Τρίτη, 18 Μαϊος 2021 22:50

Χιλή: Καταβαράθρωση για τα «κόμματα της τάξης»

Elias Arias: Manifestaciones en Chile, Octubre 2019

 

Franck Gaudichaud 1

 

Καταβαράθρωση για τα «κόμματα της τάξης»

 

 

Εκλογική έκπληξη, κατάρρευση των παραδοσιακών κομμάτων, «νύχτα των μεγάλων μαχαιριών» μέσα στη δεξιά, αρχή του τέλους για τους κληρονόμους του Πινοτσέτ, τεράστια ήττα του προέδρου Σεμπαστιάν Πινιέρα –που την αναγνώρισε ακόμα και ο ίδιος–, νίκη του λαϊκού κινήματος… Από χτες βράδυ, ο χιλιανός τύπος πολλαπλασιάζει τα υπερθετικά για να περιγράψει τον πολιτικό σεισμό που μόλις κλόνισε την οροσειρά των Άνδεων, από την έρημο Ατακάμα ως τα παγωμένα εδάφη της περιοχής του Μαγκελάνου. Οι Χιλιανοί πήγαν στις κάλπες, το Σάββατο 15 και Κυριακή 16 Μαΐου, σε 4 ταυτόχρονες ψηφοφορίες: δημαρχιακές, δημοτικές, περιφερειακές, καθώς και για τη συντακτική συνέλευση που καλείται να διαμορφώσει ένα νέο σύνταγμα για τη Δημοκρατία.

Κανείς, ούτε οι δημοσκοπήσεις, δεν είχαν προβλέψει μια τέτοια ανατροπή, έστω και αν η απομόνωση της εκτελεστικής εξουσίας ήταν πρόδηλη και η απόρριψη της πολιτικής «κάστας» μαζική εδώ και χρόνια. Παρά τη δύναμη της λαϊκής εξέγερσης του Οκτώβρη του 2019 και την επίδρασή της σε όλο το θεσμικό τοπίο, μπορούσε πράγματι κανείς να είναι επιφυλακτικός για τις μεταστροφές που θα προκαλούσε και σε εκλογικό επίπεδο.

Η προσοχή επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στις εκλογές για τη Συνταγματική Συνέλευση, μια έντονα αμφισβητούμενη εκλογική διαδικασία που επεδίωκε να βάλει τέλος στη νεοφιλελεύθερη Magna Carta που εξαγγέλθηκε πριν από 41 χρόνια κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Με πάμπολλα εμπόδια: τη φύση ενός προνομιούχου εκλογικού συστήματος, ενότητα της δεξιάς και της άκρας δεξιάς με ενιαία εκπροσώπηση (την «Chile Vamos»), προ-συμφωνία του Κοινοβουλίου για να εξασφαλιστεί ότι το μελλοντικό σύνταγμα θα πρέπει να επικυρωθεί από πλειοψηφία δύο τρίτων, χρηματική και μιντιακή κυριαρχία των κύριων κομμάτων που κυβέρνησαν τη χώρα τα τελευταία τριάντα χρόνια, δυσκολίες που συνάντησαν οι αγωνιστές του κοινωνικού κινήματος για να νομιμοποιήσουν τις υποψηφιότητές τους, μεγάλη κατάτμηση του στρατοπέδου των ανεξάρτητων, σύρσιμο της αριστερά, χωρίς να μιλήσουμε για την πανδημία και για την οικονομική κρίση…

Ωστόσο, τα εκλογικά αποτελέσματα χτες αλλάζουν βαθιά τα δεδομένα. Πρώτα-πρώτα, σε σχέση με την ίδια τη Συντακτική: ο συνασπισμός της δεξιάς αναγκάστηκε να καταπιεί τη γλώσσα της. Οι ηγέτες της έμοιαζαν σίγουροι ότι θα έπαιρναν τουλάχιστον το μικρό ένα τρίτο των εδρών (δηλαδή 52 στις 155), που θα τους εξασφάλιζε έτσι να δυνατότητα να μπλοκάρουν, μέσα από το δικαίωμα βέτο, όλα τα άρθρα του μελλοντικού Συντάγματος: απέτυχαν. Με μόλις πάνω από το 23% των ψήφων, η «Chile Vamos» πρέπει να αρκεστεί σε 37 έδρες. Είναι ταυτόχρονα και ποινή και ταπείνωση για το σημερινό πρόεδρο, Μ. Πινιέρα, υπεύθυνο για την κρίση που ζει η χώρα εδώ και μήνες.

Δεύτερη έκπληξη, οι συσχετισμοί δύναμης μέσα στην αντιπολίτευση της αριστεράς κατά πολύ ανατράπηκαν. Η λίστα που συγκέντρωνε το Κομμουνιστικό Κόμμα και το Frente Amplio (Πλατύ Μέτωπο, νέα αριστερά που ξεπήδησε από τα κινήματα στη δεκαετία του 2010) πετυχαίνει το στόχο της και εκλέγει 28 στη Συντακτική (με το 18% των ψήφων). Αντίστροφα, τα σοσιαλφιλελεύθερα κόμματα της παλαιάς Concertación, που είχαν κυβερνήσει από το 1990 ώς το 2010 χωρίς να αμφισβητήσουν την οικονομική κληρονομιά της δικτατορίας, δεν καταφέρνουν να βγάλουν παρά 25 έδρες (από τις οποίες 15 το Σοσιαλιστικό Κόμμα και δύο η Χριστιανική Δημοκρατία).

Αριστερά και κεντροαριστερά, ωστόσο, δεν θα έχουν παρά μόνο το ένα τρίτο της Συντακτικής. Η αληθινή έκπληξη έρχεται κυρίως από την έκταση της ψήφου υπέρ των «ανεξάρτητων», που μαζεύουν συνολικά 48 έδρες, σημαδεύοντας οριστικά τη μαζική απόρριψη των πολιτικών κομμάτων. Αυτό είναι ένα πολύ ετερογενές σύνολο, όπου συνυπάρχουν ακόμα και συνωμοσιολόγοι και γνωστοί συντηρητικοί. Αλλά στην πλειοψηφία τους προέρχονται από την κριτική της αυταρχικής και νεοφιλελεύθερης κληρονομιάς των τελευταίων δεκαετιών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις υποψηφιότητες της «Λίστας του λαού», που συσπειρώνει εκπροσώπους των κοινωνικών κινημάτων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και που, με 24 έδρες, βάζει μέσα στη Συντακτική Συνέλευση προσωπικότητες της εξέγερσης του Οκτώβρη, όπως τη «θεία Pikachu» ή ακόμα και πολλές ηγετικές φυσιογνωμίες του φεμινιστικού κινήματος: η ίδια η συντονίστρια του Φεμινιστικού Συντονισμού της 8 Μαρτίου, η Alondra Carrillo, εκλέγεται με μια λίστα που αποτελείται από ανεξάρτητους και από κοινωνικά κινήματα. Άλλωστε, στις εκλογές αυτές οι γυναίκες είχαν πολύ καλύτερες επιδόσεις από τους άντρες και μάλιστα μερικές αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν την έδρα τους για λόγους ποσόστωσης στη συντακτική συνέλευση…

 constituyentes

Έτσι, αν η δεξιά πτέρυγα χάσει το δικαίωμα βέτο που ήλπιζε να έχει, οι συμμαχίες μεταξύ των εκπροσώπων της κοινωνικής και πολιτικής αριστεράς θα μπορούσαν να καταστήσουν δυνατή την κατάκτηση των δύο τρίτων της συνέλευσης και να αρχίσει - επιτέλους - η αποδόμηση του χιλιανού νεοφιλελευθερισμού.

Ο θυμός επίσης εκφράστηκε στις κάλπες, και στις δημοτικές και στις περιφερειακές εκλογές, που θα πρέπει να αναλυθούν λεπτομερέστερα. Ο Jorge Sharp (αντινεοφιλελεύθερη αριστερά) εξελέγη άνετα στο Βαλπαραΐσο. Το ίδιο και ο Daniel Jadue, κομμουνιστής δήμαρχος στην κοινότητα Ρεκολέτα, της μητροπολιτικής περιφέρειας (με πάνω από 64% των ψήφων). Ο Jadue, που είναι πολύ δημοφιλής, έχει δηλώσει ήδη υποψηφιότητα για τις προεδρικές εκλογές, που θα γίνουν σε έξι μήνες. Πράγμα που ήδη κάνει περισσότερο τη δεξιά και τους σοσιαλφιλελεύθερους να τρέμουν. Στο Σαντιάγκο, η Irací Hassler, τριανταπεντάχρονη φεμινίστρια και κομμουνίστρια, επικρατεί του Felipe Alessandri (δεξιά), ο οποίος επιδόθηκε σε μισογυνικές και αντικομμουνιστικές δηλώσεις στην εκλογική καμπάνια. Στο επίπεδο των κυβερνητών, η νίκη του Rodrigo Mundaca στο Βαλπαραΐσο, οικολόγου αγωνιστή και υπερασπιστή του νερού ως κοινού αγαθού, γιορτάστηκε με μεγάλη ευφορία και χαρά από πολλούς αγωνιστές κοινωνικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων.

 

Μετάφραση: ΤΠΤ

 

 

Πηγή: Περιοδικό «4», 18 Μαΐου 2021

Franck Gaudichaud, «In Chile, the traditional parties collapse»,Le Monde Diplomatique, 18 Μαΐου 2021

Franck Gaudichaud, «Debacle de los “partidos del orden” en Chile», Jacobin America Latina, 17 Μαΐου 2021 και Viento Sur, 18 Μαΐου 2021. 

 

Σημειώσεις

1 Ο Franck Gaudichaud είναι καθηγητής λατινοαμερικάνικης ιστορίας και μελετών στο πανεπιστήμιο της Τουλούζης 2 (Γαλλία) Ζαν-Ζορές και μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού ContreTemps, Παρίσι, και γράφει και στο Jacobin América Latina, ενώ έχει συντονίσει τον συλλογικό τόμο Gouvernements progressistes en Amérique latine (1998-2018). La fin d’un âge d’or, Presses universitaires de Rennes, 2021.

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 18 Μαϊος 2021 23:19

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.