Τρίτη, 26 Οκτωβρίου 2021 01:36

Η ανθρωπιστική κρίση στα σύνορα της ΕΕ αφήνει έξι νεκρούς από τους εγκλωβισμένους πρόσφυγες

 

 

Εισαγωγή elaliberta.gr

Από τους τελευταίους μήνες του καλοκαιριού στα σύνορα μεταξύ Λευκορωσίας και Πολωνίας διαπράττεται άλλο ένα έγκλημα εναντίον προσφύγων που προσπαθούν να περάσουν τα σύνορα της ΕΕ. Πρόσφυγες έχουν εγκλωβιστεί σε μια στενή λωρίδα γης, ενώ και οι δυο χώρες αρνούνται να τους δεχτούν (η Πολωνία αρνείται να τους επιτρέψει να προχωρήσουν και η Λευκορωσία αρνείται να τους επιτρέψει να επιστρέψουν). Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον έξι άνθρωποι έχουν πεθάνει, κυρίως από το δυνατό κρύο που πέφτει τη νύχτα μέσα στα δάση της περιοχής. Το άρθρο της Olga Cielemecka που μεταφράζουμε, παρουσιάζει συνοπτικά αυτή την κατάσταση. Θα πρέπει απλώς να επισημανθούν κάποιες ομοιότητες αυτής της κατάστασης, με αυτό που συνέβη στα ελληνοτουρκικά σύνορα του Έβρου στα τέλη του Φεβρουαρίου 2020. Τότε χιλιάδες πρόσφυγες που είχαν εγκλωβιστεί στην Τουρκία, επιχείρησαν, όταν η τουρκική πλευρά άνοιξε τα σύνορα, να περάσουν στην Ελλάδα και να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Ευρώπη. Η κυβέρνηση της ΝΔ αποφάσισε να εκμεταλλευτεί την τραγωδία των προσφύγων, για να στρέψει τις χώρες της ρατσιστικής ΕΕ εναντίον της Τουρκίας. Η ΝΔ παρουσίασε τη ζωτική ανάγκη των προσφύγων να διασχίσουν τα σύνορα, ως πολεμική επίθεση της Τουρκίας εναντίον της Ευρώπης. Κινητοποίησε όχι μόνο τον στρατό, την αστυνομία και τις δυνάμεις της FRONTEX, αλλά και τις ένοπλες συμμορίες που αποτελούν την κομματική βάση της δεξιάς στην περιοχή, μαζί και με ένοπλες ευρωπαϊκές ακροδεξιές οργανώσεις, προκειμένου να αποτρέψουν τη διέλευση των προσφύγων στην Ελλάδα. Το αποτέλεσμα ήταν τουλάχιστον δυο δολοφονίες προσφύγων τις οποίες διέπραξαν οι ένοπλοι της ελληνικής πλευράς και εκατοντάδες περιπτώσεις ανελέητων ξυλοδαρμών προσφύγων και “επαναπροωθήσεων” (συνήθως γδύνουν τους πρόσφυγες και τους πετάνε γυμνούς στα παγωμένα νερά του Έβρου). Δυστυχώς τότε δεν υπήρξε καμιά διαμαρτυρία από την πλευρά του κινήματος στην Ελλάδα, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία της αριστεράς επέτρεψε στον εαυτό της να “εργαλειοποιηθεί” στα χέρια της ΝΔ, εναντίον της Τουρκίας, η οποία υποτίθεται ότι μας “στέλνει” τους πρόσφυγες. Στην περίπτωση της Πολωνίας όμως, έχει μέχρι στιγμής πραγματοποιηθεί μια πολύ μεγάλη αντιρατσιστική διαδήλωση με αίτημα να ανοίξουν τα σύνορα για τους εγκλωβισμένους πρόσφυγες.

 

 

Olga Cielemecka

 

 

Όλα τα τείχη θα πέσουν; Η ανθρωπιστική κρίση στα σύνορα της ΕΕ αφήνει έξι νεκρούς από τους εγκλωβισμένους πρόσφυγες

 

 

Δημοφιλές μεταξύ των αντικομμουνιστών αντιφρονούντων στην Πολωνία, το Mury (Τείχη) ήταν ένα τραγούδι διαμαρτυρίας που γράφτηκε από τον στιχουργό Γιάτσεκ Κατσμάρσκι το 1978 σε μουσική που συνέθεσε ο Καταλανός Λιουίς Λιακ1. Το Mury/Τείχη ήταν ένας ύμνος όσων λαχταρούσαν την πολιτική ελευθερία και τις πολιτικές ελευθερίες. «Τραβήξτε απ’ τα τείχη τα κάγκελα που ‘ναι τα δόντια τους! Σπάστε τις αλυσίδες, τσακίστε το μαστίγιο» λένε οι στίχοι, και το ρεφρέν προσδοκά με ελπίδα την επικείμενη πτώση του παλιού αντιδημοκρατικού και απάνθρωπου καθεστώτος: «και τα τείχη θα πέσουν και θα θάψουν τον παλιό κόσμο».

Για εκείνη τη γενιά των αντιπολιτευόμενων στην Ανατολική Ευρώπη, ένα τείχος τους χώριζε από την ελευθερία τόσο υλικά όσο και συμβολικά. Το 1989, αυτό το τείχος έπεσε και στη συνέχεια η Πολωνία, μαζί με άλλες μετακομμουνιστικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, έγιναν κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004. Για πολλούς, αυτή ήταν μια πανηγυρική ιστορική στιγμή κατά την οποία η Πολωνία «εντάχθηκε επιτέλους στην Ευρώπη». Αυτομυθολογούμενη ως το Antemurale της Ευρώπης την εποχή της Πολωνο-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας τον 17ο αιώνα, ένα προπύργιο που προστάτευε τη χριστιανική Ευρώπη από τους μουσουλμάνους Τούρκους και τους Τατάρους, η Πολωνία αποτελεί πλέον το εξωτερικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ανατολικότερο προκεχωρημένο φυλάκιό της. Παρά το εγχείρημα της «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», τα σύνορα μεταξύ της Δύσης και της Ανατολής της Ευρώπης παραμένουν πολύ υπαρκτά, αν και δυσδιάκριτα· η «Δύση» παραμένει το προσδοκώμενο πρότυπο, ενώ η «Ανατολή» είναι μια μεταβαλλόμενη έννοια που προβάλλεται πάντα πιο μακριά προς τα ανατολικά. Σε αυτή τη φανταστική γεωγραφία, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης δεν καταγράφονται ή δεν υπολογίζονται πάντα ως «Ευρώπη».

Σήμερα, τα σύνορα μεταξύ της Πολωνίας και της Λευκορωσίας είναι ο τόπος μιας ανθρωπιστικής κρίσης επικίνδυνων διαστάσεων. Οι αιτούντες άσυλο που υποφέρουν από υψηλό πυρετό, COVID-19, εξάντληση και υποθερμία μένουν χωρίς ιατρική βοήθεια· τα παιδιά κοιμούνται μέσα στο δάσος χωρίς φαγητό, ούτε ζεστά ρούχα για να προστατευτούν από τις θερμοκρασίες που πέφτουν κάτω από το μηδέν· οι μετανάστες εκλιπαρούν για βοήθεια ενώ οι στρατιώτες απλώνουν συρματοπλέγματα γύρω τους. Στα χωριά Ούσναρζ Γκόρνι, Γκίμπι και σε πολλά άλλα μέρη, η δολοφονική λογική των εθνικών-κρατικών συνοριακών καθεστώτων είναι σε πλήρη ανάπτυξη και παρόλα αυτά παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατη από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη.

 

«Μας παίζουν σαν μπάλα ποδοσφαίρου«

Από τις αρχές Αυγούστου, μια ομάδα 32 ατόμων που διέφυγαν από το Αφγανιστάν, βρίσκεται στη μέση μιας αντιπαράθεσης μεταξύ των συνοριοφυλάκων της Λευκορωσίας και της Πολωνίας, χωρίς πρόσβαση σε τρόφιμα, φάρμακα ή καταλύματα, σε μια λωρίδα γης στο Ούσναρζ Γκόρνι. Και οι δύο χώρες τους αρνούνται κατηγορηματικά την είσοδο. Ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα και γιατροί περίμεναν σε αναμονή, προσπαθώντας να προσεγγίσουν τους εγκλωβισμένους με τρόφιμα και θερμικές κουβέρτες, αλλά μάταια· κανείς δεν επιτρέπεται να περάσει για να παράσχει ακόμη και την πιο βασική βοήθεια ή ιατρική περίθαλψη.

Η ομάδα κρατείται όμηρος σε μια πολιτική κλιμάκωση στην οποία η Λευκορωσία αρνείται να τους δεχτεί πίσω, ενώ οι πολωνικές αρχές ισχυρίζονται ότι οι πρόσφυγες παραμένουν στο έδαφος της Λευκορωσίας και ως εκ τούτου αρνούνται να εξετάσουν τις αιτήσεις ασύλου τους. Μία από τις αιτούσες άσυλο, η οποία αναφέρεται ως κα Γκουλ, δήλωσε στους ακτιβιστές του Ocalenie Foundation που είχαν έρθει σε επαφή με την ομάδα μέσω τηλεφώνου και γραπτών μηνυμάτων: «Είμαστε εγκλωβισμένοι μεταξύ του φράχτη της Πολωνίας και της Λευκορωσίας. Τι πρέπει να κάνουμε; Ξέρετε σε ποιανού τα χέρια έχει πέσει το Αφγανιστάν. Η χώρα μας καταλήφθηκε από τους Ταλιμπάν και τι πρέπει να κάνουμε; Εδώ είμαστε περικυκλωμένοι από συρματοπλέγματα. Εκλιπαρούμε την Πολωνία. Αν δεν θέλετε να μας προστατέψετε, σας παρακαλώ, τουλάχιστον σώστε μας από το να πεθάνουμε εδώ. Δεν μπορούμε να επιστρέψουμε στη χώρα μας. Αν μπορούσαμε, θα το κάναμε αμέσως». (Η πλήρης πρωτότυπη ηχογράφηση είναι διαθέσιμη εδώ:  https://www.youtube.com/watch?v=zbqaCY4jNh4).

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Πολωνική Συνοριοφυλακή, 3.500 άτομα προσπάθησαν να διασχίσουν παράνομα τα σύνορα με τη Λευκορωσία τον Αύγουστο αυτού του χρόνου, ενώ τον Σεπτέμβριο ακολούθησαν πάνω από 4.000 άτομα. Η μεταναστευτική οδός που οδηγεί μέσω της Λευκορωσίας και της Πολωνίας είναι σήμερα εξαιρετικά επικίνδυνη και η κατάσταση επιδεινώνεται γρήγορα. Έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους τις τελευταίες εβδομάδες στη συνοριακή περιοχή, με πέντε να βρίσκονται στην πολωνική πλευρά των συνόρων και έναν στη Λευκορωσία. Τη νύχτα της 23ης Σεπτεμβρίου 2021, περίπου 500 μέτρα από το πέρασμα με τη Λευκορωσία, οι συνοριακοί στρατιώτες συνάντησαν μια ομάδα αιτούντων άσυλο, μεταξύ των οποίων ένας σε πολύ σοβαρή κατάσταση. Παρά την καρδιοαναπνευστική ανάνηψη που του έκαναν, ο άνδρας πέθανε. Σε ένα ξεχωριστό περιστατικό, βρέθηκε το πτώμα ενός Ιρακινού κοντά στο χωριό Γκίμπι. Είχε πεθάνει από υποθερμία. Στην ανατολική πλευρά των συνόρων, κοντά στο χωριό Λέσνογιε, βρέθηκε το πτώμα μιας γυναίκας. Είχε προσπαθήσει να περάσει στην Πολωνία μαζί με μια ομάδα τριών παιδιών και δύο ενηλίκων. Ο αριθμός των θυμάτων μεταξύ εκείνων που επιχειρούν το όλο και πιο θανατηφόρο ταξίδι είναι πιθανό να αυξηθεί, προειδοποιούν οι οργανώσεις παρατηρητών.

Σύμφωνα με τις Συμβάσεις της Γενεύης, η παράνομη διέλευση των κρατικών συνόρων δεν ακυρώνει το δικαίωμα του ατόμου να υποβάλει αίτηση για το καθεστώς του πρόσφυγα και η χώρα υποδοχής είναι υποχρεωμένη να διεκπεραιώσει το αίτημα. Η Πολωνία –αν και οι αξιωματούχοι αρνούνται ότι η πρακτική αυτή λαμβάνει χώρα– απελαύνει παράνομα μετανάστες από το έδαφός της, αναγκάζοντάς τους να επιστρέψουν πίσω από τα σύνορα χωρίς τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για το καθεστώς ασύλου ή να έχουν πρόσβαση σε οποιαδήποτε νομική διαδικασία ή προστασία. Το ίδιο συμβαίνει και στην ανατολική πλευρά των συνόρων στη Λευκορωσία, αφήνοντας εξαντλημένους μετανάστες να εκδιώκονται επανειλημμένα και βάναυσα και από τα δύο κράτη, κατά παράβαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και άλλων διεθνών νόμων που ορίζουν τις επαναπροωθήσεις. «Μας παίζουν σαν μπάλα ποδοσφαίρου», δήλωσε ένας Νιγηριανός μετανάστης σε δημοσιογράφο.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2021 ο Πολωνός πρόεδρος Αντρέι Ντούντα κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης 30 ημερών, η οποία τώρα παρατάθηκε κατά 60 ημέρες, για μια συνοριακή περιοχή που αποτελείται από μια λωρίδα πλάτους 3 χιλιομέτρων και περιλαμβάνει 183 χωριά στις βοεβοδείες Πόντλασκιε και Λούμπελσκιε στα ανατολικά της χώρας. Απαγορεύεται η είσοδος στην περιοχή σε δημοσιογράφους, εργαζόμενους σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, ιατρικό προσωπικό και ακτιβιστές, περιορίζοντας κάθε προσπάθεια παροχής βοήθειας στους αιτούντες άσυλο στο Ούσναρζ Γκόρνι και σε άλλα μέρη, καθώς και την αναφορά σε πιθανές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αποσιώπηση από τα μέσα ενημέρωσης βοηθά την κυβέρνηση να ελέγχει την αφήγηση μέσω μιας εντατικής εκστρατείας λάσπης εναντίον των προσφύγων στα δημόσια μέσα ενημέρωσης που ελέγχει το κράτος.

 

Δεν υπάρχει διέξοδος

Το συνήθως μάλλον ειδυλλιακό χωριό Μπιαλοβιέζα, το οποίο αριθμεί 2.600 κατοίκους και η κύρια πηγή εσόδων του είναι ο φυσιολατρικός τουρισμός, είναι τώρα ένα από τα χωριά στα οποία επιβλήθηκε η κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Το ενημερωτικό δελτίο της τοπικής κοινότητας Wspólna Białowieża (Μπιαλοβιέζα για όλους), που εκδίδεται από μια ομάδα εθελοντών και καλύπτει τοπικά θέματα και ανακοινώσεις, αφηγείται πώς άλλαξε η καθημερινή ζωή τους: «Υπάρχουν συνοριακές δυνάμεις στην είσοδο του χωριού από την πλευρά του Πογκορζέλτσε και του Χαϊνόφκα. Υπήρχε πάντα παρουσία συνοριακών περιπολιών στο χωριό μας [λόγω της εγγύτητας των συνόρων, μόλις τρία χιλιόμετρα από το χωριό], αλλά ποτέ δεν είχαμε δει τόσους πολλούς συνοριοφύλακες, στρατιώτες και αστυνομικούς· ο θόρυβος από τις έλικες των ελικοπτέρων και από τις σειρήνες της αστυνομίας δεν ήταν ποτέ πριν μέρος της ζωής του χωριού μας». Το άρθρο συνεχίζει δίνοντας οδηγίες στους κατοίκους για το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση που συναντήσουν εγκλωβισμένους αιτούντες άσυλο που κατάφεραν να περάσουν στην πολωνική πλευρά: «1. Μη φοβάστε. Να θυμάστε ότι οι άνθρωποι που μόλις συναντήσατε είναι πιθανότατα πολύ πιο τρομοκρατημένοι από εσάς. 2. Δεν είναι παράνομο να βοηθήσετε. Μπορείτε να προσφέρετε φαγητό, ζεστά ρούχα ή ιατρική βοήθεια. Ωστόσο, μπορεί να αντιμετωπίσετε νομικές συνέπειες αν μεταφέρετε κάποιον ή αν τον αφήσετε να χρησιμοποιήσει το τηλέφωνό σας». Ακτιβιστές έχουν αναρτήσει αφίσες με παρόμοιο μήνυμα σε πίνακες ανακοινώσεων και σε στύλους δρόμων στα χωριά που επηρεάζονται από την κατάσταση.

Οι μετανάστες που συλλαμβάνονται στην Πολωνία από τις συνοριακές περιπολίες αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο· αντί να οδηγηθούν σε εγκαταστάσεις ελέγχου ή, σε περίπτωση που χρειάζονται ιατρική περίθαλψη, σε νοσοκομείο, στέλνονται πίσω στη Λευκορωσία.

Μία από τις γυναίκες που εγκλωβίστηκαν στη λωρίδα της απαγορευμένης ζώνης, μη μπορώντας να περάσουν, μοιράστηκε ένα βίντεο που καταγράφει την κατάσταση. [ ] Η δημοσιογράφος Έβα Βολκανόφσκα-Κολοντζίεϊ σε ανάρτηση στο Facebook από τις 25 Σεπτεμβρίου 2021 περιέγραψε τι συνέβη σε μια οικογένεια από το Ιράκ με την οποία βρίσκεται σε επαφή· ο Άλι, η σύζυγός του, δύο αδέλφια και ένα κοριτσάκι 18 μηνών παρέμειναν εγκλωβισμένοι, πεινασμένοι και εξαντλημένοι, στην πλευρά της Λευκορωσίας. Τα γραπτά μηνύματα του Άλι προς τη δημοσιογράφο κάνουν λόγο για τη σκληρότητα της τακτικής των συνοριοφυλάκων και στις δύο πλευρές του φράχτη: «Δύο φορές προσπάθησα να περάσω στην Πολωνία. Οι συνοριοφύλακες με χτύπησαν και με έσπρωξαν πίσω στη Λευκορωσία. Οι Λευκορώσοι μου είπαν να επιστρέψω στην Πολωνία. Χάσαμε τη γυναίκα μου και δεν ξέρω πώς να τη βρω. Η κόρη μου κρυώνει και πεινάει. (...) Ο αδελφός μου κάνει εμετό με αίμα». Μερικές ημέρες αργότερα, ο 16χρονος αδελφός του Άλι βρέθηκε νεκρός στην πολωνική πλευρά των συνόρων.

Η Grupa Granica, ένας άτυπος συνασπισμός εργαζομένων σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, ακτιβιστών και δικηγόρων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που παρακολουθεί την κατάσταση στα σύνορα, περιγράφει παρόμοια κατάσταση πολλών άλλων εγκλωβισμένων μεταναστών. Ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που κρύβονται στα παγωμένα δάση και είναι παγιδευμένοι στα σύνορα, παραμένει άγνωστος.

 

Τα πιόνια του Λουκασένκο

Πολωνοί αξιωματούχοι κατηγορούν τον αυταρχικό ηγέτη της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο για την ενορχήστρωση της κρίσης. Ο Λουκασένκο, ο οποίος τον Μάιο απείλησε να «πλημμυρίσει» τη Δυτική Ευρώπη με ναρκωτικά και μετανάστες, «οπλοποιεί» τώρα τους μετανάστες για να ανταποδώσει τις κυρώσεις που επέβαλε η ΕΕ στη Λευκορωσία, μετατοπίζοντας τις μεταναστευτικές ροές προς τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Το καθεστώς του Λουκασένκο διευκολύνει σκόπιμα τη μεταφορά ανθρώπων στο Μινσκ. Λειτουργώντας μέσω των «ταξιδιωτικών γραφείων» που έχει δημιουργήσει στη Βαγδάτη, τη Βηρυτό, το Καράτσι, την Αμπούτζα και αλλού, έναντι αδράς αμοιβής, υπόσχεται στους ανθρώπους να φτάσουν στη Δυτική Ευρώπη. Τους λένε ότι η διαδρομή αυτή είναι μια ασφαλέστερη εναλλακτική λύση σε σχέση με το θανατηφόρο θαλάσσιο πέρασμα που διασχίζει της Μεσόγειο. Μόλις φτάσουν στη Λευκορωσία, οι μετανάστες στέλνονται πέρα από τα σύνορα στις γειτονικές χώρες, τη Λιθουανία, τη Λετονία και την Πολωνία. Η Grupa Granica εκτιμά ότι, στις 24 Σεπτεμβρίου 2021, υπήρχαν περίπου 4.000 άνθρωποι παγιδευμένοι στα σύνορα της Λιθουανίας, 3.000 στα σύνορα της Πολωνίας και 300 στα σύνορα της Λετονίας με τη Λευκορωσία. Εγκλωβισμένοι σε αυτή τη γεωπολιτική ταλαιπωρία είναι άνθρωποι που διαφεύγουν από συγκρούσεις, φτώχεια και πολιτική αστάθεια. Πολλοί προέρχονται από τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Σομαλία, το Ιράν.

«Αυτό που προσπαθεί να κάνει ο Λουκασένκο είναι να αποσταθεροποιήσει την ΕΕ και χρησιμοποιεί ανθρώπους σε μια επιθετική πράξη», δήλωσε στους Financial Times η Ίλβα Γιόχανσον, η Ευρωπαία Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων. Σε κοινή δήλωση που εκδόθηκε στις 23 Αυγούστου 2021, οι πρωθυπουργοί της Λιθουανίας, της Λετονίας, της Εσθονίας και της Πολωνίας επέρριψαν την αποκλειστική ευθύνη για την κατάσταση των μεταναστών στη Λευκορωσία. Οι μετανάστες εργαλειοποιούνται από τον «τελευταίο δικτάτορα της Ευρώπης» στο πλαίσιο μιας «υβριδικής επίθεσης» κατά της ασφάλειας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο, είναι επίσης απρόθυμοι να αφήσουν τους μετανάστες να εισέλθουν. Επικαλούμενη την ανάγκη προστασίας των συνόρων, η ΕΕ βοηθά πρόθυμα τα ανατολικά κράτη μέλη της στέλνοντας μέσω της υπηρεσίας διαχείρισης συνόρων Frontex συνοριοφύλακες, (βοήθεια την οποία η Πολωνία αρνείται μέχρι στιγμής), για να σταματήσει την εισροή μεταναστών στο έδαφος της ΕΕ. Σε αυτή τη στρατηγική του «πολέμου των μεταναστών», οι μετανάστες καταλήγουν να αποανθρωποποιούνται και από τις δύο πλευρές – διαπραγματευτικά χαρτιά ή όπλα για πολιτικούς ισχυρούς άνδρες όπως ο Αλεξάντερ Λουκασένκο και ένα «πρόβλημα», μια «πλημμύρα» ή ένα «κύμα» που πρέπει να σταματήσει στην πύλη της Ευρώπης.

 

Τείχη

Αν η πολιτική πρέπει να νοηθεί ευρύτερα από τη διακυβέρνηση που ασκείται από τα έθνη-κράτη, η έννοιά της επεκτείνεται και διαπλέκεται όχι μόνο με ζητήματα που αφορούν τα ανθρώπινα, προσφυγικά και γυναικεία δικαιώματα, αλλά και με εκείνα που αφορούν την ηθική: Τι είναι ηθικά σωστό και τι λάθος, τι είναι η φροντίδα, η ενσυναίσθηση, η ευθύνη, η φιλοξενία και η αλληλεγγύη, και πώς η φυλή, η εθνικότητα, η θρησκεία, το φύλο και άλλα κοινωνικά σημάδια διαφοράς παίζουν ρόλο στο να καθιστούν κάποιες ζωές άξιες προστασίας, ενώ εγκαταλείπουν άλλες. Η Πολωνία δεν μπορεί να αποφύγει την ηθική και πολιτική ευθύνη για τη βάναυση καταπάτηση των δικαιωμάτων των προσφύγων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορά της. Όπως έχουν υποστηρίξει σχολιαστές που γνωρίζουν το πολωνικό πολιτισμικό πλαίσιο, όχι μόνο η πολωνική κυβέρνηση, αλλά και η πολωνική κοινωνία έχει ηθική ευθύνη απέναντι στους πρόσφυγες, καθώς οι ίδιοι είμαστε ένα έθνος προσφύγων, μεταναστών εργατών και οικονομικών μεταναστών – οι περισσότεροι μετανάστες σήμερα παρακινούνται από τις οικονομικές ευκαιρίες στον πλουσιότερο Βορρά και τη Δύση. Όσοι υποστηρίζουν την αποδοχή περισσότερων αιτούντων άσυλο καθώς και μεταναστών, υπενθυμίζουν ότι η κατάσταση έκτακτης ανάγκης που θεσπίστηκε για την προστασία της χώρας από την παράτυπη ροή μεταναστών καλύπτει μια περιοχή η οποία στο παρελθόν υπήρξε τόπος εθνοτικών συγκρούσεων, αναγκαστικών εκτοπίσεων, δολοφονιών αμάχων και παρτιζάνων και οργανωμένης γενοκτονίας των εβραϊκών και ρομανί μειονοτήτων της. Κάποτε φιλοξενούσε ανθρώπους που χρειάζονταν καταφύγιο και προστασία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η απάντηση στα πιο θανατηφόρα σύγχρονα προβλήματα –από τις ένοπλες συγκρούσεις έως τις πανδημίες– συχνά συνεχίζει να είναι η ανέγερση νέων φραγμών και τειχών. Αυτά τα συνοριακά τείχη διαπερνούν τις κομματικές διαφορές· από το συνοριακό τείχος του Τραμπ, τους διαχωρισμούς οικογενειών και τα κλουβιά στα σύνορα με το Μεξικό, μέχρι τους πρόσφυγες από την Αϊτή που μαστιγώνονται από έφιππους συνοριοφύλακες και τις απελάσεις που πραγματοποιούνται εν μέσω μανιασμένων φυσικών καταστροφών και της πανδημίας COVID-19 στην Αμερική του Μπάιντεν. Ορισμένα σύνορα εμφανίζονται προσωρινά για να αντιμετωπίσουν μια τρέχουσα κρίση – όπως ο εσωτερικός έλεγχος διαβατηρίων και οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί εντός του χώρου Σένγκεν που επαναφέρονται για να σταματήσουν την εξάπλωση του νέου κοροναϊού. Κάποια είναι φυσικά εμπόδια, όπως οι φράχτες από συρματόπλεγμα που υψώθηκαν σε όλη την Ευρώπη ως απάντηση στη λεγόμενη «προσφυγική κρίση» στα σύνορα της Ουγγαρίας, της Σλοβενίας, της Βουλγαρίας, της Ελλάδας και της Γαλλίας, και πιο πρόσφατα – της Λιθουανίας και της Πολωνίας.

Η Πολωνία έχει πλέον κατασκευάσει 113 χιλιόμετρα φράχτη από αγκαθωτό συρματόπλεγμα και 57 χιλιόμετρα φράχτη 2,5 μέτρων, ο οποίος αντιγράφει τον φράχτη που κατασκευάστηκε στα σύνορα μεταξύ Ουγγαρίας και Σερβίας. Οι φράκτες αυτοί τραυματίζουν τόσο τα ανθρώπινα όσο και τα μη ανθρώπινα σώματα όσων σκοπεύουν να τους διασχίσουν. (Ζητήματα εθνικής ασφάλειας και προστασίας των συνόρων υπερισχύουν της υφιστάμενης νομικής περιβαλλοντικής προστασίας και εμποδίζουν την πιθανή κατασκευή διαδρόμων άγριας ζωής. Τα συρματοπλέγματα στην υπηρεσία της εθνικής ασφάλειας υπερισχύουν του δικαιώματος διέλευσης των ζώων). Όπως προτείνει ο μελετητής της κοινωνικής δικαιοσύνης Ρατζ Πατέλ, η αποκοπή του «ιστού της ζωής» –των βαθιών δεσμών που διέπουν τις διάφορες μορφές ζωής, από τις μικροβιακές έως τις ανθρώπινες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την κοινή επιβίωση– είναι μια προσωρινή λύση για τις επαναλαμβανόμενες κρίσεις που προκαλεί ο αποικιοκρατικός καπιταλισμός. Σε καιρούς που απαιτούν παγκόσμια αλληλεγγύη -εν όψει της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, της παγκόσμιας κρίσης υγείας, της πολιτικής αστάθειας και των όλο και περισσότερων προσφύγων, ανθρώπινων και μη, που αναζητούν νέες εστίες, η απάντηση πολύ συχνά παραμένει – ένας τοίχος.

 

 

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Olga Cielemecka, “And all walls shall fall? Humanitarian crisis on the EU’s frontier leaves asylum-seekers stranded, six dead”, LeftEast, 4 Οκτωβρίου 2021,  https://lefteast.org/humanitarian-crisis-on-the-eus-frontier/

 

 

Η Olga Cielemęcka είναι μεταδιδακτορική υπότροφος στο Turku Institute for Advanced Studies του Πανεπιστημίου του Turku στη Φινλανδία. Ασχολείται με τη διασταύρωση της σύγχρονης φιλοσοφίας, της φεμινιστικής θεωρίας και των περιβαλλοντικών ανθρωπιστικών επιστημών. Επί του παρόντος, εργάζεται πάνω σε ένα βιβλίο για τη φύση, το έθνος και το φύλο στο δάσος Białowieża στην Πολωνία.

 

 

Σημειώσεις

1 [Σ.τ.Μ.:] Το καταλανικό τραγούδι του Lluis Llach, “L’estaca”,  https://www.youtube.com/watch?v=a1Ozxr3EMD4. Το πολωνικό τραγούδι του Jacek Kaczmarski, “Mury”:  https://www.youtube.com/watch?v=hwD6i9eOiYE. Και η ελληνική εκδοχή: Βασίλης Παπακωνσταντίνου (σε στίχους του Πάνου Φαλάρα), “Τώρα, τώρα!”:  https://www.youtube.com/watch?v=Nz8UY1gebE8

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 26 Οκτωβρίου 2021 02:00

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.