Δευτέρα, 14 Φεβρουαρίου 2022 10:11

Όλη η εξουσία στις επιτροπές αντίστασης του Σουδάν;

 

 

Στην επανάσταση του Σουδάν πάνω από 5.000 επιτροπές αντίστασης αποτελούν την κινητήρια δύναμη της αντιπολίτευσης ενάντια στους στρατηγούς και αναλαμβάνουν να καλύψουν τις καθημερινές ανάγκες του λαού. Η Anne Alexander αναρωτιέται αν τα όργανα της βάσης θα μπορούσαν να γίνουν εναλλακτικά όργανα πολιτικής εξουσίας απέναντι στο σημερινό καπιταλιστικό κράτος.

 

 

Anne Alexander

 

Όλη η εξουσία στις επιτροπές αντίστασης του Σουδάν;

 

 

Η «ασταμάτητη επανάσταση» του Σουδάν εξαφανίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τα πρωτοσέλιδα μεγάλου μέρους των μέσων ενημέρωσης του κόσμου τις τελευταίες εβδομάδες του 2021. Οι διαμαρτυρίες έδιναν και έπαιρναν, ποτισμένες με δακρυγόνα και χτυπημένες από τις δυνάμεις ασφαλείας. Αλλά η κρίση στην καρδιά του κράτους βάθαινε.

Οι στρατηγοί, οι οποίοι με τόση αυτοπεποίθηση ξεφορτώθηκαν τους πολιτικούς «εταίρους» τους στη Μεταβατική Κυβέρνηση με το πραξικόπημα της 25ης Οκτωβρίου, βρέθηκαν ανήμποροι να κατευνάσουν τους δρόμους.

Ο ανατραπείς πρωθυπουργός Αμπντάλα Χάμντοκ διαπραγματεύτηκε την έξοδό του από τον κατ’ οίκον περιορισμό συμφωνώντας στις 21 Νοεμβρίου στις περισσότερες από τις απαιτήσεις του στρατού1. Η συμφωνία υποστηρίχθηκε από τις δυτικές κυβερνήσεις και το αντεπαναστατικό κουαρτέτο των περιφερειακών δυνάμεων – τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Αλλά αποδοκιμάστηκε ευρέως – και, ως μια νίκη των διαδηλωτών, παραιτήθηκε τελικά στις 2 Ιανουαρίου2.

Ωστόσο, οι ομάδες της πολιτικής αντιπολίτευσης που έχουν συγκεντρωθεί στις Δυνάμεις Ελευθερίας και Αλλαγής δεν μπόρεσαν μέχρι στιγμής να καταφέρουν ένα αποφασιστικό χτύπημα εναντίον του στρατού. Η συμμετοχή τους στη Μεταβατική Κυβέρνηση και οι προηγούμενοι συμβιβασμοί με τους στρατηγούς τους έχουν κοστίσει μεγάλο μέρος της επιρροής τους στους δρόμους.

Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί και για την Ένωση Σουδανών Επαγγελματιών. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέγερση του 2019 εναντίον του δικτάτορα Ομάρ αλ-Μπασίρ3, αλλά διασπάστηκε σε δύο παρατάξεις και έχει αμαυρωθεί από τις αποτυχίες της Μεταβατικής Κυβέρνησης στην δημιουργία της οποίας συνέβαλαν οι ηγέτες της.

Σε αυτό το κενό, ενισχύεται ο ρόλος μιας νέας πολιτικής δύναμης – των επιτροπών αντίστασης που έχουν ως βάση τη γειτονιά. Συνεχίζουν να καλούν εκατοντάδες χιλιάδες στους δρόμους για να αμφισβητήσουν το πραξικόπημα, κινητοποιώντας κόσμο για ημέρες πολιτικής ανυπακοής, απεργίες και μεγάλες διαδηλώσεις στους δρόμους. Οργανωμένες μέσω «συντονισμών» σε επίπεδο περιφέρειας –στα αραβικά «τανσικιγιάτ» – οι επιτροπές διοικούν πλέον έναν τρομερό μηχανισμό συλλογικής δράσης.

Η οργάνωση της βάσης έχει διανύσει πολύ δρόμο4 από τις πρώτες συγκεντρώσεις απελπισμένων ανθρώπων τον Δεκέμβριο του 2018 που φώναζαν για ψωμί και μαγειρικό αέριο στις γωνίες των δρόμων. Οι σελίδες τους στο Facebook μετρούν «likes» σε δεκάδες χιλιάδες, έχουν τις δικές τους ομάδες μέσων ενημέρωσης και υπεύθυνους Τύπου. Τα δίκτυά τους συγκεντρώνουν πληροφορίες σχετικά με τη θέση της αστυνομίας και προσαρμόζουν τη θέση των οδοφραγμάτων ή τη διαδρομή των πορειών.

Αυτό δεν είναι απλώς προϊόν της επαναστατικής δραστηριότητας στην πρωτεύουσα Χαρτούμ. Μια έκθεση του Carter Center, βασισμένη σε μια μεγάλης κλίμακας έρευνα που διεξήχθη τον Μάρτιο του 2021 χαρτογράφησε 5.289 Επιτροπές Αντίστασης σε όλο το Σουδάν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι επιτροπές αποτελούσαν ένα φαινόμενο σε εθνικό επίπεδο (βλ. πίνακα παρακάτω).

Οι επιτροπές αντίστασης έχουν παρέμβει για να επιβλέπουν την προμήθεια αλεύρων σε αρτοποιεία και τη διανομή ψωμιού και μαγειρικού αερίου. Στην αρχή της πανδημίας Covid-19 ορισμένες έστειλαν ομάδες ακτιβιστών για να διαδώσουν μηνύματα δημόσιας υγείας και να διανείμουν μάσκες προσώπου και απολυμαντικά.

Σε πολλές περιοχές υπάρχει επίσημος καταμερισμός εργασίας μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας της γειτονιάς στην Επιτροπή Αντίστασης και σε μια Επιτροπή Αλλαγής και Υπηρεσιών. Αυτό το όργανο συγκεντρώνει επαναστάτες ακτιβιστές που εργάζονται ειδικά για τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών. Συχνά αυτός ο καταμερισμός εργασίας αντανακλά ένα χάσμα γενεών, με τους νεότερους ακτιβιστές να ηγούνται της επιτροπής αντίστασης.

Κατόπιν, υπάρχει η πολιτική εκπαίδευση και το έργο της δημιουργίας κινημάτων στο παρασκήνιο. Προσελκύει διαφορετικές γενιές ανθρώπων για να συζητήσουν και να αντιπαραθέσουν συνθήματα, τακτικές και στρατηγικές σε τοπικό επίπεδο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιτροπές αντίστασης έχουν εξελιχθεί από την οργάνωση που ξεκίνησε από τις διαδηλώσεις σε δημοκρατικό μαζικό κίνημα. Έχουν εκλεγμένες γενικές συνελεύσεις και εκτελεστικές επιτροπές και αντιπροσώπους που εκπροσωπούν τη γειτονιά στον τοπικό συντονισμό.

Τους μήνες πριν από το στρατιωτικό πραξικόπημα, οι επιτροπές αντίστασης στην πρωτεύουσα, το Γκανταρέφ, το Πορτ Σουδάν και άλλα μεγάλα κέντρα πέρασαν από μια διαδικασία «πρωταρχικής οικοδόμησης». Αυτή η διαδικασία –αλ-μπίνα’α αλ-κά’ιντι στα αραβικά– περιελάμβανε την ανανέωση ή τη δημιουργία εσωτερικών δομών σε πιο δημοκρατική βάση μέσω της σύγκλησης γενικών συνελεύσεων και της εκλογής ηγετικών οργάνων.

Ορισμένα συνδικάτα και δίκτυα ακτιβιστών με βάση τους χώρους εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των πανεπιστημιακών καθηγητών, των φαρμακοποιών και των εργαζομένων στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αναφέρθηκε ότι βρίσκονταν σε παρόμοιες διαδικασίες.

Σύμφωνα με τον ακτιβιστή Χαλίντ αλ-Σέιχ στο Facebook, οι επιτροπές αντίστασης στην περιοχή Μπάχρι του Χαρτούμ ξεκίνησαν μια εκστρατεία πρωταρχικής οικοδόμησης μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. Οι επιτροπές στο Ουμ Ντούουουαν Μπαν, μια μικρή πόλη 40 χιλιόμετρα νότια του Χαρτούμ, δήλωσαν ότι η πρωταρχική οικοδόμηση ήταν το «πραγματικό πραξικόπημα» ενάντια στο «κράτος των γουλ5» του στρατού.

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν την έκθεση του Χαλίντ δίνουν μια γεύση από το εύρος των συζητήσεων που έλαβαν χώρα τις πρώτες εβδομάδες του Οκτωβρίου. Ορισμένες είναι από τους νέους και τις νέες, στην πρώτη γραμμή των διαδηλώσεων, σε έναν κύκλο συζητήσεων. Μεσήλικες γυναίκες γεμίζουν μια συνάντηση με τις πολύχρωμες μαντίλες τους, και σε άλλες εργάτες με φόρμες και πλαστικά σανδάλια συμμετέχουν σε σοβαρή συζήτηση κάτω από την τσίγκινη στέγη ενός εργαστηρίου ή ενός γκαράζ.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες από το πραξικόπημα οι επιτροπές αντίστασης έκαναν άλλο ένα άλμα προς τα εμπρός, ανακοινώνοντας ότι ετοίμαζαν το πρώτο τους πολιτικό πρόγραμμα. Η φιλοδοξία και η εμβέλειά του ξεκαθαρίστηκαν σε ένα ρεπορτάζ του δικτύου Ayin στις 8 Δεκεμβρίου. Ο Σάμι Μουχάμμαντ Αμπντ-αλ-Χαλίμ, επίσημος εκπρόσωπος των Συντονιστικών Επιτροπών Αντίστασης στο Χαρτούμ, δήλωσε στην ιστοσελίδα ότι το πρόγραμμα θα αφορούσε «την οικονομία, τη μεταρρύθμιση του στρατιωτικού μηχανισμού και του μηχανισμού ασφαλείας, τα εθνικά σύνορα και τις εξωτερικές σχέσεις και τις συνθήκες διαβίωσης».

Εκμεταλλευόμενοι τον πολιτικό χώρο που δημιούργησε η πρόκληση στους δρόμους, χιλιάδες άνθρωποι σε όλη τη χώρα συμμετέχουν σε συζητήσεις για τα θέματα που περιέγραψε ο Αμπντ-αλ-Χαλίμ.

 

Επαρχία

Αριθμός επιτροπών αντίστασης

Μπλε Νείλος

338

Νότιο και Δυτικό Κορντοφάν

199

Ανατολικό Σουδάν

705

Μείζον Νταρφούρ

809

Λευκός Νείλος και Μείζον Κορντοφάν

601

Κεντρικό Σουδάν

1,173

Βόρειο Σουδάν

650

Χαρτούμ

814

Σύνολο

5,289

 

Τα ερωτήματα σχετικά με το ρόλο του κράτους σε θέματα καθημερινής επιβίωσης γίνονται πιο επιτακτικά στις εργατικές και φτωχές περιοχές.

Σουδανοί ακτιβιστές μου λένε ότι οι προτάσεις να χρησιμοποιηθεί το πρόγραμμα των επιτροπών αντίστασης για να προωθηθούν πιο ριζοσπαστικά αιτήματα για οικονομική και κοινωνική δικαιοσύνη κερδίζουν υποστήριξη στις φτωχές γειτονιές, ενώ οι πιο εύπορες περιοχές τείνουν να προκρίνουν ζητήματα πολιτικής μεταρρύθμισης. «Όλη η εξουσία και ο πλούτος στο λαό» έχει γίνει ένα δημοφιλές σύνθημα των διαδηλώσεων, αλλά υπάρχει μια συνεχής πίεση να εγκαταλειφθεί το δεύτερο μέρος του αιτήματος και να επικεντρωθεί στο πρώτο.

Λείπει επίσης η σύνδεση με το επαναστατικό κίνημα στους χώρους εργασίας. Οι επιτροπές με βάση τις γειτονιές δεν φαίνεται να έχουν συμπεριλάβει επίσημα στις δομές τους αντιπροσώπους στους χώρους εργασίας. Αντιθέτως, έχουν συνεργαστεί με ανεξάρτητα συνδικάτα και επιτροπές αντίστασης στους χώρους εργασίας, οι οποίες έχουν επίσης κινητοποιηθεί ενάντια στο στρατό.

Σε γενικές γραμμές, οι κινητοποιήσεις στους χώρους εργασίας ήταν ασθενέστερες κατά τη διάρκεια του κύματος διαμαρτυρίας από τον Οκτώβριο του 2021 σε σχέση με το 2019. Αυτό μπορεί να αντανακλά τις πολιτικές επιλογές των μεγάλων ακτιβιστικών οργανώσεων. Έχουν επικεντρωθεί στις διαμαρτυρίες στους δρόμους και στην πολιτική ανυπακοή παρά στις γενικές απεργίες που αποδείχθηκαν ιδιαίτερα αποτελεσματικές το 2019.

Η κλίμακα της καταστολής εναντίον των ακτιβιστών στο χώρο εργασίας κατά τις πρώτες φάσεις του πραξικοπήματος πιθανόν να έχει επίσης επιφέρει συνέπειες. Για παράδειγμα, ο στρατός συνέλαβε εκατοντάδες ακτιβιστές της Επιτροπής Δασκάλων του Σουδάν και εργαζόμενους στο υπουργείο Παιδείας σε μια από αυτές τις επιχειρήσεις καταστολής τον περασμένο Νοέμβριο.

Υπάρχουν πρόσφατες ενδείξεις ότι τόσο οι οικονομικοί όσο και οι πολιτικοί αγώνες στους χώρους εργασίας επιταχύνονται και πάλι. Οι εργαζόμενοι στα δικαστήρια σε όλο το Σουδάν ανακοίνωσαν τετραήμερη απεργία από τις 2 Ιανουαρίου για μια σειρά αιτημάτων, συμπεριλαμβανομένων υψηλότερων μισθών και επιδομάτων διαβίωσης.

Σύμφωνα με τη σελίδα της Σουδανικής Συμμαχίας για την Αποκατάσταση των Συνδικάτων στο Facebook, οι απεργιακές επιτροπές σχεδόν σε κάθε επαρχία αναφέρουν επίπεδα συμμετοχής από 60 έως 100 τοις εκατό. Φωτογραφίες από τις μαζικές συγκεντρώσεις δείχνουν ότι οι απεργοί είναι σε μεγάλο βαθμό γυναίκες εργαζόμενες που βρίσκονται στην κατώτερη θέση.

Οι εργαζόμενοι στις τράπεζες έχουν επίσης δημιουργήσει ένα μαζικό κίνημα που εκτείνεται σε πολλούς χώρους εργασίας, απαιτώντας δημοκρατικό μετασχηματισμό. Αυτό δεν είναι σημαντικό μόνο λόγω της δυνατότητας διακοπής της εργασίας. Η παλιά κυβερνητική συμμαχία μεταξύ του ισλαμιστικού κινήματος και του στρατού είχε τις ρίζες της στην άνοδο ενός νέου στρώματος καπιταλιστών τη δεκαετία του 1980, που πλούτισε από την επέκταση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Η άνιση ανάπτυξη του επαναστατικού κινήματος μεταξύ των γειτονιών και των χώρων εργασίας υποδεικνύει έναν δύσκολο δρόμο μπροστά μας. Ο χρόνος θα παραμείνει με το μέρος των στρατηγών και των γκαουλάιτερ, εκτός αν αναδυθούν νέες μορφές επαναστατικής οργάνωσης. Μορφές επαναστατικής οργάνωσης που αξιοποιούν τη στρατηγική δύναμη των εργαζομένων για να διαταράξουν την παραγωγή, τη διανομή και τις υπηρεσίες και να την κατευθύνουν ενάντια στον κατασταλτικό πυρήνα του κράτους.

Αυτή η δύναμη πρέπει να είναι η πολιτικά συνειδητή και με αυτεπίγνωση δύναμη των απλών ανθρώπων, η εργασία των οποίων κάνει τον κόσμο να λειτουργεί. Δεν μπορεί να είναι απλώς ένα εργαλείο στα χέρια των «πολιτικών» που το χρησιμοποιούν για να διαπραγματευτούν την επιστροφή τους στους διαδρόμους της εξουσίας. Πρέπει να καταφέρει η ίδια μέσα από τις δικές της προσπάθειες να αλλάξει τον κόσμο.

Αυτό θα εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη «δυαδική εξουσία» – μια έννοια που χρονολογείται από τη Ρωσική Επανάσταση. Τον Φεβρουάριο του 1917, η επανάσταση ανέτρεψε την παλιά τσαρική δικτατορία. Έφερε στην εξουσία μια Προσωρινή Κυβέρνηση από φιλελεύθερους και «μετριοπαθείς» σοσιαλιστές, οι οποίοι στόχευαν να μετατρέψουν τη Ρωσία σε κοινοβουλευτική δημοκρατία και σύγχρονο καπιταλιστικό κράτος.

Ταυτόχρονα, όμως, η εργατική τάξη είχε δημιουργήσει τις δικές της δημοκρατικές οργανώσεις –εργατικά συμβούλια, γνωστά ως «σοβιέτ» – κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Ο επαναστάτης ηγέτης Βλαντιμίρ Λένιν προσδιόρισε την κατάσταση αυτή ως μια κατάσταση «δυαδικής εξουσίας» με την «ύπαρξη δύο κυβερνήσεων». Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι τα συμβούλια των εργατών και των στρατιωτών αποτελούσαν ήδη έναν εναλλακτικό τόπο κρατικής εξουσίας σε σχέση με τη φιλελεύθερη Προσωρινή Κυβέρνηση. Τον Απρίλιο του 1917 ο Λένιν διατύπωσε το σύνθημα «Ειρήνη, ψωμί, γη» και υποστήριξε ότι αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με «Όλη η εξουσία στα σοβιέτ».

Ο Λέον Τρότσκι, ο οποίος ήταν ο πρώτος που αναγνώρισε τον επαναστατικό ρόλο των σοβιέτ μετά την επανάσταση του 1905, διευκρίνισε αυτή την έννοια. Υποστήριξε ότι η δυαδική εξουσία ήταν μια πτυχή των κοινωνικών επαναστάσεων, των επαναστάσεων που αλλάζουν την κοινωνική τάξη, όχι μόνο το πολιτικό σκηνικό. Η καταστροφή της κοινωνικής ισορροπίας μεταξύ των τάξεων κατά τη διάρκεια της επανάστασης διασπά την υπερδομή του κράτους και δημιουργεί συνθήκες για την άνοδο αντίπαλων κυβερνήσεων.

Η Ρωσική Επανάσταση χαρακτηρίστηκε από μια μορφή δυαδικής εξουσίας, όπου η καπιταλιστική τάξη ήταν πολύ αδύναμη για να εδραιώσει τη νίκη επί της παλιάς άρχουσας τάξης. Οι προσπάθειές της να δημιουργήσει μια καπιταλιστική δημοκρατία [democratic capitalist republic] απειλήθηκαν από την ανάδυση μιας τρίτης δύναμης, της εμβρυακής εναλλακτικής κυβέρνησης των εργατικών συμβουλίων. Έδειξαν την πορεία προς την κατεύθυνση ενός άλματος από τη δημοκρατική στη σοσιαλιστική επανάσταση.

Ο Τρότσκι προειδοποίησε ότι οι στιγμές δυαδικής εξουσίας στις επαναστάσεις είναι προσωρινές και ασταθείς. Και όταν περιλαμβάνουν αναμετρήσεις μεταξύ ανταγωνιστικών τάξεων, μπορούν να επιλυθούν μόνο με εμφύλιο πόλεμο.

Η σημερινή συγκυρία στην επαναστατική διαδικασία του Σουδάν χαρακτηρίζεται από μια οξεία πολιτική κρίση, η οποία έχει συμπαρασύρει όχι μόνο τους στρατιωτικούς αλλά και τους πολιτικούς αντιπάλους τους. Το τμήμα της άρχουσας τάξης του Σουδάν, το οποίο πίστεψε στην αποκατάσταση της στρατιωτικής κυριαρχίας, είδε τα πολιτικά του σχέδια να σταματούν για περισσότερες από έξι εβδομάδες λόγω της λαϊκής κινητοποίησης. Η αδυναμία του μικρότερου τμήματος της άρχουσας τάξης του Σουδάν, το οποίο υποστηρίζει μια "δημοκρατική μετάβαση", αποκαλύφθηκε στο πραξικόπημα. Οι στρατηγοί απομάκρυναν με ευκολία τους εκπροσώπους του από τη μεταβατική κυβέρνηση και έχασε την επιρροή του στους δρόμους.

Τα πολιτικά κινήματα της μεσαίας τάξης βρίσκονται σε μια εκδοχή του ίδιου διλήμματος. Υποστηρίζουν τον αγώνα για ένα «πολιτικό» κράτος [“civil” state], όπου ο στρατός επιστρέφει στη «θέση που του αρμόζει» στους στρατώνες και αφήνει τη διακυβέρνηση στους ειδικούς και τους τεχνοκράτες. Αυτά τα στρώματα δεν είναι αρκετά ισχυρά για να κυριαρχήσουν στο μαζικό κίνημα στους δρόμους. Χρειάζονται τις θυσίες των φτωχών και της εργατικής τάξης στα οδοφράγματα, αλλά δεν έχουν βρει ακόμα τον τρόπο να προσφέρουν κάτι σε αντάλλαγμα.

Το κενό της στρατηγικής τους αποκαλύφθηκε από την αποτυχία της Μεταβατικής Κυβέρνησης να υπονομεύσει ή έστω να περιορίσει την οικονομική ισχύ των στρατηγών.

Ο στρατηγός Μοχάμμεντ «Χεμεντί» Χαμντάν, ο παραστρατιωτικός ηγέτης που μετατράπηκε σε αντιπρόεδρο, έχει επανειλημμένα επιδείξει την ικανότητά του να διασώσει την ταμειακά εξουθενωμένη κεντρική τράπεζα. Εν τω μεταξύ, ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε κατά το περασμένο έτος, καθώς η μεταβατική κυβέρνηση υποτίμησε το νόμισμα και άρχισε να καταργεί τις επιδοτήσεις σε βασικά αγαθά και καύσιμα σύμφωνα με την ορθοδοξία της ελεύθερης αγοράς.

Το κόστος των εισαγωγών τροφίμων, που στηρίζουν την κατανάλωση μεγάλου μέρους του αστικού πληθυσμού, ξέφυγε από κάθε έλεγχο.

Οι Magdi el-Gizouli και Edward Thomas υποστηρίζουν ότι πίσω από τη σημερινή πολιτική κρίση κρύβεται μια κοινωνική κρίση, η οποία ήταν δομημένη στον ιστό της σουδανικής κοινωνίας καθ’ όλη τη σύγχρονη ιστορία της χώρας. Σε αυτήν παρατηρείται ένα χάσμα μεταξύ του «κέντρου» –που σημαίνει την κοιλάδα του ποταμού γύρω από το Χαρτούμ και τα εύφορα γεωργικά εδάφη του– και τις «περιφέρειες». Σε αυτές περιλαμβάνονται οι πεδιάδες της Δύσης και του Νότου, οι οποίες συντηρούν την πολύτιμη κτηνοτροφία και είναι πλούσιες σε πόρους όπως το πετρέλαιο στο Νότο και ο χρυσός στο Βόρειο Νταρφούρ. Αυτός ο διαχωρισμός παίρνει τη μορφή ληστρικών και εξορυκτικών κρατικών πολιτικών από το «κέντρο» προς την «περιφέρεια».

Στην πρώτη γενιά μετά την ανεξαρτησία, αυτή η δυναμική δημιούργησε ένοπλα επαναστατικά κινήματα στην περιφέρεια. Τα μεγαλύτερα εξ αυτών επέβαλαν με επιτυχία τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους στο Νότιο Σουδάν το 2011.

Ο πρώην δικτάτορας Ομάρ ελ-Μπασίρ δημιούργησε ισχυρές πολιτοφυλακές, όπως τις Τζαντζαουίντ με έδρα το Νταρφούρ, οι οποίες αργότερα μετατράπηκαν στις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) του Χεμεντί. Θα επέβλεπαν την εξόρυξη πόρων και θα λειτουργούσαν ως πολιτικό και στρατιωτικό αντίβαρο στα κινήματα της αντιπολίτευσης που είχαν έδρα τις πόλεις. Ο Χεμεντί ήταν ένας από τους άξονες του Μεταβατικού Στρατιωτικού Συμβουλίου (TMC / Αλ Μάτζλις αλ-Άσκαρι αλ-Ιντικαλί), το οποίο αντικατέστησε τον Αλ-Μπασίρ τον Απρίλιο του 2019.

Το TMC προσεταιρίστηκε ορισμένα από τα εναπομείναντα ένοπλα κινήματα των ανταρτών μέσω της ειρηνευτικής συμφωνίας της Τζούμπα, η οποία άνοιξε τον δρόμο για την ένταξή τους στη μεταβατική κυβέρνηση.

Το TMC δεν έδωσε απλώς μια θέση στο υπουργικό συμβούλιο στον διοικητή των ανταρτών του Νταρφούρ, Τζιμπρέιλ Ιμπραχίμ. Του έδωσε βασικό ρόλο στην επιβολή της «δημοσιονομικής πειθαρχίας» στις ατίθασες μάζες του Χαρτούμ και του Ομντουρμάν, κάνοντας επίθεση στις επιδοτήσεις ως υπουργός Οικονομικών. Ο Ιμπραχίμ και ο Μίννι Μιννάουι, ένας άλλος πρώην ηγέτης των ανταρτών, ήταν επίσης οι βασικοί υποκινητές μιας καθιστικής διαμαρτυρίας με αίτημα την αποκατάσταση της στρατιωτικής διακυβέρνησης λίγο πριν από το πραξικόπημα της 25ης Οκτωβρίου.

Οι El-Gizouli και Thomas υποστηρίζουν ότι οι επαναστάτες των πόλεων θα πρέπει να μην καταλαβαίνουν τον κίνδυνο αφού παραβλέπουν τον τρόπο με τον οποίο οι αγροτικές πολιτοφυλακές χειραγωγήθηκαν από τον στρατό. Το ψωμί των πόλεων ψήνεται από εισαγόμενο σιτάρι που πληρώνεται μέσω της κτηνοτροφίας και των εξαγωγών χρυσού από την περιφέρεια. Το ζήτημα της ειρήνης, η προμήθεια ψωμιού και το ποιος ελέγχει τη γη και τους πόρους της, είναι στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους.

Θα μπορούσαν οι επιτροπές αντίστασης να προσφέρουν μια εναλλακτική λύση στη μακρά ιστορία της λεηλασίας και της αρπαγής που συνδέει το κέντρο και την περιφέρεια στο Σουδάν; Σε πολιτικό επίπεδο υπάρχει ελπίδα ότι θα μπορούσαν. Το γεγονός ότι οι παραστρατιωτικές δυνάμεις του Χεμεντί συνεχίζουν να τρομοκρατούν και να σκοτώνουν τόσο στο Νταρφούρ όσο και στις μεγάλες πόλεις έχει συμβάλει στη δημιουργία μιας αίσθησης ενότητας. Το αντιρατσιστικό σύνθημα, «Όλη η χώρα είναι Νταρφούρ», αναβίωσε και πάλι πρόσφατα, αφού οι κυβερνητικές δυνάμεις βίασαν και κακοποίησαν γυναίκες διαδηλώτριες κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων στο Ρεπουμπλικανικό Μέγαρο.

Η οικοδόμηση μιας σταθερής πολιτικής συμμαχίας μεταξύ των φτωχών των πόλεων και της υπαίθρου θα θέσει πολύ μεγαλύτερες προκλήσεις. Μια από τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας τέτοιας συμμαχίας πρέπει σίγουρα να είναι το επαναστατικό κίνημα στις πόλεις να δημιουργήσει μορφές αυτοοργάνωσης. Αυτό θα πρέπει να περάσει το κατώφλι από τα αιτήματα που τίθενται προς τους κυβερνώντες στην υλοποίηση αυτών των αιτημάτων κάτω από τη δική τους εξουσία.

Θα μπορούσε αυτό να ανοίξει την πόρτα για τη σίτιση των πόλεων χωρίς να μείνει η ύπαιθρος πεινασμένη; Πώς θα μπορούσε ο μηχανισμός που παράγει σήμερα κέρδη για τους επενδυτές του Κόλπου και τους Σουδανούς φίλους τους μέσω των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων και ορυκτών να αλλάξει μέσα από τέτοιες δημοκρατικές, επαναστατικές αρχές ώστε να ικανοποιήσει τις ανάγκες των απλών ανθρώπων;

Σε αυτό ακριβώς το σημείο η ελλιπής ανάπτυξη του επαναστατικού κινήματος στους χώρους εργασίας θα αποτελέσει μοιραία αδυναμία. Οι επιτροπές αντίστασης με τη σημερινή τους μορφή είναι οργανωμένες σε γεωγραφική βάση και αυτό περιορίζει την ικανότητά τους να επηρεάζουν άμεσα ό,τι συμβαίνει έξω από τις δικές τους περιοχές.

Οι πιο ριζοσπαστικές επιτροπές μπορούν να προσπαθήσουν να διαμορφώσουν το ευρύτερο κίνημα μέσω των αιτημάτων που προβάλλουν ή μέσω της ενεργητικότητας των διαμαρτυριών τους. Αλλά, σε αντίθεση με ένα εργατικό συμβούλιο, δεν μπορούν να λάβουν άμεσες αποφάσεις για τη διακοπή ή την αύξηση της παραγωγής ή την αλλαγή της παροχής υπηρεσιών. Η δύναμη των εργαζομένων να διακόπτουν και να οικοδομούν ταυτόχρονα καθιστά απαραίτητο να αναλάβουν το προβάδισμα στην αντιπαράθεση με το κράτος.

Από πολλές απόψεις η επανάσταση του Σουδάν επί του παρόντος φαίνεται να έχει περισσότερα κοινά με το αίνιγμα που αντιμετώπιζε ο Καρλ Μαρξ το 1850 παρά με τον Απρίλιο του 1917. Οι φιλελεύθεροι είχαν προδώσει τα πιο ριζοσπαστικά αιτήματα στο κύμα των επαναστάσεων του 1848. Σε μια ομιλία του προς τα μέλη της Κομμουνιστικής Λίγκας, χάραξε μια στρατηγική που αναγνώριζε την ανάγκη για μια διαδικασία «παρατεταμένης επαναστατικής ανάπτυξης». Οι εργάτες θα έχτιζαν τις δικές τους ανεξάρτητες ταξικές οργανώσεις και θα ανέπτυσσαν μια μορφή δυαδικής εξουσίας αντί να «χειροκροτούν» τη νίκη των φιλελεύθερων καπιταλιστών επί της παλιάς τάξης πραγμάτων.

Μια τέτοια σύγκριση μπορεί να φαίνεται πρόωρη, όταν οι φιλελεύθεροι του Σουδάν εξακολουθούν να βρίσκονται έξω από τα τείχη του παλατιού. Στην πραγματικότητα, οι ελπίδες του Μαρξ για μια μακρά περίοδο αστικής δημοκρατίας με λαϊκό έλεγχο [republican democracy] αποδείχθηκαν λανθασμένες. Όχι όμως η εκτίμησή του ότι η προτεραιότητα για την επαναστατική αριστερά σε μια τέτοια εποχή ήταν να οικοδομήσει ένα «ανεξάρτητα οργανωμένο κόμμα» της εργατικής τάξης. Και ήταν ξεκάθαρος ότι οι εργάτες και οι φτωχοί δεν θα έπρεπε να βασίζονται στους φιλελεύθερους καπιταλιστές για να τους παραχωρήσουν δημοκρατικά δικαιώματα προκειμένου να οικοδομήσουν τις ταξικές τους οργανώσεις και να προωθήσουν τα ταξικά τους συμφέροντα. Αντίθετα, οι εργάτες θα έπρεπε να κατακτήσουν τα δικαιώματά τους με επιθετικό τρόπο και να τα υπερασπιστούν με τη βία, αν χρειαστεί.

Η οικοδόμηση των θεμελίων μιας τέτοιας αδιάλλακτης, ανεξάρτητης δύναμης θα πάρει χρόνο· το ερώτημα τώρα είναι πώς θα τον κερδίσουν; Η καταστολή αυξάνεται, με ηγετικά στελέχη των επιτροπών αντίστασης να μπαίνουν στο στόχαστρο για σύλληψη.

Στο Σουδάν, υπάρχουν τρεις άξονες γύρω από τους οποίους θα μπορούσε να αναπτυχθεί η «διαρκής επανάσταση» που υποστήριζε ο Μαρξ. Ο πρώτος βρίσκεται μεταξύ της κινητοποίησης κατά της υπάρχουσας τάξης και της οικοδόμησης εναλλακτικών μορφών διακυβέρνησης.

Όπως περιγράφηκε παραπάνω, οι απαρχές αυτής της διαδικασίας μπορούν ήδη να γίνουν αντιληπτές στο Σουδάν. Οι επιτροπές αντίστασης εξελίσσονται από διοργανωτές κινητοποιήσεων διαμαρτυρίας σε πολιτικούς φορείς. Τώρα προσεγγίζονται από τα καθεστωτικά κόμματα ως δυνητικοί σύμμαχοι και αναπτύσσουν θέσεις και αιτήματα σε ζητήματα που υπερβαίνουν κατά πολύ την αρχική τους αρμοδιότητα.

Η διαδικασία αυτή δεν έχει ακόμη προχωρήσει σε μια συνειδητή παρέμβαση στο πεδίο της κυβέρνησης. Αλλά κάποιοι από τους σπόρους από τους οποίους θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια τέτοια παρέμβαση έχουν ήδη φυτευτεί.

Δεν πρόκειται για μια γραμμική διαδικασία, αλλά για μια κίνηση μπρος-πίσω. Οι επιτροπές αντίστασης έχουν αποκτήσει κύρος και πολιτική αυτοπεποίθηση επειδή έγιναν η ηγεσία του κινήματος στους δρόμους ως απάντηση στο πραξικόπημα του στρατού. Η «εναλλακτική» παροχή υπηρεσιών στις τοπικές γειτονιές –αποκομμένη από αυτή τη κινητήρια δύναμη της αντιπαράθεσης με το κράτος μέσω της μαζικής συλλογικής δράσης– δεν θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα.

Ένας δεύτερος άξονας της διαρκούς επανάστασης βρίσκεται μεταξύ της «πολιτικής» και της «οικονομικής» πτυχής του επαναστατικού αγώνα.

Το εμβρυακό περίγραμμα αυτής της διαδικασίας είναι ορατό στην Σουδανική Επανάσταση και ορισμένα ρεύματα του επαναστατικού κινήματος έχουν ενστικτωδώς αντιληφθεί την ανάγκη να το εμβαθύνουν. Οι απεργίες που αξιοποιούν την οικονομική δύναμη των εργαζομένων σε βασικές υπηρεσίες και στην παραγωγή για την επίτευξη πολιτικών στόχων, όπως οι γενικές απεργίες τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2019, επιτάχυναν αυτή τη διαδικασία.

Όπως προειδοποίησε η επαναστάτρια Ρόζα Λούξεμπουργκ, είναι αφελές να περιμένουμε να ακολουθηθεί μια γραμμική πορεία από τα οικονομικά στα πολιτικά αιτήματα. Κάθε βήμα προς τα εμπρός στον πολιτικό αγώνα οδηγεί σε ένα νέο κύμα «οικονομικών» αγώνων. Υπάρχει πάντα ένας πειρασμός να δούμε την άνθιση των αιτημάτων για καλύτερες αμοιβές και συνθήκες εργασίας εν μέσω μιας επανάστασης ως αντιπερισπασμό.

Στην πραγματικότητα, η ίδια δυναμική που πηγαινοέρχεται μεταξύ οικονομικών και πολιτικών αγώνων μπορεί να μεταφέρει την επανάσταση προς τα εμπρός. Αλλά αυτό υπό την προϋπόθεση ότι χτίζει οργανώσεις που εργάζονται σε αυτούς τους δύο τομείς της επαναστατικής διαδικασίας και στοχεύουν στη συγχώνευσή τους.

Αλλά ακόμη και εκτός των περιστάσεων όπου η δυαδική εξουσία είναι νοητή, είναι δυνατόν να αναπτυχθούν και να γενικευτούν εμπειρίες αγώνα που λειτουργούν προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η επιμονή σε μορφές δημοκρατικής οργάνωσης κατά τη διάρκεια των απεργιών που σημαίνουν ότι η εξουσία των συνδικαλιστικών εκπροσώπων είναι πάντα υπόλογη στη μάζα των απεργών είναι ένας τρόπος για να γίνει αυτό.

Μέρος της πρόκλησης για την επαναστατική ηγεσία είναι να βρούμε τι μπορούμε να πετύχουμε χρησιμοποιώντας τις οργανώσεις που ήδη υπάρχουν – ιδιαίτερα αυτές που οι απλοί άνθρωποι δημιουργούν κατά τη διάρκεια των δικών τους αγώνων. Και πού πρέπει να κάνεις μια ρήξη και να δημιουργήσεις κάτι καινούργιο.

Οι επιτροπές αντίστασης και οι επιτροπές που συντονίζουν τις απεργίες των εργαζομένων στη δικαιοσύνη φαίνεται να έχουν τις ρίζες τους σε διαφορετικές σφαίρες. Η μία επικεντρώνεται στον πολιτικό αγώνα κατά του στρατού, η άλλη θέτει οικονομικά αιτήματα για καλύτερες αμοιβές. Ωστόσο, μια απεργία που παραλύει τη λειτουργία των δικαστηρίων σε ολόκληρη τη χώρα θα επιφέρει βαρύ πολιτικό πλήγμα στις ελπίδες των στρατηγών για αποκατάσταση της ομαλότητας.

Τον Νοέμβριο κυκλοφόρησαν στο Facebook προτάσεις για μια διευρυμένη Συντονιστική Επιτροπή σε όλο το Χαρτούμ, η οποία θα περιλάμβανε εκπροσώπους από συνδικάτα και αντιπροσώπους των επιτροπών αντίστασης. Ένα τέτοιο όργανο, ειδικά αν απαρτιζόταν από αντιπροσώπους από απεργούς σε χώρους εργασίας, θα ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει ένα μαζικά διευρυμένο φάσμα τακτικών και στρατηγικών.

Θα επιταχύνει τη διασταύρωση των οικονομικών και πολιτικών αιτημάτων, την ανταλλαγή ιδεών και την κίνηση των ανθρώπων μεταξύ των επαναστατικών οργανώσεων στους χώρους εργασίας και στις γειτονιές.

Ο τρίτος άξονας της διαρκούς επανάστασης είναι η ανισόμερη ανάπτυξη μεταξύ κέντρου και περιφέρειας του καπιταλιστικού συστήματος.

Το επιχείρημα του Τρότσκι ότι η διαρκής επανάσταση έστρεψε την πολιτική και πολιτιστική «καθυστέρηση» της Ρωσίας με καπιταλιστικούς όρους προς όφελος των επαναστατών είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο Σουδάν. Η ανισόμερη οικονομική ανάπτυξη δημιούργησε συγκεντρώσεις εργοστασιακών εργατών –με μια κοινωνική δύναμη δυσανάλογη με τον αριθμό τους– σε μια χώρα σε μεγάλο βαθμό αγροτική. Και η άρχουσα τάξη στηρίχθηκε σε έναν συνδυασμό πολιτικών και θρησκευτικών θεσμών από τον Μεσαίωνα με στοιχεία ενός σύγχρονου αυταρχικού κράτους. Αυτό δημιούργησε ένα εύφλεκτο μείγμα, εξαπολύοντας μια επανάσταση που μεταπήδησε από τον αγώνα για μια καπιταλιστική δημοκρατία προς τον σοσιαλισμό μέσα σε λίγους μήνες.

Στο πλαίσιο του Σουδάν, υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορεί να αρχίσει να αναπτύσσεται η αμοιβαία δράση μεταξύ του κέντρου και της περιφέρειας του καπιταλισμού.

Ένας από αυτούς σχετίζεται σαφώς με τις περιφερειακές και διεθνείς πτυχές της επανάστασης. Οι τέσσερις περιφερειακές δυνάμεις –η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και το Ισραήλ– είναι ευάλωτες σε προκλήσεις από τα κάτω. Η οικοδόμηση και η εμβάθυνση πρακτικών συμμαχιών με κινήματα που αντιτίθενται στους κυβερνώντες αυτών των χωρών είναι ένας τρόπος να εργαστούμε σε αυτόν τον τρίτο άξονα.

Πιο άμεση όμως είναι η ανάπτυξη επαναστατικού συντονισμού και αλληλεγγύης στο εσωτερικό του Σουδάν, πέρα από το χάσμα μεταξύ «κέντρου» και «περιφέρειας» για τα ζητήματα της ειρήνης, του ψωμιού και της γης. Σε αυτό το στάδιο, μιλάμε περισσότερο για την οικοδόμηση κινημάτων παρά για την προσβολή στοιχείων της κρατικής εξουσίας. Αλλά τα αιτήματα και οι διακηρύξεις τους μπορούν τουλάχιστον να υποδείξουν την κατεύθυνση της διαδρομής.

Και στους τρεις άξονες, η εδραίωση μιας πραγματικής αντιεξουσίας απέναντι στο «κράτος των γουλ» θα δώσει το κλειδί για να ξεκλειδώσουν οι πόρτες των στρατώνων. Θα καταστήσει δυνατή τη διάσπαση των ένοπλων σωμάτων ανδρών που αποτελούν τον πυρήνα του σουδανικού κράτους κατά μήκος ταξικών γραμμών. Αυτό είναι που θα στρέψει τους στρατιώτες ενάντια στους διοικητές τους και θα μετατοπίσει τους υπολογισμούς τους σχετικά με τους κινδύνους της ανταρσίας από κάτι που μόνο μεμονωμένα, θαρραλέα άτομα μπορούν να σκεφτούν, στη συνειδητή επιλογή της πλειοψηφίας.

Πώς μπορεί να κερδίσει έδαφος η ιδέα μιας επαναστατικής αντιεξουσίας, αν κανείς δεν μπορεί να δει πέρα από τους τοίχους των στρατώνων της σημερινής εξουσίας; Το ιστορικό κόμμα της Αριστεράς στο Σουδάν, το Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚ), έχει μια ιστορία πολλών δεκαετιών αγώνα ενάντια σε αυταρχικά καθεστώτα. Στην πορεία έχασε ηγέτες στην αγχόνη.

Ωστόσο, σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα των διαπραγματεύσεων για το σχηματισμό της μεταβατικής κυβέρνησης, οι εκπρόσωποι του ΚΚ επέμεναν να διατηρήσουν οι στρατηγοί τα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών. Υποστήριξαν ότι οι στρατηγοί ήταν καλύτερα καταρτισμένοι για να ασχοληθούν με τέτοια «στρατιωτικά ζητήματα».

Η δυαδική εξουσία, όπως σημείωνε ο Τρότσκι, δεν είναι «συνταγματικό, αλλά επαναστατικό γεγονός». Απαιτεί όχι μόνο την παράλυση και την κρίση των παλαιών δυνάμεων, αλλά και την ανάπτυξη και εξέλιξη των νέων.

Αν η εμπειρία της ιστορίας μας επιτρέπει κάτι τέτοιο, αυτό σημαίνει κάτι περισσότερο από την ανάδυση εμβρυακών μορφών εργατικών συμβουλίων που θα συγχωνεύουν τον αγώνα ενάντια στους στρατηγούς και το κράτος τους με τον αγώνα ενάντια στην ευρύτερη καπιταλιστική τάξη. Αν και αυτό θα ήταν σημαντικό. Θα απαιτήσει επίσης τη δημιουργία ενός επαναστατικού κόμματος, ενός κόμματος που αναγνωρίζει την ανάγκη να διαλυθεί το υπάρχον κράτος και οργανώνει την πτώση του. Όπως πρότεινε ο Μαρξ το 1850, η πολεμική του κραυγή θα πρέπει να είναι: «η Διαρκής Επανάσταση».

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία που απαιτούν ένα άλμα στο άγνωστο. Περίοδοι όπου πρέπει να τεθεί ένα ερώτημα προκειμένου να δοκιμαστούν οι πιθανές απαντήσεις. Ειρήνη, ψωμί, γη, όλη η εξουσία στις Επιτροπές Αντίστασης; Θα μπορούσαν οι νεαρές γυναίκες και οι νέοι άνδρες στα οδοφράγματα στο Σουδάν να οικοδομήσουν μια λαϊκή αντιεξουσία απέναντι στο κράτος των γουλ; Θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία μιας «εξουσίας του ίδιου τύπου με την Κομμούνα του Παρισιού», όπως το έθεσε ο Λένιν το 1917; Αν δεν αρχίσουν να θέτουν στον εαυτό τους αυτό το ερώτημα, δεν θα το μάθουμε ποτέ.

 

 

Μετάφραση: elaliberta.gr

Anne Alexander, “All power to Sudan’s resistance committees?”, Socialist Worker, 8 Ιανουαρίου 2022, https://socialistworker.co.uk/long-reads/all-power-to-sudans-resistance-committees/. Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, http://www.europe-solidaire.org/spip.php?article60805

 

 

Σημειώσεις

1 Charlie Kimber, “Proposed deal with Sudan’s military is attempt to end revolution”, Socialist Worker, τεύχος 2782, 21 Νοεμβρίου 2021, https://socialistworker.co.uk/international/proposed-deal-with-sudans-military-is-attempt-to-end-revolution/

2 Charlie Kimber, “Sudanese revolution forces out puppet prime minister”, Socialist Worker, τεύχος 2786, 3 Ιανουαρίου 2022, https://socialistworker.co.uk/international/sudanese-revolution-forces-out-puppet-prime-minister/

3 Charlie Kimber, “After Omar al-Bashir forced out – protests, not the army, can win real change in Sudan”, Socialist Worker, τεύχος 2650, 11 Απριλίου 2019, https://socialistworker.co.uk/international/after-omar-al-bashir-forced-out-protests-not-the-army-can-win-real-change-in-sudan/

4 Anne Alexander, “‘We’re organising the revolution’—eyewitness from the Sudanese sit-ins”, Socialist Worker, τεύχος 2654, 12 Μαΐου 2019, https://socialistworker.co.uk/international/we-re-organising-the-revolution-eyewitness-from-the-sudanese-sit-ins/

5 [Σ.τ.Μ.:] Το γουλ (غول) προέρχεται από τις αραβικές προϊσλαμικές θρησκευτικές παραδόσεις και είναι ένα δαιμονικό, τερατώδες ον που τρέφεται με ανθρώπινη σάρκα. Η μεταφορική σημασία της λέξης είναι σαφής. Βλ. “Ghoul”, Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Ghoul.

 

 

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 14 Φεβρουαρίου 2022 10:19

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.