Πέμπτη, 06 Ιουνίου 2024 18:27

Ποιους κινδύνους αντιμετωπίζουν οι Σύριοι που επιστρέφουν στην πατρίδα τους;

Δύο πανό που ζητούσαν την εκλογή του Μπασάρ αλ Άσαντ ήταν αναρτημένα στα κατεστραμμένα κτίρια στο κέντρο της πόλης Χομς, τον Μάιο του 2021 (Reuters)

 

 

Clara Hage

 

Ποιους κινδύνους αντιμετωπίζουν οι Σύριοι που επιστρέφουν στην πατρίδα τους;

 

 

Οι αυθαίρετες συλλήψεις, η υποχρεωτική στράτευση και η καταστροφή των σπιτιών είναι μεταξύ των κινδύνων στους οποίους εκτίθενται όσοι επιστρέφουν.

Ενώ αυτή τη στιγμή οργανώνονται κατά κύματα οι λεγόμενες «εθελοντικές» επιστροφές Σύριων μεταναστών και προσφύγων από τον Λίβανο στη Συρία, η «αξιοπρεπής» και «ασφαλής» επιστροφή των Σύριων κατά την άφιξή τους υπόκειται σε πολλές δυσκολίες.

Την ώρα που η εχθρότητα εναντίον τους έχουν ξεσπάσει στον Λίβανο και το καθεστώς Άσαντ είναι απρόθυμο να υποδεχθεί τους υπηκόους του με αξιοπρέπεια, οι διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποίησαν ότι δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για την επιστροφή των Σύριων με βάση την ελεύθερη και εν επιγνώσει συναίνεση.

 

Συλλήψεις και αντίποινα

Τους τελευταίους μήνες έχουν καταγραφεί περιπτώσεις εξαναγκαστικής εξαφάνισης μεταξύ των Σύριων που επέστρεψαν στη χώρα τους, δήλωσε η Σαχάρ Μαντούρ, ερευνήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας για τον Λίβανο. Η ίδια υπενθύμισε την περίπτωση περισσότερων από 100 προσφύγων που απελάθηκαν από τον Λίβανο τον Απρίλιο του 2023 και παραδόθηκαν στις συριακές ένοπλες δυνάμεις αφού πέρασαν τα λιβανέζικα σύνορα.

«Χώρισαν τους άνδρες από τις γυναίκες και τα παιδιά και αρκετοί από αυτούς τους άνδρες φέρονται να κρατήθηκαν επειδή διαμαρτυρήθηκαν κατά της κυβέρνησης το 2011, ενώ πολλοί άλλοι διατάχθηκαν να ενταχθούν στο στρατό εντός τριών ημερών ή να αντιμετωπίσουν την κράτηση».

Σε μια έκθεση του Σεπτεμβρίου του 2021, η Διεθνής Αμνηστία κατέγραψε έναν κατάλογο παραβιάσεων που διαπράχθηκαν από αξιωματικούς των συριακών μυστικών υπηρεσιών εναντίον 66 επαναπατριζόμενων στη Συρία, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης ή αυθαίρετης κράτησης, των βασανιστηρίων, του βιασμού και άλλων μορφών σεξουαλικής βίας, καθώς και της αναγκαστικής εξαφάνισης.

Αυτούς τους κινδύνους φαίνεται να αντιμετωπίζουν και οι ενδεχόμενοι «οικειοθελώς επιστρέφοντες». «Οι Σύροι πρόσφυγες που επέστρεψαν οικειοθελώς στη Συρία μεταξύ 2017 και 2021 ήταν θύματα σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διώξεων. Αυτό περιελάμβανε βασανιστήρια, αλλά και εξωδικαστικές εκτελέσεις και απαγωγές», δήλωσε ο Ραμζί Κάις, ερευνητής στο τμήμα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Στο πλαίσιο των οργανωμένων αναχωρήσεων από τον Λίβανο, ο κατάλογος των ατόμων που επιθυμούν να επιστρέψουν εγκρίνεται εκ των προτέρων από τις συριακές αρχές, σε συντονισμό με τη Γενική Ασφάλεια του Λιβάνου. «Σε γενικές γραμμές, το καθεστώς δεν επιθυμεί αυτούς τους επαναπατριζόμενους, επειδή θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια. Αντιλαμβάνεται ότι εγκατέλειψαν τη χώρα μετά την επανάσταση του 2011», ανέφερε ο Τζόζεφ Ντάχερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο μέσων ενημέρωσης της συριακής αντιπολίτευσης Sawt Al-Asima, το Γραφείο Εθνικής Ασφάλειας, η ανώτατη αρχή ασφαλείας της Συρίας, εξέδωσε πρόσφατα νέες οδηγίες προς τις πρεσβείες και τα προξενεία εκτός Συρίας. Απαγόρευσε στους λιποτάκτες του στρατού, των υπηρεσιών ασφαλείας και του υπουργείου Εσωτερικών, καθώς και στους κυβερνητικούς υπαλλήλους που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, να αποκτούν συριακά διαβατήρια στο εξωτερικό ή από τις υπηρεσίες μετανάστευσης στη Συρία μέσω των οικογενειών και των συγγενών τους, ανέφερε ο ιστότοπος.

Με δεδομένο τον κίνδυνο αντιποίνων από το καθεστώς, ορισμένοι Λιβανέζοι πολιτικοί πρότειναν την επιστροφή των Σύριων προσφύγων κατά περίπτωση, ανάλογα με την ιδιότητα και την πολιτική τους τοποθέτηση.

«Για να το θέσω απλά, αν είσαι αντικαθεστωτικός, πηγαίνεις στο Ίντλιμπ [το τελευταίο προπύργιο της συριακής αντιπολίτευσης], αν είσαι Κούρδος, πηγαίνεις στις κουρδικές περιοχές και αν είσαι υπέρ του καθεστώτος, πηγαίνεις στις περιοχές που ελέγχονται από το καθεστώς», είπε ο Ντάχερ. «Δεν έχει λογική». Αυτό ισχύει ιδιαίτερα από τη στιγμή που κάποιοι θα πρέπει να διασχίσουν εχθρικές ζώνες.

Καθώς το καθεστώς Άσαντ αγωνίζεται να ανακτήσει τον έλεγχο ολόκληρης της χώρας, μια κλιμάκωση σαρώνει το Ίντλιμπ, όπου πραγματοποιούνται πλήγματα από το συριακό καθεστώς και τους Ρώσους συμμάχους του. Και αυτό ενώ οι κουρδικές περιοχές γίνονται τακτικά στόχος τουρκικών επιθέσεων. Οι καταστολές κατά των αντιπάλων συνεχίζονται σε ολόκληρη τη χώρα.

 

Υποχρεωτική στράτευση

Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες που έχουν οι Σύριοι πρόσφυγες όταν σκέφτονται να επιστρέψουν στη χώρα τους είναι ο κίνδυνος να αναγκαστούν να καταταγούν στο στρατό, ο οποίος είναι υποχρεωτικός για κάθε άνδρα ηλικίας 18 έως 42 ετών, ειδικά από τη στιγμή που η αμνηστία για όσους αρνήθηκαν τη στράτευση έληξε τον Απρίλιο του 2019.

Σύμφωνα με τον στρατιωτικό ποινικό κώδικα της Συρίας, σε καιρό πολέμου, η αντίσταση κατά της υποχρεωτικής στράτευσης αποτελεί έγκλημα που τιμωρείται με φυλάκιση έως και πέντε χρόνια. Επιπλέον, μια νομοθετική τροποποίηση τον Φεβρουάριο του 2021 εξουσιοδότησε το Υπουργείο Οικονομικών να κατάσχει χωρίς προειδοποίηση και να πωλεί αμέσως την περιουσία ατόμων που έχουν συμπληρώσει την ηλικία των 43 ετών χωρίς να έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική στρατιωτική τους θητεία ή να έχουν καταβάλει το τέλος απαλλαγής (έως 8.000 δολάρια), αποκλείοντας τη δυνατότητα του ενδιαφερόμενου να προσβάλει την απόφαση.

«Υπάρχει μια ολόκληρη επιχείρηση πίσω από αυτό», δήλωσε ο Ντάχερ. «Στα σύνορα, πρέπει να δώσουν χρήματα στους Σύριους τελωνειακούς μέχρι ένα συγκεκριμένο ποσό για να μην πάνε φυλακή. Αυτές οι απειλές επηρεάζουν τους πάντες, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης».

 

Οικονομική κρίση και κατασχέσεις περιουσιών

Μπροστά στην καταστροφική κοινωνικοοικονομική κατάσταση της χώρας, το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA) εκτίμησε ότι σχεδόν το 90% των Σύριων ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και πάνω από 15 εκατομμύρια χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια.

«Οι οικονομικές ευκαιρίες στη Συρία δεν είναι μεγάλες, οι μισθοί είναι πολύ χαμηλοί και το κόστος ζωής είναι εξαιρετικά υψηλό», ανέφερε ο Ντάχερ.

Σύμφωνα με το OCHA, η συριακή λίρα έχει χάσει περίπου το ήμισυ της αξίας της έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, σημειώνοντας χαμηλό ρεκόρ τον Ιούλιο του 2023. Η Κεντρική Τράπεζα της Συρίας υποτίμησε την επίσημη ισοτιμία σε 9.900 συριακές λίρες ανά δολάριο, από περίπου 6.500 στις αρχές του 2023. Στερούμενοι ευκαιριών και επαρκούς βοήθειας για να επιβιώσουν στη χώρα τους, πολλοί Σύριοι εξακολουθούν να προτιμούν να υπομένουν κακές συνθήκες εργασίας και διαβίωσης σε ξενοφοβικά περιβάλλοντα.

Ένα άλλο ζήτημα είναι η αβεβαιότητα για τους Σύριους παλιννοστούντες σχετικά με την επιστροφή στα σπίτια τους. Από το 2012, το συριακό καθεστώς έχει υιοθετήσει νέους κανονισμούς που δυσχεραίνουν τη διεκδίκηση των σπιτιών τους από τους Σύριους σε περίπτωση παρατεταμένης απουσίας. Το 2018, το καθεστώς ψήφισε νόμο για τον καθορισμό συγκεκριμένων περιοχών για ανοικοδόμηση. Εάν οι ιδιοκτήτες κατοικιών σε αυτές τις ζώνες δεν προσκόμιζαν αποδείξεις ιδιοκτησίας εντός ενός έτους, η γη ή η περιουσία θα μεταβιβάζονταν στις τοπικές αρχές, οι οποίες επίσης απαλλοτριώνουν τακτικά τα σπίτια των κατοίκων, ακόμη και όταν προσκομίζονται έγγραφα.

«Αυτοί οι άνθρωποι έχασαν τα σπίτια τους, τα πήραν εγκληματίες πολέμου ή καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου», είπε ο Ντάχερ. «Οπότε, να επιστρέψουν, εντάξει, αλλά να επιστρέψουν πού;»

 

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Clara Hage, “What risks do Syrians returning home face?”, L’Orient Today, 17 Μαΐου 2024, https://today.lorientlejour.com/article/1414162/what-risks-do-syrians-returning-home-face.html. Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, https://www.europe-solidaire.org/spip.php?article70951.

 

 

 

 

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 06 Ιουνίου 2024 18:32

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.