Τρίτη, 22 Μαρτίου 2022 22:15

Έξι συχνές ερωτήσεις για τον αντιιμπεριαλισμό σήμερα και τον πόλεμο στην Ουκρανία

Γράφτηκε από

 

 

Gilbert Achcar

 

Έξι συχνές ερωτήσεις για τον αντιιμπεριαλισμό σήμερα και τον πόλεμο στην Ουκρανία

 

 

Ακολουθούν έξι ερωτήσεις που σχετίζονται με τη θέση που διατυπώνεται στο «Σημείωμα για τη ριζοσπαστική αντιιμπεριαλιστική θέση σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία»1.

 

 

Ερώτηση 1: Υποστηρίζει ο «Παγκόσμιος Νότος» τη Ρωσία;

Ας δούμε τα γεγονότα. Σκεφτείτε πρώτα την Αριστερά στον Παγκόσμιο Νότο, όπου υπήρξαν αντίθετες θέσεις. Στο αραβόφωνο τμήμα του κόσμου από το οποίο προέρχομαι, τα μόνα «αριστερά» κόμματα που έχουν υποστηρίξει τη ρωσική εισβολή είναι εκείνα που υποστήριξαν το αιμοσταγές καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, που βρίσκεται υπό ρωσική προστασία. Τα δύο κύρια κομμουνιστικά κόμματα της περιοχής, αυτά του Ιράκ και του Σουδάν, καταδίκασαν απερίφραστα τη ρωσική εισβολή, καταγγέλλοντας παράλληλα (όπως θα έπρεπε) την πολιτική του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Στην ανακοίνωσή του, το ΚΚ Σουδάν, αφού κατήγγειλε τις συγκρούσεις μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, «καταγγέλλει τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και απαιτεί την άμεση απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων από αυτή τη χώρα, καταδικάζοντας ταυτόχρονα και τη συνέχιση, από την ιμπεριαλιστική συμμαχία των ΗΠΑ, της πολιτικής της να πυροδοτεί εντάσεις και πόλεμο και απειλώντας την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια». Οι Σουδανοί κομμουνιστές είναι σε θέση να γνωρίζουν την αλήθεια για τον ιμπεριαλισμό της Ρωσίας, της μόνης από τις μεγάλες δυνάμεις που υποστηρίζει ανοιχτά τους πραξικοπηματίες στη χώρα τους.

Όσον αφορά τα κράτη του Παγκόσμιου Νότου, στην ψηφοφορία της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για την καταδίκη της ρωσικής εισβολής, τριάντα πέντε από αυτά απείχαν. Όλα τα κράτη που βρίσκονται στον Παγκόσμιο Βορρά ψήφισαν είτε υπέρ της απόφασης (όλες οι δυτικές και συμμαχικές χώρες) είτε κατά (η ίδια η Ρωσία και η Λευκορωσία). Ωστόσο, δεν χρειάζεται μεγάλη διορατικότητα για να συνειδητοποιήσει κανείς ότι μεταξύ των 141 χωρών που ψήφισαν υπέρ της απόφασης, υπήρχαν πολύ περισσότερα από 35 κράτη από τον ίδιο τον Παγκόσμιο Νότο. Επομένως, δεν πρόκειται για ένα «χάσμα Βορρά-Νότου», αλλά για μια διάσπαση μεταξύ φίλων ή/και πελατών του δυτικού ιμπεριαλισμού, από τη μια πλευρά, και φίλων ή/και πελατών του ρωσικού ιμπεριαλισμού, από την άλλη. Και επειδή οι περισσότεροι από τους τελευταίους είναι επίσης φίλοι ή/και πελάτες των δυτικών ιμπεριαλισμών, προτίμησαν να απέχουν παρά να προσθέσουν τις ψήφους τους σε εκείνες των πέντε κρατών που καταψήφισαν την απόφαση, τα οποία είναι, εκτός από τα δύο που ήδη αναφέρθηκαν, η Βόρεια Κορέα, η Συρία και η Ερυθραία.

Είναι αλήθεια ότι οι δύο πολυπληθέστερες χώρες που βρίσκονται στον Παγκόσμιο Νότο, η Κίνα –η ίδια αποτελεί αντικείμενο συζήτησης ως προς τον ιμπεριαλιστικό της χαρακτήρα, γεγονός που δείχνει πόσο απλοϊκό είναι το σχήμα Βορρά-Νότου στην πολιτική– και η ινδική κυβέρνηση του φασίστα Ναρέντρα Μόντι φλερτάρουν με τη Ρωσία. Αλλά ανάμεσα στις χώρες που ψήφισαν υπέρ της απόφασης του ΟΗΕ, βρίσκουμε κράτη όπως το Μεξικό του AMLO, το Αφγανιστάν των Ταλιμπάν, η Βραζιλία του Μπολσονάρου (που όμως είναι θαυμαστής του Πούτιν), η Μιανμάρ των στρατηγών (που καλύπτονται από το Πεκίνο) και οι Φιλιππίνες του Ντουτέρτε.

 

Ερώτηση 2: Το γεγονός ότι η Ουκρανία αντιστέκεται στη ρωσική εισβολή δεν θα ωφελήσει το ΝΑΤΟ;

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να πούμε είναι «και λοιπόν;». Η υποστήριξή μας στους λαούς που πολεμούν τον ιμπεριαλισμό δεν πρέπει να εξαρτάται από το ποια ιμπεριαλιστική πλευρά τους υποστηρίζει. Διαφορετικά, με την ίδια λογική, η δικαιοσύνη θα πρέπει να θυσιαστεί στην υπέρτατη μάχη ενάντια στο «δυτικό μπλοκ», όπως υποστηρίζουν κάποιοι στους νεοκαμπικούς ψευτοαριστερούς κύκλους. Από την πλευρά μου, έγραψα ότι μια ρωσική επιτυχία –ένα αποτέλεσμα που δυστυχώς εξακολουθεί να παραμένει μια πραγματική πιθανότητα– «θα ενθάρρυνε τον ίδιο τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και τους συμμάχους του να συνεχίσουν τη δική τους επιθετική συμπεριφορά». Πράγματι, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι δυτικοί σύμμαχοί τους έχουν ήδη επωφεληθεί σε τεράστιο βαθμό από τη δράση του Πούτιν. Θα πρέπει να είναι θερμά ευγνώμονες στον Ρώσο αυτοκράτορα.

Μια επιτυχημένη ρωσική κατάληψη της Ουκρανίας θα ενθάρρυνε τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιστρέψουν στο δρόμο της κατάκτησης του κόσμου με τη βία σε ένα πλαίσιο όξυνσης της νέας αποικιοκρατικής διαίρεσης του κόσμου και επιδείνωσης των παγκόσμιων ανταγωνισμών, ενώ μια ρωσική αποτυχία –που θα προστεθεί στις αποτυχίες των ΗΠΑ στο Ιράκ και το Αφγανιστάν– θα ενίσχυε αυτό που στην Ουάσιγκτον αποκαλείται «σύνδρομο του Βιετνάμ». Επιπλέον, μου φαίνεται αρκετά προφανές ότι μια ρωσική νίκη θα ενίσχυε σημαντικά την πολεμοκαπηλεία και την ώθηση προς την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στις χώρες του ΝΑΤΟ, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει με μεγάλη ταχύτητα, ενώ μια ρωσική ήττα θα προσέφερε πολύ καλύτερες συνθήκες για τη μάχη μας για τον γενικό αφοπλισμό και τη διάλυση του ΝΑΤΟ.

Αν η Ουκρανία πετύχαινε να απορρίψει τον ρωσικό ζυγό, είναι κάτι παραπάνω από πιθανό ότι θα γινόταν υποτελής στις δυτικές δυνάμεις. Το θέμα όμως είναι ότι, αν δεν το καταφέρει, θα υποδουλωθεί στη Ρωσία. Και δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στη μεσαιωνική ιστορία για να γνωρίζει ότι η κατάσταση ενός υποτελούς είναι ασύγκριτα προτιμότερη από εκείνη ενός δουλοπάροικου!

 

Ερώτηση 3: Πώς μπορούμε εμείς οι ριζοσπάστες αντιιμπεριαλιστές να υποστηρίξουμε μια αντίσταση που καθοδηγείται από μια δεξιά αστική κυβέρνηση;

Πρέπει να υποστηρίξουμε έναν λαό που αντιστέκεται σε μια πάνοπλη ιμπεριαλιστική εισβολή μόνο αν η αντίστασή του καθοδηγείται από κομμουνιστές και όχι από μια αστική κυβέρνηση; Αυτή είναι μια πολύ παλιά υπεραριστερή θέση για το εθνικό ζήτημα, την οποία ο Λένιν δικαίως καταπολέμησε στην εποχή του. Ένας δίκαιος αγώνας ενάντια στην εθνική καταπίεση, πόσο μάλλον στην ξένη κατοχή, πρέπει να υποστηρίζεται ανεξάρτητα από τη φύση της ηγεσίας του: αν αυτός ο αγώνας είναι δίκαιος, αυτό συνεπάγεται ότι ο συγκεκριμένος πληθυσμός συμμετέχει ενεργά σε αυτόν και αξίζει υποστήριξη, ανεξάρτητα από τη φύση της ηγεσίας του.

Σίγουρα δεν είναι οι Ουκρανοί καπιταλιστές που κινητοποιούνται μαζικά με τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις με τη μορφή μιας αυτοσχέδιας εθνικής φρουράς και «pétroleuses» νέου τύπου, αλλά οι εργαζόμενοι της Ουκρανίας. Και στον αγώνα τους ενάντια στον μεγαλορωσικό ιμπεριαλισμό, επικεφαλής του οποίου είναι μια αυταρχική και ολιγαρχική υπερ-αντιδραστική κυβέρνηση στη Μόσχα που διαχειρίζεται τις τύχες μιας χώρας με τις μεγαλύτερες ανισότητες στον πλανήτη, ο ουκρανικός λαός αξίζει την πλήρη υποστήριξή μας. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να ασκούμε κριτική στην κυβέρνηση του Κιέβου.

 

Ερώτηση 4: Ο πόλεμος που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν είναι ένας ενδοϊμπεριαλιστικός πόλεμος;

Αν κάθε πόλεμος όπου κάθε πλευρά υποστηρίζεται από έναν ιμπεριαλιστή αντίπαλο ονομαζόταν ενδοϊμπεριαλιστικός πόλεμος, τότε όλοι οι πόλεμοι της εποχής μας θα ήταν ενδοϊμπεριαλιστικοί, αφού κατά κανόνα αρκεί ένας από τους αντίπαλους ιμπεριαλισμούς να υποστηρίζει τη μία πλευρά για να υποστηρίξει και ο άλλος την αντίθετη πλευρά. Ένας ενδοϊμπεριαλιστικός πόλεμος δεν είναι κάτι τέτοιο. Είναι ένας άμεσος πόλεμος, και όχι ένας πόλεμος μέσω αντιπροσώπων, μεταξύ δύο δυνάμεων, η καθεμία από τις οποίες επιδιώκει να εισβάλει στο εδαφικό και (νεο)αποικιακό πεδίο της άλλης, όπως ήταν πολύ καθαρά ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Είναι ένας «πόλεμος αρπαγής» και από τις δύο πλευρές, όπως συνήθιζε να τον αποκαλεί ο Λένιν.

Το να περιγράψουμε τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία, στην οποία η τελευταία χώρα δεν έχει καμία επιδίωξη, πόσο μάλλον πρόθεση, να καταλάβει ρωσικό έδαφος, και στην οποία η Ρωσία έχει τη δεδηλωμένη πρόθεση να υποτάξει την Ουκρανία και να καταλάβει μεγάλο μέρος του εδάφους της – το να ονομάσουμε αυτή τη σύγκρουση ενδοϊμπεριαλιστική και όχι ιμπεριαλιστικό πόλεμο εισβολής, αποτελεί ακραία διαστρέβλωση της πραγματικότητας.

Η πρωταρχική, η πιο άμεση, σημασία της προμήθειας όπλων στην Ουκρανία είναι επομένως ότι τη βοηθά να αντιταχθεί στην υποδούλωσή της, ακόμη και αν, από την άλλη πλευρά, επιθυμεί την υποτέλειά της, πιστεύοντας ότι αυτή είναι η μόνη εγγύηση της ελευθερίας της. Πρέπει, φυσικά, και εμείς να αντιταχθούμε στην υποτέλειά της, αλλά προς το παρόν πρέπει να αντιμετωπιστεί η πιο επείγουσα ανάγκη.

Φυσικά, η άμεση είσοδος στον πόλεμο του άλλου ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου θα μετέτρεπε την τρέχουσα σύγκρουση σε έναν πραγματικό ενδοϊμπεριαλιστικό πόλεμο, με την ακριβή σημασία της έννοιας, έναν τύπο πολέμου απέναντι στον οποίο είμαστε κατηγορηματικά εχθρικοί. Προς το παρόν, τα μέλη του ΝΑΤΟ δηλώνουν ότι δεν θα περάσουν την κόκκινη γραμμή της αποστολής στρατευμάτων για να πολεμήσουν τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις στο ουκρανικό έδαφος ή της κατάρριψης ρωσικών αεροσκαφών στον ουκρανικό εναέριο χώρο – παρά τις προτροπές του Βολόντιμιρ Ζελένσκι. Και αυτό γιατί δικαίως φοβούνται μια μοιραία κλιμάκωση, επιφυλακτικοί, όπως έχουν γίνει, για τον ορθολογισμό του Πούτιν, ο οποίος δεν δίστασε να προβάλει από την αρχή την πυρηνική απειλή.

 

Ερώτηση 5: Μπορούμε να υποστηρίξουμε τις παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία από τη Δύση;

Εφόσον ο αγώνας των Ουκρανών κατά της ρωσικής εισβολής είναι δίκαιος, είναι πολύ σωστό να τους βοηθήσουμε να αμυνθούν απέναντι σε έναν εχθρό πολύ ανώτερο σε αριθμό και οπλισμό. Γι’ αυτό είμαστε χωρίς δισταγμό υπέρ της παράδοσης αμυντικών όπλων στην ουκρανική αντίσταση. Αλλά τι σημαίνει αυτό;

Ένα παράδειγμα: είμαστε ασφαλώς υπέρ της παράδοσης αντιαεροπορικών πυραύλων, φορητών και μη, στην ουκρανική αντίσταση. Το να είμαστε αντίθετοι σε αυτό θα σήμαινε ότι οι Ουκρανοί έχουν να επιλέξουν μόνο ανάμεσα, αφενός, στο να σφαγιάζονται και να βλέπουν τις πόλεις τους να καταστρέφονται από τη ρωσική αεροπορία, χωρίς να έχουν τα μέσα που χρειάζονται για να αμυνθούν, ή, αφετέρου, στο να εγκαταλείψουν τη χώρα τους. Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει να αντιταχθούμε μόνο στην ανεύθυνη ιδέα της επιβολής ζώνης απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Ουκρανία ή μέρος της επικράτειάς της πρέπει επίσης να αντιταχθούμε στην παράδοση μαχητικών αεροσκαφών στην Ουκρανία που ζητά ο Ζελένσκι. Τα μαχητικά δεν είναι αυστηρά αμυντικά όπλα και η προμήθειά τους στην Ουκρανία θα εγκυμονούσε στην πραγματικότητα τον κίνδυνο να επιδεινωθούν σημαντικά οι ρωσικοί βομβαρδισμοί.

Με λίγα λόγια, είμαστε υπέρ της προμήθειας στην Ουκρανία αντιαεροπορικών και αντιαρματικών όπλων, καθώς και όλων των εξοπλισμών που είναι απαραίτητοι για την άμυνα ενός εδάφους. Η άρνηση αυτών των παραδόσεων στην Ουκρανία είναι απλά η αποτυχία να βοηθήσουμε έναν λαό που βρίσκεται σε κίνδυνο! Έχουμε ζητήσει στο παρελθόν την παράδοση τέτοιων αμυντικών όπλων στη συριακή αντιπολίτευση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αρνήθηκαν και μάλιστα εμπόδισαν τους τοπικούς συμμάχους τους να τα παραδώσουν στους Σύριους, εν μέρει λόγω του ισραηλινού βέτο. Γνωρίζουμε ποιες ήταν οι συνέπειες.

 

Ερώτηση 6: Ποια πρέπει να είναι η στάση μας απέναντι στις δυτικές κυρώσεις που επιβάλλονται στη Ρωσία;

Έγραψα στο Σημείωμά μου:

«Οι δυτικές δυνάμεις έχουν αποφασίσει ένα σύνολο νέων κυρώσεων εναντίον του ρωσικού κράτους για την εισβολή του στην Ουκρανία. Κάποιες από αυτές μπορεί πράγματι να περιορίσουν την ικανότητα του αυταρχικού καθεστώτος του Πούτιν να χρηματοδοτεί την πολεμική του μηχανή, άλλες μπορεί να είναι επιζήμιες για τον ρωσικό πληθυσμό χωρίς να επηρεάζουν ιδιαίτερα το καθεστώς ή τους ολιγάρχες φίλους του. Η αντίθεσή μας στη ρωσική επιθετικότητα σε συνδυασμό με τη δυσπιστία μας απέναντι στις δυτικές ιμπεριαλιστικές κυβερνήσεις σημαίνει ότι δεν πρέπει ούτε να υποστηρίξουμε τις κυρώσεις των τελευταίων, ούτε να απαιτήσουμε την άρση τους»2.

Ένας άλλος τρόπος για να το μεταφράσουμε αυτό είναι να πούμε ότι είμαστε υπέρ των κυρώσεων που επηρεάζουν την ικανότητα της Ρωσίας να διεξάγει πόλεμο καθώς και τους ολιγάρχες της, αλλά όχι εκείνες που επηρεάζουν τον πληθυσμό της. Η τελευταία διατύπωση είναι σωστή επί της αρχής, αλλά θα πρέπει στη συνέχεια να μεταφραστεί συγκεκριμένα. Ωστόσο, δεν διαθέτουμε τα μέσα για να εξετάσουμε τον αντίκτυπο όλου του φάσματος των κυρώσεων που έχουν ήδη επιβληθεί από τις δυτικές δυνάμεις στη Ρωσία, γι’ αυτό και πρότεινα να μην υποστηρίξουμε τις κυρώσεις, ούτε να απαιτήσουμε την άρση τους όσο συνεχίζεται η εγκληματική εισβολή της Ρωσίας.

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Gilbert Achcar, “Six FAQs on Anti-Imperialism Today and the War in Ukraine”, New Politics, 19 Μαρτίου 2022, https://newpol.org/six-faqs-on-anti-imperialism-today-and-the-war-in-ukraine/. Αναδημοσίευση: International Viewpoint, 21 Μαρτίου 2022, https://internationalviewpoint.org/spip.php?article7571

 

 

Σημειώσεις

1 Gilbert Achcar, «Σημείωμα για τη ριζοσπαστική αντιιμπεριαλιστική θέση σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία», e la libertà, 27 Φεβρουαρίου 2022, https://www.elaliberta.gr/%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%AE/%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%B7-%CE%B2%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%B1/8049-%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7-%CF%81%CE%B9%CE%B6%CE%BF%CF%83%CF%80%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%B9%CE%BC%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B8%CE%AD%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%87%CE%B5%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BF%CF%85%CE%BA%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1

2 Gilbert Achcar, «Σημείωμα...», ό.π.

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 22 Μαρτίου 2022 22:19

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.