Η Γάζα, η Δύση και οι υπόλοιποι

Gilbert Achcar

29 Οκτωβρίου 2023

ΠΗΓΗ: https://newpol.org

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: elaliberta.gr

[Σημείωση των συντακτών: Μια μεγάλη αμερικανική φιλελεύθερη εφημερίδα ζήτησε από τον Gilbert Achcar ^[1] ένα άρθρο σχετικά με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Γάζα, αλλά τελικά απέρριψε το άρθρο του επειδή "δεν μας ταιριάζει"].

Από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου κατά μήκος του φράχτη που περιβάλλει τη Λωρίδα της Γάζας, αυτή την υπαίθρια φυλακή που κρατάει 2,3 εκατομμύρια φυλακισμένους, μια πλημμύρα φρίκης έχει κατακλύσει τις τηλεοπτικές οθόνες του κόσμου. Οι σκηνές σφαγής κατά μήκος του φράχτη σύντομα ξεπεράστηκαν από σκηνές σφαγής εντός του φράχτη. Οι δολοφονίες Ισραηλινών (κοντά στους 1.400) σταμάτησαν με το τέλος της εισβολής της Χαμάς που έληξε στο τέλος της ίδιας ημέρας, εκτός από τον μικρό αριθμό των θυμάτων των μεταγενέστερων εκτοξεύσεων ρουκετών από τη Γάζα και την άγνωστη τύχη των Ισραηλινών ομήρων.
Η μαζική δολοφονία Παλαιστινίων από τους εντατικούς βομβαρδισμούς σε αστικές περιοχές εντός της Γάζας αυξάνεται με μεγάλη ταχύτητα από τις 7 Οκτωβρίου, με τα πτώματα να συσσωρεύονται κατά χιλιάδες με τρομακτικό ρυθμό.

Είναι γνωστό ότι η Χαμάς πιστεύει ότι όλοι οι ενήλικες Ισραηλινοί πολίτες που έχουν δικαίωμα ψήφου είναι υπεύθυνοι για την καταπίεση του παλαιστινιακού λαού από το κράτος τους, επικαλούμενη μια άκρως καταδικαστέα έννοια της "συλλογικής ευθύνης". Η δολοφονία μη μαχόμενων ανθρώπων είναι έγκλημα -όχι μόνο η δολοφονία αμάχων πράγματι, αλλά και η δολοφονία παραδομένων στρατιωτών και αιχμαλώτων πολέμου. Η ίδια έννοια της "συλλογικής ενοχής" καθοδηγεί προφανώς τις διαδοχικές ακολουθίες βομβαρδισμών του Ισραήλ κατά της Λωρίδας της Γάζας από τότε που ο στρατός του την εκκένωσε το 2005.

Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, μέχρι την παραμονή της 7ης Οκτωβρίου, η αναλογία των θανάτων μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων ήταν 1/20,8 σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ ^[2]. Εφαρμοσμένη στην παρούσα κατάσταση, η αναλογία αυτή θα οδηγούσε στη δολοφονία πάνω από 29.000 Παλαιστινίων. Υπάρχουν βάσιμοι φόβοι ότι ο τελικός απολογισμός μπορεί να είναι ακόμη χειρότερος.
Οι δηλώσεις των Ισραηλινών αξιωματούχων έχουν ξεφύγει από κάθε όριο. Η δυσοίωνη ανακοίνωση του υπουργού Άμυνας Γιόαβ Γκαλάντ προκάλεσε αναστάτωση: "Έχω διατάξει πλήρη πολιορκία της Λωρίδας της Γάζας. Δεν θα υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα, ούτε τρόφιμα, ούτε καύσιμα, τα πάντα είναι κλειστά..... Πολεμάμε ανθρώπινα ζώα και ενεργούμε αναλόγως" ^[3]. Μια ανοιχτή παραβίαση του διεθνούς δικαίου που συνιστά έγκλημα πολέμου δικαιολογούνταν έτσι με την απανθρωποποίηση ενός ολόκληρου πληθυσμού. Ο Ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ επικαλέστηκε απροκάλυπτα τη συλλογική ευθύνη ^[4]:
"Είναι ένα ολόκληρο έθνος εκεί έξω που είναι υπεύθυνο. Δεν είναι αληθινή αυτή η ρητορική περί πολιτών που δεν γνωρίζουν, δεν εμπλέκονται. Δεν είναι καθόλου αλήθεια. Θα μπορούσαν να είχαν ξεσηκωθεί, θα μπορούσαν να είχαν πολεμήσει ενάντια σε αυτό το κακό καθεστώς...." Κατά τραγική ειρωνεία, η δήλωση αυτή, την οποία ο Χέρτζογκ προσπάθησε αργότερα να αποσύρει, αναπαράγει την επιχειρηματολογία της Χαμάς με ακόμη μικρότερη εγκυρότητα, αφού οι Ισραηλινοί εκλέγουν την κυβέρνησή τους, ενώ οι κάτοικοι της Γάζας όχι.

Μπορεί κανείς να φανταστεί δυτικούς ηγέτες να κάνουν τέτοιες δηλώσεις μετά από μια τρομοκρατική επίθεση στο έδαφός τους; Θα μπορούσε ο Τζορτζ Μπους να πει για τους Αφγανούς, στον απόηχο της 11ης Σεπτεμβρίου, ότι ολόκληρο το έθνος τους είναι υπεύθυνο επειδή θα μπορούσαν να είχαν διώξει τον Οσάμα μπιν Λάντεν και τους άνδρες του ή να είχαν ξεσηκωθεί εναντίον των Ταλιμπάν που τους φιλοξενούσαν; Θα μπορούσε ο Αμερικανός πρόεδρος να έχει διατάξει τον πλήρη αποκλεισμό του Αφγανιστάν, αποκαλώντας παράλληλα τον λαό του ζώα; Γιατί, λοιπόν, τέτοιες δηλώσεις έγιναν ανεκτές, αν όχι ευθέως επιδοκιμασμένες, από τους δυτικούς ηγέτες στις πληθωρικές εκφράσεις της άνευ όρων αλληλεγγύης τους προς το Ισραήλ στον απόηχο της 7ης Οκτωβρίου;
Η μόνη πιθανή εξήγηση σχετίζεται επίσης με τη συλλογική ενοχή, αυτή τη φορά ως αυτοκατηγορία. Η συμμετοχή στην καταστροφή των Ευρωπαίων Εβραίων καθώς και η έλλειψη δράσης για την αποτροπή της έχουν γίνει το προπατορικό αμάρτημα της ευρωατλαντικής Δύσης, που γεννήθηκε ως γεωπολιτική οντότητα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αυτή η αρχική ενοχή έχει γίνει όπλο του ισραηλινού κράτους από το προοίμιο της ίδρυσής του το 1948 μέχρι σήμερα ^[5]. Χρησιμοποιήθηκε εντατικά αμέσως μετά την 7η Οκτωβρίου, ιδίως στη δήλωση ότι αποτέλεσε την πιο αιματηρή ημέρα για τους Εβραίους μετά το Ολοκαύτωμα ^[6], μια περιγραφή που έγινε γρήγορα πανταχού παρούσα στα δυτικά μέσα ενημέρωσης. Η προφανής λειτουργία αυτού του χαρακτηρισμού είναι να καθιερωθεί μια συνέχεια μεταξύ του ναζισμού και της Χαμάς - "σύγχρονοι ναζί" σύμφωνα με τα λόγια του πρεσβευτή του Ισραήλ στον ΟΗΕ ^[7]- και με την ίδια λογική μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας και της Γάζας. Αυτή είναι πράγματι η αντίληψη που έχει κυριαρχήσει στη Δύση. Βασίζεται σε μια διαστρέβλωση της πραγματικότητας: οι περισσότεροι Ισραηλινοί που σκοτώθηκαν στις 7 Οκτωβρίου ήταν Εβραίοι. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά δεν ήταν μια διωκόμενη μειονότητα που εξοντώθηκε συστηματικά από ένα πανίσχυρο κράτος που κατέλαβε το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, αλλά μέλη μιας προνομιούχας πλειοψηφίας σε ένα κράτος απαρτχάιντ που κατέχει τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα εδώ και 56 χρόνια ^[8], επιβάλλοντας στον πληθυσμό τους μια συνεχή καταπίεση ^[9].
Προσθέστε σε αυτό ότι το κράτος αυτό κυβερνάται από μια ακροδεξιά κυβέρνηση που περιλαμβάνει νεοναζί υπουργούς ^[10] και θα αντιληφθείτε πόσο αταίριαστη είναι η αναλογία της 7ης Οκτωβρίου με το Ολοκαύτωμα.

Υπάρχει η Δύση και υπάρχουν οι υπόλοιποι. Το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου -ειδικά στον Παγκόσμιο Νότο, όπως αποτυπώθηκε στην έκτακτη σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ^[11]- βλέπει το ζήτημα Ισραήλ-Παλαιστίνης από μια πολύ διαφορετική οπτική γωνία: όχι ως συνέχεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου αλλά ως συνέχεια της μακράς ιστορίας της αποικιοκρατίας. Βλέπουν το Ισραήλ ως ένα κράτος εποίκων-αποικιοκρατών, αποτέλεσμα μιας διαδικασίας αποικισμού που συνεχίζεται ακόμη στη Δυτική Όχθη. Βλέπουν τους Παλαιστίνιους ως θύματα της αποικιοκρατίας, που αγωνίζονται απεγνωσμένα εναντίον ενός πολύ ισχυρότερου αποικιοκράτη σε μια αναλογία δυνάμεων που είναι πιο κοντά σε εκείνη των ευρωπαϊκών εισβολών στη Βόρεια Αμερική ή την Αυστραλασία παρά σε εκείνες άλλων αποικιοκρατικών εδαφών. Και επομένως βλέπουν την πράξη της Χαμάς ως ένα ακόμη παράδειγμα εκείνων των αδιάκριτων υπερβολών βίας με τις οποίες είναι διάσπαρτη η ιστορία του αντιαποικιακού αγώνα, υπερβολές που ωχριούν μπροστά στον πολύ βαρύτερο φόρο της αποικιακής βίας.

Η ασυμφωνία μεταξύ της Δύσης και των υπολοίπων επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι δυτικές κυβερνήσεις όχι μόνο εξέφρασαν τον οίκτο τους για τα εβραϊκά θύματα της 7ης Οκτωβρίου, ενώ απέρριψαν, αν όχι καταδίκασαν, κάθε υπόνοια για το πλαίσιο - το γεγονός ότι οι επιθέσεις της Χαμάς "δεν έγιναν σε κενό αέρος", όπως το έθεσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες ^[12], προκαλώντας την απαίτηση παραίτησής του από τον Ισραηλινό πρέσβη. Εμφανίστηκαν επίσης να συγχωρούν τα εγκλήματα πολέμου στα οποία είχε επιδοθεί η κυβέρνηση του Ισραήλ, αρχής γενομένης από τον αποκλεισμό που επιβλήθηκε στον πληθυσμό της Γάζας, τον αναγκαστικό εκτοπισμό του και τους βομβαρδισμούς μεγάλων εκτάσεων αστικού πληθυσμού της λωρίδας. Όπως το έθεσε ο πρώην ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ και του ΟΗΕ Τζέφρι Φέλτμαν ^[13]: "Ποιος καλύτερος τρόπος για να ενισχυθούν οι αντιλήψεις του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου για τα αμερικανικά διπλά πρότυπα από το να συγκρίνουμε την καταδίκη της Ουάσιγκτον για τη ρωσική καταστροφή της ουκρανικής αστικής υποδομής με τη σχετική σιωπή της Ουάσιγκτον για την καταστροφή της αστικής υποδομής της Γάζας από το Ισραήλ";

Έτσι, η Γάζα ενσαρκώνει περισσότερο από κάθε άλλη σύγκρουση στη σύγχρονη ιστορία τη διχοτόμηση μεταξύ του παγκόσμιου Βορρά και του Νότου, καθώς και μια "σύγκρουση πολιτισμών" που αποδεικνύεται σύγκρουση βαρβαρότητας. Αυτό είναι εξαιρετικά σοβαρό, διότι επιτείνει τις εντάσεις που μεταφράζονται στη διάχυση των συγκρούσεων από τον Νότο στον Βορρά - ένα πλήγμα του οποίου οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου παραμένουν η πιο θεαματική εκδήλωση, μέχρι σήμερα. Όπως όλοι γνωρίζουν, οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου πυροδότησαν σε αντίποινα έναν κύκλο πολέμων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στον Παγκόσμιο Νότο με καταστροφικές συνέπειες για το Αφγανιστάν και το Ιράκ και όχι μόνο. Δεν υπάρχει κανένας άλλος τρόπος να αποτραπεί η κλιμάκωση αυτού του αιματηρού σπιράλ σε ένταση και έκταση εκτός από την τήρηση και εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και την επίδειξη ποιοτικά ίσης και ποσοτικά ανάλογης ανταπόκρισης σε όλα τα θύματα, είτε είναι Εβραίοι είτε Ουκρανοί είτε Παλαιστίνιοι.
https://newpol.org/gaza-the-west-and-the-rest/

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 

^[1]  Σχετικά με τον συγγραφέα
Ο Gilbert Achcar είναι καθηγητής στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών (SOAS, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου).

Είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων, μεταξύ των οποίων τα The Clash of Barbarisms και The Arabs and the Holocaust.

Το τελευταίο του βιβλίο είναι Ο νέος ψυχρός πόλεμος: Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, από το Κοσσυφοπέδιο στην Ουκρανία.

Ακολουθήστε τον στο @gilbertachcar.

^[2]  https://www.ochaopt.org/data/casualties

^[3]  https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/defense-minister-announces-complete-siege-of-gaza-no-power-food-or-fuel/

^[4]  https://www.itv.com/news/2023-10-13/israeli-president-says-gazans-could-have-risen-up-to-fight-hamas

^[5] https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/oct/24/israel-gaza-palestinians-holocaust

^[6]  https://www.jta.org/2023/10/08/israel/was-hamas-attack-the-bloodiest-day-for-jews-since-the-holocaust

^[7]  https://press.un.org/en/2023/ga12546.doc.htm

^[8]  https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid

^[9]  https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/israel-and-the-occupied-territories/israel-and-the-occupied-territories-the-occupied-territories/

^[10]  https://www.haaretz.com/israel-news/2023-02-10/ty-article-magazine/.highlight/israels-government-has-neo-nazi-ministers-it-really-does-recall-germany-in-1933/00000186-3a49-d80f-abff-7ac9c7ff0000

^[11]  https://www.theguardian.com/world/2023/oct/26/arab-nations-condemn-israels-gaza-assault-during-un-debate

^[12]  https://press.un.org/en/2023/sc15462.doc.htm

^[13]  https://www.reuters.com/world/us-veto-un-shield-israel-could-weaken-its-ukraine-rallying-cry-2023-10-20/