιτήματα της Τζονίντα πηγαίνουν ακόμη πιο μακριά.
«Ελπίζω ο Ράμα να παραιτηθεί», λέει στο MEE, προσθέτοντας ότι δεν υποστηρίζει ούτε την αντιπολίτευση. Το ιδανικό αποτέλεσμα για εκείνη θα ήταν η δημιουργία ενός νέου λαϊκού κόμματος που θα κερδίσει τις εκλογές.
«Ελπίζω να υπάρξει ένα κόμμα που να νοιάζεται για τους Αλβανούς πολίτες· να υπάρχουν άνθρωποι που θα δραστηριοποιούνται για το καλό της χώρας και όχι για τα χρήματα.»
Η Ρεζάρτα, μια άλλη φοιτήτρια που συμμετέχει στις διαδηλώσεις, ελπίζει επίσης σε αλλαγή. Όταν ρωτήθηκε για το πρόσφατο σχόλιο της Ιβάνκα Τραμπ ότι ανακάλυψε το Σαζάν κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με γιοτ, η φοιτήτρια αρχιτεκτονικής γελάει. «Η Ιβάνκα η εξερευνήτρια λέει ότι βρήκε το νησί μας, αλλά ήταν δικό μας εξ αρχής.»
Ενώ ο Ράμα υπόσχεται οικονομικά οφέλη από το προγραμματισμένο θέρετρο, η 21χρονη λέει στο MEE: «Εμείς οι Αλβανοί δεν παίρνουμε τίποτα. Μόνο η Ιβάνκα, οι φίλοι της, ο πρωθυπουργός μας και οι φίλοι του θα μπορούν να το απολαύσουν».
Για τη φοιτήτρια αρχιτεκτονικής, αυτές οι διαδηλώσεις αποτελούν έκφραση της γενικευμένης απογοήτευσης απέναντι σε ένα πολιτικό σύστημα που, σύμφωνα με την ίδια, δίνει προτεραιότητα στα πολυτελή θέρετρα και όχι στις βασικές ανάγκες των Αλβανών.
«Η υγειονομική περίθαλψη είναι απαράδεκτη και η ζωή εδώ είναι πολύ ακριβή σε σύγκριση με τους μισθούς που παίρνουμε. Δεν αντέχουμε πια», λέει η Ρεζάρτα.
Και εκείνη επιθυμεί την παραίτηση του Ράμα – καθώς και του ηγέτη της αντιπολίτευσης, Σάλι Μπερίσα, επαναλαμβάνοντας ένα από τα συνθήματα των διαδηλωτών: «Ράμα στη φυλακή, Μπερίσα στη φυλακή». Ο 81χρονος πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος διετέλεσε πρωθυπουργός από το 2005 έως το 2013 και πρόεδρος τη δεκαετία του 1990.
«Ξέρουμε ότι συνεργάζονται», λέει η Ρεζάρτα. «Θέλουμε να φύγουν από την πολιτική μας. Θέλουμε νέους ανθρώπους και νέα πρόσωπα».
Για εκείνη, αυτές οι διαδηλώσεις αποτελούν έσχατη λύση: «Πολλοί από τους ανθρώπους εδώ ανήκουν στη Γενιά Ζ και στη Γενιά των Μιλένιαλ. Νιώθεις ότι βρίσκονται εδώ για να τα διορθώσουν όλα – αλλιώς θα φύγουμε όλοι από την Αλβανία».
«Τους θεωρούμε προδότες»
Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η Ορτένσα, μητέρα δύο παιδιών, συμμετείχε στις διαδηλώσεις. Το κίνητρό της είναι απλό: «Δεν θέλω τα παιδιά μου να φύγουν από την Αλβανία».
Ο φόβος της είναι βάσιμος. Περίπου 1,2 εκατομμύρια Αλβανοί ζουν στο εξωτερικό – περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού.
«Τι μας λείπει που έχουν η Ιταλία ή η Γερμανία;» ρωτάει. «Οι νέοι μας πρέπει να μείνουν στην Αλβανία.»
Ένας άλλος διαδηλωτής, ο Ρέντες, είναι επίσης αναστατωμένος που τόσοι πολλοί Αλβανοί φεύγουν. Είδε συγγενείς και φίλους του να μεταναστεύουν «εξαιτίας αυτής της διεφθαρμένης κυβέρνησης», λέει.
Ο Ρέντες εργάζεται ως οδοντίατρος. Ωστόσο, δηλώνει στο MEE ότι, παρόλο που έχει μια καλή δουλειά, η ζωή είναι δύσκολη: «Οι μισθοί είναι χαμηλοί. Όλοι έχουν βαρεθεί». Και αυτός θέλει να παραιτηθεί ο Ράμα.
Ο Ρέντες πιστεύει ότι το προγραμματισμένο θέρετρο έχει ως στόχο να κερδίσει χρήματα ο Ράμα και να διατηρήσει καλές σχέσεις με τον Τραμπ και τις ΗΠΑ. «Αλλά με ποιο κόστος;» ρωτάει.
Κανείς από τους ανθρώπους της εργατικής τάξης δεν θα μπορούσε να πάει στο θέρετρο, υποστηρίζει ο Ρέντες. «Είναι για δισεκατομμυριούχους, όχι για εμάς. Παρόλο που αυτή είναι η γη μας.»
Ένας άλλος διαδηλωτής, ο Ιλίρ, συμμετείχε σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις πολύ πριν ξεκινήσουν όλα αυτά. Λέει στο Middle East Eye ότι στο παρελθόν ήταν μόνο μερικές εκατοντάδες άνθρωποι. «Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά. Οι περισσότεροι εδώ θέλουν να μπουν στη φυλακή τόσο οι ηγέτες της κυβέρνησης όσο και της αντιπολίτευσης. Τους θεωρούμε προδότες».
Σύμφωνα με τον Ιλίρ, η κυβέρνηση «πουλάει και καταστρέφει τα ομορφότερα μέρη της Αλβανίας». Η άποψή του είναι ότι οι προστατευόμενες περιοχές «πουλήθηκαν κρυφά σε ξένους».
Επιπλέον, επαναλαμβάνει ότι οι διαμαρτυρίες έχουν προ πολλού ξεπεράσει το πρόβλημα της Νάρτα και έχουν μετατραπεί σε ένα κίνημα που απορρίπτει ολόκληρη την πολιτική τάξη της Αλβανίας.
Και έχουν ήδη οδηγήσει σε μερική επιτυχία: η δικαστική αρχή κατά της διαφθοράς της Αλβανίας, η SPAK, έχει ξεκινήσει έρευνα και έχει παγώσει περιουσιακά στοιχεία και τραπεζικούς λογαριασμούς που συνδέονται με μια εταιρεία που συμμετέχει στο έργο.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε ότι το έργο θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα σε σχέση με τη διαδικασία ένταξης της Αλβανίας στην ΕΕ – ένας στόχος που υποστηρίζεται από το 91% των Αλβανών.
Την Τρίτη, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι, αφού η Επιτροπή εξέφρασε τις ανησυχίες της, ο υπουργός Περιβάλλοντος της Αλβανίας δεσμεύτηκε να σταματήσει την κατασκευή και διέταξε τη διενέργεια μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Την Παρασκευή, οι διαμαρτυρίες θα συμπληρώσουν τη 13η συνεχόμενη ημέρα. Μέχρι στιγμής, δεν φαίνεται να σταματάνε. Για την Ντερβίσι, αυτό από μόνο του αποτελεί επιτυχία. «Ένας από τους στόχους μου είναι να τελειώσει η κατάσταση όπου φοβόμαστε να εκφράσουμε τη γνώμη μας», είπε.
«Γι’ αυτό η διαμαρτυρία αυτή είναι τόσο σημαντική για μένα και για όλους τους ανθρώπους εδώ. Και είμαι πολύ αισιόδοξη ότι οι διαμαρτυρίες θα έχουν θετικά αποτελέσματα που θα ωφελήσουν τον λαό της Αλβανίας.»
Μετάφραση: elaliberta.gr
Melissa Muller, “‘I hope Rama resigns’: Why Albania’s Flamingo Revolution isn’t actually about flamingos”, Middle East Eye, 12 Ιουνίου 2026, https://www.middleeasteye.net/news/i-hope-rama-resigns-why-albanias-flamingo-revolution-isnt-actually-about-flamingos.
Η Melissa Muller είναι ανεξάρτητη γερμανίδα δημοσιογράφος που ζει στην Ελβετία. Έχει εργαστεί για την εφημερίδα Blick, ένα από τα μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης της Ελβετίας, καθώς και για ανεξάρτητα ελβετικά μέσα ενημέρωσης και το Al Jazeera. Το έργο της επικεντρώνεται σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.