Κυριακή, 27 Φεβρουαρίου 2022 22:30

Πώς ερμηνεύουν οι Ρώσοι την εισβολή στην Ουκρανία; συνέντευξη του Ilya Budraitskis

 

Ilya Budraitskis

Πώς ερμηνεύουν οι Ρώσοι την εισβολή στην Ουκρανία;

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: elaliberta.gr

 Στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, το New Left Review μίλησε με τον Ίλια Μπουντράιτσκις για το πολιτικό πλαίσιο της επίθεσης, τους στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους του Πούτιν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και την αντίδραση των Ρώσων πολιτών μέχρι στιγμής. Γιατί τόσοι πολλοί στην Αριστερά εξεπλάγησαν από την έκταση της στρατιωτικής δράσης και, τέλος, πώς θα μπορούσαμε να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας αυτή τη στιγμή;

 Ποια είναι η κατάσταση σε αυτό το σημείο; Πόσο εκτεταμένη είναι η καταστροφή;

Είναι πολύ δύσκολο να το κρίνουμε, καθώς οι αναφορές και από τις δύο πλευρές είναι άκρως αντιφατικές. Αλλά μπορούμε ήδη να πούμε με βεβαιότητα ότι μιλάμε για δεκάδες νεκρούς Ουκρανούς πολίτες, καθώς και για ουκρανικό και ρωσικό στρατιωτικό προσωπικό. Τα ρωσικά στρατεύματα προελαύνουν από διάφορες κατευθύνσεις (μεταξύ άλλων και από το έδαφος της Λευκορωσίας) και στόχος τους είναι να καταλάβουν τις μεγαλύτερες πόλεις της χώρας, το Κίεβο και το Χάρκοβο. Υπάρχουν επίσης αναφορές για εκρήξεις στη ρωσική μεθοριακή πόλη Μπέλγκοροντ. Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές, καθώς η Ρωσία προφανώς αναμένει να επιτύχει γρήγορα τους στρατιωτικούς της στόχους και να αναγκάσει την ουκρανική ηγεσία να συνθηκολογήσει πλήρως. Παράλληλα, παρά την άρνηση της Δύσης να στηρίξει στρατιωτικά την Ουκρανία, ο στρατός της επιδεικνύει μαχητική αποτελεσματικότητα και η «ειδική επιχείρηση» που ανακοίνωσε ο Πούτιν μπορεί κάλλιστα να κλιμακωθεί σε έναν ολοκληρωμένο, μακροχρόνιο πόλεμο. Ήδη υπάρχουν ειδήσεις ότι στρατεύσιμοι του ρωσικού στρατού –δηλαδή στρατιώτες ηλικίας 18-20 ετών– θα λάβουν μέρος στον πόλεμο. Αν και μέχρι στιγμής η στρατιωτική ηγεσία προσπαθεί να το αποκρύψει αυτό (και από τις οικογένειες αυτών των στρατιωτών), αν συνεχιστεί αυτή η εξέλιξη δεν θα είναι πλέον εφικτό.

Πολλά δυτικά κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης τόνιζαν σταθερά την πιθανότητα επικείμενης εισβολής, ενώ πολλοί από την Αριστερά εξέφραζαν πολύ μεγαλύτερο σκεπτικισμό. Σας εξέπληξε η έκταση της επίθεσης;

Εγώ, όπως και οι περισσότεροι σχολιαστές στη Ρωσία, δεν πίστευα μέχρι την τελευταία στιγμή ότι ήταν δυνατή μια επίθεση πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία. Παρ’ όλα αυτά, ο επιθετικός προσανατολισμός της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας και η υβριδική εμπλοκή του ρωσικού στρατού στον πόλεμο στο Ντονμπάς ήταν προφανής για μένα. Ωστόσο, αυτοί οι δυτικοί αριστεροί, που μέχρι την τελευταία στιγμή έκαναν τη Ρωσία να μοιάζει με θύμα και αποκαλούσαν ακατάπαυστα το ουκρανικό καθεστώς «ναζιστικό», φέρουν τώρα το δικό τους μερίδιο ευθύνης για τον πόλεμο. Και αν θέλουν να είναι ειλικρινείς με τον εαυτό τους και τους υποστηρικτές τους, θα πρέπει να παραδεχτούν δημόσια το λάθος τους.

Ποιοι είναι οι στόχοι του Πούτιν, τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα; Ποιες είναι οι προθέσεις του Πούτιν στην Ουκρανία και τι ελπίζει να επιτύχει με την εισβολή όσον αφορά την εσωτερική πολιτική της Ρωσίας;

Οι στόχοι του Πούτιν έγιναν σαφείς στη χθεσινή του ομιλία προς το έθνος: καταστροφή της στρατιωτικής υποδομής της Ουκρανίας, εξαναγκασμός της Ουκρανίας σε παράδοση και αντικατάσταση της ηγεσίας της με ένα καθεστώς πιστό στη Ρωσία. Εξήγησε επίσης ότι αυτή η «ειδική επιχείρηση» είναι εξαναγκαστική (δηλαδή η Ρωσία μόνο αμύνεται με μια επίθεση) και αποσκοπεί στον τερματισμό της «γενοκτονίας» στο Ντονμπάς. Η ίδια η Ουκρανία, σύμφωνα με την άποψή του, είναι ένα τεχνητό κρατικό μόρφωμα και στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύει ιστορικά ρωσικά εδάφη. Αυτή η ερμηνεία έρχεται σαφώς σε αντίθεση με την προηγούμενη επίσημη προπαγάνδα, η οποία γελοιοποιούσε την ίδια την πιθανότητα μιας εισβολής.

Όσον αφορά το ιστορικό πλαίσιο πριν από την εισβολή, πόσο σημαντική ήταν η στρατηγική του Πούτιν από τις αρχές του 2021 για την περαιτέρω εδραίωση της εξουσίας και τη συντριβή της οργανωμένης αντιπολίτευσης;

Σίγουρα, οι κατασταλτικές πολιτικές ενέργειες του περασμένου έτους επέτρεψαν την εξάλειψη της οργανωμένης αντιπολίτευσης στο εσωτερικό της χώρας, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει το κέντρο του αντιπολεμικού κινήματος. Επιπλέον, στόχος της καταστολής ήταν να δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα φόβου στην κοινωνία και να κατασταλεί το ενδιαφέρον για την πολιτική. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και τώρα βλέπουμε ότι η κοινωνία είναι εξαιρετικά διχασμένη ως προς τη στάση της απέναντι στον πόλεμο που έχει ξεκινήσει και δεν υπήρξε καμία «συσπείρωση γύρω από τη σημαία».

Ποια είναι η σημασία των δύο αποσχισθεισών «δημοκρατιών» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ στην ευρύτερη σύγκρουση;

Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας των «δημοκρατιών» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ ήταν το βασικό πρόσχημα για την έναρξη στρατιωτικής επιχείρησης. Για τον σκοπό αυτό, δημιουργήθηκε τεχνητά ατμόσφαιρα πανικού στον τοπικό πληθυσμό (μεταξύ άλλων μέσω ανακοινωμένων εκκενώσεων). Ένα σημαντικό σημείο ήταν ότι τα σύνορα των εδαφών όπου έλαβε χώρα αυτή η αναγνώριση δεν ήταν σαφώς σηματοδοτημένα και άνοιγαν μια άμεση οδό για την προέλαση βαθιά μέσα στην Ουκρανία.

Πώς θα επηρεάσει η σύγκρουση την πολιτική οικονομία της περιοχής και πέραν αυτής; Ποια θα μπορούσαν να είναι τα αποτελέσματα μιας παρατεταμένης σύγκρουσης;

Η λογική της ρωσικής ηγεσίας για τη δικαιολόγηση του πολέμου με την Ουκρανία ανοίγει εύκολα τη δυνατότητα περαιτέρω αναθεώρησης όλων των μετασοβιετικών συνόρων (διότι και αυτά, σύμφωνα με τον Πούτιν, δημιουργήθηκαν τεχνητά). Αυτό το καταλαβαίνουν καλά οι ηγέτες όλων των μετασοβιετικών δημοκρατιών, καμία από τις οποίες δεν έχει εκφράσει την υποστήριξή της προς τη Ρωσία. Ακόμη και ο Λουκασένκο, ο οποίος παρείχε το έδαφος της Λευκορωσίας για τα ρωσικά στρατεύματα, έχει αποστασιοποιηθεί δημοσίως από τον πόλεμο και προσπάθησε να παρουσιαστεί ως ουδέτερο μέρος της σύγκρουσης. Ο υπολογισμός του Πούτιν είναι ότι η κατοχή πυρηνικών όπλων του παρέχει εγγύηση έναντι στρατιωτικής επέμβασης της Δύσης σε εδάφη που θεωρεί «ιστορικά» ρωσικά. Είναι λοιπόν πολύ δύσκολο να πούμε σε ποιο σημείο θα ικανοποιηθεί. Αν το σχέδιό του να εγκαθιδρύσει πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο στην Ουκρανία υλοποιηθεί, θα μπορούσε κάλλιστα να ανοίξει το δρόμο για τη Ρωσία να κινηθεί περαιτέρω στο μετασοβιετικό χώρο.

Βλέπουμε τώρα μεγάλες διαδηλώσεις στη Ρωσία, με πολλές συλλήψεις. Ποια είναι η αίσθησή σας για το συναίσθημα του ρωσικού λαού απέναντι στην εισβολή;

Σε αντίθεση με το 2014, δεν υπάρχει πατριωτικός ενθουσιασμός στη Ρωσία σήμερα. Ένα μέρος της κοινωνίας είναι προφανώς ευθέως αντίθετο στον πόλεμο με την Ουκρανία, ενώ η πλειοψηφία απλώς πιστεύει ότι σύντομα θα τελειώσει και η Ρωσία θα αποκαταστήσει την ειρήνη. Υπάρχουν πολύ λίγοι πραγματικοί ρεβανσιστές που καλωσορίζουν τον πόλεμο και είναι έτοιμοι να κάνουν οποιαδήποτε θυσία για χάρη του γεωπολιτικού θριάμβου της Ρωσίας. Από την άλλη πλευρά, κατά τη διάρκεια των μακρών ετών της διακυβέρνησης Πούτιν, η συντριπτική πλειοψηφία των Ρώσων έχει υιοθετήσει τη στάση ότι δεν έχουν καμία δυνατότητα να επηρεάσουν τίποτα και ότι όλα θα αποφασιστούν ούτως ή άλλως χωρίς τη συμμετοχή τους. Αυτό το υπόβαθρο αποπολιτικοποίησης και αποθάρρυνσης μπορεί να παρέχει παθητική υποστήριξη στον πόλεμο για κάποιο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, εάν ο πόλεμος παραταθεί και οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειές του γίνουν αισθητές από την πλειοψηφία των Ρώσων, η διάθεσή τους μπορεί να αλλάξει δραστικά. Θα πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι για τη Ρωσία, η αντίληψη των Ουκρανών ως πολιτισμικά και ιστορικά πιο κοντινού λαού είναι πολύ σημαντική. Επίσης, πολλοί Ρώσοι έχουν ουκρανικές ρίζες ή συγγενείς που ζουν στην Ουκρανία. Όλα αυτά δημιουργούν εξαιρετικά επισφαλές έδαφος για τη συνεχή έγκριση του πολέμου από τα κάτω.

Ποια πρέπει να είναι η απάντηση της Αριστεράς εκτός Ρωσίας; Πώς θα πρέπει να ασκήσουμε πίεση στις δικές μας κυβερνήσεις, και ποια είναι τα αιτήματα που θα πρέπει να θέσουμε;

Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να απαιτήσουμε τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και άμεσες συνομιλίες μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι. Είναι απαραίτητο να απαιτήσουμε την απόσυρση των όπλων στο Ντονμπάς και τον έλεγχο του ΟΗΕ. Είναι απαραίτητο να πούμε ξεκάθαρα ποιος ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο και να μην αναζητήσουμε καμία δικαιολογία γι’ αυτόν. Όλα αυτά δεν σημαίνουν υποστήριξη των εν λόγω κυβερνήσεων, ακόμη λιγότερο του μπλοκ του ΝΑΤΟ. Προφανώς, ο Πούτιν έχει κάνει πολλά για να δικαιολογήσει την ύπαρξη του ΝΑΤΟ και την ενίσχυσή του στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα, πρέπει να καταλάβει κανείς ότι οι κυρώσεις που στοχεύουν το σύνολο του ρωσικού πληθυσμού, βαθαίνοντας τη διεθνή απομόνωση της χώρας -όχι μόνο της κυβέρνησης, αλλά και της ρωσικής κοινωνίας- μπορούν να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα και να οδηγήσουν στην ενίσχυση του καθεστώτος.

Ilya Budraitskis, “How do Russians interpret the invasion of Ukraine?”, Verso, 25 Φεβρουαρίου 2022, https://www.versobooks.com/blogs/5280-should-we-have-seen-this-coming-ilya-budraitskis-on-the-invasion-of-ukraine.

Αναδημοσίευση: International Viewpoint, 26 Φεβρουαρίου 2022, https://internationalviewpoint.org/spip.php?article7537

 

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 27 Φεβρουαρίου 2022 22:49

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.