Τετάρτη, 27 Δεκεμβρίου 2017 17:46

Εκσυγχρονισμός από μια προνεωτερική γραφειοκρατία; - Το 19ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας

Κατηγορία Κόσμος

Au Loong Yu

Εκσυγχρονισμός από μια προνεωτερική γραφειοκρατία; - Το 19ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας

Μια συνέντευξη με τον Au Loong Yu

Ποια είναι η σημασία του 19ου συνεδρίου του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ);

Τα πρωτοσέλιδα έχουν επικεντρωθεί στον τρόπο με τον οποίο το συνέδριο [18-24 Οκτωβρίου 2017] δείχνει ότι ο Σι Ζινπίνγκ εδραιώνει ακόμα περισσότερο τη δύναμή του. Αλλά ένα άλλο σημαντικό σημείο είναι πώς αυτό αντιπροσωπεύει μια ολική υποχώρηση στην αριστοκρατική πολιτική.

Στην έκθεση του Σι υπάρχει ένα μέρος που λέει: «να ενισχυθεί η οικοδόμηση του κόμματος μέσα στον στρατό, ως εκ τούτου θα προωθήσουμε την εκπαίδευση με θέμα τη “μετάδοση των κόκκινων γονιδίων, αναλαμβάνοντας το καθήκον της ενίσχυσης του στρατού”». Είναι μια αναφορά στην κληρονομιά του κόμματος. Ήταν το κόμμα που ίδρυσε τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, όχι το αντίστροφο, και αυτή η κληρονομιά πρέπει να επαναβεβαιωθεί ξανά και ξανά. Αλλά η επιλογή των λέξεων «κόκκινα γονίδια» είναι επίσης σύμφωνη με μια ακόμη πιο αισθητή αλλαγή πρόσφατα. Λιγότερο από τρεις μήνες πριν, η εφημερίδα της σχολής του κόμματος δημοσίευσε ένα άρθρο που χαιρέτιζε τον Σι Ζινπίνγκ ως τον «πυρήνα του κομματικού κέντρου» και υπενθύμιζε στους αναγνώστες τα «εγγενή γονίδια» και την «κόκκινη γραμμή αίματος» του Σι, καθώς είναι ο γιος ενός παλιού στελέχους του κόμματος, του Σι Ζονγκσούν.1

Από την περίοδο του Μάο μέχρι τη δεκαετία του 1980, το ΚΚΚ απέφευγε πάντα να δίνει στο κοινό την εντύπωση ότι τα παιδιά των ιδρυτών της ΛΔΚ χρησιμοποιούν το οικογενειακό τους υπόβαθρο για να αποκομίσουν προνόμια, ακόμα κι αν αυτό συνέβαινε. Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι τα παιδιά τους απολαμβάνουν απέραντα προνόμια, αλλά αυτό σπάνια εισέρχεται στη δημόσια σφαίρα. Ακόμη και όταν συμβαίνει, ο όρος που χρησιμοποιείται είναι μια ουδέτερη λέξη gaoganzidi ή «παιδιά υψηλού επιπέδου», γεγονός που δεν δείχνει καμία σχέση με την «κόκκινη γραμμή αίματος», και ως εκ τούτου είναι ένας πολύ ευρύς όρος.

Λίγο μετά το δημοκρατικό κίνημα του 1989 και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ που ακολούθησε, ορισμένοι κορυφαίοι ηγέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι εάν το ΚΚΚ θέλει να αποφύγει την τύχη του ρωσικού ομολόγου του, ένας τρόπος για να γίνει αυτό είναι να μεταβιβαστεί η εξουσία στα παιδιά τους. Ταυτόχρονα, μερικά από τα παιδιά των παλαιών στελεχών άρχισαν να κυκλοφορούν κείμενα μεταξύ τους ζητώντας το κόμμα να αποκτήσει άμεση ιδιοκτησία της κρατικής περιουσίας. Όλες αυτές οι εκστρατείες διεξήχθησαν με απόρρητο τρόπο.

Αυτή ήταν και η εποχή που οι Κινέζοι του εξωτερικού κυρίως αυτοί που διέφυγαν στη δύση μετά την καταστολή του 1989, άρχισαν να δίνουν διαφορετικό όνομα σε αυτά τα «παιδιά υψηλού επιπέδου»: taizidang, ή «Princelings» [ηγεμόνες μικρής επικράτειας], που έχει μια υποτιμητική σημασία και επομένως δεν εμφανίζεται ποτέ στα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Κίνας.

Όταν το θέμα άρχισε να εμφανίζεται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Κίνας, δεν ήταν ούτε «gaoganzidi» ούτε «taizidang», αλλά «hongerdai», ή «δεύτερη κόκκινη γενιά», που είναι μια θετική ταμπέλα. Αυτός ο όρος είναι ριζικά διαφορετικός από τον όρο gaoganzidi, καθώς δείχνει ρητά την κόκκινη γραμμή του αίματος και επομένως είναι πολύ στενότερος από τον όρο gaoganzidi. Αποκλείει πρακτικά όλα εκείνα τα στελέχη των οποίων οι γονείς δεν ήταν παλιά στελέχη.

Ο όρος άρχισε να εμφανίζεται στα κινεζικά μέσα ενημέρωσης κατά τη διάρκεια της θητείας του Χου Ζιντάο. Αλλά ήταν ίσως ο Μπο Σιλάι, πρώην ηγέτης της Τσονγκκτσίνγκ, και γιος ενός άλλου παλιού στελέχους, που ανατράπηκε από τον Χου Ζιντάο το 2012, ο οποίος έκανε το ζήτημα της «δεύτερης κόκκινης γενιάς» ακόμα πιο ορατό, λόγω του υψηλού προφίλ του και προωθώντας το «τραγουδάμε κόκκινα τραγούδια»i. Η δημόσια αναγνώριση της ύπαρξης και της δύναμης της «κόκκινης δεύτερης γενιάς» από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης συνεχίζεται ακόμα και μετά την πτώση του Μπο το 2012 και έχει υιοθετηθεί από τους φίλους του Σι Ζινπίνγκ, αν και μερικές φορές επενδύεται με διαφορετικούς όρους όπως «κόκκινη γραμμή αίματος».

Το γεγονός ότι ο κορυφαίος ηγέτης του ΚΚΚ πρέπει τώρα να τονίσει την «κόκκινη γραμμή του αίματός» του ευθυγραμμίζεται με τη γενική τάση μέσα στο κόμμα της «δεύτερης κόκκινης γενιάς», με όλη την πολιτική και οικονομική δύναμη που έχει συσσωρευτεί κατά τα τελευταία τριάντα χρόνια, η οποία τώρα απαιτεί μια όλο και πιο ασφαλή θέση. Αυτό το στρώμα δεν είναι καθόλου ομοιογενές. Ταλανίζεται από διαφορές στην πολιτική από τους φιλελεύθερους μέχρι τους σκληροπυρηνικούς εθνικιστές ή ακόμα και φασίστες. Η πλήρης αξιοποίηση της «κόκκινης γραμμής αίματός» τους είναι ένα κοινό σημείο για όλους εκείνους που είναι πολιτικά δραστήριοι.

Ο Σι δεν αποτελεί εξαίρεση και τώρα, προκειμένου να εδραιώσει τη θέση του ως «κεντρικός ηγέτης» του κόμματος, την χρησιμοποιεί πλήρως. Αυτό σημαίνει επίσης ένα ορισμένο σπάσιμο με το παρελθόν, όταν το ΚΚΚ μιλούσε ακόμα για «τον διαχωρισμό του κόμματος από την κυβέρνηση», ότι «η πολιτική μεταρρύθμιση είναι απαραίτητη», για «τη διατήρηση της συλλογικής ηγεσίας», «τη δημοκρατία ως παγκόσμια αξία» «συγκαλυμμένη εξωτερική πολιτική» κλπ. κλπ.

Τώρα έχουμε έναν κορυφαίο ηγέτη που προέρχεται από τη «δεύτερη κόκκινη γενιά» και ο οποίος επίσης ανακηρύσσει μεγαλόφωνα την ανάδειξη αυτής της «δεύτερης κόκκινης γενιάς» στην απόλυτη εξουσία, ενώ παράλληλα εκδηλώνει ανοιχτή περιφρόνηση για τη δημοκρατία «δυτικού τύπου» και τη «συλλογική ηγεσία». Αυτή είναι μια ολική υποχώρηση απέναντι στην αριστοκρατία. Έχει σημειωθεί ρήξη στη γραμμή του ΚΚΚ.

Αλλά η πτώση του Μπο Σιλάι δεν δείχνει επίσης ότι η δεύτερη κόκκινη γενιά είναι σε μεγάλο βαθμό μπλεγμένη σ’ ένα σκυλοκαβγά μεταξύ της;

Έτσι είναι. Στην πραγματικότητα έχουμε φτάσει σε ένα ενδιαφέρον σημείο αυτής της παλινδρόμησης. Υπάρχουν τώρα δύο επίπεδα πολιτικού αγώνα.

Πρώτον, η δεύτερη κόκκινη γενιά προσπαθεί να αρπάξει περισσότερη εξουσία από εκείνους τους γραφειοκράτες των οποίων οι γονείς δεν είναι παλιά στελέχη. Δεύτερον, μεταξύ της δεύτερης κόκκινης γενιάς οι περισσότεροι θέλουν περισσότερη δύναμη, αλλά ο Σι θέλει απόλυτη εξουσία, επομένως υπάρχει ένταση.

Όπως δείχνει η ιστορία της αυτοκρατορικής Κίνας, η απόλυτη εξουσία του αυτοκράτορα έρχεται υποχρεωτικά σε αντιπαράθεση με την εξουσία των ευγενών. Η απόλυτη αυτοκρατορία έρχεται σε σύγκρουση με την αριστοκρατία. Η τελική λύση για τον αυτοκράτορα ήταν η σχεδόν ολική καταστροφή των ευγενών ως τάξης και αυτό διαφοροποιεί κυρίως την πορεία της αυτοκρατορικής Κίνας από τις ευρωπαϊκές εμπειρίες.

Επειδή ο Σι Ζινπίνγκ είναι τόσο πεινασμένος για εξουσία, είχε σαν αποτέλεσμα να νικήσει τις κλίκες τόσο του Ζιανγκ Ζεμίν όσο και του Χου Ζιντάο και να κερδίσει μ’ αυτόν τον τρόπο όλη την εξουσία, ακριβώς επειδή ξεκίνησε από μια πολύ ασθενέστερη θέση από τους προκατόχους του όταν άρχισε να ανεβαίνει στην εξουσία. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ΚΚΚ, οι υποψήφιοι για τον κορυφαίο ηγέτη επιλέχθηκαν από τους συνομηλίκους του Σι και όχι από παλιούς ηγέτες όπως ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ ή ο Τσεν Γιουν που απολάμβαναν αδιαφιλονίκητη εξουσία (αν και οι συνταξιοδοτημένοι ηγέτες Ζιανγκ Ζεμίν και Χου Ζιντάο παίζουν κάποιο ρόλο εδώ, η εξουσία τους δεν είναι ανάλογη με του Ντενγκ ή του Τσεν).

Δεν είναι περίεργο που τον αμφισβήτησε ο Μπο Σιλάι, αν και κρυφά. Ευτυχώς γι' αυτόν, είχε κάποιον που έκανε τη δουλειά γι' αυτόν. Μήνες πριν ο Σι ανέβει στην εξουσία βρέθηκε στη μέση ενός σκυλοκαβγά μεταξύ του Χου Ζιντάο και του Ζιανγκ Ζεμίν. Αυτό αποδείχθηκε ωφέλιμο καθώς θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη σύγκρουσή τους ως μέσο για να προωθήσει τη δική του εξουσία και τελικά έστειλε στη φυλακή ένα μέλος της Μόνιμης Επιτροπής και τρία μέλη του Πολιτικού Γραφείου - που είναι είτε φίλοι του Ζιανγκ είτε του Χου.

Αυτό αποδεικνύει ότι ο Σι είναι ικανός πολιτικός, αν θυμηθούμε ότι ξεκίνησε από μια πολύ ασθενέστερη θέση χωρίς τις ευλογίες από παλιά στελέχη. Αλλά για να παραμείνει στην εξουσία πέρα από τις δύο θητείες του, αν θέλουμε να πιστέψουμε τις ευρέως διαδεδομένες φήμες, πρέπει να κρατάει συνεχώς την αριστοκρατική τάση υπό έλεγχο και να καταστρέφει όσους τολμούν να τον αμφισβητήσουν γιατί διαφορετικά θα υπονομευθεί η αυτοκρατορία του από την αριστοκρατία. Πρόσφατα, μια αξιόπιστη εφημερίδα του Χονγκ Κονγκ ανέφερε το πόσο δίκαιος και αυστηρός είναι ο Σι: αγνοεί απλά τα αιτήματα προαγωγής των παλιών του φίλων της «δεύτερης κόκκινης γενεάς»2. Μια άλλη αναφορά περιγράφει επίσης το ίδιο πράγμα: ότι κάποιος από τη «δεύτερη κόκκινη γενιά» ζήτησε την άδεια να δημιουργήσει μια ειδική ένωση για τη «δεύτερη κόκκινη γενιά», αλλά αυτό απορρίφθηκε από τον Σι3.

Ο Σι χρειάζεται το καρότα όπως και το μαστίγιο. Εκτός από το να διατηρεί υπό τον έλεγχό του την δεύτερη κόκκινη γενιά, χρειάζεται επίσης την υποστήριξή της για την καταπολέμηση άλλων δυνάμεων μέσα στη γραφειοκρατία. Ως εκ τούτου, πρέπει να επιτύχει μια συμφωνία με αυτή τη γενιά και να της επιτρέψει να μοιραστεί κάποια σαφώς καθορισμένη εξουσία. Υπάρχουν φήμες ότι η εκστρατεία κατά της διαφθοράς του Σι απευθύνεται κυρίως σε γραφειοκράτες με ταπεινό υπόβαθρα και σπάνια αγγίζει τη δεύτερη κόκκινη γενιά. Αν αυτό είναι σωστό τότε είναι καλό παράδειγμα μιας de facto συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Υπάρχουν και άλλες δυνάμεις μέσα στη γραφειοκρατία. Πόσες φατρίες έχει το ΚΚΚ τώρα; Και τι πολιτικές θέσεις αντιπροσωπεύουν;

Δεν είμαι βέβαιος ότι θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τον όρο «φατρίες» για την εσωτερική κομματική σύγκρουση. Προτιμώ να χρησιμοποιώ το όρο «κλίκες». Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, υπάρχει η κλίκα της Σαγκάης και η κλίκα της κομμουνιστικής νεολαίας, με τους Ζιανγκ Ζεμίν και Χου Ζιντάο ως ηγέτες αντίστοιχα. Δεν είναι σαφές εάν υπάρχουν σημαντικές πολιτικές διαφορές. Η επιτυχία του Σι έγκειται στη μερική καταστροφή ορισμένων βασικών στελεχών και από τις δύο κλίκες, εδραιώνοντας τη δική του κλίκα στη διαδικασία. Αλλά η προσεκτική εξέταση των λόγων και των πράξεων αυτών των κορυφαίων ηγετών θα μπορούσε να μας οδηγήσει σε ορισμένες υποδείξεις ως προς τις απαντήσεις στο ερώτημα εάν οι εσωτερικοί αγώνες του κόμματος εμπεριέχουν πολιτικές διαφορές. Υπάρχουν άτομα μέσα στο κόμμα, όπως για παράδειγμα ο πρώην πρωθυπουργός Γουέν Ζιμπάο, που ήταν αναστατωμένοι με την τάση του «κόκκινου αίματος» και μίλησαν για την ανάγκη για «καθολικά ανθρώπινα δικαιώματα».

Η άνοδος της «γραμμής του κόκκινου αίματος» είναι προφανώς μια προειδοποίηση για εκείνους με ταπεινό υπόβαθρο και καθιστά ακόμη πιο ορατή τη διαίρεση μεταξύ των δύο διαφορετικών συνιστωσών της γραφειοκρατίας. Ανεξάρτητα από το ζήτημα των κλικών και του είδους της πολιτικής που εκπροσωπούν, υπάρχουν δύο είδη στελεχών. Το ένα είναι οι γραφειοκράτες του «κόκκινου αίματος», οι οποίοι έχουν έρθει στην εξουσία λόγω των γονέων τους. Το δεύτερο προέρχεται από πιο ταπεινό υπόβαθρο και επιτυγχάνει να αναρριχηθεί στην κλίμακα μόνο μέσω καλών αποτελεσμάτων εξετάσεων, σκληρής δουλειάς και τύχης. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από τη δεύτερη συνιστώσα προέρχονται επίσης από την Κομμουνιστική Ένωση Νέων, η οποία θεωρείται από το κόμμα ως προπαρασκευαστικό σχολείο ηγεσίας.

Ο Χου Ζιντάο ήρθε στην εξουσία μέσω αυτού του καναλιού. Με την αυξανόμενη φιλοδοξία της δεύτερης κόκκινης γενιάς, οι γραφειοκράτες από ένα ταπεινό υπόβαθρο αισθάνονται απειλημένοι. Ο Σι χρησιμοποίησε τον Χου για να νικήσει την επίθεση του Μπο Σιλάι και ύστερα από αυτό, ο Σι άρχισε να ασχολείται με την αποκαλούμενη «tuanpai» ή τη φιλανθρωπική ομάδα της Ένωσης Νεολαίας, κατηγορώντας την Ένωση για ανικανότητα και κόβοντας το μισό του προϋπολογισμού της. Αυτό είναι ένα αδιαμφισβήτητο σημάδι της σύγκρουσης μεταξύ των δύο ειδών γραφειοκρατών.

Αυτό δεν συνεπάγεται απαραίτητα πραγματικές πολιτικές διαφορές, αλλά σημαίνει ότι η διχοτόμηση εντός της γραφειοκρατίας διευρύνεται ως αποτέλεσμα της παλινδρόμησής της προς την αυτοκρατορία και την αριστοκρατία ταυτόχρονα. Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ο Γουέν Ζιμπάο, ο οποίος είχε εκφράσει διαφωνίες, προέρχεται επίσης από ένα ταπεινό υπόβαθρο και άνοιξε τον δρόμο του μέσα από τη δική του σκληρή δουλειά. Άνθρωποι όπως αυτός σίγουρα έχουν περισσότερα να χάσουν εάν το κριτήριο της «κόκκινης γραμμής αίματος» έρχεται πρώτο στην επιλογή κορυφαίων ηγετών. Αυτές οι διαφορές μπορεί να γίνουν ακόμη πιο εμφανείς στο μέλλον, εάν ξεσπάσει μια πολιτική κρίση.

Αυτό δεν είναι καινούργιο. Στην ιστορία της αυτοκρατορικής Κίνας, η ένταση ανάμεσα σε εκείνους τους γραφειοκράτες που είχαν ευγενή υπόβαθρα ή που ήταν απόγονοι των gongchen (αξιέπαινος πολιτικός, ένας άνθρωπος που έχει παράσχει εξαιρετική υπηρεσία στον αυτοκράτορα) ή ήταν καταξιωμένοι μανδαρίνοι, και σε εκείνους από ταπεινό υπόβαθρο υπήρχαν πάντα. Μερικές φορές αυτό επεξηγεί μερικώς τις φραξιονιστικές συγκρούσεις, όπως για παράδειγμα κατά τη διάρκεια της Δυναστείας των Τανγκ.

Αυτό είναι επίσης το πρόβλημα της γραφειοκρατίας όταν απολαμβάνει υπέρτατη εξουσία: υπάρχει μια έμφυτη τάση να συρρικνωθεί η γραφειοκρατία σε μια αριστοκρατία. Αλλά ακριβώς γι' αυτό πάντοτε προβάλει μια μεταρρυθμιστική απάντηση. Μια απάντηση στην αντιμετώπιση της πρώτης τάσης υποστηρίζοντας την αξιοκρατία, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η γραφειοκρατία θα μπορέσει να αναπαραχθεί μέσα από εξετάσεις και προσλήψεις που είναι ανοιχτές σε όλους, συμπεριλαμβανομένων ανθρώπων από ταπεινό υπόβαθρο.

Τις περισσότερες φορές τα δύο είδη γραφειοκράτες μπορούν να συνεργαστούν παρά την γραφειοκρατική δυσκαμψία και δυσλειτουργία, αλλά όταν εδραιωθεί η κοινωνική και πολιτική κρίση, η ένταση μεταξύ τους μπορεί να γίνει πιο έντονη και να αρχίσει να επηρεάζει τις πολιτικές διαφορές.

Αλλά πώς επηρεάζει αυτή η πλευρά της ιστορίας τη μελλοντική εξέλιξη του ΚΚΚ όταν όλη η εξουσία συγκεντρώνεται στα χέρια του Σι;

Το ηθικό δίδαγμα της κινεζικής ιστορίας είναι ότι ακόμα κι αν ο Σι μπορέσει να συγκεντρώσει όλη την εξουσία στα χέρια του επ' αόριστον, πράγμα που σημαίνει ότι θα καταφέρει με επιτυχία να παραβιάσει το προηγούμενο του καθορισμένου χρόνου των δέκα ετών, υπάρχει ακόμα ένα αδιευκρίνιστο πρόβλημα. Πίσω από την παλινδρόμηση στην αριστοκρατία και τον γενικό εκφυλισμό της γραφειοκρατίας κ.λπ. βρίσκεται η γενική τάση της γραφειοκρατίας να αποκτήσει όλο και μεγαλύτερο μερίδιο από το πλεόνασμα του προϊόντος που παράγει ο εργαζόμενος λαός. Η λεηλασία της χώρας από ο ΚΚΚ έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε σήμερα η συνεχής ανάπτυξη της Κίνας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το χρέος. Όταν η σταγόνα θα ξεχειλίσει το ποτήρι, αυτό θα οδηγήσει σε μια περίοδο κρίσης.

Αν κοιτάξουμε την ιστορία της αυτοκρατορικής δυναστείας, βρισκόταν πάντα σε κακή κατάσταση πολύ πριν από οποιαδήποτε εξέγερση από κάτω. Ήταν ήδη πολύ αποδυναμωμένη από τις δικές της φυγοκεντρικές δυνάμεις που προκαλούνταν από τη γενική διαφθορά, την έλλειψη πειθαρχίας και τη λεηλασία τόσο του δημόσιου πλούτου όσο και του πλούτου του λαού. Αυτές ήταν και οι στιγμές που οι πιο ευαίσθητοι μανδαρίνοι συνειδητοποιούσαν περισσότερο την ανάγκη για τους γραφειοκράτες να καταργήσουν συλλογικά τη διαφθορά και να θέσουν ένα όριο στη λεηλασία του κοινωνικού πλούτου. Αυτό ξεκινούσε έναν φαύλο κύκλο μεταρρύθμισης και αντιμεταρρύθμισης και παράλληλα όξυνε τις εσωτερικές συγκρούσεις μέσα στη γραφειοκρατία.

Από ορισμένες απόψεις, φτάνουμε σήμερα σε παρόμοια κατάσταση. Οι προσπάθειες του Σι Ζινπίνγκ να εξαλείψει τη διαφθορά θα πρέπει να θεωρηθούν ως παρόμοιες με τις μεταρρυθμίσεις στο παρελθόν, αν και η κατηγορία ότι ο σκοπός της εκστρατείας του είναι κυρίως να ξεφορτωθεί τους αντιπάλους του μπορεί να εξακολουθεί να ισχύει. Ο Σι μπορεί να έχει προσωρινή επιτυχία όσον αφορά την εκστρατεία κατά της διαφθοράς, αλλά μακροπρόθεσμα υπονομεύει τους κρατικούς μηχανισμούς, δημιουργώντας μεγάλη ανασφάλεια μεταξύ των μανδαρίνων. Το γεγονός ότι οι περισσότεροι μανδαρίνοι και οι μικρότεροι αξιωματούχοι προσπαθούν να μεταφέρουν τις οικογένειές τους και τον πλούτο τους στο εξωτερικό είναι μόνο ένα εμφανές σημάδι των αυξανόμενων φυγόκεντρων δυνάμεων εντός του ΚΚΚ.

Σίγουρα ο Σι διαθέτει πολύ πιο σύγχρονα εργαλεία για να ελέγξει τη γραφειοκρατία και να τη διαμορφώσει σύμφωνα με τα γούστα του. Ωστόσο, δεν διαθέτει ένα πολύ σημαντικό εργαλείο σε σύγκριση με τους αυτοκράτορες της αυτοκρατορικής Κίνας. Ενώ ο αυτοκράτορας, ο τελικός διαιτητής της γραφειοκρατίας, δεν ανησυχούσε για τη νομιμότητα της μετάβασης του θρόνο του στους κληρονόμους του, ο Σι δεν έχει τη νομιμότητα να είναι ένας ισόβιος δικτάτορας, πόσο μάλλον να βάλει ένα στέμμα στο κεφάλι του.

Εάν ο μεγάλος Πρόεδρος Μάο έπρεπε να δώσει μάχη (και πόσο μεγάλη μάχη ήταν) για να το επιτύχει αυτό, τότε δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί ένα σενάριο όπου μια μικρότερη προσωπικότητα όπως ο Σι μπορεί απλώς να στρογκυλοκαθίσει και να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα. Όλες οι άλλες κλίκες τόσο στο επίπεδο της «δεύτερης κόκκινης γενιάς» όσο και των κανονικών γραφειοκρατών θα προσπαθήσουν να αντισταθούν στην προσπάθεια του Σι να γίνει αυτοκράτορας χωρίς στέμμα.

Με άλλα λόγια, η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του του Σι επ' αόριστον θα οδηγήσει μόνο σε περισσότερες εσωτερικές διαμάχες στο μέλλον. Ανεξαρτήτως του αν κερδίζει ή χάνει, αυτό που μπορεί να είναι βέβαιο είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει μακροχρόνια ειρήνη εντός του κόμματος, ακόμα και αν ο αγώνας τερματιστεί προσωρινά και μια φαινομενικά αρμονική ηγεσία του κόμματος εμφανίζεται κατά τη διάρκεια του συνεδρίου όπου παρίστανται όλοι οι πρώην κορυφαίοι ηγέτες.

Τι θα συμβεί αν ο Σι μείνει ικανοποιημένος με την προηγούμενη συμφωνία, δηλαδή μια δεκαετή θητεία για τον κορυφαίο ηγέτη συν το προνόμιο να συστήσει τους διαδόχους του και να παραιτηθεί το 2022;4

Αυτό σημαίνει επίσης ότι ο Σι πρέπει να υποχρεωθεί και σε συλλογική ηγεσία. Δεν μπορούμε βέβαια να αποκλείσουμε την πιθανότητα ότι ο Σι θα κάνει αυτή την επιλογή, αλλά αυτό θα φέρει τον κίνδυνο να βρει ο Σι την ίδια μοίρα με τους προκατόχους του, τον Ζιανγκ Ζεμίν ή τον Χου Ζιντάο, των οποίων η επιρροή διαβρώθηκε μόλις αποχώρησαν και μάλιστα αντιμετωπίζουν την πιθανότητα να γίνουν στόχοι αντιποίνων. Δεδομένου του τι έκανε ο Σι σε άλλες κλίκες και ότι το ερώτημα του «γιατί αυτός;» θα μεγαλώνει συνεχώς από τους συνομηλίκους του μεταξύ της δεύτερης κόκκινης γενιάς, η επιλογή να τηρηθεί ο παλιός κανόνας μπορεί να μην είναι τόσο ελκυστική για τον Σι. Καμία επιλογή δεν είναι μια πραγματική λύση.

Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι τον Μάρτιο του 2016, όταν ο Σι είχε ήδη το πάνω χέρι, ορισμένα μέλη του κόμματος ήταν ακόμα σε θέση να κάνουν μια επιστολή που δημοσιεύτηκε στο διαδίκτυο με την οποία του ζητούσαν να παραιτηθεί. Παρόλο που αποσύρθηκε αργότερα, δεν έχουν ποτέ αναφερθεί σημαντικά αντίποινα5.

Συνοψίζοντας, νομίζω ότι η κύρια αντίφαση του ΚΚΚ είναι η εξής: προωθεί τρελά τον εκσυγχρονισμό, αλλά το ίδιο είναι μια γραφειοκρατία που έχει βαθιές ρίζες σε μια προνεωτερική πολιτική κουλτούρα, έτσι ώστε στον 21ο αιώνα να μην είναι ακόμη σε θέση να εισαγάγει ένα σταθερό καθεστώς διαδοχής στην εξουσία, το οποίο να είναι αποδεκτό από όλους τους σημαντικούς μανδαρίνους.

Το Σοβιετικό ΚΚ το είχε πετύχει αυτό περισσότερο ή λιγότερο μετά το θάνατο του Στάλιν. Αυτή η αποτυχία του ΚΚΚ έχει την προέλευσή της στον μεσαιωνικό πολιτικό του πολιτισμό, σχηματίστηκε και διαμορφώθηκε από τότε που εγκατέλειψε τις πόλεις και έγινε αγροτική αντάρτικη δύναμη στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Υπήρχε σίγουρα ένα πολύ ισχυρό στοιχείο του σταλινισμού πέρα από τις μεσαιωνικές κινεζικές επιδράσεις, αλλά αυτό σίγουρα δεν αποτέλεσε μια θεραπεία για τον αυταρχισμό του ΚΚΚ και τη λατρεία της προσωπικότητας γύρω από τον Μάο, αλλά μόνο την ενίσχυσε. Το ΚΚΚ έχει σίγουρα αντιγράψει σύγχρονες πρακτικές από τους δυτικούς ομολόγους του, κάτι που δεν πρέπει να παραβλεφθεί, αλλά αντί να αντικαταστήσουν τις παλιές πρακτικές αυτά τα σύγχρονα στοιχεία φαίνεται να έχουν προσαρμοστεί καλά στις παλιές πρακτικές. Υπήρξε κάποτε μια πιο μετριοπαθής φιλελεύθερη φωνή μέσα στο ΚΚΚ, αλλά η άνοδος στην εξουσία του Σι αντιπροσωπεύει ακριβώς τον θάνατο αυτής της φωνής.

Τελικά καταλήγουμε σε ένα σενάριο όπου ακόμα και αν το ΚΚΚ μπορεί να επιβάλει «ολοκληρωτική» κυριαρχία πάνω στον πληθυσμό και η προοπτική για μια εξέγερση από τα κάτω να φαίνεται ακόμα αμυδρή, μια ρηγμάτωση στο σύστημα μπορεί να συμβεί κάπου αλλού. Η μεγάλη ανικανότητα του ΚΚΚ να επιλύσει την κρίση διαδοχής συνεπάγεται ένα ασταθές καθεστώς και μπορεί να αποδειχθεί ότι ο προνεωτερικός πολιτικός του πολιτισμός έρχεται ολοένα και περισσότερο σε σύγκρουση και είναι όλο και πιο αδύναμος να αντιμετωπίσει έναν ταχέως αστικοποιημένο και εκσυγχρονισμένο πληθυσμό που έχει υψηλότερες προσδοκίες από τους γονείς τους. Θα υπάρξει μια μακροχρόνια διαμάχη μεταξύ μιας παλιάς Κίνας και μιας νέας Κίνας.

22 Οκτωβρίου 2017

Μετάφραση: e la libertà

Au Loong-Yu, «Modernisation by a pre-modern bureaucracy? — The 19th Congress of the CPC», International Viewpoint, 25 Οκτωβρίου 2017. 

Ο Au Loong-Yu είναι ένας από τους βασικούς συμμετέχοντες στο κίνημα για την παγκόσμια δικαιοσύνη στο Χονγκ Κονγκ. Είναι σήμερα συντάκτης της China Labor Net και έχει επίσης μια στήλη στην Inmedia

Σημειώσεις

1 Xi Jinping zongshuji de chengzhang zhlu (Η άνοδος του Γενικού Γραμματέα Σι Ζινπίνγκ. http://www.studytimes.cn/zydx/GCFT/2017-07-28/10119.html

i [Σ.τ.Μ.:] Ο ηγέτης της Τσονγκκίνγκ, Μπο Σιλάι, είχε ξεκινήσει μια εκστρατεία προώθησης των «κόκκινων τραγουδιών» (των τραγουδιών της περιόδου της Πολιτιστικής Επανάστασης) στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και σε πολιτιστικές παραστάσεις. Στην τηλεόραση απαγορεύτηκαν οι σαπουνόπερες και οι κωμικές σειρές και αντικαταστάθηκαν με «κλασσικά» έργα ιστορικο-πολιτικού περιεχομένου και με «κόκκινα τραγούδια».

2 Ming Pao, Χονγκ Κονγκ, 16 Οκτωβρίου 2017.

3 Ο Σι Ζινπίνγκ και η Κόκκινη Δεύτερη Γενιά. http://news.dwnews.com/china/big5/news/2017-10-17/60017814_all.html

4 Σύμφωνα με φήμες, έχει υπάρξει συμφωνία μετά τον Ντενγκ Σιαοπίνγκ ότι δεν επιτρέπεται σε καμιά γυναίκα να είναι μέλος της Μόνιμης Επιτροπής του Πολιτικού Γραφείου, μετά τις εμπειρίες της Πολιτιστικής Επανάστασης, που μια γυναίκα η Ζιανγκ Κινγκ, αρχηγός της συμμορίας των τεσσάρων, είχε πρωτοστατήσει στον διωγμό εναντίον παλιών στελεχών. Εν πάση περιπτώσει, από τότε καμία γυναίκα δεν έχει ποτέ γίνει δεκτή στο ανώτατο σώμα του κόμματος, επομένως, μιλώντας για διάδοχο θα πρέπει να είναι «αυτός».

5 Ming Pao, 13 Μαρτίου 2016.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 27 Δεκεμβρίου 2017 17:52
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.