Τετάρτη, 27 Νοεμβρίου 2019 20:50

Πριν από τα Κίτρινα Γιλέκα, τη Χιλή και τον Λίβανο, υπήρξε η εξέγερση στην Αϊτή

Maria Aurelio

Πριν από τα Κίτρινα Γιλέκα, τη Χιλή και τον Λίβανο, υπήρξε η εξέγερση στην Αϊτή

Είναι αναμφισβήτητο ότι ένα κύμα μαζικών διαμαρτυριών σαρώνει τον κόσμο. Καθώς μιλάμε, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι και εργαζόμενοι ξεσηκώνονται στη Χιλή, το Λίβανο, την Αλγερία, το Ιράκ και την Αϊτή. Οι αυτόχθονες εργαζόμενοι αγωνίζονται επίσης ενάντια στο πραξικόπημα στη Βολιβία.

Ίσως οι πιο διάσημες διαμαρτυρίες ήταν εκείνες των Κίτρινων Γιλέκων, όπου εκατοντάδες χιλιάδες Γάλλοι που φορούσαν κίτρινα γιλέκα διαδήλωναν για τις αυξήσεις των τιμών των καυσίμων και τελικά ζήτησαν την παραίτηση του προέδρου.

Ωστόσο, πριν από τη Χιλή, το Λίβανο, το Ιράκ, την Αλγερία, τον Ισημερινό, το Πουέρτο Ρίκο και τη Γαλλία, έγιναν μαζικές εξεγέρσεις στην Αϊτή – συνήθως λιγότερο γνωστές, αλλά εξίσου μαχητικές με αυτές τις άλλες εξεγέρσεις.

Οι εξεγέρσεις στην Αϊτή άρχισαν τον Ιούλιο του 2018, όταν το ΔΝΤ απαίτησε περικοπές στις κυβερνητικές επιδοτήσεις για το φυσικό αέριο, έναντι της εξόφλησης περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν στα 5 δολάρια ανά λίτρο, ενώ η πλειοψηφία του πληθυσμού επιβιώνει με 2,41 δολάρια την ημέρα.

Η εξέγερση στην Αϊτή συνεχίζεται μέχρι σήμερα – αν και οι διαδηλώσεις άλλοτε υποχωρούν και άλλοτε ξαναδηναμώνουν. Αν και οι διαδηλώσεις είναι διακοπτόμενες, τα αιτήματα, τα συνθήματα και οι συμμετέχοντες δεν αλλάζουν.

Το αίτημα του τελευταίου κύματος διαμαρτυριών είναι ο τερματισμός της έλλειψης καυσίμων, αλλά όπως και στις προηγούμενες κινητοποιήσεις, οι διαδηλωτές συμπεριλαμβάνουν μια σαφή έκκληση για την παραίτηση του προέδρου Ζοβενάλ Μοΐζ, καθώς και του υπουργικού συμβουλίου του. Απαιτούν τιμωρία για τους διεφθαρμένους πολιτικούς που έχουν κλέψει εκατομμύρια από τον λαό της Αϊτής, αφήνοντάς τον σε διαρκή δυστυχία – εστιάζοντας ειδικότερα στα κεφάλαια από τη Βενεζουέλα που εξαφανίστηκαν ως διά μαγείας. Τέλος, απαιτούν να σταματήσει η παρέμβαση του ΔΝΤ, να σταματήσει η λιτότητα και ζητούν ένα σχέδιο αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης της Αϊτής.

Από την αρχή των διαμαρτυριών το 2018, η κυβέρνηση της Αϊτής ένωσε την καταστολή με ελάχιστες παραχωρήσεις. Δύο πρωθυπουργοί έχουν παραιτηθεί και ο Moïse έχει ανακαλέσει τις αυξήσεις των τιμών. Αλλά τίποτα δεν μπορεί να βγάλει τους ανθρώπους από τους δρόμους.

Οι διαδηλώσεις καταστάλθηκαν βίαια, με περισσότερους από 42 ανθρώπους να έχουν σκοτωθεί1 από τα μέσα Σεπτεμβρίου, μεταξύ των οποίων και ένας τουλάχιστον δημοσιογράφος. Οι εικόνες είναι βίαιες: η αστυνομία επιτίθεται στους διαδηλωτές και τους πυροβολεί, υποχρεώνοντας τα Ηνωμένα Έθνη να ζητήσουν έρευνα. Χιλιάδες άνθρωποι αντεπιτίθονται. Ο κόσμος κατασκευάζει οδοφράγματα στο δρόμο και πετά πέτρες. «Θα σπάσουμε και θα καταστρέψουμε τα πάντα [αν δεν παραιτηθεί ο Μοΐζ]», δήλωσε ο Reynald Brutus, ένας 28χρονος άνεργος διαδηλωτής.

Δεν είναι περίεργο ότι η Αϊτή βρέθηκε στην πρώτη γραμμή αυτού του παγκόσμιου κύματος διαδηλώσεων: Η φτωχότερη χώρα στην Αμερική υπέφερε από μια αποικιακή κληρονομιά χρέους από τα ιμπεριαλιστικά έθνη, από την καταστροφή λόγω της κλιματικής αλλαγής και από τη συνεχιζόμενη ξένη παρέμβαση για την καταστολή της εργατικής τάξης.

Μια αποικιακή κληρονομιά

Η Αϊτή είναι η πρώτη και μοναδική χώρα στην οποία ο Μαύρος λαός εξεγέρθηκε εναντίον τόσο των αφεντικών όσο και των αποικιστών της, κατατροπώντας τους και εγκαθιστώντας ένα ανεξάρτητο έθνος. Παρά την στρατιωτική υπεροχή των Γάλλων αποικιστών, τη βρετανική επέμβαση και τη βίαιη καταστολή από τους δουλοκτήτες, οι σκλαβωμένοι Αϊτινοί οργανώθηκαν και αγωνίστηκαν για ελευθερία. Το 1793 κατάργησαν τη δουλεία και το 1804 απέκτησαν ανεξαρτησία από τη Γαλλία. Ως αποτέλεσμα, προέκυψε μια κυβέρνηση ότι ήταν απαλλαγμένη από τη δουλεία και διευθύνονταν από πρώην σκλάβους.

Αυτό προκάλεσε κύματα σοκ σε όλο τον κόσμο. Είχε σαν συνέπεια τον σφιχτότερο έλεγχο των υποδουλωμένων ανθρώπων στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε ολόκληρη την Αμερική.

Σε αντάλλαγμα για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της Αϊτής, η Γαλλία ζήτησε αποζημίωση: 150 εκατομμύρια φράγκα - που σήμερα είναι 21 δισεκατομμύρια δολάρια2. Ζήτησε επίσης έκπτωση 50% σε όλες τις εξαγωγές της Αϊτής. Με το συσσώρευση τόκων, αυτό το «χρέος» δεν εξοφλήθηκε για πάνω από 100 χρόνια. Το χρέος αυτό αποτέλεσε βασικό στοιχείο της υπανάπτυξης της Αϊτής, απομονώνοντας μάλιστα το νησί από την αρχή.

Η Αϊτή ανέτρεψε τους δουλοκτήτες της και τα ιμπεριαλιστικά έθνη την τιμωρούσαν από τότε.

Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός στην Αϊτή

Η ανατροπή των Γάλλων ιδιοκτητών σκλάβων δεν απελευθέρωσε την Αϊτή από την ιμπεριαλιστική επιρροή. Κατά τη διάρκεια των αρχών του 20ου αιώνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέβαλαν στην Αϊτή και επέλεξαν ηγέτες μαριονέτες.

Αργότερα, παρά τις αρχικές εντάσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες αποικιακές χώρες στήριξαν το καταπιεστικό καθεστώς του Φρανσουά Ντυβαλιέ, του «Papa Doc», παρέχοντας μαζικά δάνεια στην Αϊτή. Αυτά αυξήθηκαν περισσότερο μετά την Κουβανική Επανάσταση, όταν η Αϊτή θεωρήθηκε αντι-κομμουνιστικό προπύργιο στην περιοχή. Παρόλο που η διαφθορά του Ντυβαλιέ ήταν γνωστή, οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις συνέχισαν να παρέχουν μαζικά δάνεια στην Αϊτή, πολλά από τα οποία πήγαν στις τσέπες του Ντυβαλιέ. Εν ολίγοις, η Αϊτή ήταν πάντα υποταγμένη σε δάνεια που συσσωρεύονταν εξαιτίας της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού.

Από την πλευρά τους, οι Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές προσπάθησαν να βρουν μια σταθερή κυβέρνηση από μαριονέτες στην Αϊτή για να προστατεύσουν τις επενδύσεις τους και τις εταιρείες που υπερεκμεταλλεύονταν τους πόρους της Αϊτής. Στον Papa Doc και στο γιο του, Baby Doc, η σταθερότητα αυτή ήρθε με αντίτιμο εκατοντάδες χιλιάδες ζωές Αϊτινών, που σκοτώθηκαν με άγρια καταστολή. Ταυτόχρονα, και τα δύο καθεστώτα εφάρμοζαν νεοφιλελεύθερα μέτρα, ανοίγοντας τη χώρα σε ξένες επενδύσεις και την υπερεκμετάλλευση των εργαζόμενων της Αϊτής προς όφελος ξένων εταιρειών.

Αλλά η καπιταλιστική «σταθερότητα» ήταν αδύνατο να βρεθεί στην Αϊτή λόγω του επιπέδου της φτώχειας και της μαχητικότητας μιας χώρας που γεννήθηκε από τον αγώνα ενάντια στη δουλεία. Καθ’ όλη τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές του 2000, ο Ζαν Μπερτράν Αριστίντ διεκδικούσε την εξουσία στην Αϊτή. Αν και απολάμβανε ευρείας λαϊκής υποστήριξης, ένας προοδευτικός ιερέας που ακολούθησε τις ιδέες της θεολογίας της απελευθέρωσης δεν ήταν καθόλου αρεστός στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Αριστίντ ζήτησε αποζημιώσεις για τα χρήματα που η Γαλλία εξήγαγε από την Αϊτή μετά την ανεξαρτησία της και ζήτησε την επέκταση των δημοκρατικών μέτρων που είχαν περιοριστεί στο πλαίσιο του καθεστώτος Ντυβαλιέ.

Αφού ο Αριστίντ κέρδισε την προεδρία το 1990, οι ΗΠΑ παρενέβησαν σταθερά για να τον απομακρύνουν από την εξουσία. Αντί να ανησυχούν για τη δημοκρατία στην Αϊτή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις παρενέβησαν στις υποθέσεις της Αϊτής προκειμένου να διασφαλίσουν τη συνεχή πληρωμή του εξωτερικού χρέους. Οργάνωσαν δύο πραξικοπήματα. Το πρώτο ήταν το 1994 με την «Επιχείρηση Υποστήριξε τη Δημοκρατία» του Μπιλ Κλίντον. Ωστόσο, μετά από τεράστιες κινητοποιήσεις στην Αϊτή και διεθνή πίεση, ο Κλίντον επέστρεψε τον Αριστίντ στην Αϊτή για να ολοκληρώσει τη θητεία του – με τη συμφωνία ότι θα εφαρμόσει νεοφιλελεύθερα μέτρα.

Αφού έχασε τις εκλογές και αργότερα εκλέχτηκε και πάλι το 2001, ο Αριστίντ και η διοίκησή του κλονίστηκαν από σκάνδαλα διαφθοράς, χάνοντας μέρος της βάσης που τους υποστήριζε. Αυτή η διαφθορά, όπως και η υποστήριξή του στα νεοφιλελεύθερα μέτρα, καταδεικνύει ότι ο Αριστίντ δεν ήταν, τελικά, με την πλευρά του εργαζόμενου λαού. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για την κυρίαρχη τάξη στην Αϊτή, η οποία κινητοποιήθηκε εναντίον του. Το 2004, οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Τζορτζ Μπους τον πρεσβύτερο τον απήγαγαν και τον ανάγκασαν να καταφύγει στην εξορία.

Στο πλαίσιο αυτό, το 2006 η Παγκόσμια Τράπεζα δέχτηκε την Αϊτή στο πρόγραμμα των Υπερχρεωμένων Φτωχών Χωρών που ξεκίνησε δέκα χρόνια νωρίτερα το 1996. Ως αποτέλεσμα, ένα μέρος του χρέους της Αϊτής ακυρώθηκε, αλλά με υψηλό κόστος. Για να να πληροί τις προϋποθέσεις, η Αϊτή έπρεπε να συμφωνήσει με τις οικονομικές πολιτικές που θα έπλητταν τους φτωχούς και την εργατική τάξη, ωφελώντας το ξένο κεφάλαιο.

Μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2010, στον οποίο έχασαν τη ζωή τους 300.000 άνθρωποι, η Αϊτή πήρε περισσότερα δάνεια φαινομενικά για την ανοικοδόμηση των κατεστραμένων υποδομών της. Χάρη στη διεθνή οργή, ακυρώθηκαν τα περισσότερα χρέη, αν και πολλά από τα σχέδια ανοικοδόμησης της Αϊτής συνέχισαν να χρηματοδοτούνται από δάνεια. Το 2010, ο Αριστίντ εξακολουθούσε να είναι εξορίστος και απείχε από τις εκλογές. Η πλειοψηφία του λαού αρνήθηκε να ψηφίσει και τεκμηριώθηκε εκτεταμένη νοθεία. Ωστόσο, ο OAS που ελέγχεται από τις ΗΠΑ οργάνωσε αυτό που ορισμένοι χαρακτήρισαν ως «σιωπηλό πραξικόπημα»3 και ενέκρινε τις εκλογές που έγιναν με νοθεία.

Από τότε, η Αϊτή έχει βιώσει τρεις καταστροφικούς τυφώνες, που κατέστρεψαν ακόμη περισσότερο το νησί: τον Thomas το 2010, τη Sandy το 2012 και τον Matthew το 2016, με αποτέλεσμα την επιδείνωση της κρίσης της φτώχειας. Εκτιμάται ότι οι μισοί Αϊτινοί υποσιτίζονται.

Τα δάνεια δεν είναι βοήθεια

Καθ’ όλη τη διάρκεια της συμμετοχής του ΔΝΤ στην Αϊτή, έχει δώσει δάνεια στη χώρα συσκευασμένα ως «βοήθεια» και φιλανθρωπία. Αυτός είναι ο κλασικός καπιταλισμός των καταστροφών – χρησιμοποίησε τις καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής και την υποτονική ιμπεριαλιστική ανάπτυξη της Αϊτής ως ευκαιρία για καπιταλιστικό κέρδος.

Τα δάνεια δίνονται πάντα συνοδευόμενα με όρους. Ας πάρουμε το «χαμηλότοκο δάνειο και επιχορήγηση» του ΔΝΤ, το οποίο δόθηκε το 2018 με την προϋπόθεση ότι η κυβέρνηση θα μειώσει τις επιδοτήσεις καυσίμων και θα αυξήσει την είσπραξη των φόρων. Το αποτέλεσμα ήταν μια αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου κατά 38% και μια μαζική αντίδραση. Τότε άρχισαν οι διαδηλώσεις.

Το χρέος που οφείλει η Αϊτή στο ΔΝΤ και στην Παγκόσμια Τράπεζα αποτελεί συνέχεια της αποικιοκρατίας, η οποία κρατά τη χώρα οικονομικά υποταγμένη και εξαρτημένη από τις παγκόσμιες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Αυτή η αποικιακή κληρονομιά εφαρμόστηκε σταθερά όχι μόνο με το χρέος αλλά και με τη συγκεκριμένη ανάμειξη στην πολιτική της Αϊτής για να εξασφαλιστεί η πληρωμή αυτού του χρέους. Εκτός από τις ελλείψεις των καυσίμων και τις τιμές του φυσικού αερίου, οι Αϊτινοί εξεγείρονται και ενάντια σ’ αυτό.

Οι σημερινές διαδηλώσεις

Ο Πρόεδρος της Αϊτής, Ζοβενάλ Μοΐζ, είναι μια ακόμη έκφραση της ιμπεριαλιστικής επιρροής στην Αϊτή. Είναι ένας πλούσιος εξαγωγέας μπανάνας του οποίου το ψευδώνυμο είναι ο άνθρωπος της μπανάνας, ή Neg Bannann. Ο ίδιος συμπεριφέρθηκε φιλικά προς τους ξένους καπιταλιστές, δημιουργώντας μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου στην Αϊτή που επέτρεψε στον ιμπεριαλισμό να επεκτείνει την επιρροή του στην περιοχή. Ενώ ο Μοΐζ μπορεί να είναι αγαπητός στους καπιταλιστές, δεν έχει απολαύσει ποτέ την υποστήριξη του λαού της Αϊτής. Μόνο το 21% του πληθυσμού ψήφισε στις εκλογές τον Νοέμβριο του 2016 εν μέσω εκτεταμένης εκλογικής απάτης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστήριξαν την προεδρία του Μοΐζ, καθώς θα ήταν εξαιρετικά επωφελής για το κεφάλαιο των ΗΠΑ. Από τότε, η διοίκησή του έχει εκτεθεί για το ένα σκάνδαλο διαφθοράς μετά το άλλο και οι Αϊτινοί κινητοποιήθηκαν για την παραίτησή του. Μετά από ένα χρόνο διαμαρτυριών, δύο πρωθυπουργοί αναγκάστηκαν να παραιτηθούν, αλλά η διοίκηση του Μοΐζ παρέμεινε ισχυρή.

Στο επίκεντρο των διαδηλώσεων βρέθηκε η βενζίνη, εκτός από τη διαδεδομένη διαφθορά. Εν μέρει, η κρίση της βενζίνης έχει να κάνει με τον αποκλεισμό και το εμπάργκο των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Αυτό είναι σημαντικό επειδή η Βενεζουέλα παρείχε προηγουμένως φτηνό αργό πετρέλαιο στην Αϊτή. Τώρα το πετρέλαιο ελέγχεται από αμερικανικές εταιρείες, οι οποίες επιβάλλουν εξαιρετικά υψηλές τιμές. Για να προχωρήσουμε περισσότερο, μεγάλο μέρος των χρημάτων για το πετρέλαιο έχει αποσπαστεί από την κυβέρνηση Μοΐζ για τα δικά της κέρδη, καθώς και για την υποστήριξη των πολιτικών του ΔΝΤ που αφαιρούν τις επιδοτήσεις των καυσίμων και αυξάνουν την τιμή τους.

Η υποταγή του Μοΐζ στις πολιτικές του ΔΝΤ οδήγησε σε τεράστια έλλειψη βενζίνης τον Αύγουστο, η οποία με τη σειρά της οδήγησε στο πιο πρόσφατο κύμα μαζικών εξεγέρσεων στην Αϊτή, αποτελούμενων από μάζες ανέργων, καθώς και από τους συνδικαλισμένους τομείς της εργατικής τάξης. Από τον Αύγουστο, έγιναν βδομαδιάτικες μαζικές διαδηλώσεις με εκατοντάδες χιλιάδες να κατεβαίνουν στους δρόμους, εκτός από τις απεργίες σε διάφορους τομείς.

Η διαγραφή του χρέους δεν είναι φιλανθρωπία. Αποζημιώσεις για την Αϊτή!

Οι ιμπεριαλιστικές χώρες, ιδιαίτερα η Γαλλία, οφείλουν αποζημιώσεις στην Αϊτή. Οφείλουν να αποζημιώσουν για το «χρέος» που οι Αϊτινοί αναγκάστηκαν να πληρώνουν περισσότερο από 100 χρόνια στη Γαλλία επειδή αγωνίστηκαν ενάντια στη δουλεία και νίκησαν. Αυτά τα χρήματα πρέπει να επιστραφούν. Με τόκο.

Αλλά τα νύχια του ιμπεριαλισμού έχουν χωθεί ακόμα πιο βαθειά στην περιοχή, με αμερικανικές παρεμβάσεις επί δεκαετίες και πολιτικές του ΔΝΤ που διατηρούν την Αϊτή σε μια κατάσταση διαρκούς δυστυχίας. Όλο το χρέος της Αϊτής θα πρέπει να ακυρωθεί – μια πολιτική που πρέπει να προβάλουν οι σοσιαλιστές των ΗΠΑ.

Και πρέπει να απαιτήσουμε το τέλος της αμερικανικής εμπλοκής στην Αϊτή – που σημαίνει να μη γίνονται πια πραξικοπήματα και να μην υποστηρίζονται πια ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης του Μοΐζ. Σημαίνει επίσης το τέλος του αμερικανικού αποκλεισμού ενάντια στη Βενεζουέλα, ο οποίος συμβάλλει στην καταστροφή της Αϊτής.

Επιπλέον, αν και το αμερικανικό κεφάλαιο μπορεί να ταξιδέψει ελεύθερα στην Αϊτή και η επιρροή των ΗΠΑ υπαγορεύει τις πολιτικές της χώρας εδώ και δεκαετίες, η διοίκηση Τραμπ κατήργησε το καθεστώς προσωρινής προστασίας (TPP) για τους μετανάστες από την Αϊτή. Πρέπει να αγωνιστούμε για να επανέλθει σε ισχή το καθεστώς TPP. Αλλά αυτό δεν αρκεί. Πρέπει να απαιτήσουμε ανοικτά σύνορα για τους Αϊτινούς και όλους τους άλλους μετανάστες, πολλοί από τους οποίους μεταναστεύουν εξαιτίας της καταστροφικής εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, καθώς και εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος, την οποία δημιούργησαν οι πολυεθνικές εταιρείες.

Η Αϊτή γεννήθηκε από τον γενναίο αγώνα των σκλάβων εναντίον των δουλοκτητών τους. Η νίκη τους συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο και συνεχίζει να αποτελεί παράδειγμα για τους καταπιεσμένους παντού. Αλλά ο αγώνας της εργατικής τάξης της Αϊτής και των φτωχών εναντίον των καταπιεστών τους δεν έχει τελειώσει. Σήμερα, ο καταπιεστής δεν παίρνει τη μορφή του Γάλλου δουλοκτήτη, αλλά του ΔΝΤ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο λαός της Αϊτής ξεσηκώνεται και πάλι.

Μετάφραση: e la libertà

Maria Aurelio, «Before the Yellow Vests, Chile, and Lebanon, There Was the Uprising in Haiti», LeftVoice, 21 Νοεμβρίου 2019.

Σημειώσεις

1«At least 42 killed in Haiti protest violence: UN», France24, 1 Νοεμβρίου 2019.

2 Dan Sperling, «In 1825, Haiti Paid France $21 Billion To Preserve Its Independence -- Time For France To Pay It Back», Forbes, 6 Δεκεμβρίου 2017.

3 Dan Beeton and Georgianne Nienaber, «Haiti’s Doctored Elections, Seen from the Inside: An Interview with Ricardo Seitenfus», Dissent, 24 Φεβρουαρίου 2014.

Τελευταία τροποποίηση στις Πέμπτη, 28 Νοεμβρίου 2019 00:14

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.