Εκλογές στην Πορτογαλία - η ακροδεξιά αυξάνεται
Dave Kellaway
ΠΗΓΗ: https://anticapitalistresistance.org
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: elaliberta.gr
Το Chega (Αρκετά), το ακροδεξιό κόμμα του οποίου ηγείται ο πρώην τηλεοπτικός παρουσιαστής ποδοσφαίρου Αντρέ Βεντούρα, ήταν ο μεγάλος νικητής της βραδιάς, αυξάνοντας τις ψήφους του κατά πάνω από δέκα μονάδες και τετραπλασιάζοντας τις έδρες του σε 48. Τώρα ανταγωνίζεται ως το τρίτο μεγάλο κόμμα, πολύ μπροστά από τους υπόλοιπους. Ο μεγαλύτερος χαμένος είναι το PS (Σοσιαλιστικό Κόμμα/Partido Socialista) που ηγήθηκε των δύο τελευταίων κυβερνήσεων- έχασε το 13% των ψήφων του και 43 έδρες.
Από την άλλη πλευρά, κυρίως λόγω της ανόδου του Chega, η κυρίαρχη κεντροδεξιά συμμαχία, η AD (Δημοκρατική Συμμαχία/ Aliança Democrática), η οποία ήταν η κύρια κοινοβουλευτική αντιπολίτευση, ανέβηκε μόλις κατά δύο μονάδες, με μόλις δύο έδρες περισσότερες. Ακόμη και αυτό το μικρό πλεονέκτημα μπορεί να αλλάξει μόλις καταμετρηθούν οι ψήφοι από το εξωτερικό. Η φιλοεργοδοτική, νεοφιλελεύθερη IL (Φιλελεύθερη Πρωτοβουλία/ Iniciativa Liberal) διατήρησε τις 8 έδρες της.
Στα αριστερά του PS Livre (Ελεύθερο), ένα φιλοευρωπαϊκό πράσινο κόμμα σχεδόν τριπλασίασε τις ψήφους του και από μία έδρα έφτασε τις τέσσερις. Το ριζοσπαστικό αριστερό Bloco Esquerda κράτησε ακριβώς το τελευταίο του σκορ και διατηρεί τους 5 βουλευτές του. Ωστόσο, το PCP (Κομμουνιστικό Κόμμα) έχασε μια ποσοστιαία μονάδα και δύο έδρες.
Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
Αμέσως μετά τις πρώτες εκτιμήσεις, όταν το προβάδισμα της AD ήταν μεγαλύτερο, ο εκπρόσωπος του PS δέχτηκε ότι η AD θα έπρεπε να σχηματίσει κυβέρνηση και ότι θα βρισκόταν στην αντιπολίτευση. Η διαφορά είναι ισχνή, αν και το πρώην κυβερνητικό κόμμα έχει σαφώς χάσει τη μεγαλύτερη υποστήριξη. Είναι πιθανό ότι ο Πρόεδρος θα ζητήσει από την AD να προσπαθήσει να σχηματίσει κυβέρνηση.
Ο Λουίς Μοντενέγκρο έχει αποκλείσει έναν κυβερνητικό συνασπισμό με το Chega, παρά το ότι το αριθμητικό αποτέλεσμα είναι επαρκές. Έχει πει ότι "όχι σημαίνει όχι" και έχει χαρακτηρίσει τις απόψεις του Βεντούρα ως "ξενοφοβικές, ρατσιστικές, λαϊκιστικές και υπερβολικά δημαγωγικές". Πιθανότατα η νεοφιλελεύθερη IL θα συμμετείχε σε μια κυβέρνηση της AD, αλλά οι έδρες της δεν ανεβάζουν την AD πάνω από τις 116 που απαιτούνται. Πολλά εξαρτώνται από το αν το PS θα επιμείνει στην αρχική του θέση, που είχε ήδη επισημανθεί κατά την προεκλογική εκστρατεία, ότι θα επιτρέψει τη συγκρότηση κυβέρνησης μειοψηφίας της AD. Σε αυτή την περίπτωση, η αποχή του PS θα σήμαινε ότι η AD δεν θα χρειαζόταν τις ψήφους του Chega για να σχηματίσει κυβέρνηση. Δεδομένων των τελικών στοιχείων, το PS θα μπορούσε να απαιτήσει κάποιες πολιτικές παραχωρήσεις ή κόκκινες γραμμές από μια κυβέρνηση της AD και ίσως να προβλέψει νέες εκλογές σε κάποιο σημείο. Σίγουρα, αν το PS δεν ήταν διαλλακτικό, τότε η AD θα μπορούσε να αλλάξει τη θέση της για μια συμμαχία με το Chega.
Η ΔΕΞΙΑ
Το Chega, με το ένα πέμπτο των εδρών, διαθέτει πλέον μια σημαντική πολιτική και υλική βάση για περαιτέρω ανάπτυξη. Ο Βεντούρα δηλώνει σταθερά ότι θέλει να σχηματίσει κυβέρνηση με την AD. Σε αντίθεση με την Ιταλία, δεν υπήρξε προεκλογικός συνασπισμός μεταξύ του κόμματός του και της AD. Ο Βεντούρα δηλώνει επανειλημμένα ότι δεν είναι νεοφασίστας ή ακροδεξιός. Αρχικά ήταν ακτιβιστής στο PSD, το κύριο κόμμα της AD. Το κύριο σύνθημα της προεκλογικής του εκστρατείας ήταν "Καθαρίστε την Πορτογαλία". Καταφέρθηκε εναντίον της δικομματικής κάστας που κυβερνά την Πορτογαλία εδώ και 50 χρόνια μετά το τέλος της δικτατορίας.
Η κυβέρνηση Κόστα έπεσε εξαιτίας της διαφθοράς στην ηγετική του ομάδα. Η διαφθορά ήταν διαδεδομένη εδώ και πολλά χρόνια. Θυμάμαι ότι πήγα σε διακοπές για τένις στο Αλγκάρβε και ανακάλυψα ότι η ανάπτυξη του τεράστιου ξενοδοχείου και του συγκροτήματος γκολφ εκεί περιελάμβανε δωροδοκίες και μίζες για πολιτικούς. Έτσι, μια εκστρατεία με επίκεντρο την εκδίωξη της διεφθαρμένης κάστας αποδείχθηκε αποτελεσματική.
Ο Βεντούρα περιέγραψε μια ολόκληρη σειρά νέων νόμων και δράσεων για την εξάλειψη της διαφθοράς: κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων, ορισμός ενός νέου εγκλήματος παράνομου πλουτισμού.
Η AD δεν κατάφερε να εκμεταλλευτεί την αποτυχία της κυβέρνησης του PS να αντιμετωπίσει τους χαμηλούς μισθούς, την παρακμή των υπηρεσιών υγείας και την εκτίναξη του στεγαστικού κόστους στα ύψη, επειδή θεωρήθηκε συνδιαχειριστής ενός διεφθαρμένου συστήματος. Η προηγούμενη δεξιά κυβέρνηση είχε εφαρμόσει σκληρές πολιτικές λιτότητας. Το Chega φαίνεται ότι πήρε ψήφους τόσο από το AD όσο και από το PS.
Το άλλο μέρος της επιχείρησης "εκκαθάρισης" του Βεντούρα είναι η ρατσιστική του επίθεση κατά των μεταναστών και της κοινότητας των Ρομά. Προτείνει τον περιορισμό της μετανάστευσης και τη δημιουργία ενός νέου εγκλήματος παράνομης διαμονής.
Τις τελευταίες δεκαετίες η Πορτογαλία έχει μετατραπεί από μια χώρα με υψηλή μεταναστευτική τάση σε χώρα με υψηλή εισροή μεταναστών.
Περίπου το 13% του πληθυσμού προέρχεται από μετανάστες. Το 70% του πληθυσμού αυτοπροσδιορίζεται ως λευκό. Το Chega υπερασπίζεται επίσης αυτό που αποκαλεί παραδοσιακή οικογένεια και επιτίθεται στις γυναίκες και στα δικαιώματα των LBGTQ+.
Αν συνδυάσουμε αυτή την πραγματικότητα με τα προβλήματα της ανισότητας και της λιτότητας και την ανεπαρκή προσπάθεια των όποιων κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα, τότε καταλαβαίνουμε πώς το Chega είναι σε θέση να κατηγορήσει τους μετανάστες για την κρίση του κόστους ζωής ή την έλλειψη στέγης. Η μεγάλη πρόοδος του Chega πραγματοποιήθηκε υπό τη δεύτερη κυβέρνηση του PS, η οποία δεν συνέχισε κάποιες από τις προοδευτικές πολιτικές που εφάρμοσε κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβέρνησής του, όταν τα κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς, το Bloco και το PCP, είχαν επιτρέψει τον σχηματισμό της υπό τον όρο ότι θα υλοποιούσε ένα τέτοιο πρόγραμμα.
Σήμερα ο αποκλεισμός από την κυβέρνηση θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη του Chega.
Μια κυβέρνηση της AD, στην οποία το PS θα επέτρεπε να κυβερνήσει, θα παρείχε περαιτέρω επιβεβαίωση του ισχυρισμού της ότι το δικομματικό σύστημα είναι μια σκευωρία εναντίον του λαού. Αν υπήρχε μια πιο επίσημη προγραμματική συμφωνία, αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ακόμη μεγαλύτερο κενό. Η AD θα μπορούσε να εξακολουθεί να θέλει τις ψήφους του Chega για να περάσει τη νομοθεσία, αν το PS αντιτίθεται σε συγκεκριμένους νόμους. Ο Βεντούρα έχει πει ότι έχει επαφές με ανθρώπους του PSD και μια τακτική θα είναι να εντείνει την πίεση στους βουλευτές τους ώστε να είναι πιο ανοιχτοί σε μια συμφωνία με το Chega. Βλέπουμε αυτό το σενάριο των ακροδεξιών κομμάτων να τραβούν τα κυρίαρχα δεξιά κόμματα σε πιο ακραίες θέσεις ή να εργάζονται για να δημιουργήσουν εσωτερικές διασπάσεις αλλού στην Ευρώπη.
Το Chega έχει σημαντικούς οικονομικούς υποστηρικτές. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας το Μέτωπο Πολιτών αποκάλυψε πως στηρίχθηκε περισσότερο σε ανώνυμους ιδιώτες χρηματοδότες παρά στα επίσημα κρατικά κονδύλια για τα πολιτικά κόμματα. Η άνοδος του Chega αποτελεί μέρος της γενικής ανόδου της ακροδεξιάς ή των νεοφασιστών στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Αυτός ο "υφέρπων φασισμός" τραβάει και τα κυρίαρχα κεντροδεξιά κόμματα σε πιο ακραίες πολιτικές. Ήδη, οι ηγέτες του Vox, οι νεοφασίστες του ισπανικού κράτους και άλλοι ακροδεξιοί ηγέτες στην Ευρώπη στέλνουν τα συγχαρητήριά τους στον Βεντούρα.
BLOCO
Η εκστρατεία Bloco επικεντρώθηκε στην προώθηση ριζοσπαστικών μέτρων για τους μισθούς, την υγεία και τη στέγαση, καθώς και στην υπεράσπιση των μεταναστών, των γυναικών και των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ και στην έκκληση για αλληλεγγύη με την Παλαιστίνη. Σε αντίθεση με το PCP κατάφερε να διατηρήσει την εκλογική του υποστήριξη και πέντε έδρες. Διεξήγαγε επίσης εκστρατεία για να σταματήσει την άνοδο του Chega και μιας δεξιάς κυβέρνησης προτείνοντας μια νέα αριστερή συμφωνία παρόμοια με την πρώτη κυβέρνηση Κόστα. όπου θα έδινε περιορισμένη εξωτερική υποστήριξη χωρίς να αναλαμβάνει υπουργικές θέσεις. Σαφώς η αποτυχία να αυξήσει τη στήριξή του και η ήττα του PS σήμαινε ότι αυτή η επιλογή είναι εκτός συζήτησης. Από αυτή την άποψη, η Αριστερά στο σύνολό της έχει υποχωρήσει σε αυτές τις εκλογές.
Στην πρώτη της αντίδραση στα αποτελέσματα, η επικεφαλής του Bloco Ζοάνα Μόρταγκουα, η οποία επανεξελέγη στο Σετούμπαλ, δήλωσε ότι "επιβεβαιώνουν μια μετατόπιση προς τα δεξιά", ως αποτέλεσμα μιας "αρνητικής αποτίμησης, την οποία συμμεριζόμαστε, του τρόπου με τον οποίο έδρασε μια κυβέρνηση του PS με απόλυτη πλειοψηφία".
Όσον αφορά το αποτέλεσμα του Bloco, με τη διατήρηση της κοινοβουλευτικής ομάδας και την αύξηση των ψήφων σε σχέση με το 2022, "είναι ένα σημάδι ότι υπάρχει εμπιστοσύνη στο Bloco για οποιαδήποτε πολιτική κατάσταση: είτε πρόκειται να σχηματίσει πλειοψηφία είτε να αποτελέσει μια αποφασιστική και σθεναρή αντιπολίτευση στη Δεξιά".
Το Livre (Ελεύθερο), ένα φιλοευρωπαϊκό κόμμα με πράσινα διαπιστευτήρια, ήταν ο νικητής μεταξύ των κεντροαριστερών κομμάτων, τριπλασιάζοντας τις ψήφους του και αυξάνοντας από έναν σε τέσσερις βουλευτές.
Ίσως είναι ένας λόγος για τον οποίο το Bloco δεν κατάφερε να αυξήσει σημαντικά τις ψήφους του. Κερδίζει ψήφους στις μεγάλες αστικές περιοχές και μεταξύ παρόμοιων πληθυσμιακών ομάδων με το Bloco.
ΛΙΤΟΤΗΤΑ
Η Πορτογαλία παραμένει μια από τις φτωχότερες και ανομοιογενείς χώρες της Ευρώπης, είναι 24η στον δείκτη κοινωνικής δικαιοσύνης στην ΕΕ. Έχει τον τέταρτο μεγαλύτερο αριθμό πολιτών άνω των 65 ετών παγκοσμίως, 21,8% του πληθυσμού. Οι πρόσφατες κυβερνήσεις δεν έχουν προστατεύσει το βιοτικό επίπεδο των ηλικιωμένων πολιτών. Το κόστος ενοικίασης έχει εκτοξευθεί στα ύψη για τους απλούς ανθρώπους. Ένας παράγοντας είναι η ανεξέλεγκτη προώθηση του τουρισμού που σημαίνει έκρηξη των μισθώσεων Airbnb σε πόλεις όπως η Λισαβόνα και το Πόρτο, γεγονός που αυξάνει τις τιμές των ενοικίων.
Τα κεκτημένα μιας Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας που δημιουργήθηκε μετά την επανάσταση πριν από 50 χρόνια έχουν υπονομευθεί σε μεγάλο βαθμό.
Τώρα που ακόμη και η σοσιαλφιλελεύθερη αριστερά είναι εκτός εξουσίας, η υπεράσπιση των κοινωνικών κατακτήσεων και του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων θα χρειαστεί αυξημένες κινητοποιήσεις στους χώρους εργασίας και στις κοινότητες. Η αυξημένη πόλωση και η αστάθεια θα μπορούσαν να αυξηθούν αντί να μειωθούν με αυτά τα εκλογικά αποτελέσματα.
11 Μαρτίου 2024
https://anticapitalistresistance.org/portugal-election-far-right-surges/
