Joseph Daher

Η ελεύθερη Συρία φοβίζει το Ισραήλ, γι’ αυτό σπέρνει μίσος και καταλαμβάνει εδάφη

Η άρχουσα τάξη του Ισραήλ θεωρεί εδώ και καιρό τον εκδημοκρατισμό των αραβικών και περιφερειακών χωρών ως απειλή για τα πολιτικά της συμφέροντα, μια προοπτική που έχει ενταθεί από το 2011. Αυτό συνέβη και με τη Συρία, μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 μετά από 54 χρόνια δεσποτικής διακυβέρνησης.

Η συριακή αλληλεγγύη προς την Παλαιστίνη μπορεί πλέον να εκφράζεται ελεύθερα. Θυμηθείτε, υπό την κυριαρχία του Άσαντ δεν επιτρεπόταν καμία διαμαρτυρία ή οποιαδήποτε μορφή αλληλεγγύης με την Παλαιστίνη^[1] πέρα από το πλαίσιο του κράτους και των συμφερόντων του, αποτρέποντας επίσης κάθε μορφή αντίστασης κοντά στα σύνορα με το Ισραήλ.

Το Ισραήλ, σαφώς ανήσυχο για αυτή τη μετατόπιση της λαϊκής αντίστασης, έχει λάβει επομένως διάφορα μέτρα για να αποδυναμώσει και να διχάσει τη συριακή μεταβατική διαδικασία.

Λίγες ημέρες μετά την πτώση του Άσαντ, ο ισραηλινός στρατός κατέλαβε νέα συριακά εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της συριακής πλευράς του όρους Ερμών στα Υψίπεδα του Γκολάν και στις νότιες περιοχές, ενώ κατέστρεψε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές της Συρίας. Αυτές οι επιδρομές έστειλαν ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: Το Τελ Αβίβ μπορεί και θα απειλήσει την πολιτική σταθερότητα της Συρίας, εάν το εκκολαπτόμενο κράτος υιοθετήσει πολεμική στάση.

Επιπλέον, η ισραηλινή κυβέρνηση επιβεβαίωσε επίσημα το σχέδιο– ψήφισμα αριθ. 864 του 2021 –το οποίο διαθέτει 11 εκατομμύρια δολάρια για την αύξηση του πληθυσμού των εποικισμών στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν σε 50.000 μέχρι το 2025.^[2] Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε: «Η ενίσχυση του Γκολάν σημαίνει ενίσχυση του κράτους του Ισραήλ και αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο αυτή τη στιγμή»^[3]. Επί του παρόντος, περίπου 31.000 Ισραηλινοί ζουν σε οικισμούς που θεωρούνται παράνομοι σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο στα Υψίπεδα του Γκολάν, μαζί με περίπου 20.000 Σύριους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι Δρούζοι.

Στο πλαίσιο της καταστροφικής εκστρατείας του, ο ισραηλινός στρατός εισέβαλε σε περιοχές και κατέστρεψε με μπουλντόζες δρόμους, δίκτυα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης, πολλά σπίτια, αγροκτήματα και γεωργικές εκτάσεις, ενώ παράλληλα πολιορκούσε τον άμαχο πληθυσμό, εμποδίζοντας την είσοδο τροφίμων στα χωριά τους και τρομοκρατώντας τους για να τους ξεριζώσει από τις περιοχές τους^[4]. Διαδηλώσεις και διάφορες μορφές διαμαρτυρίας πραγματοποιήθηκαν σε τοποθεσίες που βρίσκονται στη νότια Συρία, στα Υψίπεδα του Γκολάν, για να καταγγείλουν την εισβολή και την κατοχή νέων εδαφών.

Επιπλέον, η επέκταση της ισραηλινής κατοχής συριακών εδαφών δεν φαίνεται να περιορίζεται χρονικά. Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που δημοσίευσε στα μέσα Φεβρουαρίου 2025 η Haaretz, το ισραηλινό κράτος έχει εγκαταστήσει επτά έως εννέα νέες στρατιωτικές θέσεις στα πρόσφατα κατεχόμενα συριακά εδάφη, από το στρατηγικό όρος Ερμών στα βόρεια έως το Τελ Κούντνα στα νότια^[5].

Η ανάλυση των εικόνων από την αμερικανική εταιρεία Planet Labs αποκαλύπτει επίσης ότι κατοικίες, κέντρα διοίκησης, κλινικές και λουτρά έχουν κατασκευαστεί σε αυτά τα υψώματα του Γκολάν, τα οποία διαθέτουν σημαντικούς υδάτινους πόρους^[6].

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου διακήρυξε στα τέλη Φεβρουαρίου την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της νότιας Συρίας^[7], συμπεριλαμβανομένων των επαρχιών Κουνέιτρα, Νταράα και Σουουέιντα, και δεν θα ανεχόταν την ανάπτυξη δυνάμεων της νέας συριακής κυβέρνησης νότια της Δαμασκού.

Ενώ η κυβέρνηση υπό την ηγεσία της HTS έχει υιοθετήσει μια σχετικά μετριοπαθή στάση απέναντι στο Ισραήλ, αναφερόμενη επισήμως σε αυτό ως «κράτος του Ισραήλ» και όχι πλέον ως «σιωνιστική οντότητα», μια αλλαγή στην ορολογία με στόχο να προσελκύσει τα δυτικά κράτη, η λαϊκή αγανάκτηση έχει εξαπλωθεί ραγδαία σε ολόκληρη τη χώρα, καταγγέλλοντας τις απειλές από το κράτος του Ισραήλ και επιβεβαιώνοντας την ενότητα της χώρας.

Διατηρώντας τη Συρία σε μηχανική υποστήριξη

Ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη πέταξαν πάνω από τους διαδηλωτές στην Κουνέιτρα, προκαλώντας τους, και τις ημέρες που ακολούθησαν βομβάρδισαν στρατιωτικές θέσεις στη νότια Συρία, ιδιαίτερα κοντά στη Δαμασκό και στην επαρχία Νταράα. Αυτές οι αεροπορικές επιδρομές σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της διάσκεψης για τον εθνικό διάλογο, η οποία είχε ως στόχο να θέσει τις βάσεις για μια πολιτική μετάβαση στη χώρα, αλλά απέτυχε κατά πολύ στην επίτευξη αυτού του στόχου.

Παρομοίως, η ισραηλινή κυβέρνηση προσπάθησε να υποδαυλίσει τις θρησκευτικές εντάσεις στη χώρα, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως υπερασπιστή των πληθυσμών των Δρούζων στη νότια Συρία και απειλώντας να επέμβει στρατιωτικά για την «προστασία» τους, ενώ οι κύριοι κοινωνικοί και πολιτικοί παράγοντες των Δρούζων απέρριψαν σε μεγάλο βαθμό τις ομιλίες των ισραηλινών ηγετών και επιβεβαίωσαν την ένταξή τους στη Συρία και την ενότητα της χώρας^[8].

Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ βλέπει θετικά το ξέσπασμα της θρησκευτικής βίας που σημειώθηκε στις παράκτιες περιοχές, με αποτέλεσμα το θάνατο περισσότερων από 1400 ατόμων και επιδιώκει να εργαλειοποιήσει τέτοια γεγονότα.

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς, για παράδειγμα, κατακεραύνωσε τις συριακές κυβερνητικές αρχές, αποκαλώντας τον Άχμαντ αλ-Σαράα «τζιχαντιστή τρομοκράτη της σχολής της Αλ Κάιντα που διαπράττει φρικτές πράξεις εναντίον άμαχου πληθυσμού». Πρόσθεσε ότι «το Ισραήλ θα αμυνθεί απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή από τη Συρία», ενώ υποσχέθηκε ότι ο ισραηλινός στρατός κατοχής θα παραμείνει στη Συρία και θα συνεχίσει να εργάζεται για την αποστρατιωτικοποίηση της νότιας Συρίας^[9].

Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δεν ενδιαφέρονται για τα δεινά του συριακού πληθυσμού, αλλά περισσότερο ενδιαφέρονται για την εξάπλωση του χάους στο εσωτερικό της χώρας για να εργαλειοποιήσουν μια τέτοια δυναμική για τα δικά τους συμφέροντα. Επιπλέον, το Ισραήλ πιέζει τις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρήσουν τη Συρία αδύναμη και αποκεντρωμένη^[10].

Ταυτόχρονα, κάθε προσπάθεια μείωσης των εντάσεων και του κατακερματισμού της χώρας γίνεται αρνητικά αντιληπτή από το Ισραήλ, όπως οι πρόσφατες συμφωνίες που έγιναν μεταξύ της συριακής προεδρίας από τη μία πλευρά και από την άλλη πλευρά των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), στις οποίες κυριαρχούν οι Κούρδοι, για την «ενσωμάτωση» των θεσμών τους, πολιτικών και στρατιωτικών, στο συριακό κράτος.

Λίγες ώρες μετά τη συμφωνία που έγινε μεταξύ των SDF και της Δαμασκού^[11], ισραηλινά κατοχικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν αρκετές επιδρομές στα περίχωρα των πόλεων Τζμπαμπ και Ιζράα στα βόρεια της επαρχίας Νταράα. Αυτό δεν είναι τυχαίο.

Ας είμαστε ξεκάθαροι, το μέλλον και οι προκλήσεις της Συρίας δεν συνδέονται μόνο με τις ισραηλινές απειλές, αλλά με πολλαπλούς παράγοντες, όπως η έλλειψη δημοκρατικής συμμετοχής και οι αυταρχικές πρακτικές των κυβερνώντων αρχών υπό την ηγεσία της Χαγιάτ Ταχίρ ασ-Σαμ, οι τουρκικές στρατιωτικές, πολιτικές και οικονομικές φιλοδοξίες και επιρροές στη Συρία, οι κυρώσεις και οι οικονομικές διαρθρωτικές προκλήσεις.

Επιπλέον, καμία περιφερειακή και διεθνής δύναμη δεν ενδιαφέρεται για μια επιτυχή δημοκρατική μετάβαση στη Συρία, αλλά μάλλον για την επιβολή μιας νέας μορφής αυταρχικής σταθερότητας, η οποία επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της ενδυνάμωσης του ένοπλου μηχανισμού του κράτους.

Οι επιθέσεις του ισραηλινού στρατού και η επέκταση της κατοχής των συριακών εδαφών αποδεικνύουν για άλλη μια φορά τη σύνδεση μεταξύ των αγώνων για τον εκδημοκρατισμό των περιφερειακών κοινωνιών και του ηγεμονικού ιμπεριαλιστικού σχεδίου των ΗΠΑ και του Ισραήλ, της ένοπλης πτέρυγας του, που αντιτίθεται στην αυτοδιάθεση των περιφερειακών λαϊκών τάξεων καταλαμβάνοντας παλαιστινιακά, λιβανέζικα και συριακά εδάφη.

Μετάφραση: elaliberta.gr

Joseph Daher, “Free Syria scares Israel, that’s why it sows hatred and occupies”, The New Arab, 14 Μαρτίου 2025, https://www.newarab.com/opinion/free-syria-scares-israel-thats-why-it-sows-hatred-and-occupies.

Ο Joseph Daher διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης, στην Ελβετία, και στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης, στο Βέλγιο. Είναι ο συγγραφέας των βιβλίων: Συρία μετά τις εξεγέρσεις, Η πολιτική οικονομία της κρατικής ανθεκτικότητας [Syria after the Uprisings, The Political Economy of State Resilience, 2019]. Χεζμπολάχ: η πολιτική οικονομία του Κόμματος του Θεού του Λιβάνου [Hezbollah: the Political Economy of Lebanon’s Party of God, 2016]. Μαρξισμός και Παλαιστίνη [Marxism and Palestine, 2024]. Πάρα πολλά άρθρα του Joseph Daher έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά από το elaliberta.gr.

Σημειώσεις

^[1] Jad Baghdadi, “The hollow resistance of the Assad dynasty: How the 1973 war with Israel began the Assad's war on Syrians”, The New Arab, 30 Δεκεμβρίου 2024, https://www.newarab.com/opinion/how-1973-war-israel-began-assads-war-syrians.

^[2] “Israel approves plan to surge settler population in occupied Golan Heights”, Al Jazeera, 15 Δεκεμβρίου 2024, https://www.aljazeera.com/news/2024/12/15/israel-approves-plan-to-surge-settler-population-in-occupied-golan-heights.

^[3] “Israel approves plan to expand settlements on occupied Golan Heights”, The Washington Post, 15 Δεκεμβρίου 2024, https://www.washingtonpost.com/world/2024/12/15/israel-syria-war-news-hamas-gaza-palestine/.

^[4] Diaa al-Sahnawi, “Israel’s stranglehold on southern Syria devastates water resources, land, and livelihoods of Syrian farmers”, The New Arab, 4 Φεβρουαρίου 2025, https://www.newarab.com/features/israeli-occupation-southern-syria-spells-disaster-farmers.

^[5] Yaniv Kubovich, Avi Scharf, “Satellite Images Reveal Israel Built Seven Outposts in Syria”, Haaretz, 18 Φεβρουαρίου 2025, https://www.haaretz.com/israel-news/2025-02-18/ty-article-magazine/.premium/satellite-images-reveal-seven-new-idf-outposts-in-syria-along-the-border-with-israel/00000195-17de-d0af-a197-dfdf0a4f0000.

^[6] “Israel established 7 new military posts in Syria, satellite images reveal”, L’Orient Today, 18 Φεβρουαρίου 2025, https://today.lorientlejour.com/article/1448339/israel-established-7-new-military-posts-in-syria-satellite-images-reveal.html.

^[7] “Netanyahu says Israel demands ‘complete demilitarization’ of southern Syria”, The Washington Post, 23 Φεβρουαρίου 2025, https://www.washingtonpost.com/world/2025/02/23/israel-war-gaza-ceasefire-news-hamas/.

^[8] Kareem Chehayeb and Omar Sanadiki, “Syria’s Druze seek a place in a changing nation, navigating pressures from the government and Israel”, AP, 10 Μαρτίου 2025, https://apnews.com/article/syria-druze-damascus-alsharaa-sweida-war-ace48a6e138dc1197cca77c3d25d829b.

^[9] “Syrian President Ahmad Shar’a: ‘They Are the Last to Talk’ – Rejects Israeli Threats as ‘Nonsense’”, قدس / Quds News Network.co, 10 Μαρτίου 2025, https://qudsnen.co/syrian-president-ahmad-shara-they-are-the-last-to-talk-rejects-israeli-threats-as-nonsense/.

^[10] Maya Gebeily and Humeyra Pamuk, “Exclusive: Israel lobbies US to keep Russian bases in a ‘weak’ Syria, sources say”, Reuters, 28 Φεβρουαρίου 2025, https://www.reuters.com/world/israel-lobbies-us-keep-russian-bases-weak-syria-sources-say-2025-02-28/.

^[11] Dana Taib Menmy, “How Syria’s agreement with the Kurdish SDF impacts Iraq’s security and politics”, The New Arab, 12 Μαρτίου 2025, https://www.newarab.com/news/how-syria-sdf-agreement-impacts-iraqs-security-and-politics.