Οι υποψήφιοι του AUR για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Ταργκοβίστε, στην κομητεία Νταμποβίτα, στη Ρουμανία, στις 7 Απριλίου. Το φόντο διακοσμείται με το πορτραίτο του Βλαντ Τσέπες (γνωστού και ως κόμη Δράκουλα), εθνικού ήρωα της ρουμανικής ακροδεξιάς [φωτογραφία: Inquam Photos/George Calin/Reuters]
Εισαγωγικό σημείωμα elaliberta.gr: Στις 18 Μαΐου θα διεξαχθεί ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών στη Ρουμανία, δύο εβδομάδες μετά τον πρώτο γύρο στις 4 Μαΐου. Οι προεδρικές εκλογές του Μαΐου γίνονται μετά την ακύρωση από το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας των εκλογών (πρώτο γύρο) που έγιναν στις 24 Νοεμβρίου 2024, στις οποίες ήρθε πρώτος ένας ανεξάρτητος ακροδεξιός υποψήφιος, ο Καλίν Γκεοργκέσκου, με 23%. Ο πανικός του πολιτικού κατεστημένου της Ρουμανίας από την πολύ πραγματική πιθανότητα να κερδίσει ο Γκεοργκέσκου και τον δεύτερο γύρο δεν είχε να κάνει με τις ακροδεξιές του θέσεις, αλλά με τον ανοιχτό φιλορωσισμό του και τον κίνδυνο αναπροσανατολισμού των συμμαχιών της ρουμανικής άρχουσας τάξης, από την ΕΕ προς τη Ρωσία. Το Συνταγματικό Δικαστήριο έσπευσε να ακυρώσει τις εκλογές και στη συνέχεια να απαγορεύσει στον Γκεργκέσκου να ξαναθέσει υποψηφιότητα. Όμως στις εκλογές της 4ης Μαΐου, ένας άλλος υποψήφιος, ο Γκεόργκε Σιμιόν, αρχηγός του ακροδεξιού κόμματος Συμμαχία για την Ενότητα των Ρουμάνων (AUR / Alianța pentru Unirea Românilor), παρουσιάστηκε ως διάδοχος του Γκεοργκέσκου και κατάφερε να έρθει πρώτος με 41%. Η πολιτική ατζέντα του Σιμιόν είναι ίδια με του Γκεοργκέσκου, αλλά σε αυτό χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από τον Νοέμβριο του 2024 έως τον Μάιο του 2025 η ακροδεξιά ιδεολογία ενισχύθηκε στη Ρουμανία, καθώς όλα τα συστημικά κόμματα υιοθέτησαν πολύ πιο ανοιχτά ακροδεξιές θέσεις, προκειμένου να προσελκύσουν τους ψηφοφόρους του Γκεοργκέσκου.
Andrei-Constantin Gudu
Η μετα-πολιτική πίσω από την άνοδο της ακροδεξιάς στη Ρουμανία
Λιγότερο από μια δεκαετία πριν, μια νέα τάση αντι-ιδεολογικού λόγου άρχισε να αναδύεται στη Δύση. Διαβάζαμε συνεχώς ότι η πολιτική δεν ορίζεται πλέον από την Αριστερά και τη Δεξιά, αλλά από το χάσμα μεταξύ «ανοιχτών» και «κλειστών» κοινωνιών. Ο πολιτισμός, και όχι η οικονομία, ανακηρύχθηκε η νέα κινητήρια δύναμη της πολιτικής. Αυτό σήμαινε πολιτιστικό πόλεμο αντί για ταξικό πόλεμο.
Τα οικονομικά και οι υλικές αιτίες θα συνεχίσουν να καθοδηγούν τις πολιτικές επιλογές, όσο δεν έχουμε φτάσει σε μια ουτοπία άπειρης αφθονίας. Αλλά αυτή η μετα-ιδεολογική αξίωση, «όχι πια Αριστερά εναντίον Δεξιάς», συνήθως μεταφράζεται σε «μόνο δεξιές επιλογές» – και στο να πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα σε διαφορετικές εκδοχές τους. Το «ακραίο κέντρο» είναι ένας άλλος τρόπος να το θέσουμε[1]. Η ψευδαίσθηση μιας «μετα-ιδεολογικής εποχής» απλώς ενισχύει την κυρίαρχη ιδεολογία αρνούμενη την ύπαρξη οποιασδήποτε εναλλακτικής λύσης.
Παρά την επιμονή του κατεστημένου ότι έχουμε ξεπεράσει τον διαχωρισμό αριστεράς-δεξιάς, σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη Γαλλία και την Ισπανία, έχουν εμφανιστεί νέα κινήματα που επαναφέρουν την πολιτική της ισότητας και της αλληλεγγύης στο επίκεντρο της δημόσιας προσοχής. Ορισμένες χώρες, ωστόσο, δεν ήταν τόσο τυχερές. Στη Ρουμανία, οι εναλλακτικές οικονομικές πολιτικές δεν συζητούνται πλέον. Αντίθετα, οι πολιτικοί βρίσκονται σε έναν αγώνα δρόμου προς τα κάτω για να αποδείξουν ποιος είναι ο πιο φιλοεπιχειρηματικός και αντιφορολογικός.
Μια ανησυχητική συναίνεση έχει επικρατήσει στη ρουμανική πολιτική σε μείζονα ζητήματα όπως η οικονομική και η εξωτερική πολιτική (με την Ουκρανία να αποτελεί σπάνια εξαίρεση). Η πολιτική έχει απογυμνωθεί από τη βασική της λειτουργία –την εκπροσώπηση των ταξικών συμφερόντων– και έχει μετατραπεί σε διαγωνισμό δημοτικότητας και πολιτισμικό πόλεμο, κυρίως μεταξύ των νεοφιλελεύθερων και της ακροδεξιάς.
Όλα πρέπει να παραμείνουν τα ίδια
Στις 24 Νοεμβρίου του περασμένου έτους, ο ανεξάρτητος υποψήφιος Καλίν Γκεοργκέσκου επικράτησε στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Ρουμανίας. Ένα άγνωστο πρόσωπο λίγες εβδομάδες πριν από τα αποτελέσματα, ανέβηκε στην πρώτη θέση – και ισχυρίστηκε ότι η νίκη του ήταν σημάδι από τον Θεό.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο ακύρωσε αργότερα τις εκλογές λόγω της υποτιθέμενης μυστικής ρωσικής παρέμβασης για την υποστήριξή του – ένας αρκετά εύλογος, ακόμη και πιθανός, ισχυρισμός, αλλά όχι πλήρως αποδεδειγμένος κατά την ημερομηνία της απόφασης του δικαστηρίου. Ο Γκεοργκέσκου είχε πράγματι επωφεληθεί από μια καλά οργανωμένη εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο TikTok, με καλή κατανόηση του τρόπου χειραγώγησης του αλγορίθμου. Σε τέτοιο βαθμό, ώστε ενώ η καμπάνια του προσέγγισε εκατομμύρια ανθρώπους στο TikTok, το όλο φαινόμενο πέρασε απαρατήρητο από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και τους κρατικούς θεσμούς.
Αποδείχθηκε επίσης ότι εκατομμύρια ευρώ εισέρρευσαν σε αυτή την εκστρατεία μέσω κρυφών καναλιών, ενώ επισήμως δήλωσε μηδενικά έξοδα. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου, δόθηκαν στη δημοσιότητα εκθέσεις των μυστικών υπηρεσιών, στις οποίες ανέφεραν ότι ένα ξένο κράτος είχε παρέμβει στις εκλογές. Πολλοί επέκριναν τις εκθέσεις αυτές για τον επιφανειακό χαρακτήρα τους, καθώς απλώς συνόψιζαν όσα ήταν ήδη γνωστά στο κοινό και δεν επισήμαιναν πώς ακριβώς εμπλέκεται η Ρωσία και με ποιους συνεργάστηκε.
Αν και ο Γκεοργκέσκου ήταν επίσης ανοιχτός θαυμαστής της Ρωσίας, διαπιστώθηκε αργότερα ότι τα δύο μεγαλύτερα ρουμανικά πολιτικά κόμματα τον βοήθησαν κρυφά με την ελπίδα ότι θα έκλεβε ψήφους από άλλους υποψηφίους. Η πλήρης ιστορία για το πώς τα κατάφερε και ποιοι τον υποστήριξαν παραμένει συγκαλυμμένη μέχρι σήμερα.
Οι άνθρωποι συχνά ξεχνούν ότι δεν ήταν μόνο το TikTok που έκανε τους ψηφοφόρους να συσπειρωθούν πίσω του. Κάποιοι τον ψήφισαν ακριβώς για τον υπερεθνικισμό του, τη θρησκευτική του θέρμη και τον ανοιχτό θαυμασμό του για τους φασίστες. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπουμε και την οικονομική του ατζέντα: Ο Γκεοργκέσκου ισχυρίστηκε ότι θα εθνικοποιήσει την καλλιεργήσιμη γη και θα την αναδιανείμει, θα επαναφέρει τους φυσικούς πόρους στα χέρια των Ρουμάνων και θα υποστηρίξει μια ανεξάρτητη-διανεμητική οικονομία. Άσκησε μάλιστα ανοιχτή κριτική στις εταιρείες και τις κατηγόρησε για εκμετάλλευση – κάτι αδιανόητο σε ένα σύστημα όπου οι υποψήφιοι δηλώνουν ότι οι επιχειρηματίες είναι εθνικοί ήρωες.
Δεν πρόκειται για λατινοαμερικάνικου τύπου αριστερό λαϊκισμό που έφτασε στη Ρουμανία. Όπως και με άλλους φασίστες στο παρελθόν, η κριτική του Γκεοργκέσκου στον καπιταλισμό και τις επιχειρήσεις γίνεται μέσα από μια εθνικιστική οπτική και όχι με βάση την αλληλεγγύη της εργατικής τάξης. Πρόκειται για μια μικροαστική ουτοπία[2], όπως έχει χαρακτηριστεί, που ευνοεί τους τοπικούς καπιταλιστές με χαμηλούς φόρους και θέλει να απολύσει τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα προκειμένου να μειώσει τους προϋπολογισμούς[3]. Ξεκαθαρίζει ότι η αναδιανομή «δεν θα βασιστεί σε ένα σοσιαλιστικό μοντέλο», ούτε θα υπάρξει ένα κράτος νταντά. Αν και αποκλίνει από τον κανόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), ακόμη και η εξωτερική του πολιτική ισοδυναμεί με συνεχή κολακεία προς την διοίκηση Τραμπ.
Μεγάλο μέρος της επιτυχίας του οφείλεται στο απλό γεγονός ότι μιλάει για κοινωνικά ζητήματα που διαφορετικά αγνοούνται. Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι το κατεστημένο τους έχει εγκαταλείψει, η ακροδεξιά έρχεται να μαζέψει τη δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης. Πρόκειται για ένα μοντέλο που ακολουθείται με επιτυχία σε όλο τον κόσμο από την ακροδεξιά. Η νοσταλγία για τη σταθερότητα του πρώην σοσιαλιστικού καθεστώτος, η επιστροφή σε ένα ειδυλλιακό χωριό και σε μια βαθύτερη σχέση με τη φύση, βρήκαν επίσης απήχηση στους αποξενωμένους ψηφοφόρους, τόσο στη Ρουμανία όσο και στα εκατομμύρια των Ρουμάνων που ζουν στο εξωτερικό. Αυτό θα έπρεπε να ήταν ένα κάλεσμα αφύπνισης για τα κόμματα του status quo, αλλά παρερμηνεύτηκε με χυδαίο τρόπο.
Ποιος είναι λοιπόν ο μακροπρόθεσμος στόχος του Γκεοργκέσκου; Να αντικαταστήσει την ήδη εύθραυστη δημοκρατία της Ρουμανίας με ένα εθνικιστικό υβριδικό καθεστώς. Έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν θα υπάρχουν πλέον πολιτικά κόμματα μετά την ανάληψη της εξουσίας – και προχώρησε στο να περιβάλλεται από στρατιώτες μισθοφόρους σε πολέμους και ανοιχτά φασίστες θαυμαστές.
Αλλά ο Γκεοργκέσκου αναγνώρισε επίσης ότι πρέπει να κερδίσει τις «δυνάμεις που υπάρχουν» – ή τουλάχιστον να αποφύγει την έντονη αντίθεσή τους. Αυτό σήμαινε την οικοδόμηση δεσμών με το τοπικό κεφάλαιο, τις μυστικές υπηρεσίες και την Ουάσινγκτον, οι οποίες έχουν σημαντική επιρροή στην πολιτική της Ρουμανίας. Ο επαναστατικός τόνος του Γκεοργκέσκου περί ριζικής αλλαγής αποδείχθηκε ότι δεν ήταν τίποτα περισσότερο από κενή ρητορική.
Γι’ αυτό και ο Γκεοργκέσκου υποσχέθηκε χαμηλότερους φόρους, περιβάλλεται από πρώην υψηλόβαθμους αξιωματικούς του στρατού και των μυστικών υπηρεσιών και δηλώνει άμεσα ένθερμος υποστηρικτής του Ντόναλντ Τραμπ. Από πολλές απόψεις, ακολούθησε τα βήματα του κατεστημένου. Έτσι, για να αντιστρέψουμε τη φράση του Τζουζέπε Τομάζι ντι Λαμπεντούζα από τον «Γατόπαρδο», για να αλλάξουν τα πράγματα, πρέπει όλα να μείνουν ίδια. Για να διαβρώσεις τη δημοκρατία και να αλλάξεις τη στρατηγική απέναντι στη Ρωσία και την Ουκρανία, πρέπει να κρατήσεις ικανοποιημένα κρίσιμα τμήματα του κατεστημένου.
Όπως γνωρίζουμε, αυτό τελικά δεν λειτούργησε. Η επιτυχία του Γκεοργκέσκου στον πρώτο γύρο ακυρώθηκε και δεν μπόρεσε να θέσει υποψηφιότητα στον επαναληπτικό γύρο. Τι έμαθαν όμως τα κόμματα του κατεστημένου από όλα αυτά;
Διδάγματα που δεν διδάσκουν
Η προσπάθεια του Γκεοργκέσκου, αν και απέτυχε, κινητοποίησε την ακροδεξιά και ριζοσπαστικοποίησε σημαντικό αριθμό ψηφοφόρων. Ρουμάνοι μισθοφόροι πολέμων που επέστρεψαν από την Αφρική με ένα οπλοστάσιο κρυμμένο στα σπίτια τους[4], έφηβοι που εντάχθηκαν σε εξτρεμιστικές παράνομες οργανώσεις[5], δημόσιες τελετές στους τάφους φασιστών[6] – αυτές είναι οι ειδήσεις που κυριάρχησαν στα μέσα ενημέρωσης μετά την υποψηφιότητα του Γκεοργκέσκου.
Σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή για τη ρουμανική κοινωνία, θα περιμέναμε ότι τα συστημικά κόμματα θα εξέταζαν σοβαρά το ενδεχόμενο επαναδιαπραγμάτευσης του κοινωνικού συμβολαίου. Σε μια σχεδόν κωμική στιγμή, όταν ρωτήθηκε σχετικά, ένας υποψήφιος πρόεδρος θεώρησε ότι αυτό σήμαινε κυριολεκτικά την υπογραφή ενός συμβολαίου. Αυτό συνοψίζει αρκετά καλά την άγνοια του κατεστημένου.
Αντιθέτως, ορισμένα συστημικά κόμματα διπλασίασαν τον δεξιό λαϊκισμό τους. Θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να κερδίσουν ψηφοφόρους αντιγράφοντας την ατζέντα του Γκεοργκέσκου, μετακίνησαν το παράθυρο Όβερτον πιο δεξιά. Τόσο ο ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών, Μαρσέλ Τσιολάκου, όσο και ο υποψήφιος του κυβερνητικού συνασπισμού, Κριν Αντονέσκου, επικεντρώθηκαν στην προβολή της παραδοσιακής οικογένειας: ένας άνδρας και μια γυναίκα μόνο. Ο Αντονέσκου δήλωσε επίσης ότι όλοι οι έμποροι ναρκωτικών θα πρέπει να συγκεντρώνονται σε ένα στάδιο και να εκτελούνται, αλλά στη συνέχεια ανακάλεσε τη δήλωσή του. Όταν συγκρίθηκε με τον Γκεοργκέσκου, ο Κριν Αντονέσκου απάντησε ότι «δεν είμαι εγώ αυτός που μιλάει σαν τον Γκεοργκέσκου. Αυτός είναι που αντέγραψε τα σημεία ομιλίας μου από το 2012».
Ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει υιοθετήσει την ακροδεξιά αφήγηση ότι η Ρουμανία είναι μια κοινωνία της οποίας οι παραδοσιακές αξίες πολιορκούνται από τον «επιθετικό προοδευτισμό» και την παγκοσμιοποίηση. Αυτή η στρατηγική έχει δοκιμαστεί και σε δυτικές χώρες, με το ίδιο αποτέλεσμα: την κανονικοποίηση και την ενίσχυση των ακροδεξιών υποψηφίων. Γιατί οι άνθρωποι να ψηφίσουν μια αποδυναμωμένη εκδοχή, όταν μπορούν να ψηφίσουν το πρωτότυπο;
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ακροδεξιά και οι λεγόμενοι κεντρώοι είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα. Αλλά είναι ανησυχητικό να βλέπουμε πόσα σημεία συζήτησης μοιράζονται. Ας πάρουμε για παράδειγμα τα οικονομικά. Η Ρουμανία έχει ένα βαθύ πρόβλημα με το έλλειμμα του δημόσιου προϋπολογισμού – το οποίο ανήλθε στο 9% του ΑΕΠ πέρυσι. Φέτος θα μπορούσε να είναι ακόμη χειρότερο. Όταν ρωτήθηκαν πώς θα το έλυναν, όλοι οι υποψήφιοι συμφώνησαν: καμία αύξηση των φόρων!
Ακόμη και η ιδέα της φορολόγησης των πλουσίων ή του κεφαλαίου θεωρείται βλασφημία. Αντίθετα, όλοι θέλουν να μειώσουν τις δαπάνες, να βελτιώσουν τη συλλογή φόρων και να απολύσουν τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα. Όλοι συμφωνούν ότι το κράτος είναι πολύ μεγάλο, οι φόροι είναι πολύ υψηλοί, οι ελεύθερες αγορές είναι η απάντηση και οι επιχειρηματίες είναι εθνικοί ήρωες – και όλα αυτά ενώ οι φόροι της Ρουμανίας για τους πλούσιους και το κεφάλαιο είναι από τους χαμηλότερους στην ΕΕ.
Όποιον υποψήφιο και αν ψηφίσετε, το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο: λιτότητα. Επίσης, κανένας από τους υποψηφίους δεν έχει ένα σοβαρό σχέδιο για το πώς θα καταπολεμηθεί η επιρροή των μυστικών υπηρεσιών στην πολιτική, τις επιχειρήσεις και το δικαστικό σύστημα. Πολλοί ισχυρίζονται ότι αγωνίζονται ενάντια στο «σύστημα» –ολόκληρη η κοινωνία μιλάει για το «σύστημα»– αλλά είναι μάλλον ασαφές τι είναι πραγματικά το «σύστημα». Ποιος θα μπορούσε να ζητήσει καλύτερο πολιτικό σάκο του μποξ;
Υπάρχουν, ωστόσο, μερικοί τομείς στους οποίους οι υποψήφιοι διαφέρουν. Ποια εκδοχή του συντηρητισμού θα θέλατε; Κανείς δεν περιμένει προοδευτικά άλματα προς τα εμπρός, αλλά οι τρεις αυτοαποκαλούμενοι φιλοευρωπαίοι υποψήφιοι δείχνουν ένα βαθμό ανοίγματος. Η Έλενα Λασκόνι και η Κριν Αντονέσκου δήλωσαν ότι τάσσονται υπέρ της καθιέρωσης του συμφώνου συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου και της θέσπισης των αμβλώσεων ως συνταγματικού δικαιώματος. Ο Νικουσόρ Νταν, ο ανεξάρτητος δήμαρχος του Βουκουρεστίου, ήταν μάλλον διφορούμενος επί του θέματος – λέγοντας ότι «αυτό είναι ένα θέμα που πρέπει να διευθετηθεί από την κοινωνία».
Αντίθετα, οι δύο υποψήφιοι υπέρμαχοι της εθνικής κυριαρχίας προσπαθούν να αυξήσουν την υποστήριξη από το συντηρητικό τμήμα της κοινωνίας. Ο ανεξάρτητος Βίκτορ Πόντα είναι πρώην σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός που κάποτε φορούσε μπλουζάκια του Τσε Γκεβάρα. Ωστόσο, τώρα έχει μετατραπεί σε αντιγραφέα του Τραμπ, φορώντας καπέλα MAGA και αναφέροντας τον θεό στο τέλος κάθε ανάρτησης στο TikTok.
Στις δημοσκοπήσεις προηγείται ο Γκεόργκε Σιμιόν, πρόεδρος του ακροδεξιού κόμματος Συμμαχία για την Ενότητα των Ρουμάνων (AUR), ο οποίος αυτοχαρακτηρίζεται ως ο χρισμένος κληρονόμος του Γκεοργκέσκου. Σε τέτοιο βαθμό που το μήνυμα του Σιμιόν είναι ότι αν κερδίσει, θα παραιτηθεί προκειμένου να επαναληφθούν οι προεδρικές εκλογές ώστε να μπορέσει να συμμετάσχει και πάλι ο Γκεοργκέσκου. Τον περασμένο Νοέμβριο, η στρατηγική του ήταν να μετριάσει τον τόνο και την ατζέντα του, ώστε να μπορέσει να κερδίσει τους μετριοπαθείς συντηρητικούς. Αυτό του έδωσε μόνο την τέταρτη θέση, αλλά βλέποντας τον Γκεοργκέσκου να κερδίζει με έναν ριζοσπαστικό λόγο, ο Σιμιόν ωθήθηκε περισσότερο προς την ακροδεξιά.
Δεν υποστηρίζουν όλοι οι ακροδεξιοί ψηφοφόροι τον Σιμιόν∙ μάλιστα, πολλοί ψηφοφόροι του Γκεοργκέσκου τον θεωρούν απλώς ένα ακόμη πιόνι του συστήματος ή ότι απλώς δεν είναι αρκετά ριζοσπαστικός. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, αφού το κράτος αρνήθηκε στον Γκεοργκέσκου το δικαίωμα να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα, ο Σιμιόν δήλωσε σε απευθείας σύνδεση στο TikTok ότι «οι υπεύθυνοι για αυτή την απόφαση θα πρέπει να γδαρθούν ζωντανοί». Στόχος του είναι να συσπειρώσει τους υποστηρικτές του Γκεοργκέσκου πίσω του, αλλά μέχρι στιγμής έχει αποφύγει τα ντιμπέιτ, προτιμώντας να αποφύγει τα φώτα της δημοσιότητας μέχρι τον δεύτερο γύρο.
Όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, όλοι οι υποψήφιοι συμφωνούν στη συνέχιση της στρατηγικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ακόμη και με τον Τζ. Ντ. Βανς και τον Έλον Μασκ να δείχνουν ανοιχτά την υποστήριξή τους στον Γκεοργκέσκου ή με τις ΗΠΑ να απειλούν να προσαρτήσουν εδάφη της Δανίας, κανένας από τους υποψηφίους δεν τόλμησε να κάνει κάποιο επικριτικό σχόλιο επί του θέματος.
Ωστόσο, υπάρχουν διαφορές στην προσέγγισή τους. Οι κεντρώοι-φιλελεύθεροι υποψήφιοι τείνουν ως επί το πλείστον προς την ενίσχυση των δεσμών με την ΕΕ και προς μια συντονισμένη απάντηση στις επιθετικές πολιτικές του Τραμπ. Παραδόξως, οι ακροδεξιοί υποψήφιοι δείχνουν μια πολύ πιο δουλική στάση: Ο Σιμιόν αφήνει κολακευτικά σχόλια στον λογαριασμό X του Μασκ και ο Πόντα φοράει μια παραλλαγή του κόκκινου καπέλου MAGA με το μήνυμα «Πρώτα η Ρουμανία». Ακόμη και ο Γκεοργκέσκου –ο λεγόμενος υπέρμαχος της εθνικής κυριαρχίας– ζήτησε από τον Τραμπ να παρέμβει στις εσωτερικές υποθέσεις της Ρουμανίας για να σώσει τη δημοκρατία. Η ακροδεξιά δείχνει επίσης μια πιο εχθρική στάση απέναντι στους Ουκρανούς και μεγαλύτερη ανεκτικότητα απέναντι στη Ρωσία.
Ανάκτηση της εξουσίας
Ενώ ο Γκεοργκέσκου αποκλείστηκε από την προεδρική κούρσα, οι ιδέες του κυριαρχούν πλέον στο πολιτικό τοπίο. Τα συστημικά κόμματα τον βλέπουν ως μοντέλο νίκης αλλά και ως κίνδυνο ταυτόχρονα. Αντίστοιχα, στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν προσπάθησε να κάνει το ίδιο, ενσωματώνοντας την ακροδεξιά ατζέντα στη δική του. Αυτό δεν αποδυνάμωσε τη Μαρίν Λεπέν, αλλά κανονικοποίησε το κόμμα της και το βοήθησε να μεγαλώσει.
Από την άλλη πλευρά, οι πολιτικοί που αρνήθηκαν να μιμηθούν τον Γκεοργκέσκου, αν και αξιοθαύμαστοι, φαίνεται να αγνοούν τον τρόπο αντιμετώπισης της κατάστασης. Το γεγονός ότι οι εποχές οικονομικής δυσπραγίας ευνοούν έντονα την άνοδο της ακροδεξιάς είναι ένα ιστορικό μάθημα που πολλοί φαίνεται να μην έχουν μάθει ακόμα. Αν αναγνωρίζουν ότι η βασική αιτία είναι η απογοήτευση του κόσμου από το status quo, η πρότασή τους για αλλαγή είναι να φέρουν «έντιμους ανθρώπους» στα δημόσια αξιώματα και να τιμωρήσουν τους «διεφθαρμένους». Είναι σαν να είμαστε ακόμα κολλημένοι στο «τέλος της ιστορίας» του Φράνσις Φουκουγιάμα, όπου κάθε οικονομικό δίλημμα έχει λυθεί και χρειαζόμαστε απλώς τους κατάλληλους ανθρώπους για να ρυθμίσουν την καπιταλιστική μηχανή.
Μήπως λοιπόν αυτή η μεταπολιτική εποχή σημαίνει ότι η πολιτική έχει πεθάνει, ότι βρισκόμαστε στο τέλος ενός δρόμου και τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει; Όχι, η πολιτική είναι ολοζώντανη και ο αγώνας για την κατεδάφιση ή τη διατήρηση ό,τι έχει απομείνει από τη δημοκρατία θα γίνει όλο και πιο σκληρός τα επόμενα χρόνια. Ακόμα και η νίκη της πιο μετριοπαθούς κεντροδεξιάς θα μπορούσε να μας εξασφαλίσει μερικά απαραίτητα χρόνια για να ανασυνταχθούμε.
Η κίνηση προς τη νεοφιλελεύθερη συναίνεση ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980, αλλά τώρα βλέπουμε ότι προσπαθεί να καταβροχθίσει τη δημοκρατία συνολικά. Δεν πρόκειται για ένα σποραδικό ή μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά για ένα διεθνές φαινόμενο. Η Πολωνία περνάει μια σχεδόν πανομοιότυπη διαδικασία στις προεδρικές εκλογές της[7]. Ενώ μερικά τσακισμένα, αριστερά προπύργια επιμένουν σε ορισμένες δυτικές χώρες, το μεγαλύτερο μέρος της Ανατολικής Ευρώπης έχει σβήσει εντελώς από τον χάρτη της Αριστεράς.
Η σημερινή μεταπολίτευση δεν είναι μια φουκουγιαμική ουτοπία, αλλά μια διάθεση: η αίσθηση ότι ο κόσμος βυθίζεται αναπόφευκτα στην κλιματική καταστροφή και τον φασισμό. Η αίσθηση ότι ακόμη και αν ψηφίσουμε το μικρότερο κακό, αυτό μοιάζει περισσότερο με αναβολή παρά με διαφορετικό δρόμο. Αυτού του είδους η παραίτηση φαίνεται να γίνεται όλο και πιο αποδεκτή και κυρίαρχη.
Όσο τα πολιτικά κόμματα εξαρτώνται από τις τσέπες των πλουσίων, προτιμούν να χάσουν τα πάντα από τους φασίστες παρά να παραχωρήσουν μέρος της εξουσίας τους στους εργαζόμενους. Αν θέλουμε να το αποφύγουμε αυτό, πρέπει να επαναφέρουμε την πολιτική στη δημόσια ζωή, να επαναφέρουμε τα πράγματα που έχουν πραγματικά σημασία στο επίκεντρο της συζήτησης. Το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου είναι να ανακτήσουμε την ικανότητα να τον φανταζόμαστε.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Andrei-Constantin Gudu, “The Post-Politics Behind Romania’s Rising Far Right”, Jacobin, 3 Μαΐου 2025, https://jacobin.com/2025/05/georgescu-simion-romania-nationalism-ukraine.
Ο Andrei-Constantin Gudu είναι ανεξάρτητος δημοσιογράφος στη Ρουμανία και γράφει για οικονομικά, κοινωνικά και εργασιακά θέματα.
Σημειώσεις
[1] Danièle Obono, “France’s Extreme Center Is Radicalizing — And Adopting Far-Right Talking Points”, Jacobin, 14 Σεπτεμβρίου 2021, https://jacobin.com/2021/09/france-extreme-center-macron-reactionary-media-empire-bollore-zemmour-cnews-insoumise-daniele-obono-interview.
[2] Vladimir Borțun, “The petty-bourgeois utopia of Călin Georgescu”, Cross-border Talks, 30 Νοεμβρίου 2024, https://www.crossbordertalks.eu/2024/11/30/the-petty-bourgeois-utopia-of-calin-georgescu/.
[3] Călin Georgescu, „Program de Președinte. ,Hrană, Apă, Energie’”, Călin Georgescu, https://calingeorgescu.ro/program/.
[4] „Ce au găsit procurorii la percheziții acasă la Potra. Lansatoare de grenade, lingouri de aur, milioane de euro”, DIGi24, 27 Φεβρουαρίου 2025, https://www.digi24.ro/stiri/actualitate/justitie/ce-au-gasit-procurorii-in-cadrul-perchezitiilor-asupra-lui-horatiu-potra-anuntul-politistilor-despre-ancheta-3138027?__grsc=cookieIsUndef0&__grts=58234568&__grua=b4cf9ad024abdb0607783919b1e60921&__grrn=1.
[5] „Tineri români, recrutați pe Telegram de o grupare neonazistă din Republica Moldova care îi îndeamnă să ucidă ,subumani’ și să facă trafic de droguri pentru ,cauză’”, Pressone, 14 Απριλίου 2025, https://pressone.ro/exclusiv-tineri-romani-recrutati-pe-telegram-de-o-grupare-neonazista-din-republica-moldova-care-ii-indeamna-sa-ucida-subumani-si-sa-faca-trafic-de-droguri-pentru-cauza.
[6] Venera Dimulescu, ,,Legionarul Corneliu Zelea Codreanu a fost comemorat cu salutul nazist în prag de alegeri”, Scena9, Δεκέμβριος 2024, https://www.scena9.ro/article/salut-nazist-corneliu-zelea-codreanu-comemorare-legionari-extremism-tancabesti-2024.
[7] Wojciech Albert Łobodziński, “Polish Presidential Elections: How Mainstreaming of the (Far) Right Continues”, Cross-border Talks, 24 Απριλίου 2025, https://www.crossbordertalks.eu/2025/04/24/polish-presidential-elections/.
