Συγκέντρωση απόρριψης της νέας συνταγματικής πρότασης που διαμορφώθηκε απ΄πο τη δεξιά και την ακροδεξιά.
Franck Gaudichaud
Ένα νέο Σύνταγμα απορρίπτεται και πάλι: Η Χιλή επιστρέφει στο μηδέν;
Την Κυριακή 17 Δεκεμβρίου 2023, για δεύτερη φορά μέσα σε λίγο περισσότερο από ένα χρόνο, οι Χιλιανοί κλήθηκαν να ψηφίσουν σε δημοψήφισμα «υπέρ» ή «κατά» ενός νέου Συντάγματος, το οποίο θα έβαζε τέλος σε αυτό που θεσπίστηκε το 1980 κατά τη διάρκεια της δικτατορίας Πινοσέτ (και μεταρρυθμίστηκε αρκετές φορές από το 1989).
Αυτές οι νέες εθνικές εκλογές διεξάγονται τέσσερα χρόνια μετά τη μεγάλη κοινωνική εξέγερση του 2019 και δύο χρόνια μετά την εκλογή του νεαρού προέδρου της προοδευτικής αριστεράς (ενός συνασπισμού που περιλαμβάνει το Κομμουνιστικό Κόμμα και το Frente Amplio), Γκαμπριέλ Μπόριτς. Για άλλη μια φορά, οι περισσότεροι από 15 εκατομμύρια ψηφοφόροι τάχθηκαν σαφώς κατά της συνταγματικής πρότασης: Το 55,8% τάχθηκε εναντίον της.
Μια ταξική ψήφος
Για άλλη μια φορά, στην πρωτεύουσα, όπως και σε εθνικό επίπεδο, υπήρξε ταξική απόρριψη, ενώ οι τρεις πλουσιότεροι δήμοι της χώρας ψήφισαν «υπέρ». Μόνο δύο περιφέρειες ψήφισαν υπέρ της συνταγματικής πρότασης. Ωστόσο, οι μεγάλες επιχειρήσεις και τα ΜΜΕ τους επένδυσαν σημαντικά στην εκστρατεία «υπέρ», προκειμένου να υπερασπιστούν ένα σχέδιο που είναι ακόμη πιο αντιδραστικό από την υπάρχουσα Carta Magna. Η πρόταση, η οποία συντάχθηκε από την ακροδεξιά και τη δεξιά πτέρυγα σε μια διαδικασία που ήταν πολύ πιο «ελεγχόμενη» από τα παραδοσιακά κόμματα σε σχέση με την προηγούμενη, απέτρεπε οποιαδήποτε νομοθεσία υπέρ των αμβλώσεων, προστάτευε το σύστημα των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών ταμείων, παγίωνε την εμπορευματοποίηση του νερού, της εκπαίδευσης και της υγείας και θεμελίωνε έναν από τους πιο συντηρητικούς εργασιακούς κώδικες στη Λατινική Αμερική.
Ήττα για την ακροδεξιά
Τον Σεπτέμβριο του 2022, πάνω από το 62% του πληθυσμού είχε ήδη απορρίψει μια συνταγματική πρόταση. Εκείνη την εποχή, επρόκειτο για ένα μάλλον αριστερό, φεμινιστικό κείμενο που υπερασπιζόταν νέα δικαιώματα για τους αυτόχθονες πληθυσμούς και προσπαθούσε να υπερβεί –εν μέρει– το κράτος των νεοφιλελεύθερων επιδομάτων. Παρά τις διαφορές, και σε ένα σκηνικό που είναι πλέον ζοφερό, με κυρίαρχη τη συζήτηση για την ασφάλεια και τις οικονομικές δυσκολίες, μια μαζική απόρριψη εκφράστηκε για άλλη μια φορά την Κυριακή: η συνεχιζόμενη κρίση ηγεμονίας απέχει πολύ από το να τελειώσει.
Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Χοσέ Αντόνιο Καστ, ένα ακροδεξιό κόμμα που αναδείχθηκε έντονα τα τελευταία τρία χρόνια και το οποίο θεμελίωσε τη θέση του στην επιστροφή στην «τάξη», υπέστη επίσης μεγάλη ήττα με αυτές τις εκλογές. Ειδικά καθώς ο Καστ έβλεπε ήδη τον εαυτό του ως τον νέο πρόεδρο από το 2027. Τα μαχαίρια βγήκαν μεταξύ του παραδοσιακού δεξιού συνασπισμού (Chile Vamos) και της ρεπουμπλικανικής κλίκας, ο καθένας εκ των οποίων αναζητά τον υπεύθυνο για την πανωλεθρία.
Συνολικά, το αποτέλεσμα αυτό δίνει μια ανάσα «φρέσκου αέρα» σε μια προοδευτική κυβέρνηση, η οποία, από το 2021, χαρακτηρίζεται από έλλειψη μετασχηματιστικής ικανότητας και, κυρίως, από έλλειψη επιθυμίας –έστω και ελάχιστης– να αντιμετωπίσει τους κυρίαρχους τομείς. Με μια μειοψηφία στο κοινοβούλιο, εγκλωβισμένη σε μια διαχειριστική λογική και με σύμμαχο το σοσιαλφιλελεύθερο Σοσιαλιστικό Κόμμα, ο Γκαμπριέλ Μπόριτς ζήτησε αμέσως «εθνική συναίνεση», ενώ έκλεισε την πόρτα σε οποιαδήποτε συνέχιση μιας συντακτικής διαδικασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, μόνο η αναζωογόνηση του επαναστατικού πνεύματος του Οκτώβρη και των λαϊκών, αυτόχθονων και φεμινιστικών αγώνων θα μπορούσε να ανακατέψει την τράπουλα και να ανοίξει εκ νέου έναν χειραφετητικό ορίζοντα.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Franck Gaudichaud, « Au Chili, après une nouvelle Constitution encore rejetée : retour à la case départ ? », l’Anticapitaliste, 21 Δεκεμβρίου 2023, https://lanticapitaliste.org/actualite/international/au-chili-apres-une-nouvelle-constitution-encore-rejetee-retour-la-case.
Franck Gaudichaud, “A new Constitution is rejected again: back to square one in Chile?”, International Viewpoint, 29 Δεκεμβρίου 2023, https://internationalviewpoint.org/spip.php?article8364.
