Καρλ Μαρξ

Στο κλαν, στην οικογένεια, ανήκε η περιοχή όπου είχε εγκατασταθεί, ακριβώς όπως στη Ρωσία, η γη που καταλαμβάνεται από μια κοινότητα αγροτών δεν ανήκει στους μεμονωμένους αγρότες, αλλά στην κοινότητα. Έτσι, η περιοχή ήταν κοινή ιδιοκτησία της οικογένειας. Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, δεν μπορούσε να υπάρχει θέμα ιδιωτικής ιδιοκτησίας, με τη σύγχρονη έννοια του όρου, όπως δεν μπορούσε να υπάρχει θέμα σύγκρισης της κοινωνικής ύπαρξης των μελών της φυλής με εκείνη των ατόμων που ζουν στη σύγχρονη κοινωνία μας. Η διαίρεση και υποδιαίρεση της γης αντιστοιχούσε στις στρατιωτικές λειτουργίες των μεμονωμένων μελών του κλαν. Ανάλογα με τις στρατιωτικές τους ικανότητες, ο αρχηγός τους εμπιστευόταν διάφορες εκτάσεις γης, ακύρωνε ή επέκτεινε κατά βούληση τις ιδιοκτησίες των μεμονωμένων αξιωματικών, και αυτοί με τη σειρά τους μοίραζαν στους υποτελείς και υπο-υποτελείς τους κάθε ξεχωριστό κομμάτι γης.

Καρλ Μαρξ

Από ιστορική άποψη, έχει διατυπωθεί μόνο ένα σοβαρό επιχείρημα για την αναπόφευκτη διάλυση της ρωσικής αγροτικής κοινότητας: αν πάμε πολύ πίσω στο χρόνο, λέγεται, ένας περισσότερο ή λιγότερο αρχαϊκός τύπος κοινοτικής ιδιοκτησίας μπορεί να βρεθεί παντού στη Δυτική Ευρώπη. Αλλά με την πρόοδο της κοινωνίας έχει εξαφανιστεί παντού. Γιατί να γλιτώσει από την ίδια μοίρα μόνο η Ρωσία; Η απάντησή μου είναι ότι, χάρη στον μοναδικό συνδυασμό συνθηκών στη Ρωσία, η αγροτική κοινότητα, η οποία εξακολουθεί να είναι εδραιωμένη σε εθνική κλίμακα, μπορεί σταδιακά να αποτινάξει τα πρωτόγονα χαρακτηριστικά της και να αναπτυχθεί άμεσα ως στοιχείο συλλογικής παραγωγής σε εθνική κλίμακα. Ακριβώς επειδή είναι σύγχρονη με την καπιταλιστική παραγωγή, η αγροτική κοινότητα μπορεί να αξιοποιήσει όλα τα θετικά της επιτεύγματα χωρίς να υποστεί τις [τρομερές] ανατροπές της. Η Ρωσία δεν ζει απομονωμένη από τον σύγχρονο κόσμο, ούτε έχει πέσει θύμα, όπως οι Ανατολικές Ινδίες, μιας κατακτητικής ξένης δύναμης.