Δευτέρα, 17 Οκτωβρίου 2022 23:09

Ο αγώνας των Κούρδων βρίσκεται στο επίκεντρο των διαδηλώσεων στο Ιράν-Djene Rhys Bajalan

Γράφτηκε από

Με ιρανικές και κουρδικές σημαίες στην πλατεία Τραφάλγκαρ, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς όσους διαδηλώνουν σε όλο το Ιράν

την 1η Οκτωβρίου 2022, στο Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο. (Mark Kerrison / In Pictures via Getty Images)

Djene Rhys Bajalan

Ο αγώνας των Κούρδων βρίσκεται στο επίκεντρο των διαδηλώσεων στο Ιράν

Μετάφραση: elaliberta.gr

Στις 13 Σεπτεμβρίου, μια εικοσιδυάχρονη επισκέπτρια στην Τεχεράνη, η Ζίνα (Μάχσα) Αμινί, βρέθηκε αντιμέτωπη με την «αστυνομία ηθών» του Ιράν. Το υποτιθέμενο έγκλημά της ήταν ακατάλληλο ντύσιμο, για το οποίο συνελήφθη.

Τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι ασυνήθιστες στο Ιράν, το οποίο κυβερνάται από μια αντιδραστική κυβέρνηση που καπηλεύτηκε τη μαζική εξέγερση του 1979 εναντίον του υποστηριζόμενου από τις ΗΠΑ μονάρχη της χώρας, Μοχάμμαντ Ρεζά Παχλαβί. Ωστόσο, ενώ οι περισσότερες συλλήψεις της αστυνομίας ηθών δεν οδηγούν σε θάνατο, για την Αμινί αποδείχθηκε το αντίθετο. Έπεσε σε κώμα κατά τη διάρκεια της κράτησης και πέθανε τρεις ημέρες αργότερα. Οι αρχές ισχυρίζονται ότι υπέστη καρδιακή προσβολή, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι είχε ξυλοκοπηθεί άγρια.

Ο θάνατος της Αμινί αποδείχθηκε σπίθα, πυροδοτώντας ένα κύμα λαϊκών διαδηλώσεων σε όλο το Ιράν. [i]

«Διατομεακός ιμπεριαλισμός»

Όπως ήταν αναμενόμενο, δεδομένης της ανταγωνιστικής σχέσης μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, η έκρηξη αυτή της αναταραχής έγινε δεκτή με συμπάθεια στους κόλπους της εξουσίας στην Ουάσινγκτον. Πράγματι, η έμφυλη φύση της βίας που οδήγησε στον πρόωρο θάνατο της Αμινί και ο ρόλος που έπαιξαν οι γυναίκες στην εμπροσθοφυλακή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, λειτουργεί σε ένα είδος «διατομεακού ιμπεριαλισμού» που επιδιώκει να δικαιολογήσει τη στρατιωτική και διπλωματική κλιμάκωση με το Ιράν στο όνομα της γυναικείας χειραφέτησης από την ισλαμική «βαρβαρότητα».

Υπάρχουν και άλλοι ψεύτικοι φίλοι των διαδηλωτών: πολυάριθμες ομάδες της εξόριστης ιρανικής αντιπολίτευσης επιδιώκουν να διεκδικήσουν συγγένεια με τους διαδηλωτές, από τον «πρίγκιπα διάδοχο» Ρεζά Παχλαβί [ii] μέχρι τους υποστηρικτές της φανατικής οργάνωσης Μοτζαχεντίν-ε Χαλκ [iii] . Ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα ήταν η δημοσιογράφος και υπάλληλος του Voice of America, Μασίχ Αλινετζάντ, η οποία κέρδισε ένα κολακευτικό προφίλ στο New Yorker που υποστήριζε ότι «ηγείται αυτού του κινήματος»[iv]  .

Η πραγματικότητα είναι ότι η εξέγερση είναι ένα ξέσπασμα λαϊκής οργής ενάντια σε μια ασφυκτική και καταπιεστική θεοκρατία – μια καπιταλιστική ολιγαρχία ντυμένη με το ένδυμα ενός ευσεβούς άλιμ, η οποία προσπαθεί να πειθαρχήσει τις ιρανικές μάζες μέσω της επιβολής του οράματός της για την ισλαμική ηθική.

Από πολλές απόψεις, είναι οι Ιρανές γυναίκες στις οποίες πέφτει το μεγαλύτερο βάρος αυτού του δυσβάστακτου οράματος – εξ ου και ο κεντρικός ρόλος των γυναικών στις διαδηλώσεις. Ωστόσο, το να αναγάγουμε τον «φεμινισμό» της επανάστασης σε ένα ζήτημα ατομικής αυτοέκφρασης –την «κρυφή ελευθερία» [v] που η Αλινετζάντ έχει πλασάρει σε αυτάρεσκους φιλελεύθερους και αντιμουσουλμάνους συντηρητικούς στη Δύση– σημαίνει ότι υποτιμούμε τους λόγους για τους οποίους τόσοι πολλοί Ιρανοί βγαίνουν στους δρόμους.

Εκτός από την εκτεταμένη οργή για μια σκληρή πολιτική τάξη που υποτάσσεται στον κλήρο και τις υπηρεσίες ασφαλείας, η οικονομική κατάσταση της χώρας φαίνεται όλο και πιο ζοφερή. Ο πληθωρισμός και η αυξανόμενη ανισότητα είναι μια διαρκώς παρούσα πραγματικότητα για εκατομμύρια ανθρώπους. Σίγουρα, μέρος των αιτιών είναι η κλιμάκωση του οικονομικού και διπλωματικού πολέμου της Ουάσινγκτον  [vi] μετά την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ το 2018 να υπαναχωρήσει από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν.

Όμως, οι επιτακτικές προσπάθειες της Ουάσιγκτον να αποσταθεροποιήσει την Ισλαμική Δημοκρατία δεν πρέπει να συσκοτίζουν τη βιαιότητα της ίδιας της κυβέρνησης, ούτε τη δυσφορία που έχει οδηγήσει τον κόσμο στους δρόμους. Παρά την «αντιηγεμονική» γεωπολιτική της στάση και την «επαναστατική» της προέλευση και ρητορική, η Ισλαμική Δημοκρατία είναι στον πυρήνα της ένα καταπιεστικό, δεξιό καπιταλιστικό κράτος.

Το κουρδικό ζήτημα του Ιράν

Ο θάνατος της Αμινί στα χέρια των εκτελεστών της Ισλαμικής Δημοκρατίας λειτούργησε ως ενοποιητικό σύμβολο για ένα αδρανές κίνημα διαμαρτυρίας, αναδεικνύοντας με οξύτητα τα βάσανα των Ιρανών γυναικών. Ιρανοκουρδικής καταγωγής, η Αμινί καταγόταν από το Σακέζ, μια πόλη στο βορειοδυτικό, κατά βάση, κουρδικό τμήμα της χώρας. Στην πραγματικότητα, ένα είδος αμφισβήτησης σχετικά με το νόημα και τη μνήμη του θανάτου της εκδηλώνεται ήδη στο αν κάποιος την αποκαλεί με το κουρδικό της όνομα, Ζίνα, ή με το κυβερνητικό της όνομα, Μάχσα. Έτσι, ο θάνατός της έθεσε επίσης ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα που αντιμετωπίζει η χώρα: το ζήτημα του κουρδικού εθνικού αυτοπροσδιορισμού.

Η κουρδική μειονότητα του Ιράν αποτελεί μεταξύ 8 και 15 τοις εκατό του πληθυσμού και κατοικεί κυρίως στις επαρχίες του Δυτικού Αζερμπαϊτζάν, του Κουρδιστάν και της Κερμανσάχ, οι οποίες είναι συνολικά γνωστές στους Κούρδους ως Ροζχελάτ (Ανατολικό Κουρδιστάν). Ενώ μοιράζονται πολλές παραδόσεις με άλλους Ιρανούς, συμπεριλαμβανομένης της κυρίαρχης περσικής πλειοψηφίας, οι Κούρδοι έχουν τη δική τους γλωσσική, πολιτιστική και θρησκευτική ιδιαιτερότητα.

Οι σύγχρονοι επίδοξοι οικοδόμοι του έθνους του Ιράν, από τη δυναστεία των Παχλαβί έως την Ισλαμική Δημοκρατία, συχνά θεώρησαν τους Κούρδους ως δυνητική απειλή για την ενότητα της χώρας και άσκησαν πολιτιστική και πολιτική καταστολή. Αυτές οι πολιτικές εντάσεις επιδεινώθηκαν περαιτέρω από την επιμονή του φυλετικού συστήματος -ένα χαρακτηριστικό που συχνά εκμεταλλεύεται το ιρανικό κράτος για να διατηρήσει την εξουσία του- καθώς και από τη γενικότερη οικονομική υπανάπτυξη των κουρδικών περιοχών του Ιράν.

Δεδομένων αυτών των υλικών και πολιτικών συνθηκών, η πολιτική κινητοποίηση των Κούρδων στο Ιράν ισοδυναμεί με πράξη αντίστασης. Κατά καιρούς, αυτό εκδηλώθηκε με ένοπλο αγώνα και ανοιχτή εξέγερση. Το 1947, μετά την αγγλοσοβιετική κατοχή του Ιράν, ιδρύθηκε μια βραχύβια αυτόνομη δημοκρατία στην πόλη Μαχαμπάντ. Ωστόσο, οι δυνάμεις των Παχλαβί –με τη συναίνεση, πρέπει να σημειωθεί, πολλών κουρδικών φυλών– κατέστειλαν αυτή την προσπάθεια αυτοκυβέρνησης μετά από έντεκα μήνες. Στις δεκαετίες του 1970 και του 1980, το ιρανικό Κουρδιστάν έγινε και πάλι κέντρο ένοπλων αγώνων, πρώτα κατά τη διάρκεια της επανάστασης που ανέτρεψε τον σάχη και στη συνέχεια ως ένα από τα κύρια κέντρα αντίστασης στη νέα κυβέρνηση. (Ένας λόγος για την αντίστασή τους ήταν θρησκευτικός: η πλειονότητα των Κούρδων του Ιράν είναι Σουνίτες∙ στην Ισλαμική Δημοκρατία είναι Σιίτες).

Στην πρώτη γραμμή αυτής της φάσης του ιρανικού κουρδικού αγώνα βρίσκονταν δύο αριστερές εθνικιστικές οργανώσεις: το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν του Ιράν (KDPI) και η Οργάνωση Επαναστατικών Εργατών του Ιρανικού Κουρδιστάν (Komala). Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980, η εξέγερση είχε περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό και μεγάλο μέρος των στελεχών και των δύο κομμάτων είχε αναγκαστεί να διαφύγει είτε στο Ιρακινό Κουρδιστάν είτε στην Ευρώπη.

Ωστόσο, ακόμη και στην ήττα και την εξορία, οι κουρδικές ομάδες αντιμετώπιζαν κρατική βία. Το 1989, Ιρανοί πράκτορες δολοφόνησαν τον ηγέτη του KDPI Αμπντούλ Ραχμάν Γασσεμλού στην Αυστρία. Τρία χρόνια αργότερα, αυτή τη φορά σε ένα εστιατόριο του Βερολίνου, το Ιράν πραγματοποίησε επίθεση και σκότωσε άλλους τέσσερις Κούρδους ηγέτες.

Καταστολή και αντίσταση

Στις δεκαετίες του 1990 και του 2000, η κουρδική αντίσταση στο Ιράν αναπτύχθηκε προς νέες κατευθύνσεις. Η εκλογή του μεταρρυθμιστή υποψήφιου προέδρου Μοχάμμαντ Χαταμί το 1997 ήταν ιδιαίτερα σημαντική.

Στο πολιτικό μέτωπο, η άνοδος του Χαταμί άνοιξε το δρόμο για την εκλογή Κούρδων πολιτικών στο κοινοβούλιο το 2000, αν και η παρέμβαση του Συμβουλίου των Φρουρών - ενός κρατικού οργάνου επιφορτισμένου με τον έλεγχο των πιθανών υποψηφίων - εμπόδισε την τάση αυτή στις επόμενες εκλογές. Παρόλα αυτά, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που προωθούσαν την κουρδική γλώσσα και κουλτούρα, καθώς και εκείνες που ασχολούνταν με διάφορα κοινωνικά ζητήματα, από την ενδοοικογενειακή βία έως τον περιβαλλοντισμό, συνέχισαν να ανθίζουν, αν και συχνά στα όρια της νομιμότητας.

Η ένοπλη αντίσταση συνεχίστηκε επίσης: το 2004, ιδρύθηκε μια νέα ένοπλη ομάδα με την ονομασία Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK) – παρακλάδι του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) με έδρα την Τουρκία. Ωστόσο, παρά τις περιοδικές συγκρούσεις με τις ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας κατά τη διάρκεια των ετών, ο στρατιωτικός έλεγχος της Τεχεράνης επί των κουρδικών εξαρτημάτων της παρέμεινε ασφαλής.

Αυτός ο έλεγχος εξαγοράστηκε με το τίμημα του καταναγκασμού και της βίας. Ακόμη και ο ειρηνικός ακτιβισμός και η αναταραχή ενέχουν τεράστιους κινδύνους. Για παράδειγμα, το 2018, τέσσερις ακτιβιστές για το περιβάλλον στη συνοριακή πόλη Μαριουάν σκοτώθηκαν ενώ προσπαθούσαν να σβήσουν δασικές πυρκαγιές που προκλήθηκαν από τους βομβαρδισμούς της ιρανικής κυβέρνησης, και το 2020, μια καθηγήτρια κουρδικής γλώσσας, η Ζάχρα Μοχαμμαντί, [vii] καταδικάστηκε σε δέκα χρόνια φυλάκιση με κατασκευασμένες κατηγορίες. (Η ποινή μετατράπηκε αργότερα σε πέντε χρόνια).

Τέτοιες περιπτώσεις είναι μόνο μερικά παραδείγματα που αποτελούν ένα ευρύτερο μοτίβο καταστολής. Σύμφωνα με μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών του 2019, οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 50% των πολιτικών κρατουμένων στο Ιράν και είναι πολύ πιο πιθανό να είναι θύματα θανατικής ποινής. [viii]

Κατά καιρούς, το ιρανικό κράτος έχει προσπαθήσει να κερδίσει την κουρδική υποταγή μέσω «παν-ιρανικών» εκκλήσεων για κοινή ιστορία και πολιτισμό. Ο πρώην πρόεδρος Χαταμί δήλωσε ότι «κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ισχυρίζεται ότι είναι πιο Ιρανός από τους Κούρδους». Ωστόσο, όπως παρατήρησε ο μελετητής Καβέχ Μπαγιάτ:

«Δεν μπορεί κάποιος να παρουσιάζεται ως πιο Ιρανός από τους άλλους Ιρανούς και ταυτόχρονα να στερείται το δικαίωμα να εκπαιδευτεί στη μητρική του γλώσσα. Δεν μπορεί κανείς να αισθάνεται απεριόριστη αφοσίωση στο εθνικό κράτος που ταυτίζεται με τους Σιίτες, όταν αντιμετωπίζει διακρίσεις εις βάρος του σουνιτικού δόγματος.» [ix]

Είναι αυτές οι αντιφάσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας οικοδόμησης του ιρανικού έθνους που η Ισλαμική Δημοκρατία, όπως και η μοναρχία Παχλαβί πριν από αυτήν, απέτυχαν να ξεπεράσουν. Έτσι, αν και πολλοί Ιρανοί βλέπουν τον θάνατο της Αμινί ως σύμβολο της γενικής χρεοκοπίας της εξουσίας των κληρικών, για πολλούς Κούρδους, γίνεται επίσης αντιληπτός μέσα από τον φακό της συνεχιζόμενης εθνικής καταπίεσης.

Διαδηλώσεις στο Κουρδιστάν

Όπως το μεγαλύτερο μέρος του Ιράν, το Κουρδιστάν βρίσκεται σε αναταραχή μετά το θάνατο της Αμινί, με μαζικές διαδηλώσεις και απεργίες [x] . Η απάντηση της ιρανικής κυβέρνησης ήταν να συλλάβει τους διαδηλωτές και να εξαπολύσει απροκάλυπτη βία [xi] , μεταφέροντας τον αγώνα μάλιστα μέσα στο ιρακινό Κουρδιστάν [xii] , επιτιθέμενη σε στρατόπεδα εξόριστων ιρανικών ομάδων της αντιπολίτευσης και αποσταθεροποιώντας την τοπική διοίκηση.

Ωστόσο, αυτό που χαρακτηρίζει το κίνημα διαμαρτυρίας στο ιρανικό Κουρδιστάν είναι το ζήτημα της εθνικής αυτοδιοίκησης, όπως αποδεικνύεται από τα συνθήματα υπέρ των εξόριστων κουρδικών ομάδων της αντιπολίτευσης [xiii] και τις εκκλήσεις για πανκουρδική αλληλεγγύη («Από τη Δύση στην Ανατολή, το Κουρδιστάν είναι μια χώρα» [xiv] ).

Αυτός ο εθνικός ενθουσιασμός εμπεριέχει κάποιο ρίσκο. Οι γεωπολιτικές πραγματικότητες και η στρατιωτική ισορροπία δυνάμεων σημαίνουν ότι οποιαδήποτε απομονωμένη κουρδική εξέγερση είναι πιθανότατα καταδικασμένη να αποτύχει. Καλώς ή κακώς, η μοίρα των Κούρδων του Ιράν είναι συνυφασμένη με τον υπόλοιπο ιρανικό πληθυσμό.

Ωστόσο, παρόλο που το ιρανικό κράτος προσπαθεί εδώ και καιρό να πολώσει το ζήτημα των κουρδικών δικαιωμάτων εγείροντας το φάντασμα του «αυτονομισμού», το κουρδικό κίνημα του Ιράν επιδιώκει σε γενικές γραμμές να ασκήσει την εθνική αυτοδιάθεση στο πλαίσιο του Ιράν. Η φόρμουλα του KDPI, για παράδειγμα, συνοψίζεται εύστοχα στο σύνθημα: «Δημοκρατία για το Ιράν, αυτονομία για το Κουρδιστάν».

Φυσικά, αυτό αφήνει ανοιχτό το ερώτημα του πώς θα μπορούσε να μοιάζει η αυτονομία στην πράξη. Θα ακολουθούσε το πιο συντηρητικό μοντέλο ενός οιονεί εθνικού κράτους που υιοθετήθηκε από τους Κούρδους του Ιράκ; Ή μήπως οι Κούρδοι του Ιράν θα μπορούσαν να αντλήσουν από το ριζοσπαστικό όραμα του «δημοκρατικού συνομοσπονδισμού» [xv] που παρουσιάζουν το PKK και οι ιδεολογικοί του ομόσπονδοι στη Ροζάβα (βόρεια Συρία);

Είναι σημαντικό ότι η ιδεολογική σύνθεση του PKK –η οποία συνδέει την επίλυση του εθνικού ζητήματος με ένα ευρύτερο πολιτικό πρόγραμμα που έχει τις ρίζες του στον αναρχισμό, τον οικοσοσιαλισμό και την απελευθέρωση των γυναικών– άφησε το στίγμα της όχι μόνο στις διαδηλώσεις στο ιρανικό Κουρδιστάν αλλά σε ολόκληρο το Ιράν, με τους Ιρανούς να υιοθετούν το σύνθημα του PKK «Γυναίκες, ζωή και ελευθερία». Αυτή η διασταύρωση είναι ένα θετικό σημάδι ότι είναι δυνατή η διεθνική αλληλεγγύη σε όλο το αντιπολιτευτικό κίνημα.

Ο δρόμος προς την ενότητα

Ενώ οι διαδηλώσεις στο Ιράν δεν έχουν σαφή ηγεσία ή πολιτικό πρόγραμμα, διαπνέονται από μια δημοκρατική παρόρμηση και την επιθυμία για πολιτική ελευθερία, οικονομική δικαιοσύνη και γυναικεία χειραφέτηση.

Ωστόσο, για να μπορέσει το Ιράν να σημειώσει πρόοδο στο δρόμο προς τη φιλελεύθερη δημοκρατία, πόσο μάλλον προς το σοσιαλισμό, οποιαδήποτε οργανωμένη αντιπολίτευση στην Ισλαμική Δημοκρατία πρέπει να αγκαλιάσει ένα εξισωτικό όραμα για το μέλλον. Πρέπει να ξεπεράσει τις αντιφάσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας οικοδόμησης του ιρανικού έθνους, κεντρική θέση στην οποία κατέχει η επίλυση του κουρδικού ζητήματος. Για να το θέσουμε πιο εμφατικά, το Ιράν πρέπει να πάψει να είναι μια «φυλακή των λαών» που διατηρείται ενωμένη μέσω της βίας και του εξαναγκασμού.

Όπως ανέφερε ο Οθωμανός Κούρδος επαναστάτης και δημοκράτης Αμπντουλάχ Τσεβντέτ, αναφορικά με το μέλλον ενός άλλου πολυεθνικού πολιτεύματος:

«Ας δέσουμε δύο ανθρώπους σφιχτά τον έναν με τον άλλο με το ίδιο σχοινί. Και ας βάλουμε άλλους δύο ανθρώπους πλάι-πλάι ελεύθερα και ελεύθερα να ενεργούν με δική τους προσωπική πρωτοβουλία. Ποιος έχει τον μεγαλύτερο δεσμό, οι δεμένοι μεταξύ τους άνθρωποι ή οι δύο που είναι ελεύθερα τοποθετημένοι ο ένας δίπλα στον άλλον; Ακόμα και το να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα είναι βλακεία!»

Ενώ η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατέρρευσε τελικά μέσα σε μια έκρηξη εθνοκρατικής βίας και μιλιταρισμού, υπάρχει ακόμα ελπίδα ότι το Ιράν μπορεί να αποφύγει αυτή τη μοίρα. Και αν το Ιράν ήταν σε θέση να επιλύσει τις μακροχρόνιες κουρδικές καταγγελίες χάρη στη λαϊκή πίεση, αυτό όχι μόνο θα προκαλούσε αντίκτυπο στην ευρύτερη κουρδική πατρίδα, αλλά θα έδινε μια τεράστια νίκη για τη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή.

Djene Rhys Bajalan, “The Kurdish Struggle Is at the Heart of the Protests in Iran”, Jacobin, 5 Οκτωβρίου 2022, https://jacobin.com/2022/10/iran-protests-jina-mahsa-amini-kurds.

Ο Djene Rhys Bajalan είναι αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα ιστορίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μιζούρι. Είναι επίσης συνδιοργανωτής του podcast This Is Revolution.

Σημειώσεις

 [i]  Parandeh, “In Iran, Mass Protests Are Chanting 'No Mullahs, No Shah, Just Democracy'”, Jacobin, 4 Οκτωβρίου 2022, https://jacobin.com/2022/10/iran-protests-women-islamic-republic-imperialism.

[ii]   “Exiled prince: Support Iranian people in removing regime”, i24NEWS, 28 Σεπτεμβρίου 2022, https://www.i24news.tv/en/news/middle-east/iran-eastern-states/1664333235-iran-s-exiled-prince-accuses-regime-of-nuclear-blackmail.

[iii]  “Tens of thousands of women backing tolerant Islam murdered in Iran”, NCRI Women’s Committee, 27 Σεπτεμβρίου 2022, https://women.ncr-iran.org/2022/09/27/tens-of-thousands-of-women-murdered/

[iv]   Dexter Filkins, “The Exiled Dissident Fuelling the Hijab Protests in Iran”, The New Yorker, 24 Σεπτεμβρίου 2022, https://www.newyorker.com/news/daily-comment/the-exiled-dissident-fuelling-the-hijab-protests-in-iran.

[v]   My Stealthy Freedom, https://www.mystealthyfreedom.org/.

[vi]  “Maximum Pressure Campaign on the Regime in Iran”, U.S. Department of State, 4 Απριλίου 2019, https://2017-2021.state.gov/maximum-pressure-campaign-on-the-regime-in-iran/index.html.

[vii]   “Iran sentences female activist to five years in prison for teaching Kurdish”, Kurdistan Human Rights Network, 14 Φεβρουαρίου 2021, https://kurdistanhumanrights.org/en/iran-sentences-female-activist-to-five-years-in-prison-for-teaching-kurdish/.

[viii]  ODS – Sédoc, https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N19/222/62/PDF/N1922262.pdf?OpenElement.

[ix]   Kaveh Bayat, “Iran and the 'Kurdish Question'”, MERIP [Middle East Research and Information Project], τεύχος 247, Καλοκαίρι 2008, https://merip.org/2008/06/iran-and-the-kurdish-question/.

[x]   Wladimir van Wilgenburg, “Iranian Kurds go on strike to protest IRGC attacks on Kurdistan Region”, Kurdistan24, 1 Οκτωβρίου 2022, https://www.kurdistan24.net/en/story/29602-Iranian-Kurds-go-on-strike-to-protest-IRGC-attacks-on-Kurdistan-Region.

[xi]    “Hengaw Report No. 7 on the Kurdistan protests, 18 dead and 898 injured”, Hengaw Organization for Human Rights, 26 Σεπτεμβρίου 2022, https://hengaw.net/en/news/hengaw-report-no-7-on-the-kurdistan-protests-18-dead-and-898-injured.

[xii]   Salar Salim, “Kurdish officials: Death toll climbs in Iranian drone attack”, abcnews, 28 Σεπτεμβρίου 2022, https://abcnews.go.com/International/wireStory/calls-iran-avoid-unnecessary-force-protesters-90621124.

[xiii]   Kamran Matin, “In the video protestors are chanting:...”, Twitter, 19 Σεπτεμβρίου 2022, https://twitter.com/KamranMatin/status/1571842917962231811.

[xiv]   ريناس سينو - Renas Sino, “Rojava .. Rojhilate .. Kurdistan yek walte...”, Twitter, 22 Σεπτεμβρίου 2022, https://twitter.com/RenasSino/status/1572924876645896198.

[xv]  Abdullah Ocalan, Democratic Confederalism, International Initiative Edition, 2011, https://www.freeocalan.org/wp-content/uploads/2012/09/Ocalan-Democratic-Confederalism.pdf.

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 17 Οκτωβρίου 2022 23:29

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.