Otto Fors
Εκλογές στην Κολομβία: μια ακόμη νίκη για τη Δεξιά στη Λατινική Αμερική
Σημείωση elaliberta.gr: Το άρθρο γράφτηκε πριν ακόμα ολοκληρωθεί η καταμέτρηση των ψήφων του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών στην Κολομβία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή ο ακροδεξιός Αμπελάρδο ντε λα Εσπριέγια προηγούνταν με πολύ μικρό ποσοστό από τον αριστερό υποψήφιο Ιβάν Σεπέδα. Η ολοκλήρωση της καταμέτρησης δεν άλλαξε αυτή την εικόνα. Τα τελικά αποτελέσματα είναι: Εσπριέγια 49,66% (12.960.166) και Σεπέδα 48,70% (12.708.312).
Ο Αμπελάρδο ντε λα Εσπριέγια φαίνεται να είναι έτοιμος να γίνει ο επόμενος πρόεδρος της Κολομβίας. Τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, διατηρεί ένα μικρό προβάδισμα έναντι του Ιβάν Σεπέδα, μέλους του κόμματος «Pacto Histórico» (Ιστορικό Σύμφωνο) του απερχόμενου προέδρου Γκουστάβο Πέτρο. Ο ντε λα Εσπριέγια, ένας ακροδεξιός εκατομμυριούχος, είναι ο πιο πρόσφατος υποψήφιος σε ένα κύμα συμμάχων του Τραμπ στη Λατινική Αμερική που σημειώνουν σημαντικά εκλογικά κέρδη.
Με την καταμέτρηση σχεδόν όλων των ψηφοδελτίων σε μία από τις πιο αμφίρροπες εκλογές στην ιστορία της χώρας, ο ντε λα Εσπριέγια έχει κερδίσει το 49,6% των ψήφων, έναντι του 48,6% του Σεπέδα. Μόλις 250.830 ψήφοι χωρίζουν προς το παρόν τους δύο υποψηφίους, σύμφωνα με αυτή την προκαταρκτική καταμέτρηση, ενώ το 1,6% των Κολομβιανών ψήφισε λευκό.
Τόσο ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ όσο και ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν ήδη συγχαρεί τον ντε λα Εσπριέγια. Ωστόσο, το τελικό, επίσημο αποτέλεσμα ενδέχεται να διαφέρει. Πράγματι, στις εκλογές του 2022, το «Pacto Histórico» κέρδισε μισό εκατομμύριο ψήφους σε σύγκριση με την προκαταρκτική καταμέτρηση. Υπό αυτή την έννοια, ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός προσπαθεί σαφώς να επηρεάσει την έκβαση, ανακηρύσσοντας πρόωρα τη νίκη του συμμάχου του πριν οριστικοποιηθεί το αποτέλεσμα.
Παρ’ όλα αυτά, ενώ ο Σεπέδα φαίνεται να έχει κερδίσει στην Καραϊβική, στον Ειρηνικό και στις νότιες περιοχές — περιοχές που ιστορικά έχουν πληγεί από συγκρούσεις μεταξύ ανταρτικών ομάδων και του κράτους και στις οποίες υπάρχει ισχυρή παρουσία κοινωνικών κινημάτων — ο ντε λα Εσπριέγια σάρωσε στα προπύργια της παραδοσιακής οικονομικής και πολιτικής εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων της Αντιόκια, του Σανταντέρ, των Ανατολικών Πεδιάδων (Ορινοκία) και της περιοχής του καφέ.
Ενώ περιμένουμε το τελικό αποτέλεσμα, ένα πράγμα είναι σαφές: τα αποτελέσματα της Κυριακής αποδεικνύουν ότι το κύμα της δεξιάς στη Λατινική Αμερική επιμένει.
Η ακροδεξιά σαρώνει τη Λατινική Αμερική
Ο ντε λα Εσπριέγια εμπνεύστηκε από τις εκστρατείες άλλων ηγετών της ακροδεξιάς στην περιοχή, όπως ο Χαβιέρ Μιλέι στην Αργεντινή, ο Ναΐμπ Μπουκέλε στο Ελ Σαλβαδόρ, ο Ντανιέλ Νομπόα στον Ισημερινό και ο Χοσέ Αντόνιο Καστ στη Χιλή. Αυτοί οι κύκλοι, με τη σειρά τους, συνδέονται με τη διεθνή Δεξιά – ιδίως με τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος έχει στρέψει ξανά το ιμπεριαλιστικό βλέμμα των Ηνωμένων Πολιτειών προς το Δυτικό Ημισφαίριο, στο πλαίσιο της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας. Μερικοί από τους υποστηρικτές του Ντε λα Εσπριέγια φορούν μάλιστα κόκκινα καπέλα τύπου MAGA με τη φράση «Make Colombia Great Again».
Όπως και άλλες προσωπικότητες της ακροδεξιάς, ο ντε λα Εσπριέγια έχει παρουσιαστεί ως υποψήφιος που υιοθετεί «σκληρή στάση απέναντι στο έγκλημα». Ενώ ο Πέτρο ανέλαβε την εξουσία υποσχόμενος «απόλυτη ειρήνη» με τις ένοπλες ομάδες της Κολομβίας, ο ντε λα Εσπριέγια έχει δεσμευτεί να ακυρώσει τις διαπραγματεύσεις και να χρησιμοποιήσει αντ’ αυτού τον στρατό για την αποκατάσταση της τάξης. Σε κάποιο σημείο, ισχυρίστηκε ότι θα «ξεκοιλιάσει» την Αριστερά της Κολομβίας, και έχει υποσχεθεί να χτίσει γιγαντιαίες φυλακές, να επιτεθεί στην «ιδεολογία του φύλου», να «επαναφέρει τον Θεό» στα σχολεία και να καταπολεμήσει τους «ναρκοτρομοκράτες».
Και, όπως και οι ομόλογοί του ακροδεξιοί ηγέτες στην περιοχή, ο ντε λα Εσπριέγια θα επιβάλει στις μάζες αντιεργατικές πολιτικές λιτότητας αν αναλάβει την εξουσία. Ενώ θα ενισχύσει τον ενεργειακό τομέα της Κολομβίας, θέλει να μειώσει τους φόρους και να συρρικνώσει το κράτος έως και κατά 40%.
Όπως ήταν αναμενόμενο, οι συντηρητικές και αντιδραστικές δυνάμεις της Κολομβίας συσπειρώθηκαν πίσω από τον ντε λα Εσπριέγια, συμπεριλαμβανομένων επιχειρηματικών κύκλων, μεγάλων μέσων ενημέρωσης, της θρησκευτικής Δεξιάς και ενός μεγάλου μέρους των πολιτικών δομών που κυβέρνησαν τη χώρα για δεκαετίες, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτών του πρώην δεξιού προέδρου Άλβαρο Ουρίμπε. Αυτοί οι κύκλοι ελπίζουν να ανακτήσουν τον πολιτικό έλεγχο μετά από τέσσερα χρόνια κατά τα οποία η κυβέρνηση του Πέτρο δημιούργησε προσδοκίες για αλλαγή σε πλατιά στρώματα του πληθυσμού, χωρίς όμως να θίξει τα θεμέλια του κολομβιανού καπιταλισμού.
Ανοίγοντας το δρόμο για την ακροδεξιά
Η άνοδος της ακροδεξιάς δεν μπορεί να διαχωριστεί από τις αδυναμίες της τετραετούς διακυβέρνησης του Πέτρο. Αν και το πρόγραμμά του υποσχόταν βαθιές μεταρρυθμίσεις στην Κολομβία, δεν άλλαξε τη θεμελιώδη δομή της οικονομικής εξουσίας στη χώρα. Αντίθετα, κατέληξε απλώς να διαχειρίζεται τον κολομβιανό καπιταλισμό, υιοθετώντας μια συμβιβαστική στάση απέναντι στους επιχειρηματικούς τομείς και τα παραδοσιακά κόμματα.
Αυτή η αντιφατική στρατηγική οδήγησε σε αυξανόμενη απογοήτευση μεταξύ πλατιών στρωμάτων του πληθυσμού που είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους στην προοδευτική κυβέρνηση, χωρίς όμως να βρουν λύση στις οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις που αντιμετωπίζει η χώρα. Ως εκ τούτου, πολλοί στην Κολομβία έστρεψαν τις ελπίδες τους προς έναν φαινομενικά «αουτσάιντερ», τον ντε λα Εσπριέγια.
Η κολομβιανή και η λατινοαμερικανική Δεξιά θα αισθανθούν, όπως είναι φυσικό, ενθαρρυνμένες από αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά αυτό συμβαίνει σε πολύ πιο ασταθή βάση από εκείνη που στήριζε τις κυβερνήσεις προηγούμενων προέδρων, συμπεριλαμβανομένων των Άλβαρο Ουρίμπε και Ιβάν Ντούκε. Αν ο ντε λα Εσπριέγια ανακηρυχθεί νικητής, η νίκη του θα απέχει πολύ από το να είναι συντριπτική: σχεδόν το ήμισυ της χώρας ψήφισε ενάντια στο ακροδεξιό του πρόγραμμα, αποκαλύπτοντας ότι η νέα κυβέρνηση θα αναλάβει τα καθήκοντά της εν μέσω έντονων κοινωνικών και πολιτικών εντάσεων.
Προετοιμασία της αντίστασης από τα κάτω
Ενώ οι άρχουσες τάξεις μπορούν να κερδίσουν εκλογές και να αναλάβουν τον έλεγχο της κυβέρνησης, δεν έχουν ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων με τις μάζες. Όπως πάντα, ανεξάρτητα από το ποιος θα αναλάβει την εξουσία, η ταξική πάλη θα είναι καθοριστική για τη διαμόρφωση του μέλλοντος της Κολομβίας, ακριβώς όπως οι μάζες εξεγείρονται αυτή τη στιγμή στη Βολιβία.
Η μόνη δύναμη ικανή να ανακόψει την ανάκαμψη της Ακροδεξιάς είναι η ανεξάρτητη κινητοποίηση της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων. Δεν χρειάζεται να κοιτάξουμε πολύ πίσω στο παρελθόν για να βρούμε αποδείξεις γι’ αυτό: ο Ντούκε είδε το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμά του και το πολιτικό του κεφάλαιο να καταρρέουν λόγω των ηρωικών εξεγέρσεων του 2019 και του 2021. Ωστόσο, τα αιτήματα αυτών των εξεγέρσεων δεν ικανοποιήθηκαν ποτέ – αυτές οι κοινωνικές δυνάμεις παραμένουν παρούσες και έχουν τη δύναμη να νικήσουν.
Αυτοί οι λαϊκοί τομείς μπορούν να οργανώσουν την αντίσταση στην αντιδραστική επίθεση του ντε λα Εσπριέγια στους δρόμους και στους χώρους εργασίας, για να αναχαιτίσουν την καπιταλιστική ατζέντα του. Οι κινητοποιήσεις της εργατικής τάξης και των φτωχών –από τους οποίους προέρχονται τα κέρδη και η εξουσία των καπιταλιστών– μπορούν να νικήσουν τις επερχόμενες επιθέσεις και να χαράξουν τη δική τους πορεία για να βγουν από τις κρίσεις που αντιμετωπίζει η Κολομβία. Αυτοί οι τομείς μπορούν με τη σειρά τους να δημιουργήσουν μια πραγματική πολιτική εναλλακτική για τους εκμεταλλευόμενους και τους καταπιεσμένους.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Otto Fors, “Elections in Colombia Signal Another Victory for the Right in Latin America”, LeftVoice, 22 Ιουνίου 2026, https://www.leftvoice.org/colombia-elections-victory-for-latin-american-right/.