Δευτέρα, 28 Μαρτίου 2022 23:45

Ανάμεσα στον Πόλεμο και τον Τρόμο: Ένα Γράμμα από τη Ρωσία

 

 

Oxana Timofeeva

 

Ανάμεσα στον Πόλεμο και τον Τρόμο: Ένα Γράμμα από τη Ρωσία

 

Από την πρώτη κιόλας ημέρα του πολέμου, οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται σε όλη τη Ρωσία και παίρνουν διάφορες μορφές. Η πρωταρχική είναι ο καθημερινός «περίπατος» στους δρόμους. Στη σύγχρονη ρωσική πολιτική γλώσσα, οι λέξεις gulyanie (περπάτημα) ή progulka (περίπατος) σημαίνουν διαμαρτυρίες και συγκεντρώσεις. Επισήμως, επιτρέπονται μόνο μονοπρόσωπες πικετοφορίες, αλλά όσοι συμμετέχουν σε αυτές συνήθως συλλαμβάνονται αμέσως από την αστυνομία. Για το λόγο αυτό, ο κόσμος συχνά απλώς συμφωνεί να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο σύλληψης μαζί και να βγει ταυτόχρονα στους δρόμους. Το πρωί της 24ης Φεβρουαρίου, λίγες μόνο ώρες αφότου οι ρωσικές δυνάμεις πέρασαν στο ουκρανικό έδαφος, ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι κάτι τερατώδες και απαράδεκτο βρισκόταν σε εξέλιξη. Ο ένας μετά τον άλλο άρχισαν να γράφουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ήρθε η ώρα να κάνουν έναν «μεγάλο περίπατο». Το ίδιο κιόλας βράδυ, ο κόσμος βγήκε στους δρόμους με το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο!»

Την πρώτη μέρα, ήταν τρομακτικό. Κανείς δεν ήξερε ποιες αντιδράσεις να περιμένει από την αστυνομία, ή ποιον βαθμό βίας θα χρησιμοποιούσαν. Μετά από μια εβδομάδα διαμαρτυρίας, μου φαίνεται ότι ο κόσμος δεν φοβάται πια. Η κατάσταση στην κοινωνία μας είναι τόσο καταστροφική που οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι δεν έχουν ήδη τίποτα να χάσουν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πολλοί είναι έτοιμοι να πάρουν το ρίσκο – δεν φοβούνται να πάνε φυλακή, να χάσουν τη δουλειά τους ή ολόκληρη τη ζωή τους. Κάτι πρέπει να γίνει για να τερματιστεί επιτέλους αυτός ο πόλεμος, για τον οποίο νιώθουμε ενοχές, ντροπή, ανησυχία και φρίκη.

Οι άνθρωποι μαθαίνουν για την ψηφιακή ασφάλεια, δημιουργώντας δίκτυα αλληλεγγύης για να παρακάμψουν την επίσημη λογοκρισία, τις απαγορεύσεις και τους αποκλεισμούς του διαδικτύου. Φτιάχνουν ενημερωτικά φυλλάδια για όσους συλλαμβάνονται, κανάλια Telegram για γρήγορη ανταλλαγή πληροφοριών για το συντονισμό συναντήσεων, νομική βοήθεια και υλική υποστήριξη για όσους έχουν πέσει στα νύχια της αστυνομίας. Πρόσφατα, ωστόσο, ορισμένες από τις δυτικές κυρώσεις εμπόδισαν τον συντονισμό των δράσεων διαμαρτυρίας και αντιπολίτευσης. Για παράδειγμα, η αποχώρηση της Visa και της Mastercard από τη Ρωσία σημαίνει ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν καν να κατεβάσουν πληρωμένο λογισμικό VPN. Με άλλα λόγια, κινδυνεύουν να αποκοπούν από την επικοινωνία ανά πάσα στιγμή.

Οι διαδηλωτές περιλαμβάνουν άτομα διαφορετικών ηλικιών και επαγγελμάτων. Οι πρωτοβουλίες των φοιτητών και των φεμινιστριών αξίζουν ιδιαίτερης μνείας. Οι φεμινίστριες τα έχουν βρει ιδιαίτερα δύσκολα. Υπήρξαν αντικείμενο καταστολής και εκφοβισμού πριν από τον πόλεμο, καθώς η ρωσική ιδεολογία του μιλιταρισμού είναι πρωτίστως πατριαρχική. Στις 6 Μαρτίου, για παράδειγμα, πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη δράση διαμαρτυρίας. 5.000 άτομα συνελήφθησαν και κρατήθηκαν χωρίς πρόσβαση σε νομικό σύμβουλο. Η αστυνομία χρησιμοποιεί όπλα ηλεκτροσόκ, παίρνει τα τηλέφωνα των ανθρώπων και μερικές φορές υποβάλλει τους ανθρώπους σε βασανιστήρια.
Υπάρχουν επίσης πιο μετριοπαθείς μορφές διαμαρτυρίας, για παράδειγμα, η «σιωπηλή πικετοφορεία». Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αντιπολεμικά σύμβολα στην καθημερινή ζωή, στα ρούχα τους κ.λπ. Κάποιοι κολλούν αυτοκόλλητα ή μοιράζουν φυλλάδια – κάτι που είναι επίσης πολύ επικίνδυνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αστυνομία βρίσκει τους ανθρώπους που κολλούν αυτοκόλλητα μέσα από το υλικό από τις κάμερες παρακολούθησης, οι οποίες βρίσκονται πλέον παντού. Έτσι, βασικά, δεν τα παρατάμε, αλλά είμαστε λίγοι, και ακόμη και οι μεγαλύτερες μαζικές διαμαρτυρίες παραμένουν αόρατες για τους περισσότερους. Τα μεγαλύτερα ανεξάρτητα περιοδικά, εφημερίδες και πηγές στο διαδίκτυο έχουν κλείσει, και τα κρατικά μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι τα μόνα που έχουν μείνει όρθια, εξαπολύοντας μιλιταριστική προπαγάνδα 24 ώρες το 24ωρο. Δεν έχουμε αρκετούς πόρους για να κάνουμε το ρωσικό κίνημα ειρήνης ορατό στη χώρα και στο εξωτερικό. Χρειαζόμαστε βοήθεια ώστε οι διαδηλωτές να αισθάνονται ότι οι κίνδυνοι και οι προσπάθειές τους δεν γίνονται μάταια.

Πώς αντέδρασε η λεγόμενη διανόηση σε αυτά τα γεγονότα; Πολλοί φεύγουν ή έχουν ήδη φύγει. Πολλοί τα παράτησαν όλα και απλά έφυγαν για το πουθενά – όποιος μπορούσε να το κάνει αυτό μετακόμισε στην Ευρώπη, πολλοί άλλοι έχουν πάει στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ που εξακολουθούν να αποτελούν προορισμούς για τα ρωσικά αεροπλάνα: Καζακστάν, Αρμενία, Ουζμπεκιστάν, ή σε χώρες που δέχονται Ρώσους χωρίς βίζα: Τουρκία, για παράδειγμα. Οι άνθρωποι φεύγουν από τη Ρωσία, προσπαθώντας να πάρουν μαζί τους τις οικογένειες και τα παιδιά τους, επειδή δεν έχουν αυταπάτες για το αν υπάρχει μέλλον στην πατρίδα τους. Οι περισσότεροι φίλοι μου βρίσκονται ήδη στο εξωτερικό και οι καρδιές τους ραγίζουν. Όσοι μένουν πίσω και δεν έχουν ελπίδα ή δύναμη να παλέψουν κλείνονται και πέφτουν στην κατάθλιψη∙ κάποιοι αρχίζουν να πίνουν, άλλοι σκέφτονται να αυτοκτονήσουν. Το έχω σκεφτεί κι εγώ αυτό. Ανησυχώ για τους φίλους μου στη Ρωσία, τα σπίτια των οποίων ερευνώνται από την αστυνομία· ανησυχώ μέχρι θανάτου για τους συγγενείς και τους φίλους μου στην Ουκρανία. Νιώθω άμεσο σωματικό τρόμο και φρίκη τα χέρια μου τρέμουν. Το μόνο πράγμα που βοηθάει είναι να τους βρω όλους και να προσπαθήσω να κάνω κάτι.

Είμαστε τώρα σε διασταυρούμενα πυρά. Η εξωτερική πολιτική της χώρας μας είναι ο πόλεμος· η εσωτερική πολιτική της είναι ο τρόμος. Αυτά τα δύο πράγματα δεν μας έτυχαν ξαφνικά, αλλά κυοφορήθηκαν με την πάροδο των ετών, ξεκινώντας από τη στιγμή που ο Πούτιν ανέβηκε στην εξουσία το 2000. Δεν είχε καμία ξεκάθαρη ιδεολογία, αλλά έναν στόχο: να κρατηθεί στην εξουσία με κάθε μέσο. Τα δύο διαχρονικά δοκιμασμένα εργαλεία για να το πετύχει αυτό ήταν η καταστολή και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Παλιοί ακτιβιστές και αντιφρονούντες θυμούνται πώς οι μαχητές της OMON ήταν μεταξύ εκείνων που αντιδρούσαν στις πολιτικές του Πούτιν για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Στη δεκαετία του 2010, οι προεδρικές εκλογές μετατράπηκαν τελικά σε φάρσα – όπως κι αν ψηφίζαμε, ο Πούτιν θα κέρδιζε ούτως ή άλλως λόγω της μαζικής εκλογικής απάτης. Η μηχανή της πολιτικής καταστολής απέκτησε δυναμική, η αστυνομική βία εξαπλώθηκε και εμφανίστηκαν νέοι πολιτικοί κρατούμενοι. Το κράτος κατέφυγε επίσης σε ένα άλλο αποτελεσματικό μέσο καταστολής της εσωτερικής διαφωνίας με ένα βίαιο, εξαιρετικά διεφθαρμένο σύστημα διοίκησης -δηλαδή, στις λεγόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ο Πούτιν έγινε για πρώτη φορά πρόεδρος στον απόηχο του πολέμου στην Τσετσενία, ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα την κυριαρχία της Ρωσίας στην περιοχή με τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Ήρθε με τον πόλεμο. Η επιθετική εξωτερική πολιτική είναι το πιο ισχυρό ιδεολογικό επιχείρημα, εξασφαλίζοντας την υποστήριξη μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Η έναρξη πολέμων βοηθάει το καθεστώς να κρατήσει το εκλογικό του σώμα, και ακόμη και αν η χώρα μας καταλήξει εντελώς απομονωμένη, εξαθλιωμένη και κατεστραμμένη –και αυτό θα συμβεί πολύ σύντομα– θα υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θα ψηφίσουν ειλικρινά τον Πούτιν στις εκλογές του 2024. Εν όψει αυτών των εκλογών τροποποιήθηκε το σύνταγμα της Ρωσίας το 2020, καθιστώντας δυνατή μια ισόβια προεδρία για τον Πούτιν. Πολλοί από τη φιλελεύθερη διανόηση άρχισαν να αποστασιοποιούνται από τις πολιτικές του Πούτιν το 2010, όταν άρχισε η ανοιχτή καταστολή και ο περιορισμός της προσωπικής ελευθερίας. Αλλά το πρόβλημα βρισκόταν αλλού. Όπως έγραψε ένας συνάδελφος στο Facebook (δεν θα τον κατονομάσω για λόγους ασφαλείας), ενώ νομίζαμε ότι πολεμούσαμε τον σταλινισμό, μεγαλώσαμε έναν δικό μας φασίστα.

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Oxana Timofeeva, “Between War and Terror: A Letter from Russia”, e-flux Notes, 17 Μαρτίου 2022, https://www.e-flux.com/notes/456364/between-war-and-terror-a-letter-from-russia. Μετάφραση από τα ρωσικά από τον David Riff. Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, http://www.europe-solidaire.org/spip.php?article61692

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 28 Μαρτίου 2022 23:52

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.