Τρίτη, 18 Αυγούστου 2026 00:13

Ο ασιατικός τρόπος παραγωγής

Γιάννης Μηλιός Ο Ασιατικός Τρόπος Παραγωγής (ΑΤΠ) αναφέρεται στα δομικά στοιχεία μιας ιδιαίτερης κατηγορίας προκαπιταλιστικών κοινωνιών: α) Απουσία ιδιωτικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, β) συλλογική οργάνωση (οικονομική, πολιτική και ιδεολογική) της άρχουσας τάξης σε ένα δεσποτικό κράτος, γ) συλλογική οργάνωση της κυριαρχούμενης τάξης των εργαζομένων σε τοπικές κοινότητες.
Μορίς Γκοντελιέ Τον όρο Ασιατικό Τρόπο Παραγωγής επεξεργάζεται ο Μαρξ με αφετηρία σκέψεις πάνω στα βρετανικά ντοκουμέντα που περίγραφαν τις αγροτικές κοινότητες και τα Κράτη της Ινδικής κοινωνίας του 19ου αιώνα. Στην πληροφορία αυτή προστέθηκαν και διαβάσματα των διηγήσεων των ταξιδιωτών στη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία. Ένα πράγμα εντυπωσιάζει το Μαρξ και τον Ένγκελς: η απουσία ατομικής ιδιοκτησίας του εδάφους. Στο χειρόγραφο Formen, ο Μαρξ περιγράφει εφτά διαφορετικές μορφές κατοχής του εδάφους, της κυρίαρχης δηλαδή παραγωγικής σχέσης στις προβιομηχανικές κοινωνίες. Οι μορφές αυτές διαδέχονται η μια την άλλη μέχρι τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής όπου ο διαχωρισμός εργαζόμενου και…
Kevin B. Anderson Δύο χρόνια πριν από τα σημειωματάρια του 1879-82 σχετικά με τις κοινοτικές κοινωνικές μορφές σε όλο τον κόσμο, ο Μαρξ αρχίζει να βλέπει μια εξέγερση στη Ρωσία ως το πιο πιθανό σημείο εκκίνησης για μια ευρύτερη ευρωπαϊκή επανάσταση… Αν ξεσπούσε μια ρωσική επανάσταση πριν από μια επανάσταση στη Δύση –πιθανότατα με βάση μια επανάσταση που θα είχε τις ρίζες της στις αγροτικές κοινότητες και την αντίστασή τους τόσο στο κράτος όσο και στην καπιταλιστική εισβολή– τότε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή επανάσταση θα ξεκινούσε όχι στη Δυτική Ευρώπη αλλά στη Ρωσία. Σε αυτή την περίπτωση, η αυτόχθονη μορφή αγροτικού…
Δευτέρα, 17 Αυγούστου 2026 13:22

Ο Μαρξ και οι Ιθαγενείς

Brett Clark Hannah Holleman John Bellamy Foster Εκτός από τις άφθονες σημειώσεις σχετικά με τον Μόργκαν για τους Ιροκουά, ο Μαρξ κράτησε επίσης λεπτομερείς σημειώσεις για τους Ντελαγουέρ, τους Μοχέγκαν, τους Κρι, τους Σόνι, τους Κρικ, τους Τσικάσο, τους Τσόκταου, τους Τσερόκι, τους Σεμινόλ, τους Ντακότα, τους Πόνι, τους Φοξ, τους Μπλάκφουτ και πολλές άλλες φυλές. Σε όλες τις περιπτώσεις ενδιαφερόταν για την «άσκηση των τεχνών» από τις διάφορες φυλές/έθνη των Αμερικανών Ινδιάνων. Ο Μαρξ απέφευγε μια αυστηρά μονογραμμική αντίληψη της εξελικτικής ανάπτυξης. Πράγματι, οι μελέτες του επικεντρώνονταν συνεχώς στην ανασύσταση αρχαίων μορφών των ιθαγενικών και μη καπιταλιστικών κοινωνιών σε…
Kevin B. Anderson Σε αυτό το άρθρο, θα απαντήσω στις κριτικές που έχουν διατυπωθεί εναντίον του Μαρξ από τμήματα της προοδευτικής αριστεράς και οι οποίες επικεντρώνονται σε κατηγορίες για μονογραμμικότητα και μεγάλη αφήγηση, εθνοκεντρισμό και έλλειψη ενδιαφέροντος για θέματα φυλής, εθνικότητας, φύλου και εθνικισμού. Κατ’ αρχάς, πρέπει να σημειωθεί ότι ο ίδιος ο Μαρξ ζούσε στο περιθώριο, όπου η σκέψη του εξακολουθεί να παραγκωνίζεται μέχρι σήμερα. Ο αποδομητιστής φιλόσοφος Ζακ Ντεριντά αποτυπώνει καλά την περιθωριοποίηση του Μαρξ ως πολιτικού πρόσφυγα στο βικτοριανό Λονδίνο, συνδέοντάς την με την εξίσου περιθωριακή θέση του μέσα στην δυτική πνευματική παράδοση: «Ο Μαρξ παραμένει ένας…
Marcello Musto Το 1881 και το 1882, ο Μαρξ σημείωσε αξιοσημείωτη πρόοδο σε σχέση με την ανθρωπολογία, τους προκαπιταλιστικούς τρόπους παραγωγής, τις μη δυτικές κοινωνίες, τη σοσιαλιστική επανάσταση και την υλιστική αντίληψη της ιστορίας. Παρακολούθησε επίσης στενά τα κύρια γεγονότα της διεθνούς πολιτικής, όπως μπορούμε να δούμε από τις επιστολές του, στις οποίες εκφράζει την αποφασιστική του υποστήριξη στον αγώνα για την απελευθέρωση της Ιρλανδίας και στο λαϊκιστικό κίνημα στη Ρωσία, καθώς και την σθεναρή του αντίθεση στην βρετανική αποικιακή καταπίεση στην Ινδία και την Αίγυπτο και στη γαλλική αποικιοκρατία στην Αλγερία. Δεν ήταν καθόλου ευρωκεντρικός, οικονομιστής ή προσκολλημένος μόνο…
Σελίδα 1 από 24