Κυριακή, 19 Αυγούστου 2018 13:30

Η λαϊκή εξέγερση της Νικαράγουας σταμάτησε – Για την ώρα

Κατηγορία Κόσμος

Ο Νταν Λα Μποτζ υπήρξε ιδρυτικό μέλος της κίνησης «Οδηγοί φορτηγών για ένα Δημοκρατικό Συνδικάτο» (Teamsters for a Democratic Union -TDU). Είναι ο συγγραφές του βιβλίου «Εξέγερση από τα κάτω: Οδηγοί φορτηγών για ένα Δημοκρατικό Συνδικάτο (1991)». Είναι επίσης συν-εκδότης της ηλεκτρονικής περιοδικής έκδοσης «Νέα Πολιτική» και εκδότης του «Μεξικανές Εργατικές Ειδήσεις και Αναλύσεις».

 

Dan La Botz

Η λαϊκή εξέγερση της Νικαράγουας σταμάτησε – Για την ώρα

Ποια είναι η κατάσταση της λαϊκής εξέγερσης στη Νικαράγουα; Τι προκάλεσε την εξέγερση; Ποιος εμπλέκεται στην εξέγερση; Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι εθνικοί και διεθνείς παράγοντες; Και ποια είναι η φύση της συζήτησης στην Αριστερά για τη Νικαράγουα;

Η κυβέρνηση του Προέδρου Ντάνιελ Ορτέγκα πέτυχε - για την ώρα - να σταματήσει τη λαϊκή εξέγερση της Νικαράγουας ύστερα από τέσσερις μήνες της πιο σκληρής καταστολής, που συμπεριλάμβανε δολοφονίες, απαγωγές και βασανιστήρια των αντιπάλων του καθεστώτος τόσο από την αστυνομία όσο και από τις παραστρατιωτικές δυνάμεις.

Κατά τη διάρκεια του Ιουνίου και του Ιουλίου, η κυβέρνηση Ορτέγκα απέστειλε αστυνομικές και παραστρατιωτικές δυνάμεις για να καταλάβουν τις πανεπιστημιουπόλεις, πόλεις και κωμοπόλεις όπως τη Μασάγια και γειτονιές της Μανάγκουα που είχαν καταληφθεί από τους αντιπολιτευόμενους, σκοτώνοντας δεκάδες ανθρώπους, απαγάγοντας άλλους και τραυματίζοντας και βασανίζοντας πολλούς. Η καλύτερη εκτίμηση είναι ότι περισσότεροι από 300 έχουν σκοτωθεί και χιλιάδες τραυματίστηκαν, αλλά δεν υπάρχουν ακριβείς αριθμοί1. Η ανανεωμένη επίθεση του Ορτέγκα εναντίον αρχικά ειρηνικών διαδηλωτών έχει καταφέρει προς το παρόν να παραλύσει την αντιπολίτευση, παρόλο που η χώρα συνεχίζει να βράζει.

Κατά τους τελευταίους μήνες, εκτός από τη βία, ο Ορτέγκα χρησιμοποίησε μια ποικιλία άλλων τακτικών για να νικήσει το κίνημα. Για να καταπολεμήσει την επιχειρηματική τάξη με την οποία συνεργάστηκε από τη δεκαετία του ’90, ο Ορτέγκα -ο οποίος στις τρεις πρόσφατες προεδρικές θητείες δεν έδειξε ενδιαφέρον για την ανακατανομή της γης- έστειλε τους οπαδούς του να αρπάξουν και να καταλάβουν κάποια εδάφη που κατέχονται από τους πλούσιους αντιπάλους του, οι περισσότεροι από τους οποίους πλουτίζουν από τη γεωργία. Ο Ορτέγκα χτύπησε επίσης την ιεραρχία της Καθολικής Εκκλησίας, με την οποία είχε συμμαχία εδώ και πολλά χρόνια, αλλά τώρα βρίσκεται στον κατάλογο των εχθρών του, λόγω της υποστήριξής της προς την αντιπολίτευση. Αποκάλεσε την ηγεσία των Νικαραγουανών Καθολικών συνεργάτες σε ένα «πραξικόπημα» με στόχο την ανατροπή του.

Οι απλοί πολίτες και οι εργαζόμενοι που συμμετείχαν στις δημοκρατικές διαμαρτυρίες και, στη συνέχεια, σε αυτό που έγινε λαϊκή και ειρηνική εξέγερση εκδιώκονται από κυβερνητικές θέσεις εργασίας, και ένας αριθμός έχει συλληφθεί, κατηγορήθηκε για «τρομοκρατία» και φυλακίστηκε. Για παράδειγμα, οι γιατροί και οι καθηγητές της ιατρικής στα δημόσια πανεπιστήμια και τα νοσοκομεία εκδιώκονται για συμμετοχή σε αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες. Οι φοιτητές που ήταν μεταξύ των πρώτων που διαμαρτύρονταν έχουν βιώσει το κύριο βάρος της βίας καθ’ όλη τη διάρκεια, δεκάδες σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή βασανίστηκαν. Όπως το έθεσε και ο πρώην Σαντινίστας Όσκαρ Ρενέ Βάργκας, «Η κυβέρνηση προσπαθεί να αποκεφαλίσει τα κοινωνικά κινήματα, συλλαμβάνοντας τους τοπικούς ηγέτες και όποιον έχει επικρίνει τη βία της κυβέρνησης εναντίον του λαού». Βρισκόμαστε στη «φάση Πινοσέτ του καθεστώτος»2, είπε κάνοντας αναφορά στη στρατιωτική δικτατορία του στρατηγού Αουγκούστο Πινοσέτ στη Χιλής από το 1973 ως το 1990, ο οποίος φυλάκισε και δολοφόνησε εκατοντάδες αριστερούς που συνδέονταν με την πρώην κυβέρνηση του Σαλβαδόρ Αλιέντε, η οποία ανατράπηκε από το πραξικόπημα του 1973 στο οποίο ηγήθηκε ο Πινόσετ. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει ισχυρότερη καταδίκη μιας κυβέρνησης από έναν λατινοαμερικανό αριστερό.

Ύστερα από μήνες βίας και καταστολής της αντιπολίτευσης, καθώς οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις της κυβέρνησης εναντίον των αντιπάλων της συνεχίζονται, ο Ορτέγκα χρησιμοποίησε τον εορτασμό της 19ης επετείου της επανάστασης του 1979 εναντίον της δικτατορίας της δυναστείας Σομόζα για να κινητοποιήσει τους υποστηρικτές του, παρ’ όλο που πολλοί συμμετείχαν από τον φόβο της απόλυσής τους από κυβερνητικές θέσεις εργασίας ή της επίθεσης από τις παραστρατιωτικές δυνάμεις του. Στην πραγματικότητα, οι κουκουλοφόροι παραστρατιωτικοί κακοποιοί του Ορτέγα -οι οποίοι αναφέρονται ως «εθελοντική αστυνομία»- έχουν γίνει προς το παρόν η κύρια πηγή εξουσίας. Όπως και σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου, τώρα έχουμε κυβέρνηση από τον δικτάτορα και τους γκάνγκστερς του. Ωστόσο, οι περισσότεροι Νικαραγουανοί φαίνεται ότι εξακολουθούν να είναι ενάντια στον Ορτέγκα και την καταστολή της εξέγερσης από την κυβέρνηση. Τα πρόσφατα γεγονότα δημιούργησαν μια ολόκληρη σειρά οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων -διακοπή της γεωργικής παραγωγής, κατάρρευση του τουρισμού και διεθνή καταδίκη του καθεστώτος- που δεν θα επιλυθούν εύκολα. Η λαϊκή εξέγερση πιθανόν να ήταν μόνο μια πρόβα για μια επανάσταση, αλλά μόνο ο χρόνος θα δώσει απάντηση σε αυτό.

Το καθεστώς Ορτέγκα: Νεοφιλελεύθερη δικτατορία

Πώς έφτασαν τα πράγματα σε αυτό το σημείο; Η κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγκα, όπως εξήγησα στο βιβλίο μου What Went Wrong? The Nicaraguan Revolution: A Marxist Analysis, έχει τις ρίζες της στην επανάσταση του 1979 που ανέτρεψε τη δυναστεία του Σομόζα. Σύμφωνα με το μοντέλο του Φιντέλ Κάστρο, του Τσε Γκεβάρα και της Κουβανικής Επανάστασης, ο Ορτεγκά και οι άλλοι ηγέτες του Μετώπου των Σαντινίστας για την Εθνική Απελευθέρωση (FSLN), οι οποίοι ανέτρεψαν τη δικτατορία του Σομόζα, ήθελαν να δημιουργήσουν ένα νέο μονοκομματικό κράτος που να ελέγχει απόλυτα τόσο την πολιτική όσο και την εθνική οικονομία αλλά τόσο ο πόλεμος των Κόντρας (αντεπαναστατών υποστηριζόμενων από τις ΗΠΑ) εναντίον της κυβέρνησης του FSLN όσο και οι διαιρέσεις στην κοινωνία της Νικαράγουα το καθιστούσαν αυτό αδύνατο.

Η απειλή από τον συνεχιζόμενο πόλεμο των Ηνωμένων Πολιτειών ώθησε τους Νικαραγουανούς το 1990 να ψηφίσουν τον αντιπολιτευόμενο συνασπισμό της Βιολέτα Τσαμόρρο, η οποία έγινε πρόεδρος. Ο Ντάνιελ Ορτέγκα σχημάτισε αρχικά μια συμμαχία με τον γαμπρό της Τσαμόρρο, τον Αντώνιο Λακάγιο, και σταδιακά έκανε ειρήνη και έπειτα σχημάτισε μια de facto συνεργασία με τα διεφθαρμένα Φιλελεύθερα και Συντηρητικά κόμματα της Νικαράγουας, με την καπιταλιστική τάξη της χώρας και με τον δεξιό επικεφαλής της Καθολικής ιεραρχίας, Μιγκέλ Ομπάντο ι Μπράβο. Από τις εκλογές του 1990 έως το 2006, ο Ντάνιελ Ορτέγκα και οι συντηρητικοί σύμμαχοί του ήταν οι δυνάμεις πίσω από το θρόνο, με τεράστια δύναμη κατά τη διάρκεια των προεδριών των δεξιών Αρνόλντο Αλεμάν και Ενρίκιε Μπολάνιος.

Τέλος, το 2006, ο Ορτέγκα κατάφερε να κερδίσει εκ νέου την εκλογή του στην προεδρία (είχε υπηρετήσει ως πρόεδρος κατά τη διάρκεια του πολέμου στη δεκαετία του 1980). Εδραίωσε τη θέση του στην κυβέρνησή, αναλαμβάνοντας όχι μόνο την προεδρία, αλλά και την νομοθετική εξουσία και το Ανώτατο Δικαστήριο, καθώς και τον έλεγχο των κοινωνικών οργανώσεων και των ΜΚΟ και εξαγοράζοντας τηλεοπτικούς σταθμούς. Ο Ορτέγκα επέβαλε νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές που αποσκοπούσαν στην προσέλκυση και διατήρηση εγχώριων, αμερικανικών και άλλων ξένων επενδύσεων, καταστέλλοντας εργατικά συνδικάτα και διατηρώντας τους μισθούς σε χαμηλά επίπεδα. Η Νικαράγουα ενσωματώθηκε στην αμερικανική οικονομία της Βόρειας Αμερικής, που πουλούσε τα μισά της προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, ο Ορτέγκα καθιέρωσε μια συνεργασία με την αμερικανική κυβέρνηση, συνεργαζόμενος με τον αμερικανικό στρατό, το αμερικανικό ναυτικό και την αμερικανική Υπηρεσία Καταπολέμησης των Ναρκωτικών. Η Νικαράγουα εξακολουθούσε να εξαρτάται από τις ΗΠΑ, τη Βενεζουέλα και άλλες διεθνείς ενισχύσεις, αλλά παρέμεινε μία από τις φτωχότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Τροποποιήσεις έγιναν στο Σύνταγμα για να επιτραπεί στον Ορτέγκα να παραμείνει για τρίτη συνεχόμενη θητεία και με τα παραδοσιακά πολιτικά εργαλεία του φόβου και των ευνοιών κέρδισε τις εκλογές και πάλι το 2011 και μετά το 2016 με τη σύζυγό του Ροσάριο Μουρίγιο ως αντιπρόεδρο της ομάδας του.

Η αντίσταση

Ο Ορτέγκα είχε για χρόνια παρενοχλήσει τους πολιτικούς του αντιπάλους, στέλνοντας τους κακοποιούς του FSLN για να τους χτυπήσει όταν έκαναν καμπάνια εναντίον του κόμματός του. Επίσης εργάστηκε για να δυσφημίσει και να καταστρέψει ανεξάρτητα κοινωνικά κινήματα, ειδικά το φεμινιστικό κίνημα. Η μεγάλη αντιπολίτευση στον Ορτέγκα ξεκίνησε το 2014 απέναντι στο σχέδιό του να οικοδομήσει ένα διαωκεανικό κανάλι που χρηματοδοτείται από έναν Κινέζο καπιταλιστή. Οι αγρότες και οι οικολόγοι άρχισαν να διαμαρτύρονται ενάντια στο κανάλι. Σε πολλές περιπτώσεις ήρθαν αντιμέτωποι με την αστυνομία και κάποιοι χτυπήθηκαν απ’ αυτήν. Όταν τον Απρίλιο αυτής της χρονιάς ο Ορτέγκα ανακοίνωσε την μεταρρύθμιση της κοινωνικής ασφάλισης, αμφισβητήθηκε τόσο από ομάδες επιχειρηματειών όσο και από τους συνταξιούχους και οι τελευταίοι κατέβηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν. Όταν οι ηλικιωμένοι διαμαρτυρόμενοι απωθήθηκαν από την αστυνομία, οι φοιτητές κατέβηκαν μαζί τους. Οι δυνάμεις του Ορτέγκα πυροβόλησαν έπειτα κάποιους από τους φοιτητές και λίγες εβδομάδες αργότερα, όταν οι μητέρες που πενθούσαν βρέθηκαν επικεφαλής της διαδήλωσης της Ημέρας της Μητέρας, η αστυνομία και η παραστρατιωτική οργάνωση του Ορτέγκα πυροβόλησαν ξανά. Η Καθολική Εκκλησία προσπάθησε να οργανώσει έναν εθνικό διάλογο, αλλά ο Ορτέγκα απέκλεισε τις συζητήσεις, ενώ η αντιπολίτευση είχε γίνει αδιάλλακτη στο αίτημά της να παραιτηθεί ο ίδιος και η αντιπρόεδρος σύζυγός του.

Η λαϊκή εξέγερση της Νικαράγουας αυτής της άνοιξης και των αρχών του καλοκαιριού εξελίχθηκε ως ένα ευρύ διαταξικό κίνημα -φοιτητές, συνταξιούχοι, αγρότες, εργαζόμενοι και επιχειρηματίες, θρησκευόμενοι και λαϊκοί- ένα ευρύ δημοκρατικό κίνημα που δεν διέθετε ένα κοινό πολιτικό πρόγραμμα. Η ισχυρότερη οργάνωση με τις σαφέστερες πολιτικές ιδέες -βασικά συντηρητικές, φιλοκαπιταλιστικές ιδέες- είναι η κορυφαία επιχειρηματική οργάνωση COSEP (Consejo Superior de la Empresa Privada en Nicaragua). Η Καθολική Εκκλησία είναι επίσης ισχυρή, αν και είναι ιστορικά χωρισμένη στη συντηρητική ιεραρχία, σε ένα ρεύμα της θεολογίας της απελευθέρωσης που καθοδηγείται από ορισμένους πανεπιστημιακούς καθηγητές και ιερείς και στη μάζα των ευσεβών πιστών. Οι σπουδαστές δημιούργησαν αρκετές οργανώσεις, αλλά επιβίωσαν μόνο για λίγο λόγω των διώξεων ακτιβιστών φοιτητών από την κυβέρνηση. Τώρα φαίνεται ότι ορισμένοι φοιτητές άρχισαν να τοποθετούνται πολιτικά και μια φοιτητική «αριστερά» θα μπορούσε να αναδυθεί3, αν και ακριβώς αυτά που πιστεύουν παραμένουν ακόμη ασαφή. Το κίνημα των αγροτών περιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε εκείνους που αγωνίζονται για να υπερασπιστούν τα εδάφη που επηρεάζονται άμεσα από το προτεινόμενο διαωκεανικό κανάλι.

Υπάρχουν κοινωνικά κινήματα -περιβαλλοντολογικά και φεμινιστικά- μεταξύ των μορφωμένων μεσαίων τάξεων, αλλά λόγω των κυβερνητικών διώξεων την τελευταία δεκαετία ή και περισσότερο, παραμένουν μικρά και οριακά για την κοινωνία ως σύνολο. Επειδή το FSLN του Ορτέγκα ελέγχει τα βιομηχανικά και γεωργικά συνδικάτα, δεν υπάρχει ουσιαστικά κανένα ανεξάρτητο εργατικό κίνημα. Ενώ δεν υπάρχει ανεξάρτητο κίνημα της εργατικής τάξης, οι εργαζόμενοι ήταν πολύ ενεργοί στο αντιπολιτευτικό κίνημα. Υπάρχουν δύο αντιπολιτευόμενες αριστερές ομάδες με σοσιαλιστική, δημοκρατική πολιτική, το Κίνημα Αναγέννησης των Σαντινίστας (MRS) και το Κίνημα για Διάσωση του Σαντινισμού (MPRS), και τα δύο ήρθαν σε ρήξη με τον Ορτέγκα και το FSLN πριν από χρόνια, αλλά ποτέ δεν κατάφεραν να βρουν οπαδούς μέσα σε ένα όλο και περισσότερο αλλοτριωμένο και πολιτικά απαθές κοινό. Και επειδή το FSLN του Ορτέγκα έχει δυσφημίσει την ιδέα του σοσιαλισμού και κατέστειλε τα ανταγωνιστικά δημοκρατικά σοσιαλιστικά ρεύματα, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι εκτός από τα μέλη του MRS και του MPRS δεν υπάρχει αριστερά να μιλήσει στο κίνημα. Το αποτέλεσμα είναι ότι η λαϊκή εξέγερση είναι ένα δημοκρατικό κίνημα που μάχεται ενάντια στη δικτατορία, αλλά τα μέλη του δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν σαφή πολιτικά προγράμματα. Υπάρχει, ωστόσο, η πιθανότητα να μπορέσει ο δημοκρατικός αγώνας να ξεκινήσει έναν κοινωνικό αγώνα που θα δημιουργούσε μια νέα αριστερά, ενώ σε κάθε περίπτωση πολλοί πιστεύουν ότι ακόμη και ένα πιο δημοκρατικό αστικό καθεστώς θα ήταν ανώτερο από τη δικτατορία του Ορτέγκα.

Οι ακτιβιστές της λαϊκής εξέγερσης κατέλαβαν πανεπιστημιουπόλεις, έστησαν οδοφράγματα στις γειτονιές της Μαναγουά και οχύρωσαν τα χωριά και τις πόλεις τους. Οι αντιπολιτευόμενοι δημιούργησαν περίπου 150 οδοφράγματα σε όλη τη χώρα, φέρνοντας την οικονομία σχεδόν σε παράλυση. Οργάνωσαν επίσης τουλάχιστον δύο γενικές απεργίες που παρέλυσαν τη χώρα για μια ημέρα ή περισσότερο. Όποτε ήταν δυνατόν, κατέβηκαν ξανά και ξανά στους δρόμους σε τεράστιες διαμαρτυρίες εναντίον της κυβέρνησης, διαδηλώνοντας ακόμη και όταν οι ελεύθεροι σκοπευτές τους πυροβόλησαν, σκοτώνοντας δεκάδες. Καθώς δέχονταν επίθεση από την αστυνομία και τους παραστρατιωτικούς, ορισμένοι αντιπολιτευόμενοι κατασκευάζαν όπλα ή τα έπαιρναν από την αστυνομία και αγωνίζονταν. Συνεπώς, η βία συνεχίστηκε έως ότου η αστυνομία και οι παραστρατιωτικοί του Ορτέγκα κατάφεραν τελικά να σταματήσουν, αν όχι να εξαλείψουν εξ ολοκλήρου την κατά βάση ειρηνική εξέγερση4.

Διεθνείς παράγοντες

Η λαϊκή εξέγερση και η βίαιη καταστολή της, η οποία είχε επηρεάσει τις οικονομίες ολόκληρης της Κεντρικής Αμερικής και έθεσε το φάσμα της επανάστασης ή της αντίδρασης, οδήγησε τους διεθνείς παράγοντες να εμπλακούν. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία κυριαρχεί στην Καραϊβική και την Κεντρική Αμερική από το 1900 ή και νωρίτερα, ήταν αρκετά ικανοποιημένη με τον Ορτέγκα μέχρι πρόσφατα. Οι αμερικανικές οργανώσεις όπως η USAID και το Εθνικό Ταμείο για τη Δημοκρατία (NED) και χωρίς αμφιβολία η CIA εδώ και δεκαετίες, φυσικά, εργάστηκαν στη Νικαράγουα, όπως κάνουν παντού στον κόσμο. Ωστόσο, χρειάστηκαν μερικοί μήνες πριν το υπουργείο Εξωτερικών του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αρχίσει να βλέπει την εξέγερση εναντίον του Ορτέγκα ως ευκαιρία ίσως για να δημιουργήσει μια ακόμη πιο ενδοτική κυβέρνηση, αν και το έκανε σταδιακά και με σύνεση.

Τον Μάιο, σε ανταλλαγή μηνυμάτων στο Twitter, ο αντιπρόεδρος Mike Pence καταδίκασε τη βία της κυβέρνησης της Νικαράγουας, αλλά ζήτησε μόνο από την κυβέρνηση Ορτέγκα να προστατεύσει τους πολίτες της και τα δικαιώματά τους5. Μιλώντας στον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών στις 4 Ιουνίου, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, δήλωσε:

«Στη Νικαράγουα η αστυνομία και οι κυβερνητικές ένοπλες ομάδες έχουν σκοτώσει δεκάδες, απλώς επειδή διαμαρτύρονται ειρηνικά. Επαναλαμβάνω αυτό που είπε ο ίδιος ο αντιπρόεδρος Pence σε αυτό το ίδιο κτίριο στις 7 Μαΐου: “Συνεργαζόμαστε με έθνη σε όλο τον κόσμο απαιτώντας από την κυβέρνηση Ορτέγκα [να ανταποκριθεί] στα αιτήματα του λαού της Νικαράγουας για δημοκρατική μεταρρύθμιση και να λογοδοτήσουν οι υπεύθυνοι για τη βία”. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν το έργο της Διαμερικανικής Επιτροπής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και αυτό που κάνει στη Νικαράγουα και προτρέπει ένθερμα την κυβέρνηση της Νικαράγουα να εφαρμόσει τις συστάσεις που εξέδωσε η Επιτροπή στις 21 Μαΐου»6.

Ωστόσο, δεν υπήρξε γενική καταδίκη της κυβέρνησης Ορτέγκα, μόνο έκκληση για μεταρρύθμιση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φάνηκαν να υποστηρίζουν την έκκληση των επιχειρήσεων της Νικαράγουας και της Εκκλησίας για πρόωρες εκλογές.

Κατά ειρωνικό τρόπο, η διοίκηση του Τραμπ συμπεριφέρεται σαν να ήταν υπερασπιστής της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Η κυβέρνηση του Τραμπ εξέδωσε μια γενική καταδίκη του καθεστώτος μόνο στα τέλη Ιουλίου και ύστερα ζήτησε απλώς τον τερματισμό της βίας, διάλογο και δίκαιες εκλογές:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες καταδικάζουν έντονα τη συνεχιζόμενη βία στη Νικαράγουα και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διέπραξε το καθεστώς Ορτέγκα ως απάντηση στις διαμαρτυρίες. Μετά από χρόνια νόθων εκλογών και της παραβίασης της νομοθεσίας της Νικαράγουας από το καθεστώς -καθώς και την καταστολή της κοινωνίας των πολιτών, των κομμάτων της αντιπολίτευσης και των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης- ο λαός της Νικαράγουας βγήκε στους δρόμους για να ζητήσει δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. Αυτά τα αιτήματα αντιμετωπίστηκαν με αδιάκριτη βία, με περισσότερους από 350 νεκρούς, χιλιάδες τραυματίες και εκατοντάδες πολίτες να έχουν φυλακιστεί, βασανισθεί ή να έχουν εξαφανιστεί με ψευδής χαρακτηρισμούς ως “πραξικοπηματίες” και “τρομοκράτες”. Ο Πρόεδρος Ορτέγκα και η Αντιπρόεδρος Μουρίγιο είναι τελικά υπεύθυνοι για τους φιλοκυβερνητικούς παραστρατιωτικούς που βιαιοπραγούν εναντίον του λαού τους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται δίπλα στον λαό της Νικαράγουας, συμπεριλαμβανομένων των μελών του κόμματος των Σαντινίστας, οι οποίοι ζητούν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και τον τερματισμό της βίας. Οι ελεύθερες, δίκαιες και διαφανείς εκλογές είναι ο μόνος δρόμος για την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη Νικαράγουα. Υποστηρίζουμε τη διαδικασία εθνικού διαλόγου υπό την ηγεσία της Καθολικής Εκκλησίας για διαπραγματεύσεις καλής πίστης»7.

Η κυβέρνηση Τραμπ περιόρισε τις κυρώσεις σε προσωπικές κυρώσεις εναντίον του Ορτέγκα, της Μουρίγιο και του Φρανσίσκο Ντίαζ, του επικεφαλής της εθνικής αστυνομίας8, καθώς και σε ανάκληση των θεωρήσεων βίζας των κυβερνητικών αξιωματούχων της Νικαράγουας και των οικογενειών τους9.

Ενώ οι δημόσιες δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ παρέμειναν ήπιες, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, οι Ρεπουμπλικάνοι Γερουσιαστές και Αντιπρόσωποι και οι δεξιές οργανώσεις εντείνουν τις επαφές τους με συντηρητικά στοιχεία στη Νικαράγουα και διερευνούν πολιτικές εναλλακτικές λύσεις απέναντι στη συνεχή κυριαρχία του Ορτέγκα. Οι Ρεπουμπλικάνοι πρότειναν και η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ ενέκρινε ψήφισμα που επικρίνει την κυβέρνηση Ορτέγκα10. Τα μέλη των Ρεπουπλικάνων στο Κογκρέσο κάλεσαν τους φοιτητές της Νικαράγουας να συναντηθούν μαζί τους στην Ουάσινγκτον, καθώς οι φοιτητές βρίσκονταν εκεί για να μιλήσουν μπροστά σε διεθνείς οργανώσεις και ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όλα αυτά είναι, φυσικά, συνήθης πρακτική της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία εργάζεται παντού στην Αμερική (και για το λόγο αυτό σε ολόκληρο τον κόσμο) για να διαμορφώσει τις διεθνείς εξελίξεις, ακόμη και αν δεν τις ξεκίνησε και δεν μπορεί να τις ελέγξει.

Σε απάντηση στην πίεση που ασκεί η αμερικανική κυβέρνηση, ο Ντανιέλ Ορτέγκα έδωσε μια συνέντευξη στο Fox News, το μοναδικό τηλεοπτικό κανάλι που ο Ντόναλντ Τραμπ βλέπει πάντα, χωρίς αμφιβολία με στόχο να μιλήσει απευθείας στον πρόεδρο των ΗΠΑ11. Ο Ορτέγκα αρνήθηκε ότι η κυβέρνηση καταστέλλει βίαια τους πολίτες της και ισχυρίστηκε ότι αντίθετα ήταν η λαϊκή εξέγερση που είχε εξαπολύσει τη βία και επιτέθηκε στις «οικογένειες των Σαντινίστας». Ο ιστορικός Alejandro Bendaña υποστήριξε ότι στόχος του Ορτέγκα ήταν να πείσει τον Τραμπ ότι αν η κυβέρνησή του πέσει θα υπάρξει χάος στη Νικαράγουα και ενδεχομένως περισσότεροι μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν έδωσε μέσω tweeter καμία απάντηση στον Ορτέγκα12.

Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (ΟΑΣ) συζήτησε για τη Νικαράγουα και ενέκρινε ένα ψήφισμα, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών και αρκετών λατινοαμερικανικών χωρών, το οποίο κάλεσε επίσης την κυβέρνηση να προστατεύσει τους πολίτες της, να ξεκινήσει διάλογο και να διεξαγάγει πρόωρες εκλογές13. Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα εξέδωσε στις 17 Ιουλίου μια πολύ ισχυρή καταδίκη της κυβέρνησης της Νικαράγουας μαζί με συγκεκριμένες λεπτομέρειες των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ζήτησε από την κυβέρνηση να ακολουθήσει το διεθνές δίκαιο και να προστατεύσει τους πολίτες της. (Προτρέπω τους αναγνώστες να συμβουλευτούν τη δήλωση μέσω του συνδέσμου στις υποσημειώσεις)14. Οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισαν στις 31 Μαΐου ένα μη νομοθετικό ψήφισμα που καταγγέλλει την «παρακμή της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη Νικαράγουα κατά την τελευταία δεκαετία, καθώς και την αύξηση της διαφθοράς, η οποία συχνά περιλαμβάνει συγγενείς του Προέδρου Ντάνιελ Ορτέγκα». Το ψήφισμα ψηφίστηκε με 536 ψήφους υπέρ, 39 κατά και 53 αποχές15.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εργάστηκαν για να συντονίσουν τις διεθνείς αντιδράσεις στην κρίση στη Νικαράγουα, αλλά φαίνεται ότι στόχευαν κυρίως στη σταδιακή μετάβαση μέσω των πρόωρων εκλογών16. Οι πρόωρες εκλογές θα δώσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες το χρόνο να συνεργαστούν με συντηρητικά κόμματα και επιχειρηματικές ομάδες στη Νικαράγουα για να δημιουργήσουν έναν πολιτικό συνασπισμό και να βρουν έναν συντηρητικό υποψήφιο πρόεδρο που θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των ΗΠΑ. Οι στόχοι της επιχειρηματικής τάξης της Νικαράγουας, της ιεραρχίας της Εκκλησίας και της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών συμπίπτουν, αλλά δεν αντιπροσωπεύουν τα συμφέροντα των φοιτητών, των συνταξιούχων, των αγροτών, των οικολόγων, των φεμινιστριών και των εργαζομένων που αγωνίζονται για δημοκρατία.

Η λαϊκή εξέγερση και η Αριστερά

Η λαϊκή εξέγερση στη Νικαράγουα αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης μεταξύ της δημοκρατικής αριστεράς που την στήριξε και της νεοσταλινικής αριστεράς που υποστήριξε τον δικτάτορα Ορτέγκα. Ο Κέβιν Ζίσι και ο Μαξ Μπλούμενταλ έγραψαν πολλά άρθρα, έστειλαν πολλά tweets και έδωσαν πολλές συνεντεύξεις με τις οποίες ισχυρίστηκαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ενορχηστρώσει μια απόπειρα πραξικοπήματος στη Νικαράγουα. Αυτοί και άλλοι συγγραφείς σαν αυτούς προσφέρουν ως μαρτυρία τα ιστορικά δεδομένα του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική (που είναι αδιαμφισβήτητα) και τον μακροπρόθεσμο και γνωστό ρόλο των αμερικανικών υπηρεσιών όπως η USAID και η NED στην προσπάθεια ενίσχυσης των συντηρητικών δυνάμεων και ανέφερουν τα λόγια των ακροδεξιών Ρεπουπλικάνων αντιπροσώπων και προτείνουν χωρίς κάποια ουσιαστική απόδειξη την ύπαρξη μιας συνωμοσίας της CIA. Αυτό που δεν έκαναν ήταν να συζητήσουν την πραγματική φύση της κυβέρνησης Ορτέγκα και την αυταρχική και συντηρητική πολιτική της. Στην πραγματικότητα φάνηκαν να γνωρίζουν λίγα για τις πρόσφατες εξελίξεις της Νικαράγουας17.

Πολλοί από τη γενιά μου, τη γενιά του 1968, που υποστήριξαν την Νικαραγουανή επανάσταση του 1979 (όπως έκανα κι εγώ), ίσως βρήκαν αυτά τα επιχειρήματα ελκυστικά, αντανακλώντας αυτά που συνέβησαν πριν από σαράντα χρόνια, αλλά όχι μόνο έχουν λίγη πραγματική ή λογική αξία, αλλά βασίζονται σε μια αληθοφανή λογική που δυσφημεί τους απλούς ανθρώπους και εξιδανικεύει τους ισχυρούς. Αυτά τα επιχειρήματα βασίζονται σε τρεις θεμελιώδεις υποθέσεις:

1) Οι Νικαραγουανοί και άλλοι λατινοαμερικανοί δεν μπορούν να έχουν νόμιμες δυσαρέσκειες εναντίον των «αριστερών» κυβερνήσεων και σε κάθε περίπτωση είναι ανίκανοι να δημιουργήσουν το δικό τους κίνημα, γι’ αυτό πρέπει να χειραγωγούνται από κάποια άλλη δύναμη.

2) Οι Ηνωμένες Πολιτείες έλεγχαν και ελέγχουν όλες τις πολιτικές εξελίξεις στη Λατινική Αμερική από την Αργεντινή και τη Βραζιλία ως τη Βενεζουέλα και τη Νικαράγουα και είναι η πραγματική δύναμη πίσω από κάθε δημόσια λαϊκή αντιπολίτευση.

3) Οι υπάρχουσες «αντιιμπεριαλιστικές» κυβερνήσεις (Ρωσία, Συρία, Νικαράγουα), ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα τους, πρέπει να υποστηριχθούν εναντίον του μοναδικού ιμπεριαλιστικού έθνους, των Ηνωμένων Πολιτειών.

Αυτά τα επιχειρήματα μπορούν να απευθύνονται μόνο σε όσους δεν έχουν κατανοήσει την πολυπλοκότητα των διεθνών πολιτικών εξελίξεων, ενός κόσμου στον οποίο, για παράδειγμα, οι άνθρωποι μπορούν να οργανωθούν, ένας αριστερός μπορεί να αναπτύξει κριτική σε μια λεγόμενη αριστερή κυβέρνηση και οι Ηνωμένες Πολιτείες, όσο ισχυρές κι αν είναι, δεν μπορούν πάντα να κάνουν αυτό που θέλουν. Το γεγονός ότι αυτοί οι συγγραφείς προσφέρουν μια επαίσχυντη υποστήριξη σε μια αυταρχική καπιταλιστική κυβέρνηση που σκοτώνει εκατοντάδες και τραυματίζει χιλιάδες πολίτες της δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της υποστήριξής τους στο καθεστώς του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Ρωσία, στη θεοκρατική δικτατορία του Ιράν και στη δικτατορία του Ασαντ στη Συρία. Ο Ζίσι και ο Μπλούμενταλ αντιπροσωπεύουν αυτό που ο συγγραφέας Ροχίνι Χένσμαν αποκάλεσε ένα νεο-σταλινικό ρεύμα που βγήκε από την αριστερά, αλλά τώρα διαθέτει λίγα που είναι ακόμη αόριστα αριστερά18.

Ευτυχώς, η διεθνής δημοκρατική αριστερά συσπειρώθηκε για να υπερασπιστεί την εξέγερση του λαού της Νικαράγουας. Ο Νόαμ Τσόμσκι μίλησε εναντίον της «αυταρχικής» κυβέρνησης του Ορτέγκα στο Democracy Now19. Δεκάδες αριστεροί διανοούμενοι και πολιτικοί ακτιβιστές κυρίως από την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική υπέγραψαν μια δήλωση που καταδικάζει έντονα την κυβέρνηση του Ορτέγκα και περιέχει αυτά τα αιτήματα:

«Την άνευ όρων απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων· την παροχή πληροφοριών από τις αρχές στις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σχετικά με την πραγματική κατάσταση των ατόμων που έχουν κηρυχθεί αγνοούμενοι· τον αφοπλισμό του παραστρατιωτικού στρατού που οργάνωσε ο Ορτέγκα και η κυβέρνησή του· μια ανεξάρτητη διεξαγωγή διεθνούς έρευνας σχετικά με τις διάφορες μορφές και πτυχές της καταστολής, με κατάλληλες κυρώσεις· τη συγκρότηση μεταβατικής κυβέρνησης - με περιορισμένη εντολή, - η οποία θα οδηγήσει σε ελεύθερες εκλογές· και το τέλος της κυβέρνησης Ορτέγκα-Μουρίγιο.»20

Η διεθνής δημοκρατική και επαναστατική αριστερά συμμερίζεται σε γενικές γραμμές την άποψη η οποία παρουσιάστηκε σε αυτό το άρθρο, ότι η Νικαράγουα γνώρισε μια λαϊκή εξέγερση εναντίον ενός δικτάτορα και ότι η κυβέρνηση Ορτέγκα πρέπει να καταδικαστεί και να υποστηριχθεί το λαϊκό κίνημα.

Συμπέρασμα

Καθώς η λαϊκή εξέγερση αναπτύσσονταν στην πατρίδα τους, πολλοί Νικαραγουανοί συσπειρώθηκαν για να την υποστηρίξουν, αλλά τώρα κάποιοι φοβούνται ότι αυτή η αλληλεγγύη προς τους συμπατριώτες τους μπορεί να τους βάλει σε κίνδυνο. Υπάρχουν 5.300 Νικαραγουανοί που ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες που έχουν Προσωρινό Καθεστώς Προσρασίας (TPS - Temporary Protective Status), το οποίο τους παρέχει προσωρινή άδεια διαμονής και εργασίας. Η κυβέρνηση Τραμπ σκοπεύει να τερματίσει το TPS για τους Νικαραγουανούς τον Ιανουάριο του 2019. Αν οι Νικαραγουανοί επιστρέψουν στη χώρα τους τον Ιανουάριο του 2019, όλοι θα αντιμετωπίσουν μια δυνητικά επικίνδυνη κατάσταση. Μερικοί που υποστηρίζουν την εξέγερση από εδώ μπορεί επίσης να αντιμετωπίσουν αντίποινα όταν επιστρέψουν, τα οποία, βάσει της πρόσφατης εμπειρίας, μπορεί να περιλαμβάνουν φυλάκιση, βασανιστήρια ή και χειρότερα. Εμείς ως σοσιαλιστές θα πρέπει να υποστηρίξουμε την κοινότητα της Νικαράγουας στις Ηνωμένες Πολιτείες εάν ζητήσει επέκταση της Νικαραγουανής TPS.

Το πρώτο στάδιο της λαϊκής εξέγερσης του 2018 στη Νικαράγουα έχει λήξει και εάν υπάρξει ή όχι ένα δεύτερο στάδιο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την ικανότητα του Ορτέγκα να καταστείλει το κίνημα, την ικανότητα του κινήματος να ανασυνταχθεί και να αναδιοργανωθεί, τον ρόλο της κυβέρνησης των ΗΠΑ που προσπαθεί να διαμορφώσει μια νέα κυβέρνηση σύμφωνα με τις προτιμήσεις της και την δική μας ικανότητά να δείξουμε αλληλεγγύη προς το λαϊκό κίνημα της Νικαράγουας. Οι θέσεις μας πρέπει να είναι σαφείς:

Ο Ορτέγκα πρέπει να φύγει. Οι ΗΠΑ πρέπει να μείνουν έξω. Το λαϊκό κίνημα πρέπει να υποστηριχθεί.

Μετάφραση: e la libertà

Dan La Botz, «Nicaragua’s Popular Rebellion Stopped – For Now», NewPolitics, 1 Αυγούστου 2018, Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, 1 Αυγούστου 2018, και International Viewpoint, 6 Αυγούστου 2018,

Σημειώσεις

1 Οι εκθέσεις για την καταστολή βρίσκονται στο Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Νικαράγουας στη διεύθυνση: https://www.cenidh.org/. Στην ιστοσελίδα της Διεθνούς Αμνηστίας που ερευνά τη Νικαράγουα: https://www.amnestyusa.org/search/Nicaragua/. Στην Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (IACHR) στη διεύθυνση: http://www.oas.org/en/iachr/reports/pdfs/Nicaragua2018-en.pdf

2 Lucia Navas, «Oscar René Vargas: regimen pasa “a fase pinochetista” contra protesta», La Prensahttps://www.laprensa.com.ni/2018/07/27/politica/2453383-oscar-rene-vargas-regimen-pasa-fase-pinochetista-contra-protesta

3 Lori Hanson and Miguel Gomez, «Deciphering the Nicaraguan Student Uprising/ Descifrando el levantamiento estudiantil nicaragüense,» NACLA (ιστοσελίδα), στοhttps://nacla.org/news/2018/07/03/deciphering-nicaraguan-student-uprising-descifrando-el-levantamiento-estudiantil

4 Έχω συζητήσει αυτό σε άλλα άρθρα - http://newpol.org/content/support-popular-rebellion-nicaragua-%E2%80%93-oppose-us-intervention και http://newpol.org/content/nicaragua-where-rebellion-going [«Νικαράγουα: Πού πηγαίνει η εξέγερση;»] and http://newpol.org/content/are-we-eve-another-nicaraguan-revolution - και κυρίως σε αυτό το άρθρο που είναι ένα είδος σύνοψης του βιβλίου μου: http://newpol.org/content/daniel-or...]

6 U.S. State Department, «Remarks at the General Assembly of the OAS,» στοhttps://www.state.gov/secretary/remarks/2018/06/282938.htm

7 «Statement of the Press Secretary on Nicaragua», στοhttps://www.whitehouse.gov/briefings-statements/statement-press-secretary-nicaragua-2/

8 Catie Edmondson, «U.S. Imposes Sanctions on 3 Top Nicaraguan Officials After Violent Crackdown», New York Times, στοhttps://www.nytimes.com/2018/07/05/us/politics/us-nicaragua-sanctions.html

10 House Foreign Affairs Committee, «House Condemns Ortega Regime’s Violence in Nicaragua», στοhttps://foreignaffairs.house.gov/press-release/house-condemns-ortega-regimes-violence-in-nicaragua/

11 «Daniel Ortega on Fox News» στοhttps://www.youtube.com/watch?v=y7Oxprcai-g

12 «Daniel Ortega on Fox News» στοhttps://www.youtube.com/watch?v=y7Oxprcai-g

13 Ανακοίνωση του OAS (Organization of American States) για τη Νικαράγουα στο; http://www.oas.org/en/media_center/press_release.asp?sCodigo=E-048/18 Αυτή ήταν η ψηφοφορία: Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 21 ψήφους υπέρ (Κολομβία, Κόστα Ρίκα, Εκουαδόρ, Ηνωμένες Πολιτείες, Γουατεμάλα, Γουιάνα, Μεξικό, Παναμάς, Παραγουάη, Περού, Δομινικανή Δημοκρατία, Αγία Λουκία, Ουρουγουάη, Αντίγκουα και Μπαρμπούντα, Αργεντινή, Μπαχάμες, Βραζιλία, Καναδάς, Χιλή), 3 κατά (Νικαράγουα, Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες, Βενεζουέλα), 7 αποχές (Ελ Σαλβαδόρ, Γρενάδα, Αϊτή, Σουρινάμ, Τρινιδάδ και Τομπάγκο, Μπαρμπάντος, Μπελίζ) και τρεις απουσίες (Δομινίκα, Άγιος Χριστόφορος και Νέβις, Βολιβία). [13] Ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα εξέδωσε στις 17 Ιουλίου μια πολύ ισχυρή καταδίκη της κυβέρνησης της Νικαράγουας μαζί με συγκεκριμένες λεπτομέρειες των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ζήτησε από την κυβέρνηση να ακολουθήσει το διεθνές δίκαιο και να προστατεύσει τους πολίτες της. (Προτρέπω τους αναγνώστες να συμβουλευτούν τη δήλωση μέσω του συνδέσμου στις υποσημειώσεις). [[ UN High Commissioner for Hunan Rights statement on Nicaragua στοhttps://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23383&LangID=E

14 UN High Commissioner for Hunan Rights statement on Nicaragua στοhttps://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23383&LangID=E

15 EU Parliament News, «Nicaragua: MEPs condemn brutal repression and demand elections», στοhttp://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20180524IPR04239/nicaragua-meps-condemn-brutal-repression-and-demand-elections

17 Τα άρθρα των Zeese και Blumenthal, οι συνεντεύξεις και τα tweets μπορούν να βρεθούν αναζητώντας τα επώνυμα τους μαζί με το Νικαράγουα στο Google.

18 Rohini Hensman, Indefensible: Democracy, Counterrevolution, and the Rhetoric of Anti-Imperialism (Σικάγο: Haymarket, 2018).

20 «Statement: Standing Against State Violence in Nicaragua», Socialist Worker, Ιουλίου 30, στο: https://socialistworker.org/2018/07/30/standing-against-state-violence-in-nicaragua

Τελευταία τροποποίηση στις Κυριακή, 19 Αυγούστου 2018 15:57
Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.