Δευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2022 00:07

Taras Bilous: Μια επιστολή προς τη Δυτική Αριστερά από το Κίεβο

Αναδημοσιεύουμε παρακάτω μια σημαντική ανοιχτή επιστολή του Taras Bilous. Ο Taras Bilous είναι Ουκρανός ιστορικός και ακτιβιστής της οργάνωσης Σοσιαλιστικό Κίνημα ("Sotsialnyi Ruh")

. Είναι συνεκδότης του περιοδικού Commons: Journal of social critique.

Πρόκειται για μια σημαντική προσωπική μαρτυρία για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ουκρανική αριστερά και ένα καυστικό σχόλιο για την πολιτική ανικανότητα του αντιπολεμικού κινήματος στην Δύση.

Αυτά τα χαρακτηριστικά του άρθρου υπερκαλύπτουν προφανείς πολιτικές αδυναμίες του, κυρίως την αυταπάτη για τον ρόλο του ΟΗΕ και την δυνατότητα μεταρρύθμισής του.

elaliberta.gr

Μια επιστολή προς τη Δυτική Αριστερά από το Κίεβο

Taras Bilous

Γράφω αυτές τις γραμμές στο Κίεβο, ενώ δέχεται πυραυλική επίθεση.

Μέχρι την τελευταία στιγμή ήλπιζα ότι τα ρωσικά στρατεύματα δεν θα ξεκινούσαν μια πλήρους κλίμακας εισβολή. Τώρα, μπορώ μόνο να ευχαριστήσω εκείνους που διέρρευσαν τις πληροφορίες στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

Χθες, πέρασα τη μισή μέρα σκεπτόμενος αν θα έπρεπε να ενταχθώ σε μια μονάδα τοπικής άμυνας. Κατά τη διάρκεια της νύχτας που ακολούθησε, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκιι υπέγραψε διαταγή γενικής επιστράτευσης και τα ρωσικά στρατεύματα κινήθηκαν και ετοιμάστηκαν να περικυκλώσουν το Κίεβο, γεγονός που πήρε την απόφαση για λογαριασμό μου.

Αλλά πριν παρουσιαστώ στην θέση μου, θα ήθελα να μοιραστώ με τη Δυτική Αριστερά τη σκέψη μου για την αντίδρασή της στην επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Πρώτα απ’ όλα, είμαι ευγνώμων σε εκείνους τους αριστερούς που τώρα διαδηλώνουν στις ρωσικές πρεσβείες - ακόμη και σε εκείνους που χρειάστηκαν το χρόνο τους για να συνειδητοποιήσουν ότι η Ρωσία ήταν ο επιτιθέμενος σε αυτή τη σύγκρουση.

Είμαι ευγνώμων στους πολιτικούς που υποστηρίζουν την άσκηση πίεσης στη Ρωσία για να σταματήσει την εισβολή και να αποσύρει τα στρατεύματά της.

Και είμαι ευγνώμων στην αντιπροσωπεία Βρετανών και Ουαλλών βουλευτών, συνδικαλιστών και ακτιβιστών που ήρθαν να μας υποστηρίξουν και να μας ακούσουν τις ημέρες πριν από τη ρωσική εισβολή [i].

Είμαι επίσης ευγνώμων στο Ukraine Solidarity Campaign [ii] [Καμπάνια Αλληλεγγύης για την Ουκρανία] στο Ηνωμένο Βασίλειο για τη βοήθειά της εδώ και πολλά χρόνια.

Αυτό το άρθρο αφορά το άλλο κομμάτι της Δυτικής Αριστεράς. Αυτούς που φαντασιώθηκαν την «επίθεση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία» και που δεν μπορούσαν να δουν τη ρωσική επίθεση – όπως το παράρτημα της Νέας Ορλεάνης των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής (DSA).

Ή τη Διεθνής Επιτροπή των DSA, η οποία δημοσίευσε μια ντροπιαστική ανακοίνωση [iii] που δεν κατάφερε να πει ούτε μια επικριτική λέξη κατά της Ρωσίας (είμαι πολύ ευγνώμων στον Αμερικανό καθηγητή και ακτιβιστή Dan la Botz και στους άλλους για την κριτική τους σε αυτή τη δήλωση [iv]).

Ή εκείνους που επέκριναν την Ουκρανία για τη μη εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ [v] και σιώπησαν για τις παραβιάσεις τους από τη Ρωσία και τις λεγόμενες «Λαϊκές Δημοκρατίες».

Ή εκείνους που υπερέβαλαν την επιρροή της ακροδεξιάς στην Ουκρανία, αλλά δεν παρατήρησαν την ακροδεξιά στις «Λαϊκές Δημοκρατίες» και απέφυγαν να επικρίνουν τη συντηρητική, εθνικιστική και αυταρχική πολιτική του Πούτιν. Μέρος της ευθύνης για ό,τι συμβαίνει ανήκει σε εσάς.

Αυτό είναι μέρος του ευρύτερου φαινομένου στο δυτικό «αντιπολεμικό» κίνημα, που συνήθως αποκαλείται «καμπισμός» [vi] από τους επικριτές του της Αριστεράς. Η Βρετανο-Σύρια συγγραφέας και ακτιβίστρια Leila Al-Shami του έδωσε ένα πιο σκληρό όνομα: «ο αντι-ιμπεριαλισμός των ηλιθίων» [vii]. Διαβάστε το υπέροχο άρθρο της το 2018, αν δεν το έχετε ήδη διαβάσει. Θα επαναλάβω εδώ μόνο την κύρια θέση: η δραστηριότητα μεγάλου μέρους της δυτικής «αντιπολεμικής» Αριστεράς για τον πόλεμο στη Συρία δεν είχε καμία σχέση με το σταμάτημα του πολέμου. Το μόνο που έκανε ήταν να αντιτίθεται στη δυτική ανάμειξη, ενώ αγνοούσε ή και υποστήριζε την εμπλοκή της Ρωσίας και του Ιράν, για να μην πούμε τίποτα για τη στάση της απέναντι στο «νόμιμα εκλεγμένο» καθεστώς Άσαντ στη Συρία.

«Ορισμένες αντιπολεμικές οργανώσεις δικαιολόγησαν τη σιωπή τους για τις ρωσικές και ιρανικές επεμβάσεις υποστηρίζοντας ότι “ο κύριος εχθρός είναι στην ίδια μας τη χώρα”», έγραψε η Al-Shami. «Αυτό είναι μια πρόφαση για να αποφύγουν οποιαδήποτε σοβαρή ανάλυση των δυνάμεων για να προσδιορίσουν ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στον πόλεμο.» [viii]

Δυστυχώς, είδαμε το ίδιο ιδεολογικό κλισέ να επαναλαμβάνεται για την Ουκρανία. Ακόμα και μετά την αναγνώριση της ανεξαρτησίας των «Λαϊκών Δημοκρατιών» από τη Ρωσία νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Branko Marcetic, συγγραφέας του αμερικανικού αριστερού περιοδικού Jacobin, έγραψε ένα άρθρο σχεδόν εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στην κριτική των ΗΠΑ [ix]. Όταν επρόκειτο για τις ενέργειες του Πούτιν, έφτασε μόνο στο σημείο να παρατηρήσει ότι ο Ρώσος ηγέτης είχε «υποδηλώσει σίγουρα όχι καλοπροαίρετες φιλοδοξίες». Σοβαρά;

Δεν είμαι οπαδός του ΝΑΤΟ. Γνωρίζω ότι μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, το μπλοκ έχασε την αμυντική του λειτουργία και οδήγησε σε επιθετικές πολιτικές. Γνωρίζω ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς υπονόμευσε τις προσπάθειες που αποσκοπούσαν στον πυρηνικό αφοπλισμό και στη διαμόρφωση ενός συστήματος κοινής ασφάλειας. Το ΝΑΤΟ προσπάθησε να περιθωριοποιήσει το ρόλο του ΟΗΕ και του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και να τους απαξιώσει ως «αναποτελεσματικούς οργανισμούς». Δεν μπορούμε όμως να φέρουμε πίσω το παρελθόν και πρέπει να προσανατολιστούμε στις σημερινές συνθήκες όταν αναζητούμε διέξοδο από αυτή την κατάσταση.

Πόσες φορές η Δυτική Αριστερά ανέφερε τις άτυπες υποσχέσεις των ΗΠΑ προς τον πρώην Ρώσο πρόεδρο, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, σχετικά με το ΝΑΤΟ («ούτε σπιθαμή προς τα ανατολικά» [x]) και πόσες φορές αναφέρθηκε στο Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994 που εγγυάται την κυριαρχία της Ουκρανίας; Πόσες φορές η Δυτική Αριστερά υποστήριξε τις «εύλογες ανησυχίες για την ασφάλεια» της Ρωσίας, ενός κράτους που κατέχει το δεύτερο μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο; Και πόσο συχνά υπενθύμιζε τις ανησυχίες για την ασφάλεια της Ουκρανίας, ενός κράτους που αναγκάστηκε να ανταλλάξει τα πυρηνικά του όπλα, υπό την πίεση των ΗΠΑ και της Ρωσίας, για ένα κομμάτι χαρτί (το Μνημόνιο της Βουδαπέστης) που ο Πούτιν καταπάτησε οριστικά το 2014; Σκέφτηκαν ποτέ οι αριστεροί επικριτές του ΝΑΤΟ ότι η Ουκρανία είναι το κύριο θύμα των αλλαγών που επέφερε η επέκταση του ΝΑΤΟ;

Ξανά και ξανά, η Δυτική Αριστερά απάντησε στην κριτική κατά της Ρωσίας αναφέροντας την επιθετικότητα των ΗΠΑ κατά του Αφγανιστάν, του Ιράκ και άλλων κρατών. Φυσικά, αυτά τα κράτη πρέπει να μπουν στη συζήτηση – αλλά πώς ακριβώς;

Το επιχείρημα της Αριστεράς θα έπρεπε να είναι, ότι το 2003, οι άλλες κυβερνήσεις δεν άσκησαν αρκετή πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες για το Ιράκ. Όχι ότι τώρα είναι απαραίτητο να ασκηθεί λιγότερη πίεση στη Ρωσία για την Ουκρανία.

Ένα προφανές λάθος

Φανταστείτε για μια στιγμή ότι, το 2003, όταν οι ΗΠΑ προετοιμάζονταν για την εισβολή στο Ιράκ, η Ρωσία είχε συμπεριφερθεί όπως οι ΗΠΑ τις τελευταίες εβδομάδες: με απειλές κλιμάκωσης.

Φανταστείτε τώρα τι θα μπορούσε να είχε κάνει η ρωσική Αριστερά σε εκείνη την περίπτωση, σύμφωνα με το δόγμα «ο κύριος εχθρός μας είναι στο εσωτερικό». Θα είχε επικρίνει τη ρωσική κυβέρνηση για αυτή την «κλιμάκωση», λέγοντας ότι «δεν πρέπει να διακινδυνεύσει κλιμάκωση στις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις»;

Είναι προφανές σε όλους ότι μια τέτοια συμπεριφορά θα ήταν λάθος σε αυτή την περίπτωση. Γιατί αυτό δεν ήταν προφανές στην περίπτωση της επίθεσης εναντίον της Ουκρανίας;

Σε ένα άλλο άρθρο του Jacobin στις αρχές του μήνα, ο Marcetic έφτασε στο σημείο να πει ότι ο Tucker Carlson του Fox News είχε «απόλυτο δίκιο» για την «ουκρανική κρίση»[xi] . Αυτό που είχε κάνει ο Carlson ήταν να αμφισβητήσει «τη στρατηγική αξία της Ουκρανίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες». Ακόμη και ο Tariq Ali στο New Left Review αναφέρθηκε επιδοκιμαστικά [xii] στις εκτιμήσεις του Γερμανού ναυάρχου Kay-Achim Schönbach, ο οποίος είπε ότι το να υπάρξει «σεβασμός» [xiii] στον Πούτιν για την Ουκρανία ήταν «χαμηλό κόστος, ακόμη και καθόλου κόστος», δεδομένου ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι ένας χρήσιμος σύμμαχος κατά της Κίνας. Μιλάμε σοβαρά; Αν οι ΗΠΑ και η Ρωσία μπορούσαν να καταλήξουν σε συμφωνία και να ξεκινήσουν έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο εναντίον της Κίνας ως σύμμαχοι, θα ήταν πραγματικά αυτό που θέλαμε;

Μεταρρύθμιση του ΟΗΕ

Δεν είμαι οπαδός του φιλελεύθερου διεθνισμού. Οι σοσιαλιστές πρέπει να τον επικρίνουν. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να υποστηρίξουμε τη διαίρεση των «σφαιρών συμφερόντων» μεταξύ των ιμπεριαλιστικών κρατών. Αντί να αναζητά μια νέα ισορροπία μεταξύ των δύο ιμπεριαλισμών, η Αριστερά πρέπει να αγωνιστεί για τον εκδημοκρατισμό της διεθνούς τάξης ασφάλειας. Χρειαζόμαστε μια παγκόσμια πολιτική και ένα παγκόσμιο σύστημα διεθνούς ασφάλειας. Το τελευταίο το έχουμε: είναι ο ΟΗΕ. Ναι, έχει πολλά ελαττώματα και συχνά γίνεται αντικείμενο δίκαιης κριτικής. Αλλά μπορεί κανείς να ασκήσει κριτική είτε για να αντικρούσει κάτι είτε για να το βελτιώσει. Στην περίπτωση του ΟΗΕ, χρειαζόμαστε το δεύτερο. Χρειαζόμαστε ένα αριστερό όραμα μεταρρύθμισης και εκδημοκρατισμού του ΟΗΕ.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι η Αριστερά πρέπει να υποστηρίζει όλες τις αποφάσεις του ΟΗΕ. Αλλά μια συνολική ενίσχυση του ρόλου του ΟΗΕ στην επίλυση των ένοπλων συγκρούσεων θα επέτρεπε στην Αριστερά να ελαχιστοποιήσει τη σημασία των στρατιωτικοπολιτικών συμμαχιών και να μειώσει τον αριθμό των θυμάτων. (Σε προηγούμενο άρθρο [xiv], έγραψα πώς οι ειρηνευτές του ΟΗΕ θα μπορούσαν να είχαν βοηθήσει στην επίλυση της σύγκρουσης στο Ντονμπάς. Δυστυχώς, αυτό έχει πλέον χάσει τη σημασία του). Εξάλλου, χρειαζόμαστε επίσης τον ΟΗΕ για την επίλυση της κλιματικής κρίσης και άλλων παγκόσμιων προβλημάτων. Η απροθυμία πολλών διεθνών αριστερών να απευθυνθούν σε αυτόν είναι ένα τρομερό λάθος.

Μετά την εισβολή των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία, ο συντάκτης του Jacobin για την Ευρώπη David Broder έγραψε ότι η Αριστερά «δεν πρέπει να απολογείται που αντιτίθεται σε μια στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ» [xv]. Αυτή δεν ήταν ούτως ή άλλως η πρόθεση του Μπάιντεν, όπως είπε πολλές φορές. Αλλά ένα μεγάλο μέρος της δυτικής Αριστεράς θα πρέπει να παραδεχτεί ειλικρινά ότι τα σκάτωσε τελείως κατά τη διαμόρφωση της απάντησής της στην «ουκρανική κρίση».

Η δική μου οπτική γωνία

Θα τελειώσω γράφοντας εν συντομία για τον εαυτό μου και την οπτική μου.

Τα τελευταία οκτώ χρόνια, ο πόλεμος στο Ντονμπάς ήταν το κύριο ζήτημα που δίχασε την ουκρανική Αριστερά. Ο καθένας από εμάς διαμόρφωσε τη θέση του υπό την επίδραση προσωπικών εμπειριών και άλλων παραγόντων. Έτσι, κάποιος άλλος Ουκρανός Αριστερός θα είχε γράψει διαφορετικά αυτό το άρθρο.

Γεννήθηκα στο Ντονμπάς, αλλά σε μια ουκρανόφωνη και εθνικιστική οικογένεια. Ο πατέρας μου συνδέθηκε με την ακροδεξιά τη δεκαετία του 1990, παρατηρώντας την οικονομική παρακμή της Ουκρανίας και τον πλουτισμό της πρώην ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος, την οποία πολεμούσε από τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Φυσικά, έχει πολύ αντιρωσικές, αλλά και αντιαμερικανικές απόψεις. Ακόμα θυμάμαι τα λόγια του στις 11 Σεπτεμβρίου 2001. Καθώς έβλεπε τους δίδυμους πύργους να πέφτουν στην τηλεόραση, είπε ότι οι υπεύθυνοι ήταν «ήρωες» (δεν το πιστεύει πια – τώρα πιστεύει ότι οι Αμερικανοί τους ανατίναξαν επίτηδες).

Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ντονμπάς το 2014, ο πατέρας μου εντάχθηκε στο ακροδεξιό τάγμα Aidar ως εθελοντής, η μητέρα μου εγκατέλειψε το Λουχάνσκ, ενώ ο παππούς και η γιαγιά μου έμειναν στο χωριό τους που έπεσε υπό τον έλεγχο της «Λαϊκής Δημοκρατίας του Λουχάνσκ». Ο παππούς μου καταδίκασε την επανάσταση του Euromaidan της Ουκρανίας. Υποστηρίζει τον Πούτιν, ο οποίος, όπως λέει, «αποκατέστησε την τάξη στη Ρωσία». Παρ’ όλα αυτά, όλοι προσπαθούμε να συνεχίσουμε να μιλάμε μεταξύ μας (αν και όχι για πολιτική) και να βοηθάμε ο ένας τον άλλον. Προσπαθώ να δείχνω κατανόηση απέναντί τους. Εξάλλου, ο παππούς και η γιαγιά μου πέρασαν όλη τους τη ζωή δουλεύοντας σε μια αγροτική κολεκτίβα. Ο πατέρας μου ήταν οικοδόμος. Η ζωή δεν ήταν γενναιόδωρη μαζί τους.

Τα γεγονότα του 2014 –επανάσταση ακολουθούμενη από πόλεμο– με έσπρωξαν προς την αντίθετη κατεύθυνση από τους περισσότερους ανθρώπους στην Ουκρανία. Ο πόλεμος σκότωσε τον εθνικισμό μέσα μου και με έσπρωξε προς τα αριστερά. Θέλω να αγωνιστώ για ένα καλύτερο μέλλον για την ανθρωπότητα και όχι για το έθνος. Οι γονείς μου, με το μετασοβιετικό τους τραύμα, δεν καταλαβαίνουν τις σοσιαλιστικές μου απόψεις. Ο πατέρας μου περιφρονεί τον «ειρηνισμό» μου, και είχαμε μια άσχημη συζήτηση όταν εμφανίστηκα σε μια αντιφασιστική διαμαρτυρία με ένα πλακάτ που ζητούσε τη διάλυση του ακροδεξιού συντάγματος Αζόφ.

Όταν ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι έγινε πρόεδρος της Ουκρανίας την άνοιξη του 2019, ήλπιζα ότι αυτό θα μπορούσε να αποτρέψει την καταστροφή που εκτυλίσσεται τώρα. Εξάλλου, είναι δύσκολο να δαιμονοποιηθεί ένας ρωσόφωνος πρόεδρος που κέρδισε με ένα πρόγραμμα ειρήνης για το Ντονμπάς και του οποίου τα αστεία ήταν δημοφιλή τόσο στους Ουκρανούς όσο και στους Ρώσους. Δυστυχώς, έκανα λάθος. Ενώ η νίκη του Ζελένσκι άλλαξε τη στάση πολλών Ρώσων απέναντι στην Ουκρανία, αυτό δεν απέτρεψε τον πόλεμο.

Τα τελευταία χρόνια έχω γράψει για την ειρηνευτική διαδικασία και για τα θύματα αμάχων και στις δύο πλευρές του πολέμου στο Ντονμπάς. Προσπάθησα να προωθήσω τον διάλογο. Αλλά όλα αυτά έχουν γίνει καπνός τώρα. Δεν θα υπάρξει κανένας συμβιβασμός. Ο Πούτιν μπορεί να σχεδιάζει ό,τι θέλει, αλλά ακόμη και αν η Ρωσία καταλάβει το Κίεβο και εγκαθιδρύσει την κατοχική της κυβέρνηση, εμείς θα αντισταθούμε. Ο αγώνας θα διαρκέσει μέχρι η Ρωσία να φύγει από την Ουκρανία και να πληρώσει για όλα τα θύματα και όλη την καταστροφή.

Ως εκ τούτου, τα τελευταία μου λόγια απευθύνονται στον ρωσικό λαό: βιαστείτε και ανατρέψτε το καθεστώς Πούτιν. Είναι προς το συμφέρον σας, όπως και προς το δικό μας.

Μετάφραση: elaliberta.gr

Taras Bilous, “A letter to the Western Left from Kyiv”, OpenDemocracy, 25 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/a-letter-to-the-western-left-from-kyiv/. Αναδημοσίευση: Taras Bilous, “Ukraine: A letter to the Western Left from Kyiv - The ‘anti-imperialism of idiots’ meant people turned a blind eye to Russia’s actions”, Europe Solidaire Sans Frontières, http://www.europe-solidaire.org/spip.php?article61279.

 

[i]   «Візит солідарності з Англії та Уельсу», Соціальний рух, 22 Φεβρουαρίου 2022, https://rev.org.ua/vizit-solidarnosti-z-angli%d1%97-ta-uelsu/.

[ii]   Кампанія Солідарності з Україною / Ukraine Solidarity Campaign, https://ukrainesolidaritycampaign.org/

[iii]   “DSA IC opposes US militarization and interventionism in Ukraine and Eastern Europe and calls for an end to NATO expansionism”, DSA International Committee, 31 Ιανουαρίου 2022, https://international.dsausa.org/statements/no-war-with-russia/

[iv]   Stephen R. Shalom, Dan La Botz, Thomas Harrison, “What the DSA International Committee’s Ukraine Statement Gets Wrong”, New Politics, 9 Φεβρουαρίου 2022, https://newpol.org/what-the-dsa-international-committees-ukraine-statement-gets-wrong/

[v]   Isobel Koshiw, “Everyone is talking about Minsk but what does it mean for Ukraine?”, OpenDemocracy, 4 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/russia-ukraine-what-are-the-minsk-agreements/.

[vi]   Dan La Botz, “Internationalism, Anti-Imperialism, And the Origins of Campism”, New Politics, Χειμώνας 2022, https://newpol.org/issue_post/internationalism-anti-imperialism-and-the-origins-of-campism/.

[vii]   Leila Al Shami, «Ο “αντιιμπεριαλισμός” των ηλιθίων», e la libertà, 18 Απριλίου 2018, https://www.elaliberta.gr/

[viii]   Leila Al Shami, «Ο “αντιιμπεριαλισμός” των ηλιθίων», e la libertà, 18 Απριλίου 2018, https://www.elaliberta.gr/

[ix]   Branko Marcetic, “With Putin’s Ukraine Incursion, Hawks in Washington Got Exactly What They Wanted”, Jacobin, 23 Φεβρουαρίου 2022, https://jacobinmag.com/2022/02/with-putins-ukraine-incursion-hawks-in-washington-got-exactly-what-they-wanted.

[x]   Svetlana Savranskaya and Tom Blanton, “NATO Expansion: What Gorbachev Heard”, National Security Archive, 12 Δεκεμβρίου 2017, https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2017-12-12/nato-expansion-what-gorbachev-heard-western-leaders-early.

[xi]  Branko Marcetic, “The Media’s Neo-McCarthyism on Russia Is Getting Worse”, Jacobin, 9 Φεβρουαρίου 2022, https://jacobinmag.com/2022/02/neo-mccarthyism-russia-ukraine-bernie-sanders-putin-media.

[xii]  Tariq Ali, “News from Natoland”, New Left Review, 16 Φεβρουαρίου 2022, https://newleftreview.org/sidecar/posts/news-from-natoland.

[xiii]   Philip Oltermann, “German navy chief quits after saying Putin deserves respect over Ukraine”, 23 Ιανουαρίου 2022, The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2022/jan/23/german-navy-chief-quits-after-saying-putin-deserves-respect-over-ukraine.

[xiv]  Taras Bilous, “Ukraine needs UN peacekeepers. Here’s why”, OpenDemocracy, 2 Φεβρουαρίου 2022, https://www.opendemocracy.net/en/odr/ukraine-needs-un-peacekeepers-heres-why/.

[xv]   David Broder, “Stop Pretending the Left Is on Putin’s Side”, Jacobin, 24 Φεβρουαρίου 2022, https://www.jacobinmag.com/author/david-broder.

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 28 Φεβρουαρίου 2022 00:24

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.