Πίσω από τις μάχες, ένας άνθρωπος
Siyâvash Shahabi
ΠΗΓΗ: firenexttime.substack.com
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: elaliberta.gr
Μου ζητήθηκε να γράψω για τη Μαρζάν Σατραπί. Ήταν πολλά που θα μπορούσα να γράψω. Το «Περσέπολις», οι ταινίες της, οι ασπρόμαυρες γραμμές με τις οποίες ο κόσμος συνήθιζε να αντιλαμβάνεται το Ιράν. Υπήρχαν οι μέρες που εργαζόμουν δίπλα της στο κίνημα κατά της θανατικής ποινής. Όμως κάθε φορά που κάθομαι να γράψω, το μυαλό μου ταξιδεύει αλλού.
Αφήνοντας όλα αυτά στην άκρη, πώς κατανοώ εγώ ο ίδιος τον θάνατό της;
Μας έδειξε το Ιράν από μέσα: την παιδική ηλικία, την οικογένεια, το σώμα, τον φόβο. Όχι από πάνω, μέσα από το κράτος και τη σημαία. Μας δίδαξε κάτι απλό. Η μεγάλη ιστορία διέρχεται από τις ζωές των απλών ανθρώπων.
Η οικογένειά της είπε ότι πέθανε από θλίψη, λίγο περισσότερο από ένα χρόνο μετά τον θάνατο του συζύγου της. Στο Instagram της είχε γράψει: «Γιατί έχασα τον έρωτα της ζωής μου».
Η φράση αυτή με συγκλόνισε.
Θεωρούμε τους δυνατούς ανθρώπους σαν να μην έχουν το δικαίωμα να σπάσουν. Ο εξόριστος καλλιτέχνης, η θαρραλέα γυναίκα, η φωνή της ελευθερίας. Πίσω από αυτές τις εικόνες κρύβεται ένας άνθρωπος που αγαπά, που πονά, που νιώθει μοναξιά και που, μερικές φορές, μετά από μια μεγάλη απώλεια, δεν ζει πια όπως πριν. Σπάνια βλέπουμε αυτή την πλευρά.
Ξέρουμε πώς να μιλάμε για καταπίεση, εξορία, ελευθερία. Δεν μπορούμε όμως να πούμε ότι ένας δυνατός άνθρωπος χρειάζεται και αγάπη. Χρειάζεται κάποιον που θα μένει κοντά του όταν όλα γίνονται δύσκολα.
Η πολιτική δεν αντικαθιστά τη ζωή. Όταν το προσπαθεί, καταστρέφει τη ζωή.
Μερικές φορές, όταν θέλω να μιλήσω σε κάποιον, το Ιράν έρχεται πρώτο. Όχι από νοσταλγία. Το Ιράν σημαίνει μια ατέρμονηψυχολογική πίεση, ειδήσεις χωρίς σταματημό, ένα άγχος πάντα παρόν, ακόμα και όταν δεν το αναφέρω. Κάποιος θέλει να μιλήσει για κάτι απλό, για φαγητό, για κούραση, για ένα ενδιαφέρον, και όμως ζει σαν να βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Έχω μια φίλη που είναι μαγείρισσα. Δουλεύει. Είναι μητέρα ενός μικρού κοριτσιού. Για εκείνη, μια σχέση δεν είναι μόνο θέμα συναισθημάτων. Πρέπει να προκύπτει από τη δουλειά, τη μετανάστευση, τα χρήματα, την ανησυχία για το παιδί, ενώ η ίδια είναι εξαντλημένη.
Έχω έναν άλλο φίλο, queer και Παλαιστίνιο, σαράντα ετών. Μου είπε ότι όσο μεγαλώνει, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να έρθει κοντά σε κάποιον. Τα λόγια του μου μένουν στο μυαλό. Η πολιτική δεν βρίσκεται μόνο στο δρόμο, στα σύνορα, στον πόλεμο. Μερικές φορές βρίσκεται και στο σώμα. Στον δισταγμό, στην απόσυρση, στην επιθυμία να πλησιάσεις και στην αδυναμία να το κάνεις.
Στην Αθήνα, εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια, πηγαίνω σε λιγότερες πολιτικές συγκεντρώσεις. Η πολιτική εξακολουθεί να έχει σημασία για μένα. Αλλά είδα ότι ένας χώρος που ονομάζεται πολιτικός δεν είναι πάντα ένας χώρος για να ζεις. Αυτή η απόσταση έχει κι αυτή το κόστος της. Σιγά-σιγά ο άνθρωπος απομακρύνεται από τη φιλία και την οικειότητα. Τα πλήθη σε εξαντλούν, και το να μένεις μακριά σε απομονώνει.
Ο θάνατος της Σατραπί δεν ήταν μόνο η είδηση για τον θάνατο μιας καλλιτέχνιδας. Μου θύμισε κάτι. Ακόμα και κάποιος που ο κόσμος γνωρίζει για την αντίστασή του είναι, τελικά, ένας άνθρωπος που ερωτεύεται και χάνει κάποιον. Κάποιος που πάλεψε το κράτος, τα σύνορα, τη λογοκρισία μια ολόκληρη ζωή, και όμως η απουσία ενός ανθρώπου καταστρέφει ολόκληρο τον κόσμο της. Αυτό είναι το να είσαι άνθρωπος.
Μερικές φορές μια απλή ερώτηση δείχνει έναν άνθρωπο καλύτερα από οποιαδήποτε ανάλυση. «Πώς είσαι;»
Και μερικές φορές η ειλικρινής απάντηση είναι αυτή. Δεν ξέρω. Ακόμα προσπαθώ να βρω τον δρόμο της επιστροφής στον εαυτό μου με το Ιράν, την εξορία, την κούραση, τον έρωτα, τη μοναξιά.
https://firenexttime.substack.com/p/behind-the-resistance-a-person
