Τρίτη, 31 Μαρτίου 2020 22:33

«Έχουμε πόλεμο...» Ας πολεμήσουμε λοιπόν!

Συγκέντρωση νοσηλευτών/τριών στο Λος Άντζελες ενάντια στις ελλείψεις που υπάρχουν στα νοσοκομεία για την αντιμετώπιση του COVID-19.

 

 

e la libertà

 

«Έχουμε πόλεμο...» Ας πολεμήσουμε λοιπόν!

 

 

«Μην ξεχνάτε κύριοι ότι ευρισκόμεθα ενώπιον ενός ασθενούς, τον όποιον έχομεν επί της χειρουργικής κλίνης και τον όποιον εάν ο χειρουργός δεν πρόσδεση κατά την διάρκειαν της εγχειρήσεως επί της χειρουργικής κλίνης, υπάρχει περίπτωσις αντί διά της εγχειρήσεως να του χαρίση την αποκατάστασιν της υγείας του, να τον οδηγήση εις τον θάνατον... Οι περιορισμοί τους όποιους θα επιβάλλωμεν είναι το δέσιμον του ασθενούς επί της κλίνης δια να υποστή ακινδύνως την εγχείρησιν. […] Ο χρόνος αναρρώσεως του ασθενούς μετά την εγχείρησιν, εξαρτάται από την βαρύτητα της ασθενείας, την οποίαν αυτήν την στιγμήν δεν μπορώ να προσδιορίσω.»

(Γεώργιος Παπαδόπουλος, «Συνέντευξις εις αίθουσαν ΕΣΗΕΑ», 27 Απριλίου 19671.)

«Ασθενή έχομεν. Εις τον γύψον τον εβάλαμεν. Τον δοκιμάζομεν εάν ημπορεί να περπατάει χωρίς τον γύψον. Σπάζομεν τον αρχικόν γύψον και ξαναβάζομεν ενδεχομένως τον καινούργιο εκεί όπου χρειάζεται.»

(Γεώργιος Παπαδόπουλος, «Ανακοίνωσις του κειμένου του Νέου Συντάγματος», 19682.)

«Στην κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, αν αυτή προήλθε από πόλεμο, επανάσταση ή άλλες καταστροφές, αυτός που διοικεί προορίζεται να ασκήσει άμεση δικτατορική εξουσία. [...] Η θεωρία της κυριαρχίας, για την οποία η περίπτωση εξαίρεσης, αναπτύσσοντας δικτατορικές αρχές, γίνεται μια παραδειγματική περίπτωση, υποχρεώνει σχεδόν την εικόνα του κυρίαρχου να πραγματώνεται μέσα από την έννοια του τυράννου.»

(Walter Benjamin, Urspsung des Deutshen Trauerspies3.)

«Η παράδοση των καταπιεσμένων μας διδάσκει ότι η “κατάσταση έκτακτης ανάγκης” που ζούμε τώρα δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας. Πρέπει να κατορθώσουμε να συλλάβουμε την ιστορία έχοντας αυτή την επίγνωση. Τότε θα διαπιστώσουμε καθαρά ότι αποστολή μας είναι να δημιουργήσουμε μια πραγματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης και έτσι θα βελτιωθεί η θέση μας [...] Η έκπληξη για το πώς τα πράγματα που ζούμε είναι “ακόμα” και στον εικοστό αιώνα δυνατά, δεν είναι φιλοσοφική. Δεν είναι η απαρχή μιας γνώσης – εκτός κι αν πρόκειται για τη γνώση πως η αντίληψη της ιστορίας από την οποία κατάγεται δεν ευσταθεί.»

(Walter Benjamin, «Θέσεις για τη φιλοσοφία της ιστορίας» [Θέση VIII]4.)

 

«Είμαστε σε πόλεμο» δήλωσε στο τηλεοπτικό του διάγγελμα ο Έλληνας πρωθυπουργός5 για να περιγράψει την κατάσταση στην οποία έχει βρεθεί τις τελευταίες εβδομάδες η χώρα – κι αυτό δεν είναι απλά ένα σχήμα λόγου. Ναι. Βρισκόμαστε σε πόλεμο. Και για να είμαστε ακριβείς βρισκόμαστε σε παγκόσμιο πόλεμο. Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που υιοθετούν μια σειρά από κυβερνήσεις, οι κοινωνικές και οικονομικές τους συνέπειες, έχουν τον χαρακτήρα της κήρυξης κατάστασης πολιορκίας για την αντιμετώπιση μιας εξωτερικής επίθεσης. Αλλά ποιος είναι ο εχθρός; Η απάντηση, μάλλον «αυθόρμητη», σ’ αυτό το ερώτημα, είναι ότι ο κοινός εχθρός ολόκληρης της ανθρωπότητας, αλλά και όλων των κοινωνικών τάξεων μέσα στην κάθε χώρα, είναι φυσικά ο COVID-19, ή κορονοϊός. Μια τέτοια απάντηση όμως απλώς ταυτίζει τον ίδιο τον πόλεμο και τα εργαλεία με τα οποία διεξάγεται, με τον εχθρό που τον διεξάγει, χωρίς να αποσαφηνίζεται ποιος είναι αυτός και εναντίον ποιου γίνεται ο πόλεμος.

Η επιδημία του κορονοϊού, όπως ακριβώς και ένας πόλεμος, δεν είναι ένα «φυσικό φαινόμενο» που «ενέσκηψε» στην κοινωνία από μια αδιευκρίνιστη πηγή. Όπως ακριβώς ένας πόλεμος, έτσι και η επιδημία του κορονοϊού είναι το άμεσο αποτέλεσμα της λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος σε παγκόσμια κλίμακα. Και, όπως ακριβώς σε ένα πόλεμο, έτσι και στην επιδημία του κορονοϊού, όχι μόνο αυξάνονται οι συμφορές με τον πιο τραγικό τρόπο προχωρώντας προς τα κάτω στην ταξική κοινωνική κλίμακα, αλλά ταυτόχρονα πραγματοποιείται και μια τεράστια συγκεντροποίηση κοινωνικών πόρων και πολιτικής δύναμης στα χέρια των κυρίαρχων, δηλαδή μια δραστική διαδικασία αλλαγής του υπάρχοντος ταξικού συσχετισμού υπέρ της αστικής τάξης.

Ας ξεκαθαρίσουμε λοιπόν ποιος είναι ο εχθρός, τι είναι αυτός ο πόλεμος και τι διακυβεύεται σ’ αυτόν.

Ένας ιός του νεοφιλελευθερισμού

Ο κορονοϊός αποτελεί το πιο πρόσφατο προϊόν που έχει παραχθεί στο παγκόσμιο εργοστάσιο του καπιταλιστικού συστήματος και διαδόθηκε ακολουθώντας τους δρόμους που ακολουθούν όλα τα άλλα προϊόντα του για να φτάσουν στην παγκόσμια αγορά. Ας σκιαγραφήσουμε τη διαδικασία παραγωγής και κυκλοφορίας αυτού του νέου καπιταλιστικού «προϊόντος».

Είναι πρώτ’ απ’ όλα το άμεσο αποτέλεσμα της καταλήστευσης και της καταστροφής του περιβάλλοντος που κλιμακώνονται τις τελευταίες δεκαετίες ακολουθώντας την κλιμάκωση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Η επέκταση του αγροτοκαπιταλισμού, η παγκόσμια αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής κρέατος, ο ασύδοτος εξορυκτισμός –όλ’ αυτά σ’ ένα πλαίσιο έντασης των διεθνών καπιταλιστικών ανταγωνισμών– έχουν δημιουργήσει τις συνθήκες εμφάνισης και εξάπλωσης νέων ασθενειών, τις οποίες ο ανθρώπινος οργανισμός δεν ήταν προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει. Οι γιγαντιαίες φάρμες εκτροφής ζώων ήταν οι εστίες όπου εμφανίστηκαν οι ιοί της γρίπης των χοίρων, της γρίπης των πτηνών, του MERS (από καμήλες)… Η καταστροφική επέκταση της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης σε φυσικά περιβάλλοντα, αλλά και ταυτόχρονα η αύξηση της φτώχειας και η καταστροφή των αγροτικών κοινωνιών που αναγκάζει εξαθλιωμένους να αναζητούν πόρους για να επιβιώσουν στις άγριες δασικές περιοχές, φέρνουν σε επαφή ανθρώπινες κοινότητες με άγρια ζώα, φορείς διαφόρων ιών στους οποίους αυτά έχουν αποκτήσει ανοσία, αλλά όχι και οι άνθρωποι που έρχονται για πρώτη φορά, μαζικά, σε επαφή με αυτούς τους ιούς. Αυτές είναι οι περιπτώσεις του Έμπολα, του SARS και τώρα του COVID-196. Και, δυστυχώς, δεν υπάρχει καμιά εγγύηση ότι δεν θα ακολουθήσουν κι άλλοι. Πιθανόν και πιο επικίνδυνοι.

Όμως, απ’ ό,τι εκ των υστέρων μπορούμε να κατανοήσουμε, για να μπορέσει ένα τέτοιο προϊόν να παραχθεί μαζικά και να τεθεί σε κυκλοφορία, χρειαζόταν και οι κατάλληλες εργοστασιακές συνθήκες. Κι αυτές μπορούσε να τις εξασφαλίσει, μάλλον με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ένα τεράστιο κράτος/εργοστάσιο το οποίο συνδυάζει την κυριαρχία των κανόνων ενός νεοφιλελευθερισμού χωρίς κανόνες, με την πιο σκληρή σταλινική δικτατορία. Το κινεζικό δικτατορικό καθεστώς, το οποίο έχει καταδικάσει στην εξαθλίωση τη συντριπτική πλειοψηφία του λαού του, σχεδιάζει διαρκώς νέα συστήματα καταπίεσης και επιτήρησης του πληθυσμού, φτιάχνει στρατόπεδα συγκέντρωσης και φυλακές για εκατομμύρια «εσωτερικών εχθρών» (εθνικές μειονότητες και διαφωνούντες), προσπαθώντας να μετατρέψει τη χώρα σε ατμομηχανή ανάπτυξης του παγκόσμιου καπιταλισμού, βρέθηκε όχι μόνο απροετοίμαστο, αλλά και απρόθυμο να αντιμετωπίσει την επιδημία στα πρώτα στάδια της εξάπλωσής της7. Οι πρώτες του αντιδράσεις ήταν να καταστείλει τους επιστήμονες που διέγνωσαν τον κίνδυνο και να αποκρύψει από τον πληθυσμό την εμφάνιση μιας επιδημίας, η οποία στα πρώτα στάδιά της θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί εάν υπήρχε ένα στοιχειώδες σύστημα πρωτοβάθμιας ιατρικής περίθαλψης. Στη συνέχεια, κι αφού πια ο κορονοϊός είχε διασπαρεί σε ολόκληρο τον πληθυσμό, το κινεζικό καθεστώς αποφάσισε να καταφύγει σε μια αντιμετώπιση που συνδυάζει την τακτική της «ανοσίας της αγέλης», με ακόμα πιο δικτατορικές πρακτικές περιορισμού και επιτήρησης του πληθυσμού8.

Η επιδημία του κορονοϊού στην Κίνα έγινε στη συνέχεια παγκόσμια πανδημία ακολουθώντας τους δρόμους κερδοφορίας του διεθνούς κεφαλαίου: τους δρόμους των εμπορικών συναλλαγών και των επενδύσεων και τους δρόμους της βιομηχανίας του τουρισμού. Για αρκετές εβδομάδες μετά τη διάγνωση της επικινδυνότητας του κορονοϊού από τους επιστήμονες, οι κυβερνήσεις σε όλες τις χώρες του κόσμου αρνήθηκαν να υιοθετήσουν μέτρα αποτροπής της εξάπλωσής του για να μην πληγούν τα κέρδη των καπιταλιστών.

Στη συνέχεια, στη κάθε μια χώρα στην οποία εκδηλώνονταν κρούσματα COVID-19, υπήρχαν και υπάρχουν οι κατάλληλα διαμορφωμένες συνθήκες για την εξάπλωσή του: διαλυμένα συστήματα υγείας που δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση μιας ασθένειας η οποία στα πρώτα της στάδια θα μπορούσε να έχει αντιμετωπιστεί πριν μετατραπεί σε πανδημία9. Οι μακροχρόνιες πολιτικές διάλυσης της δημόσιας υγείας, οι συνεχείς περικοπές δαπανών για την υγεία και η υποστελέχωση των δημόσιων νοσοκομείων έχουν αφήσει τις κοινωνίες, σε παγκόσμιο επίπεδο, εντελώς απροστάτευτες για να αντιμετωπίσουν τέτοιες επιδημίες. Οι φτωχοί σε ολόκληρο τον κόσμο μπορεί να πεθαίνουν από ασθένειες, οι θεραπείες των οποίων είναι συχνά απλές, αλλά την ίδια στιγμή, ολόκληρα τα συστήματα υγείας μετατρέπονται σε νέους τομείς κερδοφορίας του κεφαλαίου, με πλήρως εξοπλισμένα πολυτελή ιδιωτικά νοσοκομεία μόνο για όσους έχουν να ακριβοπληρώσουν τη νοσηλεία σ’ αυτά. Ταυτόχρονα, δίπλα σ’ αυτές τις επιχειρήσεις/νοσοκομεία, ο τομέας της φαρμακοβιομηχανίας αυξάνει διαρκώς τα κέρδη του, μετατρέποντας τα φάρμακα σε πανάκριβα προϊόντα μόνο για πλούσιους και ξοδεύοντας περισσότερα χρήματα για το μάρκετινγκ των προϊόντων του και για μίζες προς τις κυβερνήσεις και όχι για την έρευνα και την κατασκευή νέων και φτηνών φαρμάκων. Έτσι, αυτή τη στιγμή και ενώ ο κορονοϊός έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον κόσμο παίρνοντας τη μορφή πανδημίας, οι κυβερνήσεις –και η ελληνική πρωτοστατεί σ’ αυτό– μένουν πεισματικά προσκολλημένες στον νεοφιλελεύθερο κανόνα, ότι και η υγεία πρέπει να είναι ένας ακόμα τομέας κερδοφορίας για το κεφάλαιο. Αρνούνται με κυνισμό να δαπανήσουν χρήματα για μια άμεση ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας, για μαζικές προσλήψεις και εξοπλισμό και να προχωρήσουν στην άμεση κρατικοποίηση όλων των ιδιωτικών νοσοκομείων τα οποία την ώρα της «κρίσης της υγείας» αποδείχτηκαν απλώς άχρηστα. Μόνο έτσι όμως θα μπορούσε να ξεκινήσει άμεσα μια εκστρατεία με την οποία θα σταματούσε η εξάπλωση της επιδημίας, θα εντοπίζονταν και θα μπορούσαν να νοσηλευτούν όσοι έχουν προσβληθεί και ασθενούν και να σωθούν αυτοί οι οποίοι ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Αντίθετα, όλες οι κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο προσπάθησαν αρχικά να υποβαθμίσουν τον κίνδυνο, διαδίδοντας ψεύτικες ειδήσεις για την επικινδυνότητα της κατάστασης (οι οποίες στην Ελλάδα έφτασαν μέχρι το σημείο να διαβεβαιώνουν στελέχη της κυβέρνησης, «επιστήμονες» και όλα τα ΜΜΕ, ότι ο ιός δεν μεταδίδεται με τη «θεία μετάληψη» των παπάδων). Και όταν η επιδημία άρχισε να εξαπλώνεται, όλες οι κυβερνήσεις άρχισαν σταδιακά να υιοθετούν πλήρως το κινεζικό μοντέλο της μεικτής αντιμετώπισης: Από τη μια πλευρά αυταρχικές πρακτικές ελέγχου, επιτήρησης και περιορισμού/αποκλεισμού του κόσμου, με βασικό στόχο, όποιος/όποια προσβληθεί από τον ιό να περιοριστεί σπίτι του/της, ακόμα κι αν ασθενήσει, μέχρι τουλάχιστον η ασθένειά του/της να απειλήσει τη ζωή του/της. Κι από την άλλη πλευρά μια τακτική «ανοσίας της αγέλης», όπου η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων συνεχίζει να δουλεύει ακόμα και σε τομείς οι οποίοι θα μπορούσαν να διακόψουν τη λειτουργία τους για ένα χρονικό διάστημα καθώς δεν είναι κοινωνικά άμεσα αναγκαίοι. Και φυσικά, σ’ αυτούς τους χώρους εργασίας δεν τηρούνται οι κανόνες προστασίας που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της επιδημίας. Έτσι λοιπόν, η πλειοψηφία των εργαζομένων είναι αναγκασμένη να εργάζεται σε συνθήκες που αυξάνουν τους κινδύνους να προσβληθούν από τον ιό και να τον μεταδώσουν αλλά και είναι αναγκασμένη να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής μεταφοράς αυξάνοντας ακόμα περισσότερο αυτούς τους κινδύνους.

Οι δύο τακτικές αντιμετώπισης της επιδημίας, δηλαδή, οι όλο και πιο σκληρές απαγορεύσεις και «ανοσία της αγέλης» (να αφήσουμε τον ιό να κυκλοφορήσει μέχρι να πάθει ανοσία ο πληθυσμός), δεν λειτουργούν αντιπαραθετικά, αλλά συμπληρωματικά και ενισχυτικά ή μια της άλλης. Τα αυστηρά μέτρα περιορισμού είναι το λογικό αντίβαρο στην απόφαση των κυβερνήσεων να μην δαπανήσουν τίποτα για την ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας και να μην υπάρξει καμιά ζημιά στα κέρδη των καπιταλιστών, για την αντιμετώπιση της επιδημίας. Ως εκ τούτου, οι τακτικές αυτές δεν πρέπει να εγγράφονται στις μεθόδους αντιμετώπισης της επιδημίας, αλλά στη διαφοροποίηση του ρυθμού και του τρόπου εξάπλωσής της.

Η ταξική πάλη αναστέλλεται..., μέχρι νεοτέρας απόφασης της κυβέρνησης

Πάντα, απέναντι στις τεράστιες κοινωνικές καταστροφές που προκαλεί η άρχουσα τάξη, η απάντηση των εκπροσώπων της είναι ότι «τώρα δεν είναι η ώρα της κριτικής, θα πρέπει να αφήσουμε στην άκρη τις διαφωνίες και όλοι μαζί να αντιμετωπίσουμε την κρίση». Τα μέτρα τα οποία παίρνουν αυτοί που δημιούργησαν το πρόβλημα, παρουσιάζονται έτσι, όσο σκληρά κι αν είναι, σαν απαραίτητα μέσα κοινής σωτηρίας.

Δυστυχώς, πολλές φορές και κυρίως όταν η καταστροφή επελαύνει με ρυθμούς που προκαλούν σοκ και αμβλύνουν την κριτική σκέψη των λαϊκών μαζών, η λογική αυτή μπορεί να γίνεται αποδεκτή, τουλάχιστον για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Στη σημερινή κατάσταση, στην Ελλάδα, ισχύει και κάτι ακόμα χειρότερο. Η λογική αυτή δεν προωθείται μόνο από τους εκπροσώπους και τους μηχανισμούς προπαγάνδας της άρχουσας τάξης και από το σύνολο των αστικών κομμάτων, αλλά οι βασικές της προϋποθέσεις έχουν γίνει αποδεκτές και αναπαράγονται και από το σύνολο της ρεφορμιστικής αριστεράς και της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας.

Όμως, όσο κι αν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης αποδέχονται τα μέτρα της κυβέρνησης της ΝΔ, ως μέτρα κοινής σωτηρίας, αυτό που ισχύει στη σημερινή κατάσταση της επιδημίας του κορονοϊού είναι ό,τι ισχύει σε όλες τις ανάλογες περιπτώσεις κοινωνικής κρίσης (πολέμους,, οικονομικές κρίσεις, επιδημίες): Αυτοί οι οποίοι προσπαθούν να επιβάλουν τη «σωτηρία» απέναντι στην καταστροφή που αντιμετωπίζει η κοινωνία, είναι αυτοί οι οποίοι τη δημιούργησαν· η «σωτηρία» την οποία προσπαθούν να επιβάλουν, αποτελεί προέκταση και διόγκωση εκείνων των πολιτικών τους από τις οποίες προέκυψε η καταστροφή και, ακόμα χειρότερα, η «σωτηρία» αυτή αποσκοπεί πρώτα και κύρια στη διάσωση της δικιάς τους κυριαρχίας και των συμφερόντων τους, ενώ οι όποιες απώλειες θα υπάρξουν, θα πρέπει να πέσουν αποκλειστικά και μόνο στις πλάτες των κυριαρχούμενων.

Σε καταστάσεις κοινωνικών κρίσεων και κοινωνικών καταστροφών η ταξική πάλη δεν αναστέλλεται, αλλά εντείνεται και εκδηλώνεται με πολύ πιο σκληρές μορφές. Αλλά δυστυχώς τις περισσότερες φορές, σε τέτοιες καταστάσεις οι λαϊκές μάζες είναι πολύ πιο αποδιοργανωμένες και ανίκανες να τις αντιμετωπίσουν απ’ ό,τι είναι οι κυρίαρχες τάξεις, κι αυτό επειδή συνήθως η αποδιοργάνωση και η αδυναμία των λαϊκών μαζών προϋπάρχει της κοινωνικής κρίσης και μάλιστα αποτελεί μια από τις προϋποθέσεις της (εάν οι λαϊκές μάζες δεν ήταν από πριν αποδιοργανωμένες θα μπορούσαν να αποτρέψουν την κρίση, ακόμα και αυτή την κρίση της υγείας που προκάλεσε ο κορονοϊός). Έτσι λοιπόν, σε τέτοιες καταστάσεις η ταξική πάλη έχει σχεδόν πάντα τον χαρακτήρα μιας εκτεταμένης επίθεσης των κυρίαρχων τάξεων εναντίον των κυριαρχούμενων.

Επίσης συχνά, αυτή η επίθεση των από πάνω μπορεί να πάρει τη μορφή μιας ευκαιριακής εκμετάλλευσης των συνθηκών που δημιουργεί η κρίση: οι καπιταλιστές βρίσκουν την ευκαιρία να κάνουν απολύσεις, να περικόψουν μισθούς, το αστικό κράτος βρίσκει την ευκαιρία να περιστείλει δικαιώματα κτλ. Η πιο συχνή κριτική από την αριστερά σε αυτές τις περιπτώσεις στρέφεται εναντίον αυτής της ευκαιριακής καπιταλιστικής επιθετικότητας. Πίσω από μια τέτοια κριτική υποκρύπτεται πολλές φορές η πεποίθηση, ότι το πρόβλημα της αστικής πολιτικής για την αντιμετώπιση της (οποιασδήποτε) κρίσης, είναι οι στρεβλώσεις της από τυχοδιωκτικές προσπάθειες εκμετάλλευσης της κατάστασης από τμήματα της άρχουσας τάξης, ακόμα κι από την ίδια την κυβέρνηση και ως εκ τούτου, διεκδικείται μια ταξικά αμερόληπτη και δίκαιη για όλες τις τάξεις… αστική πολιτική.

Όμως, αν πολύ συχνά οι κρίσεις διαμορφώνουν τεράστιες ευκαιρίες για τμήματα της αστικής τάξης ή και για το σύνολό της, για να προχωρήσουν σε επιθέσεις που πιο πριν δεν θα τολμούσαν και οι οποίες πολύ πιθανόν να μην συμβάλουν καν στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κρίσης, αυτό μπορεί να συμβαίνει μόνο επειδή σε τέτοιες καταστάσεις, οι οποίες αν και είναι μη αναμενόμενες για όλες τις τάξεις, οι άρχουσες τάξεις εξακολουθούν διατηρούν σε λειτουργία τον μηχανισμό της κυριαρχίας τους, τον οποίο ενισχύουν και διογκώνουν για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση κρίσης με τους όρους της δικιάς τους κυριαρχίας και των δικών τους συμφερόντων. Αυτή η ενίσχυση και διόγκωση των μορφών της «κανονικής» κυριαρχίας και η μετατροπή της σε «κατάσταση εξαίρεσης» είναι που διαμορφώνει και ένα σύνολο «παράπλευρων» ευκαιριών για το σύνολο της κυρίαρχης τάξης ή για τμήματά της.

Φυσικά, οι άρχουσες τάξεις έχουν πάντα από πριν διαμορφωμένη μία στρατηγική με την οποία επιδιώκουν (ή και περισσότερες στρατηγικές οι οποίες συγκλίνουν να επιδιώκουν) την περιστολή των δικαιωμάτων των κυριαρχούμενων και οι κρίσεις τούς δίνουν την «ευκαιρία» να εφαρμόσουν αυτή τη στρατηγική (απ’ αυτή την άποψη, η περίπτωση της ΝΔ είναι από τις πιο χαρακτηριστικές). Όμως δεν είναι η κρίση αυτή καθ’ αυτή που τους δίνει αυτή τη δυνατότητα, αλλά το γεγονός ότι οι κυριαρχούμενοι έχουν βρεθεί σε κατάσταση αδυναμίας να επιβάλουν τη δικιά τους στρατηγική για την αντιμετώπιση της κρίσης, απέναντι στην κυριαρχία των από πάνω, η οποία γίνεται ταυτόσημη με την ίδια τη «σωτηρία» της κοινωνίας από την κρίση.

Άρα λοιπόν, χωρίς να παραβλέπουμε στην κριτική μας και στην πολιτική μας δράση και τις «ευκαιρίες» που διαμορφώνονται σε συνθήκες πανδημίας (πχ., για τους καπιταλιστές να προσπαθήσουν να επωφεληθούν για να κάνουν απολύσεις, ή για την κυβέρνηση να επιβάλει αντιλαϊκούς και αντιδημοκρατικούς νόμους), δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι καταστάσεις κρίσης μπορούν να αντιμετωπιστούν από τις κυρίαρχες τάξεις μόνο με μια τεράστια κινητοποίηση του μηχανισμού της κυριαρχίας τους για να εξαφανίσει κάθε αντίσταση, γιατί κάθε αντίσταση στην κυριαρχία τους ταυτίζεται με άρνηση πειθάρχησης στους κανόνες που εφαρμόζονται για να βγάλουν την κοινωνία από από την κρίση. Αυτή λοιπόν η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ή «κατάσταση εξαίρεσης» που επιβάλλεται από την άρχουσα τάξη για την αντιμετώπιση της κρίσης συνίσταται επί της ουσίας σε μια τεράστια προσπάθεια δραστικής μετατόπισης του υπάρχοντος ταξικού συσχετισμού δύναμης εναντίον των όποιων ικανοτήτων αντίστασης είχαν διατηρήσει οι υποτελείς τάξεις, ύστερα από μια σειρά ήττες τις οποίες είχαν δεχτεί. Κι αυτό όχι μόνο, ούτε κυρίως επειδή «τώρα βρήκαν την ευκαιρία» να απαλλαγούν από δικαιώματα των λαϊκών μαζών τα οποία από πριν ήθελαν να καταργήσουν, αλλά κυρίως επειδή τώρα αυτά τα δικαιώματα αποτελούν το μεγαλύτερο εμπόδιο στην προσπάθεια της άρχουσας τάξης να βγάλει την κοινωνία από την κρίση με τον μόνο τρόπο με τον οποίο μπορεί να το κάνει: αυξάνοντας την εκμετάλλευση και την καταπίεση των λαϊκών μαζών για να διασώσει τα κέρδη της και τις εξουσίες της.

Ως εκ τούτου, η διαπίστωση ότι συνήθως οι «καταστάσεις εξαίρεσης» τείνουν να γίνονται μόνιμες, αποτελεί μάλλον μια πιθανή μετατόπιση προς το μέλλον ενός κινδύνου ο οποίος έχει ήδη συντελεστεί σε μεγάλο βαθμό.

Με βάση αυτές τις εκτεταμένες εισαγωγικές παρατηρήσεις θα πρέπει να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε την κατάσταση η οποία διαμορφώνεται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα (και φυσικά στον κόσμο ολόκληρο).

Η κυβέρνηση της ΝΔ ως μάστιγα τιμωρίας

Η κυβέρνηση της ΝΔ δεν αντιμετώπισε και εξακολουθεί να μην αντιμετωπίζει την επιδημία του κορονοϊού στη βάση ενός συγκεκριμένου σχεδιασμού αλλά ούτε βέβαια στη βάση μιας κρυφής ατζέντας «ευκαιρίας». Θα λέγαμε ότι δεν κινείται με ένα εκ των προτέρων έτοιμο σχεδιασμό, αλλά μάλλον στη βάση μιας λογικής που απορρέει από την ίδια τη λειτουργία του μηχανισμού κυριαρχίας της αστικής τάξης και ενεργοποιείται εν όψει της κρίσης που έχει επιφέρει η επιδημία. Αυτή όμως η λογική παράγει συγκεκριμένες πολιτικές αποφάσεις, το ένα βασικό χαρακτηριστικό των οποίων είναι ότι κλιμακώνονται ακολουθώντας από απόσταση την εξάπλωση της επιδημίας, χωρίς σε καμιά περίπτωση να καταφέρνουν να την υπερβούν και να την αναχαιτίσουν. Το άλλο βασικό χαρακτηριστικό τους είναι ότι καθώς κλιμακώνονται, όλο και περισσότερο συγκαλύπτουν ή δικαιολογούν τον πολιτικό λόγο με τον ιατρικό (ή απλώς επιστημονικοφανή) λόγο, ενώ ταυτόχρονα αντικαθιστούν την ιατρική αντιμετώπιση με την αστυνομική αντιμετώπιση της επιδημίας. Έτσι, ανάμεσα στις πολιτικές αποφάσεις και στην αστυνομική δράση φαίνεται σαν να μεσολαβεί και να τις γεφυρώνει, η επιστήμη της ιατρικής, ενώ στην πραγματικότητα η επίκληση της ιατρικής λειτουργεί ως πρόσχημα για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων που υποβαθμίζουν το ρόλο της ιατρικής και αναβαθμίζουν τον ρόλο της αστυνομίας.

Η κυβέρνηση δεν πήρε μέτρα, ή δεν πήρε εκείνα τα μέτρα που θα απέτρεπαν την εξάπλωση του κορονοϊού στην Ελλάδα, τα μέτρα που πήρε στη συνέχεια δεν επαρκούσαν για να αποτρέψουν την εκδήλωση επιδημίας, εξακολουθούν να μην επαρκούν για να αναχαιτίσουν την εξάπλωσή της κι ενώ αρνείται να εφαρμόσει δραστικά μέτρα για την αντιμετώπιση της επιδημίας, εφαρμόζει μέτρα τα οποία μπορούν μόνο να καθυστερήσουν τον ρυθμό εξάπλωσης και όχι την ίδια την εξάπλωση και τα οποία έχουν τεράστιες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές συνέπειες για τη ζωή των λαϊκών μαζών10.

Συνοψίζοντας όλα τα μέτρα τα οποία έχουν παρθεί μέχρι τώρα θα λέγαμε ότι λογοδοτούν σε μια πολιτική λογική, σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να συνεχιστεί η διαδικασία παραγωγής κερδών για την αστική τάξη και να μην ενισχυθεί το δημόσιο σύστημα υγείας11, αλλά σαν αντιστάθμισμα, θα αυξάνονται, σταδιακά, ανάλογα με τις προόδους εξάπλωσης της επιδημίας, τα μέτρα περιορισμού, επιτήρησης και καταστολής του πληθυσμού.

Κι αυτή τη στιγμή, βρισκόμαστε μάλλον στα πρώτα βήματα αυτής της διαδικασίας η οποία κλιμακώνεται, πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Η κυβέρνηση συνεχίζει να απορρίπτει με γελοίες δικαιολογίες την ανάγκη να γίνουν εκτεταμένοι έλεγχοι του πληθυσμού, αλλά επέβαλε γενική απαγόρευση της κυκλοφορίας12, των δημόσιων συγκεντρώσεων13 και των απεργιών14. Παρά το εκφοβιστικό κλίμα που καλλιεργεί, για να υποχρεώσει τον πληθυσμό να μείνει κλεισμένος στο σπίτι του, η πλειοψηφία των εργαζόμενων συνεχίζει να εργάζεται σε χώρους όπου δεν υπάρχουν κανόνες προστασίας και να μετακινείται με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Ενώ επιβάλει την επέκταση του ωραρίου των σούπερ μάρκετ σαν απάντηση για το πρόβλημα «συνωστισμού», (που δημιουργείται από τον πανικό τον οποίο καλλιεργεί η κυβέρνηση και τα φιλικά της ΜΜΕ, αλλά και από την αισχροκέρδεια των καπιταλιστών την οποία η κυβέρνηση επιτρέπει στα πλαίσια της κανονικότητας της αγοράς), στέλνει την αστυνομία να τρομοκρατεί και να επιβάλει πρόστιμα στους ανθρώπους που τολμούν να βγουν για μια βόλτα στην πλατεία.

Απέναντι λοιπόν στην απροθυμία της και την ανικανότητά της να κινητοποιήσει τις υπάρχουσες δυναμικές στο χώρο της υγείας, οι οποίες είτε αδρανούν λόγω έλλειψης κρατικής χρηματοδότησης, είτε είναι αχρηστευμένες όσο παραμένουν μέσο κερδοφορίας στα χέρια του ιδιωτικού κεφαλαίου (από τους/τις άνεργους/ες γιατρούς και νοσοκόμους/ες, μέχρι τα ιδιωτικά νοσοκομεία και τις φαρμακοβιομηχανίες), η κυβέρνηση αυξάνει τα μέτρα, τα οποία ποινικοποιούν όσους μπορεί να έχουν προσβληθεί από τον ιό ή όσους πιθανόν μπορεί να προσβληθούν. Έτσι, η ευθύνη για την εξάπλωση της επιδημίας μετατίθεται από την κυβέρνηση προς τον κόσμο, ο οποίος υφίσταται μια μορφή συλλογικής τιμωρίας είτε με την επιβολή των έκτακτων μέτρων, είτε με τα πρόστιμα και τις φυλακίσεις επειδή τα παραβιάζει.

Φυσικά, πρόκειται για μέτρα πολλά από τα οποία υπήρχαν πάντα στις επιδιώξεις της άρχουσας τάξης και της ΝΔ (απαγόρευση διαδηλώσεων και συναθροίσεων) και είναι πιθανόν να επιχειρηθεί η παράτασή τους και μετά την επιδημία. Κάποια άλλα (ο περιορισμός στο σπίτι), είναι απλώς ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο η άρχουσα τάξη επιχειρεί να δώσει τη δικιά της ταξική απάντηση στο πρόβλημα της επιδημίας. Η πιο ήπια διατύπωση της λογικής αυτών των μέτρων θα μπορούσε να συνοψιστεί ως εξής: «μείνετε σπίτια σας και αφήστε την κυβέρνηση να λύσει το πρόβλημα όπως αυτή ξέρει».

Πιθανόν δεν είναι περιττό να διευκρινιστεί, ότι κάποια ή πολλά από αυτά τα μέτρα θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτά ως πραγματικά απαραίτητα για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης επιδημίας. Η σύσταση προς τον κόσμο να αποφεύγει τις άσκοπες μετακινήσεις (και όχι η απαγόρευση) είναι μεταξύ αυτών. Ακόμα πιο σημαντικά είναι τα μέτρα για το κλείσιμο των σχολείων και των εμπορικών καταστημάτων κτλ. Όμως αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι αυτά τα μέτρα στοχεύουν σε δυσανάλογα μεγάλο βαθμό τις λαϊκές τάξεις και όχι τους καπιταλιστές, ενώ η αποτελεσματικότητά τους παραμένει ως εκ τούτου περιορισμένη.

Τα μέτρα αυτά, τα οποία στο σύνολό τους αποτελούν επιβολή κατάστασης εκτάκτου ανάγκης (η απαγόρευση κυκλοφορίας, η απαγόρευση συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας και απεργιών), δεν υπαγορεύτηκαν από μία (έστω και «λανθασμένη») πολιτική στρατηγική για την αντιμετώπιση της επιδημίας. Ο στόχος αυτών των μέτρων είναι:

α) Να μπορέσει η κυβέρνηση να διαχειριστεί τις συνέπειες της εξάπλωσης της επιδημίας (και όχι να σταματήσει την εξάπλωσή της), χωρίς μεταφορά οικονομικών πόρων από το ιδιωτικό κεφάλαιο προς το δημόσιο σύστημα υγείας. Πολύ απλά, με τα μέτρα αυτά, όλο και λιγότεροι ασθενείς θα μπορούν να καταφθάνουν στα νοσοκομεία, τα οποία δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τα περιστατικά ασθενών με κορονοϊό και άλλες ασθένειες. Έτσι, όλο και περισσότεροι άνθρωποι, απλώς θα αρρωσταίνουν και κάποιοι θα πεθαίνουν από διάφορες ασθένειες, κλεισμένοι το σπίτι τους.

β) Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δικαιολογήθηκε από το γεγονός ότι ένα μειοψηφικό τμήμα του πληθυσμού δεν πειθάρχησε στις συστάσεις για αυτοπεριορισμό και έτσι εξαπλώθηκε η ασθένεια. (Θα πρέπει φυσικά να υπενθυμίσουμε ότι ο COVID-19 έφτασε στη χώρα, εξαπλώθηκε και συνεχίζει να εξαπλώνεται αποκλειστικά και μόνο με ευθύνες της κυβέρνησης: γκρουπ τουριστών από τους Αγίους Τόπους και εκδρομείς και τουρίστες από την Ιταλία που δεν ελέγχθηκαν, το κρουαζιερόπλοιο με ασθενείς με COVID-19 το οποίο έφερε σε διάφορα λιμάνια της χώρας η υπουργός πολιτισμού, οι διαβεβαιώσεις των βουλευτών της κυβέρνησης και των επιστημόνων της ΝΔ, ότι η «θεία μετάληψη» δεν μεταδίδει τον ιό και πιθανόν και να τον θεραπεύει, η απουσία οποιουδήποτε ελέγχου στα αεροδρόμια και στα λιμάνια των τουριστών ή εργαζόμενων που επέστρεφαν στη χώρα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες που είχαν πληγεί από τον ιό... κτλ.15). Όμως αυτή η προσπάθεια μετατόπισης των ευθυνών από την κυβέρνηση και τις πολιτικές της στις απείθαρχες λαϊκές μάζες, οι οποίες αφέθηκαν να ασθενήσουν, αποτελεί, ιστορικά, την πάγια δικαιολογία για την επιβολή κατάστασης εξαίρεσης (επαναλαμβάνει για παράδειγμα την επιχειρηματολογία με την οποία ο δικτάτορας Παπαδόπουλος δικαιολόγησε την επιβολή της δικτατορίας, επικαλούμενος την ιατρική επιστήμη: από μια μικρή μειοψηφία ασθενών, το μικρόβιο του κομμουνισμού εξαπλώθηκε σε ολόκληρο το έθνος και απειλεί τη ζωή του). Έτσι, η θεραπεία γίνεται ταυτόχρονα και τιμωρία. Τα έκτακτα μέτρα της κυβέρνησης Μητσοτάκη, εκτός από «θεραπευτικά» είναι και τιμωρητικά εναντίον της «απειθαρχίας» στην πολιτική υγείας της κυβέρνησης και εναντίον των πραγματικών ή και εν δυνάμει φορέων του ιού (οι οποίοι γίνονται φορείς λόγω απειθαρχίας)16.

γ) Επί πλέον όμως αυτά τα μέτρα αποσκοπούν επίσης και στην πρόληψη αντιδράσεων, εκδηλώσεων διαμαρτυρίας και αντιστάσεων από τις λαϊκές μάζες απέναντι στην άρνηση της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ενισχύοντας το δημόσιο σύστημα υγείας, ή απέναντι στην επίθεση των εργοδοτών λόγω της επιδημίας ή με αφορμή αυτήν. Η άρχουσα τάξη φοβάται ότι μετά το αρχικό σοκ που υπέστη ο κόσμος, θα αρχίσουν να υπάρχουν τέτοιες μορφές αντίδρασης, οι οποίες θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την στρατηγική της για την αντιμετώπιση της κρίσης της επιδημίας. Τα έκτακτα μέτρα της κυβέρνησης αποσκοπούν στην δημιουργία ενός πολιτικού κλίματος μαζικής τρομοκρατίας του πληθυσμού «μέχρι να λυθεί το πρόβλημα», που θα επεκταθεί για όσο καιρό χρειαστεί, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες στην οικονομία και μετά το πρόβλημα της επιδημίας.

Και από την άλλη πλευρά, τα μέτρα που πήρε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της επιδημίας, έχουν ξεκάθαρα το χαρακτήρα πολιτικού συντονισμού μιας επίθεσης των αφεντικών στους/στις εργαζόμενους/ες: 40 χιλιάδες απολύσεις μόνο για την πρώτη εβδομάδα εφαρμογής των έκτακτων μέτρων, για τις οποίες η κυβέρνηση δεν άσκησε καμιά πίεση προς τους εργοδότες για επαναπρόσληψη. Νομοθετήθηκε το δικαίωμα των εργοδοτών να καθυστερήσουν το δώρο του Πάσχα και επί της ουσίας να μην το καταβάλουν ποτέ. Ακυρώνονται συλλογικές συμβάσεις. Παρέχεται το δικαίωμα στους εργοδότες να πραγματοποιήσουν μαζικές απολύσεις. Επιχειρείται θεσμοθέτηση ακόμα πιο εκτεταμένων μορφών ελαστικής εργασίας (τηλεεργασία, μάθημα στο σπίτι κτλ). Επέκταση του ωραρίου των σούπερ μάρκετ (κάτι το οποίο επίσης θα επιχειρηθεί να επεκταθεί σε όλα τα καταστήματα μετά την επιδημία). Επιδόματα πείνας γι’ αυτούς που έχουν απολυθεί ή θα απολυθούν ή κλείνει προσωρινά η επιχείρηση στην οποία εργάζονται και μείωση 50% του μισθού αυτών που θα εργάζονται εκ περιτροπής17. Και όλα αυτά, μόνο ως απάντηση στις επιπτώσεις της επιδημίας στις δυο πρώτες εβδομάδες εφαρμογής των έκτακτων μέτρων.

Και πάλι θα πρέπει να επισημανθεί ότι έχει δευτερεύουσα σημασία, ποια από αυτά τα μέτρα εφαρμόζονται επειδή οι καπιταλιστές και η κυβέρνηση «βρήκαν την ευκαιρία» και ποια εντάσσονται σε μια λανθασμένη, αλλά κρινόμενη ως αναγκαία τακτική για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της επιδημίας. Το σύνολο αυτών των μέτρων αποτελούν προσπάθεια μιας δραστικής μετατόπισης του ταξικού συσχετισμού, επειδή μόνο με την αλλαγή του ταξικού συσχετισμού μπορεί η άρχουσα τάξη να επιβάλει τη δικιά της έξοδο από την κρίση.

Υπάρχει όμως μια διάσταση στα μέτρα που εφαρμόζει η κυβέρνηση, η οποία όντως αποτελεί προϊόν ενός εκ των προτέρων σχεδιασμού: τα αστυνομικά μέτρα «πειθάρχησης» του πληθυσμού για να αντιμετωπιστεί η επιδημία είναι η τιμωρία και η εκδίκηση της αστικής τάξης εναντίον των λαϊκών μαζών για την πολιτική τους απειθαρχία, τις κινηματικές τους αντιστάσεις και τις εξεγέρσεις τους επί μια ολόκληρη δεκαετία, οι οποίες οδήγησαν τον ελληνικό καπιταλισμό στο χείλος της καταστροφής που θα αποτελούσε γι’ αυτόν η έξοδός του από το ευρώ στο δημοψήφισμα του 2015. Οι λαϊκές μάζες θα πρέπει να πάρουν ένα σκληρό μάθημα αστυνομικής καταστολής για να μάθουν να πειθαρχούν και να μην σκεφτούν να ξανασηκώσουν κεφάλι. Το μαστίγιο αυτής της τιμωρίας είναι η κυβέρνηση της ΝΔ και τα μέτρα της αστυνομοκρατίας που έχει επιβάλει είναι το πρελούδιο της τιμωρίας.

Ο μεγάλος φόβος

Όλα σχεδόν όσα αναφέρθηκαν παραπάνω δεν αποτελούν καινοτομίες της σημερινής κρίσης υγείας. Σε γενικές γραμμές, κάποια απ’ αυτά έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες παλιότερες ανάλογες καταστάσεις και πιο πρόσφατα κατά την κορύφωση της οικονομικής κρίσης του 2008 (η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης έχει εφαρμοστεί σε αρκετές χώρες τα τελευταία χρόνια, πχ., Γαλλία ύστερα από τρομοκρατικές επιθέσεις). Ούτε ο ρεβανσιμός της αστικής τάξης είναι κάτι σπάνιο. Το πραγματικά νέο στοιχείο στη σημερινή υγειονομική κρίση είναι ο φόβος, η έκτασή του και οι πολλαπλές συνέπειές του.

Θα πρέπει να διευκρινιστεί, ότι κατ’ αρχάς πρόκειται για ένα φόβο δικαιολογημένο, όχι τόσο λόγω της επικινδυνότητας της ασθένειας, όσο της αυθόρμητης αμφιβολίας των λαϊκών μαζών για την ικανότητα και την προθυμία των κυρίαρχων να αντιμετωπίσουν σοβαρά το πρόβλημα. Ο κόσμος ξέρει ότι τα συστήματα υγείας έχουν διαλυθεί και ότι αν αρρωστήσει θα βρεθεί σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση (από άποψη υγείας ή/και οικονομική). Όμως αυτός ο δικαιολογημένος πρωτογενής φόβος, αποτελεί το υλικό μιας δευτερογενούς επεξεργασίας και εκμετάλλευσης από τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς της αστικής τάξης, αλλά και από την κυβέρνηση και τις πολιτικές/αστυνομικές της αποφάσεις, που τον μετατρέπουν σε Μεγάλο Φόβο, ή σε συλλογική φοβία με την οποία διαμορφώνεται η κοινωνική συναίνεση για τις πολιτικές της κυβέρνησης, ή μάλλον, υποκαθίσταται η απουσία πραγματικής κοινωνικής συναίνεσης. Το εργαστήριο στο οποίο διαμορφώνεται αυτή η συλλογική φοβία, είναι το σπίτι όπου υποχρεώνεται να απομονωθεί ο καθένας και η κάθε μία ξεχωριστά, ως άτομο, αποκομμένο από κάθε κοινωνική σχέση και χάνοντας την κοινωνική του υπόσταση.

Το σπίτι μετατρέπεται σε κελί ατομικού εγκλεισμού μιας συλλογικής τιμωρίας, που επιβάλλεται από το κράτος και ταυτόχρονα μετατρέπεται στο βασικό πεδίο εμπέδωσης της πειθάρχησης από τον πληθυσμό. Βασικοί μηχανισμοί του αστικού κράτους (κυρίως η αστυνομία και οι ιδεολογικοί μηχανισμοί, δηλ. τα ΜΜΕ) με κέντρο τους την εκτελεστική εξουσία, απαλλαγμένη από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και από κάθε έλεγχο, αναλαμβάνουν να επιβάλουν σε ολόκληρη την κοινωνία μια πανοπτική επιτήρηση, παρακολουθώντας στενά την παραμονή του κάθε ατόμου στα όρια του σπιτιού του, ή εντός του εργασιακού του χώρου, όπου εκεί προστίθεται και ο έλεγχος του εργοδότη. Οι μηχανισμοί αυτοί εποπτεύουν με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μην υπάρξει καμιά συνάντηση μεταξύ των ατόμων και καμιά ελευθερία κινήσεων στον δημόσιο χώρο. Μέσα σ’ αυτό το δίκτυο περιορισμών και ελέγχων συντελείται η προσπάθεια εμπέδωσης της πειθάρχησης διά μέσου του φόβου, τόσο για την ασθένεια, όσο και για την τιμωρία της «απειθαρχίας», των δύο κινδύνων δηλαδή απέναντι στους οποίους ο καθένας βρίσκεται μόνος του και απομονωμένος. Ο φόβος απέναντι σ’ αυτούς τους δυο κινδύνους, ενισχύεται ακόμα περισσότερο και από την τρίτη απειλή: την απειλή της εντεινόμενης εργοδοτικής επιθετικότητας.

Οι συνέπειες αυτού του φόβου που ήδη καλλιεργείται και εξαπλώνεται θα μπορούσαν να είναι η παράλυση κάθε κοινωνικής αντίστασης, και ταυτόχρονα η περιοδική του εκτόνωση σε ατομικές ή συλλογικές εκδηλώσεις μίσους εναντίον πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων ή απλώς εναντίον του οποιουδήποτε (του γείτονα, του ασθενή, του υπόπτου ως φορέα κτλ). Γι’ αυτό λοιπόν, τη στιγμή αυτή, ο βασικός στόχος κάθε πολιτικής παρέμβασης που γίνεται στο όνομα των συμφερόντων των καταπιεσμένων, θα πρέπει να είναι η σύγκρουση με αυτόν τον φόβο και η ενεργή προώθηση μορφών αλληλεγγύης, αντίστασης και αυτοοργάνωσης των λαϊκών μαζών για να υπερασπιστούν, μέσα στις συνθήκες εξάπλωσης της επιδημίας, τις ζωές τους και τις ζωές των συνανθρώπων τους, να διεκδικήσουν την άμεση λήψη μέτρων ανάσχεσης της επιδημίας και θεραπείας όλων των ασθενών και να αντισταθούν στην επίθεση που διεξάγεται εναντίον των δημοκρατικών και των εργατικών δικαιωμάτων. Οι λαϊκές μάζες, για να ξεπεράσουν τον φόβο, θα πρέπει να αποκτήσουν την αυτοπεποίθηση ότι μπορούν με τη δράση τους να επιβάλουν μια πραγματική διέξοδο από την κρίση στην οποία έχει βυθιστεί η κοινωνία.

Η αριστερά της συμπολίτευσης και του #μετά

Όμως δυστυχώς, πολύ χειρότερα απ’ ότι την περίοδο της έναρξης της οικονομικής κρίσης το 2008, οι λαϊκές μάζες βρέθηκαν σήμερα αντιμέτωπες με μια πρωτόγνωρη απειλή, έχοντας οι ίδιες υποστεί αλλεπάλληλες αποτυχίες και διαψεύσεις προσδοκιών τα προηγούμενα χρόνια. Παρ’ όλ’ αυτά, οι δυναμικές και οι διαθέσεις αντίστασης οι οποίες εξακολουθούν να υπάρχουν (και την ύπαρξη τους την είδαμε να εκδηλώνεται σε σποραδικές αντιδράσεις απέναντι στην κυβέρνηση της ΝΔ και πιο πριν στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ), θα μπορούσαν αυτή τη στιγμή να είχαν οδηγήσει στις πρώτες προσπάθειες διαμόρφωσης μιας συλλογικής και από τα κάτω απάντησης στο πρόβλημα της κρίσης της επιδημίας. Αυτές οι προσπάθειες δεν υπήρξαν, επειδή η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών και συνδικαλιστικών δυνάμεων με τις οποίες οι λαϊκές μάζες προσπαθούν να εκφράσουν τις διεκδικήσεις τους, επέλεξαν να προσφέρουν πλήρη υποστήριξη στην κυβέρνηση του Μητσοτάκη, δίνοντάς του «λευκή εντολή» στη διαχείριση της κρίσης.

Τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΚΕ/ΠΑΜΕ και το ΜέΡΑ25, όσο και η ΓΣΕΕ αποδέχονται και στηρίζουν την απαγόρευση κυκλοφορίας που επέβαλε η κυβέρνηση, με την ιδιαίτερη πολιτική φρασεολογία τους, ζητώντας παράλληλα να μην έχει μόνιμο χαρακτήρα και να αμβλυνθούν οι αδικίες που προκαλούνται σε βάρος της εργατικής τάξης18. Ούτε η ΓΣΕΕ, ούτε το ΠΑΜΕ και το ΚΚΕ, ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΜέΡΑ25 δεν καλούν τις λαϊκές μάζες να παλέψουν τώρα ενάντια στις μαζικές απολύσεις, τις περικοπές του μισθού, ή για να διακοπεί η λειτουργία των μη αναγκαίων κοινωνικά παραγωγικών τομέων προκειμένου να σταματήσει η διάδοση του κορονοϊού, ή για να γίνουν μαζικές προσλήψεις στην υγεία, να επιταχτούν ιδιωτικές κλινικές κτλ.

Γιατί προφανώς, οποιαδήποτε κινητοποίηση για όλα αυτά τα ζητήματα από τα οποία κρίνεται σήμερα η ατομική και συλλογική επιβίωση των λαϊκών τάξεων, θα ήταν μια ευθεία αμφισβήτηση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης που έχει επιβάλει η κυβέρνηση – και την οποία αυτές οι οργανώσεις στηρίζουν.

Και επίσης γιατί σήμερα ένα ολοκληρωμένο κινηματικό πρόγραμμα δράσης για την αντιμετώπιση της επιδημίας του κορονοϊού και των πολύπλευρων συνεπειών της, οδηγεί αντικειμενικά σε μετωπική και συνολική σύγκρουση με τον πυρήνα της κάθε αστικής στρατηγικής και αμφισβητεί την ίδια την πολιτική κυριαρχία της αστικής τάξης. Τα πολιτικά κόμματα και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις που τα 30 χρόνια κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού και τα 10 χρόνια της οικονομικής κρίσης υποχώρησαν και ανάγκασαν και τις λαϊκές μάζες σε υποχώρηση απέναντι στην επιθετικότητα των καπιταλιστών, έχουν σήμερα αποδεχτεί ολόκληρη τη στρατηγική πρόταση της άρχουσας τάξης για την αντιμετώπιση της κρίσης της επιδημίας του COVID-19.

Η πολιτική υποστήριξη που προσφέρουν αυτές οι πολιτικές και συνδικαλιστικές δυνάμεις στην κυβέρνηση σήμερα, βαραίνει εξίσου (αν όχι περισσότερο) με τα μέτρα της κυβέρνησης και την κρατική προπαγάνδα των ΜΜΕ, στη δημιουργία ενός κλίματος τρομοκράτησης και αποπροσανατολισμού των λαϊκών μαζών.

Ως αντιστάθμισμα απέναντι σ’ αυτή την έκδηλη υποταγή τους στην αστική στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης, μπορεί σε επίπεδο πολιτικής ρητορικής να καταδικάζουν την ταξική μεροληψία αυτών των μέτρων ή της ελλείψεις στην υγεία κτλ.

Το ΚΚΕ, την ίδια στιγμή που ο γενικός του γραμματέας δίνει συνεντεύξεις κάνοντας επίδειξη αυτοπειθάρχησης των «κομμουνιστών» στα μέτρα, πριν αυτά εξαγγελθούν19, ζητάει από την εργατική τάξη «μείνει μέσα και να δυναμώσει τη φωνή της», και να καταγγείλει τις ελλείψεις στην υγεία, τις απολύσεις και τις περικοπές μισθών… μάλλον μέσω facebook, αφού το ΚΚΕ έχει αναστείλει όλες τις εκδηλώσεις του, στις οποίες φυσικά συμπεριλαμβάνονται και οι προσπάθειες οργάνωσης των εργατικών αντιστάσεων.

Για τον ΣΥΡΙΖΑ προέχει μια καθαρή και όσο το δυνατόν πιο διατυμπανισμένη και ξεδιάντροπη υποστήριξη όλων των πτυχών της κυβερνητικής στρατηγικής, αλλά φυσικά τη συνοδεύει με μια εξ απαλών ονύχων συμβουλευτική κριτική στο ζήτημα των ελλείψεων στην υγεία, των απολύσεων και της περικοπής των μισθών.

Επίσης όμως, για ένα τμήμα αρθρογράφων και σχολιαστών που βρίσκονται κοντά στο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και πέρα απ’ αυτόν, έχει αρχίσει να διαφαίνεται μια κάπως αισιόδοξη αντιμετώπιση της κατάστασης και κάποια ικανοποίηση, επειδή, υποτίθεται, τώρα οι θιασώτες της ελεύθερης αγοράς και του «λιγότερου κράτους» έχουν «σιωπήσει» και επειδή, το κράτος και η κυβέρνηση παίζουν (και πάλι υποτίθεται, χωρίς τη θέλησή τους) έναν πιο κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό μια πολιτικής για την υγεία. Μια τέτοια προσέγγιση επιχειρεί φυσικά να προσφέρει και μια κάπως πιο «ιδεολογική» (από θέση αρχής) υποστήριξη στην κυβερνητική πολιτική, η οποία έτσι παρουσιάζεται να απομακρύνεται από τον δογματικό και άκαμπτο νεοφιλελευθερισμό20. Αυτό που δεν αντιλαμβάνονται όμως, είναι ότι αυτή η «σιωπή» δεν καλύπτει μια κεϊνσιανή μεταστροφή των γερακιών του νεοφιλελευθερισμού στον τομέα της υγείας (συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο), αλλά οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στο γεγονός ότι σε καταστάσεις κρίσης το («περισσότερο») κράτος είναι αυτό που παίζει τον βασικότερο ρόλο για την επιβολή με αστυνομικά μέτρα της κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού και όχι η «ελευθερία των αγορών».

Φυσικά, όλες αυτές οι πολιτικές και συνδικαλιστικές δυνάμεις απαιτούν να μην έχουν μόνιμο χαρακτήρα όλα αυτά τα μέτρα τα οποία εφαρμόζει σήμερα η κυβέρνηση και ο κάθε εργοδότης και βεβαιώνουν μάλιστα, ότι δεν θα αφήσουν να συμβεί αυτό. Αλλά με ποιες δυνάμεις θα μπορέσουν «μετά» οι λαϊκές μάζες να ξανακατακτήσουν θέσεις που χάνουν σήμερα, καθώς δεν έχουν την οργανωτική δύναμη να αντισταθούν στην αλλαγή του ταξικού συσχετισμού που πραγματοποιείται σε βάρος τους; Γιατί έχοντας χάσει σήμερα εργατικά και δημοκρατικά δικαιώματα, έχοντας χάσει θέσεις εργασίας και μισθούς (για να μην αναφερθούμε στην ανθρώπινη δυστυχία της επιδημίας), θα μπορέσουν «μετά» να ξανακερδίσουν έστω και μέρος αυτών των απωλειών; Και επίσης, τι μπορεί να σημαίνει αυτό το «μετά»; Μετά την υποχώρηση της επιδημίας, ή μετά την ανάκαμψη μιας οικονομίας η οποία θα καταστραφεί ακόμα περισσότερο τις επόμενες εβδομάδες που θα διαρκέσουν τα μέτρα παγκόσμιου αποκλεισμού;

Παρ’ όλα τα αδιέξοδά της αυτή η λογική, ότι «μετά» την επιδημία θα μπορέσουμε να διεκδικήσουμε ό,τι χάσαμε και να καταγγείλουμε τις αδικίες που έγιναν κατά τη διάρκειά της, φαίνεται να επιχειρήθηκε να προβληθεί σαν μια ρεαλιστική και «υπεύθυνη» κινηματική προοπτική. Συμπυκνώθηκε στη διαδικτυακή προσπάθεια της καμπάνιας «#ΜετάΘαΛογαριαστούμε» σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης που πρόσκεινται στον ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια, ήταν αρκετή μια διαμαρτυρία της ΝΔ, για να εξαφανιστεί την επόμενη μέρα21. Η άρχουσα τάξη δεν είναι καθόλου διατεθειμένη να επιτρέψει ακόμα και την μετάθεση της αντίστασης σε ένα άδηλο και ζοφερό «μετά». Και οι συστημικές συνδικαλιστικές και αριστερές πολιτικές δυνάμεις είναι πρόθυμες να «αυτοπειθαρχήσουν» και σ’ αυτή την απαγόρευση, εγκαταλείποντας έτσι και οποιοδήποτε ηθικό άλλοθι θα μπορούσε να τους προσφέρει η υπόσχεση προς τις λαϊκές μάζες ότι αν τώρα πειθαρχήσουν, «μετά» θα έρθει η άνοιξη της αντίστασης.

Το γεγονός ότι η ρεφορμιστική αριστερά και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία θέτουν τους εαυτούς τους στις γραμμές μιας άτυπης συμπολίτευσης, ή μιας άτυπης και ιδεατής «κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας» δεν μπορεί να προσδώσει μεγαλύτερη «δημοκρατική νομιμοποίηση» στην κατάσταση εξαίρεσης που έχει επιβληθεί από την κυβέρνηση. Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα, είναι ότι η συνδικαλιστική γραφειοκρατία και η ρεφορμιστική αριστερά προσθέτουν εκούσια όποια κοινωνική δυναμική διαθέτουν, στις δυνάμεις που συσσωρεύει ο μηχανισμός κυριαρχίας της αστικής τάξης για να επιβάλει κατάσταση εξαίρεσης, προκειμένου αυτή η κοινωνική δυναμική να μην μπορέσει να χρησιμοποιηθεί από τις λαϊκές τάξεις.

Επί της ουσίας η ρεφορμιστική αριστερά και συνδικαλιστική γραφειοκρατία, μαζί με ολόκληρο τον πολιτικό κόσμο, επέτρεψαν στη κυβέρνηση Μητσοτάκη να επιβάλει κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, χωρίς καν να την ανακηρύξει, να ακολουθήσει δηλαδή μια τυπική κοινοβουλευτική διαδικασία, κατά την οποία η αντιπολίτευση θα έδινε τη συγκατάθεσή της ή θα διαφωνούσε.

Απέναντι σ’ αυτό το ζοφερό παρόν και το ακόμα πιο ζοφερό μέλλον, θα μπορούσαν σήμερα να διαμορφωθούν συλλογικές αντιστάσεις από τα κάτω, οι οποίες να αμφισβητήσουν τόσο την αστική στρατηγική, όσο και την υποταγή της συνδικαλιστικής και αριστερής γραφειοκρατίας και να αρχίσουν να αναδεικνύουν μια εναλλακτική προοπτική; Μπορούμε και πρέπει να δώσουμε μια θετική απάντηση σ’ αυτό το δύσκολο ερώτημα, με την προϋπόθεση όμως ότι λαμβάνουμε υπ’ όψη μας τις εξής προϋποθέσεις: α) Δεν μπορεί να υπάρξει καμιά εναλλακτική προοπτική η οποία δεν θα συγκρούεται με τον πυρήνα της αστικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της επιδημίας, δηλαδή δεν θα είναι αντικαπιταλιστική. β) Θα πρέπει να έχουμε επίγνωση της σημασίας της μετατόπισης του ταξικού συσχετισμού σε βάρος των λαϊκών μαζών που κλιμακώνεται αυτή τη στιγμή σε ολόκληρο τον κόσμο. γ) Η προοπτική αυτή θα προσπαθεί να επανενεργοποιήσει τις δυναμικές που διατηρούνται μέσα στις λαϊκές μάζες και να αξιοποιήσει τις συσσωρευμένες κινηματικές εμπειρίες τους. Και, δ) θα ξεκινήσει από μια προσπάθεια σε επίπεδο βάσης, εργασιακού χώρου και γειτονιάς, να βοηθηθεί η ανασυγκρότηση της κοινωνικότητας και της συλλογικότητας που πλήττονται αυτή τη στιγμή από την απαγόρευση της κυκλοφορίας και της κινηματικής δράσης και από τον φόβο της κοινωνικής απομόνωσης. Δηλαδή να διαμορφώσει μορφές αλληλεγγύης και συλλογικής δράσης των από κάτω ενάντια στην επιδημία και τις συνέπειές της.

Αλληλεγγύη vs COVID-19

Η διεθνής εμπειρία από χώρες οι οποίες έχουν πληγεί πριν την Ελλάδα από την επιδημία, κυρίως την Ιταλία και την Ισπανία, δείχνουν ότι οι λαϊκές μάζες σε συνθήκες καθολικής απαγόρευσης της κυκλοφορίας και συλλογικού φόβου μπορούν να αντιδράσουν προσπαθώντας να σπάσουν αυτόν τον φόβο και να συγκροτήσουν συλλογικότητες αλληλεγγύης και αμοιβαίας βοήθειας σε επίπεδο γειτονιάς22. Οι εμπειρίες τους μπορεί να φανούν και σε μας χρήσιμες και να αποτελέσουν παραδείγματα για να ξεκινήσουμε κι εδώ ανάλογες προσπάθειες, ώστε να σπάσει ο φόβος που προκαλεί η επιδημία, η αστυνομοκρατία και η εργοδοτική επιθετικότητα και να αισθανθεί το κάθε ξεχωριστό άτομο ότι εξακολουθούν να διατηρούνται οι σχέσεις της συλλογικότητας στην οποία εντάσσεται (των συναδέλφων, της γειτονιάς, των υπόλοιπων ανθρώπων της τάξης του).

Φυσικά, αυτή τη στιγμή, ακόμα και τα πιο απλά πράγματα τα οποία θα μπορούσαν να γίνουν προς αυτή την κατεύθυνση μπορεί να φαντάζουν εξαιρετικά δύσκολα, όχι μόνο εξαιτίας των αστυνομικών μέτρων που ποινικοποιούν την αλληλεγγύη, αλλά και της πραγματικής ανάγκης να τηρηθούν με αυστηρότητα οι κανονισμοί προστασίας που προτείνουν οι επιστήμονες. Όμως τα υπαρκτά προβλήματα μπορούν να επιλυθούν μόνο στο επίπεδο της πρακτικής αντιμετώπισής τους σε μια προοπτική που υπερβαίνει την ταύτιση αυτού που συμβαίνει με αυτό που μπορεί να γίνει.

Παρά τη δυσκολία που υπάρχει αυτή τη στιγμή, εξαιτίας της απομόνωσης, να έχουμε μια πιο εκτεταμένη εικόνα της πραγματικής κατάστασης σε επίπεδο γειτονιάς και σε επίπεδο εργασιακού χώρου σε όλη τη χώρα, ξέρουμε, ότι παρά το φόβο, υπάρχουν ένα πλήθος αυθόρμητων εκδηλώσεων αλληλεγγύης: γείτονες που πηγαίνουν τρόφιμα ή φάρμακα σε ηλικιωμένους και αρρώστους που ζουν μόνοι τους κτλ. Θα πρέπει λοιπόν να υπάρξει μια συντονισμένη προσπάθεια μιας εκτεταμένης καταγραφής και γνωστοποίησης αυτών των αυθόρμητων δράσεων αμοιβαίας βοήθειας.

Ταυτόχρονα όμως θα πρέπει να υπάρξει μια συντονισμένη προσπάθεια να εξηγηθεί στον κόσμο, ότι τέτοιες δράσεις θα πρέπει να γενικευτούν και να συντονίζονται μεταξύ τους. Άρα λοιπόν, θα πρέπει να υπάρξουν οργανωμένες πρωτοβουλίες για να συγκροτηθούν ομάδες και δίκτυα αλληλεγγύης, αρχικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες θα συσπειρώσουν κόσμο της γειτονιάς για να αρχίσει να εντοπίζει τις περιπτώσεις που χρειάζονται βοήθεια και οι οποίες μπορεί να καλύπτουν μια ευρεία γκάμα προβλημάτων: ηλικιωμένους/ες που ζουν μόνοι/ες και δεν μπορούν να βγουν από το σπίτι, άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, άτομα που ζουν μόνα τους, φορείς ή και ασθενείς με κορονοϊό ή άλλες ασθένειες, άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας, άτομα με οικονομικά προβλήματα, μονογονεϊκές οικογένειες, γυναίκες ή ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα ή και άλλα άτομα που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία, ανέργους που αντιμετωπίζουν οικονομικό πρόβλημα, αστέγους... Οι ομάδες/δίκτυα αλληλεγγύης θα μπορούσαν να αναλάβουν να πηγαίνουν τρόφιμα, φάρμακα κτλ. σ’ αυτούς που δεν μπορούν να βγουν, ή να ενημερώσουν τη γειτονιά να αναλάβει να το κάνει, θα μπορούσαν να συλλέγουν τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης για όσους/όσες έχουν οικονομικό πρόβλημα, θα μπορούσαν να πιέσουν κάποια κοινωνική υπηρεσία να παρέμβει όταν και όπου χρειάζεται, να καταγγείλουν την αδράνεια ή την αδιαφορία ως προς την παροχή ιατρικής φροντίδας, ή ακόμα και το πολύ απλό, να παρακολουθούν καθημερινά μέσω τηλεφώνου την κατάσταση κάποιου ασθενούς…

Στην Ιταλία και στην Ισπανία αυτές οι μορφές αλληλεγγύης και αμοιβαίας βοήθειας (τη λειτουργία και τις δράσεις των οποίων αναφέρουμε ως παράδειγμα) αρχίζουν να εμφανίζονται και να εξαπλώνονται στις λαϊκές γειτονιές. Ακόμα και στην Κίνα ξέρουμε (παρά το φιλτράρισμα των ειδήσεων από τη λογοκρισία της δικτατορίας), ότι αναπτύχθηκαν τέτοιες μορφές αλληλεγγύης από τα κάτω: μια είδηση που κυκλοφόρησε για παράδειγμα, ήταν για τις ομάδες που είχαν φτιαχτεί στο αποκλεισμένο Ουχάν, τα μέλη των οποίων σκαρφάλωναν στα διαμερίσματα για να σώσουν τα κατοικίδια που είχαν μείνει μόνα τους καθώς οι ιδιοκτήτες τους είχαν αποκλειστεί σε άλλες πόλεις23.

Μια άλλη βασική ανάγκη που διαμορφώνεται μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες είναι η όσο το δυνατόν πιο συστηματική παρακολούθηση, καταγραφή, ανάδειξη και καταγγελία περιστατικών εργοδοτικής αυθαιρεσίας και φυσικά και η αντίστοιχη κινητοποίηση και δράση υπέρ του/της εργαζόμενου/ης που απολύεται, ή δεν πληρώνεται, ή στο χώρο εργασίας του/της δεν τηρούνται οι κανόνες προστασίας από την επιδημία. Ακόμα και πριν από την επιδημία είχε διαπιστωθεί η ανάγκη συγκρότησης και λειτουργίας σε επίπεδο γειτονιάς δικτύων που να γίνονται αποδέκτες καταγγελιών από εργαζόμενους και να κινητοποιούν ευρύτερες δυνάμεις του συνδικαλιστικού κινήματος για την αντιμετώπιση αυτών των συγκεκριμένων περιστατικών.

Οι συλλογικότητες τους κινήματος, αυτές που υπάρχουν και αυτές που μπορούν να συγκροτηθούν μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες, μπορούν σκεφτούν και να σχεδιάσουν σήμερα δράσεις μέσα από την επεξεργασία και την αξιοποίηση των εμπειριών αλληλεγγύης οι οποίες έχουν συσσωρευτεί ολόκληρη τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης: την αντίσταση στα μνημόνια, την αντιμετώπιση της φτώχειας, το κίνημα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες, τις δράσεις στις γειτονιές ενάντια στις διακοπές ρεύματος και νερού των φτωχών νοικοκυριών και ενάντια στους πλειστηριασμούς κατοικιών. Το σύνθημα εκείνης της περιόδου που είχε βρει πλατιά απήχηση, «Κανείς μόνος του στην κρίση», μπορεί να επικαιροποιηθεί και να αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερη δυναμική, καθώς σήμερα η υγειονομική κρίση και η απομόνωση που επιβάλλεται και από την αστυνομία μπορεί να έχει πολύ πιο άμεσα θανατηφόρες συνέπειες.

Η προσπάθεια να συγκροτηθεί ένα λαϊκό κίνημα αλληλεγγύης από τα κάτω θα πρέπει να διευρύνεται και να συμπεριλαμβάνει όλους τους καταπιεσμένους και όλες τις καταπιεσμένες που εκτός από τη βία και τον αυταρχισμό που ήδη υφίστανται, κινδυνεύουν αυτή τη στιγμή πολύ περισσότερο από την εξάπλωση της επιδημίας και πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από την περιστολή των δικαιωμάτων και των ελευθεριών:

Η αλληλεγγύη προς τους πρόσφυγες που βρίσκονται φυλακισμένοι/ες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης σε νησιά και σε ηπειρωτικές περιοχές έχει σήμερα πολύ μεγαλύτερη σημασία. Οι συνθήκες στα στρατόπεδα των προσφύγων είναι άθλιες και η εξάπλωση της επιδημίας θα μπορούσε να έχει σαν συνέπεια πολλούς θανάτους, όχι μόνο ατόμων των ευπαθών ομάδων24. Η κυβέρνηση έχει αποφασίσει να αφήσει να συμβεί ακριβώς αυτό, αυξάνοντας απλώς την αστυνόμευση των στρατοπέδων για να εξασφαλίσει ότι δεν θα γλιτώσει κανένας από ένα τέτοιο ενδεχόμενο25. Επί πλέον όμως, το κλίμα ρατσισμού που καλλιεργήθηκε την προηγούμενη περίοδο, τα πογκρόμ εναντίον των προσφύγων στα νησιά, η βία των ελληνικών δυνάμεων καταστολής και των παραστρατιωτικών ταγμάτων εφόδου στον Έβρο (η δράση των οποίων είχε σαν αποτέλεσμα δολοφονίες προσφύγων26), έχουν δημιουργήσει το πρόσφορο έδαφος για να μετατραπούν οι πρόσφυγες και οι μετανάστες/στριες στο εξιλαστήριο θύμα επάνω στο οποίο θα εκτονωθεί ο φόβος που εξαπλώνεται σήμερα στην κοινωνία27. Το λαϊκό κίνημα θα πρέπει να βρεθεί δίπλα τους, να υποστηρίξει τα δικαιώματά τους και τις αντιστάσεις τους που διαρκώς εκδηλώνονται ενάντια στην εξαθλίωση και τη βία την οποία υφίστανται28. Όλοι οι πρόσφυγες θα πρέπει να μεταφερθούν σε ανοιχτές δομές στα μεγάλα αστικά κέντρα, στις οποίες θα τους παρασχεθεί πλήρη προστασία από την επιδημία και δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Θα πρέπει να συνεχίσουμε να απαιτούμε να δοθεί άσυλο σε όλους τους πρόσφυγες, αλλά και να ανοίξουν τα σύνορα προς και από την Ελλάδα για όλους τους πρόσφυγες. Δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε να προστεθεί η αφορμή της επιδημίας στο οπλοστάσιο αυτών που δολοφονούν πρόσφυγες και ευθύνονται για την εξάπλωση της επιδημίας. Το δικαίωμα των προσφύγων στην ελεύθερη μετακίνηση μπορεί και πρέπει να υφίσταται ταυτόχρονα με την αυστηρή τήρηση των κανόνων προστασίας.

Σε κάποιες χώρες που επλήγησαν από τον κορονοϊό οι πρώτες αντιδράσεις στην περιστολή των δικαιωμάτων των λαϊκών μαζών και στον κίνδυνο εξάπλωσης της επιδημίας, εκδηλώθηκαν από τους φυλακισμένους. Στην Ιταλία, την Κολομβία και τη Βραζιλία έχουν ξεσπάσει μαζικές εξεγέρσεις ή/και αποδράσεις των φυλακισμένων, οι οποίοι αντιδρούν στην κατάργηση των δικαιωμάτων τους (πχ, επισκέψεις, άδειες εξόδου) και στο υπαρκτό ενδεχόμενο να αφεθούν να πεθάνουν μαζικά αβοήθητοι μέσα σε φυλακές που ξεχειλίζουν από κόσμο29. Οι διεκδικήσεις των φυλακισμένων είναι δίκαιες και θα πρέπει να υποστηριχθούν. Θα πρέπει να υπάρξουν άμεσα μέτρα προστασίας της υγείας των φυλακισμένων, αλλά και να απαιτηθεί η άμεση αποσυμφόρηση των φυλακών με την αποφυλάκιση του μεγαλύτερου αριθμού των φυλακισμένων (όσων δεν εκτίουν ποινές για εγκλήματα εναντίον ανθρώπινης ζωής ή εναντίον της κοινωνίας και όσων έχουν εκτίσει ήδη ένα μέρος της ποινής τους). Ήδη υπάρχουν χώρες που εξετάζουν σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο. Η κυβέρνηση του Ιράν αποφάσισε την αποφυλάκιση 85.000 περίπου κρατουμένων και φυλακισμένων30. Η κυβέρνηση της Τουρκίας ανακοίνωσε την αποφυλάκιση 45.00031, αλλά και στις ΗΠΑ εξετάζεται το ενδεχόμενο της αποφυλάκισης ενός μικρού αριθμού φυλακισμένων32. Οι αποφάσεις αυτών των κυβερνήσεων δεν εκκινούν φυσικά από ένα ανθρωπιστικό ενδιαφέρον για τις ζωές των φυλακισμένων, αλλά από τον φόβο της εξέγερσής τους. Στο Ιράν, οι περισσότεροι/ες από αυτούς/ές που αποφυλακίστηκαν είχαν συλληφθεί κατά τη διάρκεια των μεγάλων διαδηλώσεων που σάρωσαν τη χώρα τα τελευταία δύο χρόνια, των απεργιακών κινημάτων και των κινημάτων αντίστασης των γυναικών και των εθνικών μειονοτήτων. Στις ΗΠΑ (μια χώρα με τους περισσότερους φυλακισμένους σε ολόκληρο τον κόσμο33) η κατάσταση στις φυλακές είναι ούτως ή άλλως εκρηκτική τα τελευταία χρόνια. Το 2018 οργανώθηκε στις φυλακές των ΗΠΑ η μεγαλύτερη απεργία φυλακισμένων που έγινε ποτέ στη χώρα34.

Και η απεργία;

Αν και ίσως πολύς κόσμος θα δυσκολευόταν σήμερα να σκεφτεί πώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η απεργία ως όπλο για την αντιμετώπιση της κρίσης της επιδημίας του κορονοϊού, αυτό που θα πρέπει να επισημανθεί είναι ότι σε πολλές άλλες χώρες που πλήττονται από την επιδημία, οι απεργίες, αυθόρμητες ή/και οργανωμένες, είναι μάλλον οι πρώτες αντιδράσεις τμημάτων της εργατικής τάξης, ως τρόπος αντιμετώπισης της εξάπλωσης της επιδημίας.

Μπορούμε να αναφέρουμε για παράδειγμα την απεργία που έγινε την προηγούμενη εβδομάδα από τους οδηγούς των λεωφορείων στο Ντιτρόιτ, υποχρεώνοντας την εργοδοσία να πάρει μέτρα προστασίας των εργαζόμενων, καθώς επίσης και τις κινητοποιήσεις των εργατών της General Electric στη Λιν της Μασαχουσέτης και στη Βοστώνη που απαιτούν να μη γίνουν απολύσεις και να παράγουν τα εργοστάσια της εταιρείας αναπνευστήρες που χρειάζονται οι ΜΕΘ. Την απεργία των εργατών στο εργοστάσιο της Mercedes-Benz στη Βιτόρια της χώρας των Βάσκων στην Ισπανία, που ανάγκασε τους εργοδότες να κλείσουν το εργοστάσιο, όταν υπήρξε κρούσμα κορονοϊού μεταξύ των εργατών. Την απεργία των εργαζομένων στα τηλεφωνικά κέντρα στην Πορτογαλία, για να ληφθούν μέτρα προστασίας και να ανασταλεί η λειτουργία των κέντρων που δεν άμεσα κοινωνικά αναγκαίες, χωρίς απώλεια μισθού. Ή, πολύ περισσότερο, το κύμα απεργιών που έχει ξεκινήσει στα εργοστάσια της Ιταλίας υποχρεώνοντας τις συνδικαλιστικές ηγεσίες να τις στηρίξουν και αναγκάζοντας την κυβέρνηση και τους εργοδότες να δεχτούν το κλείσιμο περισσότερων βιομηχανιών των οποίων η λειτουργία δεν κρίνεται άμεσα αναγκαία για την κοινωνία και την επιβολή περισσότερων μέτρων προστασίας σε αυτές που συνεχίζουν να λειτουργούν. Ή στη Βραζιλία, τις κινητοποιήσεις των οργανώσεων των ιθαγενών και των ακτημόνων για την άμεση λήψη μέτρων αντιμετώπισης της επιδημίας, καθώς και τις απεργίες των οικοδόμων και των μεταλλεργατών που διεκδικούν τη διακοπή των εργασιών χωρίς περικοπές μισθού, των εργαζομένων σε αυτοκινητοβιομηχανία στο Σάο Ζοζέ ντος Κάμπος που κατάφεραν να ανακληθούν οι απολύσεις που έγιναν λόγω της επιδημίας και των εργαζομένων του μετρό του Σάο Πάολο που επέβαλαν την αδειοδότηση των εργαζομένων που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου…35 Είναι βέβαιο ότι τις επόμενες μέρες τα παραδείγματα αυτά θα αυξηθούν, καθώς πληθαίνουν παγκόσμια οι καταγγελίες από τις εργατικές οργανώσεις, εναντίον των εργοδοτών και των κυβερνήσεων που αρνούνται να λάβουν μέτρα για την προστασία των εργαζόμενων.

Όχι μόνο τα παραδείγματα της παγκόσμιας εργατικής τάξης, αλλά και οι συνθήκες που διαμορφώνονται στη χώρα μας μάς υποχρεώνει να θέσουμε το ζήτημα της απεργίας στο κέντρο ενός σχεδιασμού που πρέπει να διαμορφώσουμε για να σωθούν ανθρώπινες ζωές, να μην επεκταθεί η επιδημία, να μη γίνουν απολύσεις, να επαναπροσληφθούν όσοι απολύθηκαν και να μη χαθεί κανένας μισθός.

Απέναντι στην πολιτική υποστήριξη που προσφέρει η ΓΣΕΕ και το ΠΑΜΕ στην κυβερνητική πολιτική για την αντιμετώπιση της επιδημίας και η οποία παραλύει και αποπροσανατολίζει την εργατική τάξη, γίνεται αυτή τη στιγμή κρίσιμος ο ρόλος που μπορούν να παίξουν οι ανεξάρτητες αγωνιστικές συνδικαλιστικές δυνάμεις και τα σωματεία βάσης, προτείνοντας απεργιακή κινητοποίηση και προσπαθώντας να την οργανώσουν σε κάθε μονάδα παραγωγής και επιχείρηση που θα πρέπει να διακόψει τις εργασίες της εάν δεν είναι άμεσα κοινωνικά απαραίτητη, ή για να ληφθούν άμεσα μέτρα προστασίας σε κάθε εργασιακό χώρο που πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί.

Ταυτόχρονα θα πρέπει ανοίξει η συζήτηση και μια καμπάνια με διαδικασίες από τα κάτω για να παρθούν αποφάσεις για μια γενική απεργία – απάντηση της εργατικής τάξης στον κίνδυνο της επιδημίας που απειλεί όλες τις λαϊκές μάζες.

Χρειαζόμαστε άμεσα μια Γενική Απεργία για να σωθεί ο λαός, διεκδικώντας:

Να διακοπεί η λειτουργία όλων των τομεών της παραγωγής που δεν καλύπτουν άμεσες κοινωνικές ανάγκες.

Να προσληφθούν άμεσα όσοι/όσες γιατροί και νοσοκόμοι/νοσοκόμες χρειάζονται για να σταματήσει εξάπλωση της επιδημίας και για τη θεραπεία των ασθενών.

Τεστ δωρεάν για όλο τον πληθυσμό της χώρας για να εντοπιστούν οι ασυμπτωματικοί φορείς.

Επίταξη και κρατικοποίηση χωρίς αποζημίωση των ιδιοκτητών όλων των ιδιωτικών κλινικών και νοσοκομείων, καθώς και των φαρμακοβιομηχανιών. Δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλο τον λαό, ντόπιους και πρόσφυγες / μετανάστες/στριες.

         Δημόσια έρευνα για την αντιμετώπιση της πανδημίας και δημόσια ιδιοκτησία για τα αποτέλέσματά της.

Κρατικοποίηση όλων των ιδιωτικών και εκκλησιαστικών γηροκομείων για να μην φτάσουμε να συμβεί ό,τι συμβαίνει στην Ισπανία και την Ιταλία, όπου οι ηλικιωμένοι/ες πεθαίνουν αβοήθητοι/ες μέσα στα ιδιωτικά γηροκομεία.

Διανομή δωρεάν προστατευτικού εξοπλισμού (μάσκες κτλ.) για να μην διακοπεί με βάναυσο τρόπο η κοινωνική ζωή των ανθρώπων.

Αυστηρά μέτρα προστασίας για όσους/όσες συνεχίζουν να εργάζονται.

Πλήρης μισθό για όλους, καμιά περικοπή μισθού.

Άμεση επαναπρόσληψη των 40 χιλιάδων απολυμένων. Απαγόρευση των απολύσεων.

Κατάργηση της απαγόρευσης των απεργιών και της επιστράτευσης των απεργών. Κατάργηση της απαγόρευσης κυκλοφορίας.

Έκτακτη φορολογία στο κεφάλαιο και στο συσσωρευμένο πλούτο. 

Την άμεση μεταφορά των προσφύγων σε ανοιχτούς χώρους φιλοξενίας στις μεγάλες πόλεις, μέτρα προστασίας και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους/ες όσους/ες ζουν σ’ αυτές τις δομές.

Την άμεση αποσυμφόρηση των φυλακών με την αποφυλάκιση του μεγαλύτερου αριθμού των φυλακισμένων, απολύμανση των φυλακών, μέτρα προστασίας για τους φυλακισμένους, όχι στην κατάργηση των δικαιωμάτων τους.

Μια τελική επισήμανση: Η «επιστημονική κοινότητα» και το αστυνομικό κράτος

Όχι αβάσιμα, πολλοί άνθρωποι σκέφτονται ότι η «επιστημονική κοινότητα» συστήνει να αποφεύγεται ο συνωστισμός και αυτό αφορά και στις συλλογικές δράσεις διαμαρτυρίας και διεκδίκησης, ακόμα και στις διαδικασίες συντονισμού τους. Χωρίς να αμφισβητηθεί η σημασία αυτής ή όποιας άλλης σύστασης των γιατρών και όλων των επιστημόνων, θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η επιστήμη και η πολιτική αποτελούν (και οφείλουν να αποτελούν) δύο απολύτως διακριτά πεδία, χωρίς το ένα να καθορίζει το άλλο. Όπως ακριβώς δεν θα πρέπει να επιτρέπουμε να παρεμβαίνει η πολιτική (η όποια πολιτική) και να καθορίζει την επιστημονική έρευνα, δεν θα πρέπει να επιτρέπουμε στην εξουσία να επιβάλει πολιτικές, δηλαδή ρυθμίσεις στις σχέσεις μεταξύ κοινωνικών ομάδων και μεταξύ πολιτικών, οι οποίες επικαλούνται την επιστημονική (ιατρική) εγκυρότητα. Το πρόβλημα εδώ δεν έχει να κάνει (πρωτίστως τουλάχιστον) με μια ηθική που καθορίζει τις σχέσεις της εξουσίας με την επιστήμη. Έχει να κάνει κυρίως με το πιο απτό και πρακτικό πρόβλημα, ότι η σχέση της εξουσίας με την επιστήμη είναι πάντοτε άνιση και ο βαθμός υποταγής της επιστήμης στην εξουσία καθορίζεται πάντοτε από τον βαθμό ανεξαρτησίας ή ελέγχου της εξουσίας από τις λαϊκές μάζες.

Αυτό λοιπόν που παρουσιάζεται σήμερα ως μια πολιτική η οποία ακολουθεί τις συστάσεις της επιστημονικής κοινότητας δεν αποτελεί μόνο συγκάλυψη του αυταρχισμού κάτω από έναν επιστημονικοφανή λόγο, αλλά κυρίως μια βάναυση παρέμβαση του κράτους στο πεδίο της επιστήμης της ιατρικής για να ευθυγραμμίσει την ιατρική επιστημονική κοινότητα με τις πολιτικές που το κράτος έχει αποφασίσει να επιβάλει για την αντιμετώπιση της επιδημίας.

Φυσικά, η ίδια η «επιστημονική κοινότητα» δεν είναι ομοιογενής, υπάρχουν στο εσωτερικό της ουσιαστικές επιστημονικές διαφορές, οι οποίες, χωρίς να πάψουν να είναι επιστημονικές, μπορεί πολλές φορές να επικαθορίζονται από τις διαφορετικές ιδεολογικές και πολιτικές απόψεις των μελών της. Μπορεί για παράδειγμα όλοι οι γιατροί να συμφωνήσουν για τα χαρακτηριστικά του COVID-19 και τους τρόπους μετάδοσής του κτλ, αλλά σε μια συζήτηση για τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπισή του, οι προτάσεις που θα καταθέσει ο κάθε επιστήμονας θα καθορίζονται από ό,τι ο ίδιος θεωρεί ρεαλιστικά εφικτό να γίνει. Κι αυτό το ρεαλιστικά εφικτό δεν το καθορίζει η επιστήμη αλλά ο ταξικός συσχετισμός που διαμορφώνεται μέσα στην κοινωνία. Αν για παράδειγμα ένας επιστήμονας είναι πεπεισμένος (όχι με βάση τις δυνατότητες της ιατρικής, αλλά με βάση την υπάρχουσα κατάσταση ενός συστήματος υγείας και των πόρων που δαπανούνται για την ενίσχυσή του), ότι το ρεαλιστικά εφικτό είναι να σωθούν κάποιοι μόνο ασθενείς και οι άλλοι να πεθάνουν, οι επιστημονικές του προσπάθειες θα επικεντρωθούν στο να σωθούν όσο το δυνατόν περισσότεροι, έχοντας αποδεχτεί ότι θα υπάρξουν και κάποιοι οι οποίοι θα πεθάνουν. Η δυνατότητα να σωθούν όλοι οι ασθενείς δεν εξαρτάται λοιπόν μόνο από τις δυνατότητες της ιατρικής, αλλά και από την ελευθερία των επιστημόνων γιατρών να αξιοποιήσουν όλες αυτές τις δυνατότητες. Και αυτή την ελευθερία των επιστημόνων δεν την εξασφαλίζει η ίδια η επιστήμη, αλλά η συλλογική δράση των λαϊκών μαζών που υποχρεώνουν την εξουσία να χαλαρώσει τον έλεγχό της πάνω στην επιστήμη και να υποχρεωθεί να δώσει τη δυνατότητα στους επιστήμονες να αξιοποιήσουν όλες τις υπάρχουσες επιστημονικές δυνατότητες.

Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο βρισκόμαστε σήμερα. Στο σημείο της υποταγής της ιατρικής επιστήμης στις οικονομικές και πολιτικές προτεραιότητες της άρχουσας τάξης που εκμηδενίζουν τις δυνατότητες της ιατρικής να σταματήσει την εξάπλωση της επιδημίας.

Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να υπάρξουν άμεσα κοινωνικές αντιστάσεις, οι οποίες θα απελευθερώσουν την επιστήμη της ιατρικής από την υποταγή της στα συμφέροντα της αστικής τάξης, αυτή τη στιγμή που η ιατρική είναι περισσότερο απαραίτητη από κάθε άλλη φορά για τη σωτηρία ολόκληρης της κοινωνίας.

Το ποιες μορφές μπορούν να πάρουν οι διαδηλώσεις μας και οι απεργίες μας σε συνθήκες επιδημίας, είναι ένα σοβαρό ζήτημα που θα πρέπει να συζητηθεί στη βάση της αίσθησης ευθύνης του κόσμου του κινήματος (η οποία είναι πραγματική γιατί πηγάζει από το γνήσιο ενδιαφέρον για την υγεία του συναδέλφου, του συντρόφου, του γείτονα, του φίλου κι αυτού μαζί με τον οποίο κινητοποιούμαστε), σε συνδυασμό με τις συστάσεις για το πώς μπορούμε να δρούμε συλλογικά και κοινωνικά, από μια επιστημονική κοινότητα, ελεύθερη να σκεφτεί και να συμβουλεύσει γι’ αυτά τα ζητήματα τον κόσμο ο οποίος θέλει να κινητοποιηθεί.

Η άρχουσα τάξη μάς έχει κηρύξει τον πόλεμο επιβάλλοντας κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Στην επίθεση αυτή θα πρέπει να απαντήσουμε με τα μόνα όπλα που έχουμε στη διάθεσή μας: την απεργία, τη διαδήλωση, τη συλλογική δράση, την αυτοοργάνωση και την αλληλεγγύη. Όσο νωρίτερα αποφασίσουμε να δώσουμε αυτή τη μάχη, τόσες περισσότερες ζωές θα σωθούν.

 

 

Σημειώσεις

1 Παρατίθεται στο: Σόλων Γρηγοριάδης, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 1941-1974, τόμος 8ος, σελ. 132.

2 Παρατίθεται στο: Emmi Mikedakis. «Manipulating Language: Metaphors in the Political Discourse of Georgios Papadopoulos (1967–1973)», στο: Elizabeth Close, Michael Tsianikas, George Frazis (επιμ.), Greek research in Australia: proceedings of the annual Conference of Greek Studies, Flinders University, Αδελαΐδα, 2000, σελ. 79.

3 Walter Benjamin, The Origin of German Tragic Drama, Verso, Λονδίνο, Νέα Υόρκη 1998, σελ. 65 και σελ. 69 [Walter Benjamin, Urspsung des Deutshen Trauerspies, 1925]. Η μετάφραση στο: Michael Löwy, Walter Benjamin: Προμήνυμα κινδύνου. Μια ανάγνωση των θέσεων «Για τη φιλοσοφία της ιστορίας», Πλέθρον, Αθήνα 2004, σελ. 107.

4 Walter Benjamin, «Θέσεις για τη φιλοσοφία της ιστορίας» [Θέση VIII], Sarajevo·  αναδημοσίευση: e la libertà, 14 Μαΐου 2017. 

5 «Μητσοτάκης: Είμαστε σε πόλεμο, ο εχθρός δεν είναι ανίκητος», Η Καθημερινή, 17 Μαρτίου 2020.

6 Marina Aizen, «Coronavirus y desmonte. Las nuevas pandemias del planeta devastado», Anfibia. Rob Wallace, Big Farms Make Big Flu. Dispatches on Influenza, Agribusiness, and the Nature of Science, Monthly Review Press, Νέα Υόρκη 2016.

7 Συμμαχία Σοσιαλιστών/Σοσιαλιστριών της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, «Η πανδημία του κορονοϊού αποκαλύπτει την απανθρωπιά του καπιταλισμού. Τι μπορούν να κάνουν οι σοσιαλιστές;», e la libertà, 15 Μαρτίου 2020· «Human Rights Dimensions of COVID-19 Response», Human Rights Watch, 19 Μαρτίου 2020.

8 Αξίζει να αναφέρουμε για λόγους σύγκρισης, ότι η γειτονική Ταϊβάν, με ένα εκτεταμένο δημόσιο σύστημα υγείας, με αυστηρούς ελέγχους στα αεροδρόμια και στα λιμάνια και εξετάζοντας συστηματικά ολόκληρο τον πληθυσμό (διαγνωστικά τεστ, θερμομέτρηση κτλ), κατόρθωσε να εμποδίσει την εξάπλωση της επιδημίας, όταν ακόμα το κινεζικό καθεστώς δεν παραδεχόταν καν ότι υπάρχει ένας νέος ιός. Μέχρι στιγμής στην Ταϊβάν υπάρχουν 5 νεκροί και 306 κρούσματα («Ταϊβάν: Έλληνας γιατρός που ζει και εργάζεται εκεί μας εξηγεί πως “κέρδισαν” τον κορονοϊό», Popaganda, 17 Μαρτίου 2020. Και Coronavirus Resource Center.)

9 «4η Διεθνής: Να σώσουμε τις ζωές, όχι τα κέρδη!», Τέσσερα, 18 Μαρτίου 2020 και contra-xreos, 18 Μαρτίου 2020.

10 Υγειονομικοί του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, «Ο κοροναϊός δεν αντιμετωπίζεται με την αστυνομία, αλλά με δημόσια υγεία», ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, 23 Μαρτίου 2020.

11 «Ανακοίνωση ΟΕΝΓΕ για το διάγγελμα του Κ. Μητσοτάκη», ΟΕΝΓΕ, 18 Μαρτίου 2020· Συντονιστικό Νοσοκομείων, «Η στήριξη της δημόσιας υγείας είναι η μόνη προστασία από τον κορονοϊό», Facebook, 20 Μαρτίου 2020.

12 «Διάγγελμα Μητσοτάκη για την απαγόρευση της κυκλοφορίας», Youtube, 22 Μαρτίου 2020· Χαράλαμπος Κουρουνδής, «Για την επιβολή απαγόρευσης κυκλοφορίας: αντισυνταγματικός ο περιορισμός δικαιωμάτων», Facebook, 22 Μαρτίου 2020.

13 «Απαγορεύθηκαν οι συγκεντρώσεις άνω των 10 ατόμων», ΣοφοκλέουςIn, 18 Μαρτίου 2020.

14 Δημήτρης Κατσαγάνης, «Αναστέλλεται η απαγόρευση της πολιτικής επιστράτευσης και κάθε μορφής επίταξης», Capital.gr, 21 Μαρτίου 2020· Παναγιώτα Μπίτσικα, «Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ξαναφέρνει την πολιτική επιστράτευση απεργών στο ...όνομα του κορονοϊού!», Documento, 21 Μαρτίου 2020.

15 Για το κρουαζιερόπλοιο που ξενάγησε η υπουργός πολιτισμού: Φωτεινή Λαμπρίδη, «Η Μενδώνη ξενάγησε κρουαζιερόπλοιο που τέθηκε σε καραντίνα - Τι απαντά το υπουργείο Πολιτισμού», tvxs, 10 Μαρτίου 2020. Για τη «θεία μετάληψη» και τον κορονοϊό: Χριστίνα Κοψίνη, «Σωτήρ... Ζωής», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 9 Μαρτίου 2020· Στέργιος Νταής, «“Θεία κοινωνία” και κορονοϊός: ανοσία ή ανοησία;», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 11 Μαρτίου 2020. Για τα γκρουπ από την Παλαιστίνη: Γιώργος Σακκάς, «Κορονοϊός: Το ταξίδι στους Αγίους Τόπους και ο Γολγοθάς με τα 23 ελληνικά κρούσματα», news247, 5 Μαρτίου 2020· «Κορονοϊός: Και τρίτο γκρουπ είχε επισκεφθεί τους Άγιους Τόπους-Επέστρεψε στην Κοζάνη», BusinessNews, 6 Μαρτίου 2020· «Κορονοϊός: Γκρουπ Ευρυτάνων προσκυνητών επέστρεψε από τους Αγίους Τόπους – Σε εθελοντική καραντίνα στην Αθήνα», evrytanika.gr, 6 Μαρτίου 2020· «Κορονοϊός: Κι άλλο γκρουπ με 51 Έλληνες στους Αγίους Τόπους!», newsit, 6 Μαρτίου 2020· Λευτέρης Παυλίδης, «Κορονοϊός: Καταγγελία για εκδρομείς από τους Αγίους Τόπους δεν ακολουθούν τις οδηγίες του ΕΟΔΥ», sportime.gr, 10 Μαρτίου 2020. Για εκδρομείς από την Ιταλία και τις επικσκέψεις τουριστών από την Ιταλία: «Καθησυχαστική η Κεραμέως για τους μαθητές που επιστρέφουν από Ιταλία», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 24 Μαρτίου 2020· «Κορονοϊός - Καταγγελία Δημάρχου Σύμης: Ούτε καραντίνα ούτε έλεγχος για τουρίστες από Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία», THETOC, 19 Μαρτίου 2020· «Γκρουπ 23 τουριστών από την Ιταλία έφθασε τη Δευτέρα στα Χανιά», ZARPA News, 10 Μαρτίου. Για τους εργαζόμενους που επιστρέφουν στην Ελλάδα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξαιτίας του κορονοϊού, Αντώνης Τελόπουλος, «Σε καραντίνα με καθυστέρηση το πομακοχώρι Εχίνος», Η Εφημερίδα των Συντακτών, 27 Μαρτίου 2020.

16 Υπάρχει εδώ μια εντυπωσιακή μετατόπιση της σημασίας του «εσωτερικού εχθρού» και του παραδείγματός του: ενώ στον γνωστή συνέντευξη του δικτάτορα Παπαδόπουλου ο μολυσμένος που μεταδίδει τον ιό της μόλυνσης είναι το παράδειγμα με το οποίο εξηγείται η επικινδυνότητα του κομμουνιστή, στον λόγο του Μητσοτάκη ο πραγματικός ή εν δυνάμει φορέας του ιού είναι ο κοινωνικά/πολιτικά «απείθαρχος», που αποτελεί μια νέα εκδοχή του «εσωτερικού εχθρού».

17 «Αγώνας για ζωή και δικαιώματα κόντρα στο άρρωστο σύστημα και στους νόμους της αγοράς», Αγωνιστική Ταξική Ενότητα ΕΚΑ, 19 Μαρτίου 2020· «Παρεμβάσεις Δημοσίου: Αντί για πόλεμο με τον ιό, η κυβέρνηση κλιμακώνει τον πόλεμο ενάντια στους εργαζόμενους», Παρεμβάσεις στο δημόσιο, 27 Μαρτίου 2020· «Παρεμβάσεις ΔΕ: Με αλληλεγγύη και πολύμορφο αγώνα να παλέψουμε για τη ζωή, τα κοινωνικά δικαιώματα και τις λαϊκές κατακτήσεις! Ενάντια στην πανδημία του κορωνοϊού και των αντεργατικών μέτρων», Παρεμβάσεις στο δημόσιο, 28 Μαρτίου 2020· «Δήλωση εκλεγμένων συνδικαλιστών: Τώρα παίρνονται τα αντεργατικά μέτρα - Τώρα θα απαντήσουμε, θα αγωνιστούμε!», Αγωνιστική Ταξική Ενότητα ΕΚΑ, 30 Μαρτίου 2020.

18 Ενδεικτικά: «Αλ. Τσίπρας: Μέτωπο ζωής σήμερα, μέτωπο λογικής αύριο», ΣΥΡΙΖΑ, 22 Μαρτίου 2020. «Τηλεδιάσκεψη Τσίπρα - ΟΕΝΓΕ: Δεν αρκούν οι ευχαριστίες και τα χειροκροτήματα. Δήλωση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ μετά την τηλεδιάσκεψη με την Ομοσπονδία Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (ΟΕΝΓΕ)», ΣΥΡΙΖΑ, 23 Μαρτίου 2020. «Δήλωση του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τα νέα μέτρα της κυβέρνησης», 902.gr, 22 Μαρτίου 2020. «ΜέΡΑ25: Να γίνονται με τηλεδιάσκεψη όλες οι συνεδριάσεις της βουλής, όσο διαρκεί η απαγόρευση της κυκλοφορίας», ΜέΡΑ25, 23 Μαρτίου 2020. «Να μην χρησιμοποιείται η κρίση για ανατροπές εργασιακών δικαιωμάτων και μονοσήμαντες εξυπηρετήσεις εργοδοτών», Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας, 25 Μαρτίου 2020.

19 «Η συνέντευξη του Δ. Κουτσούμπα στον ρ/σ “Real FM”». 902.gr, 27 Μαρτίου 2020.

20 Ενδεικτικά: Νικόλ Λειβαδάρη, «Η κατάρρευση του νεοφιλελευθερισμού», tvxs, 17 Μαρτίου 2020· Δημήτρης Χριστόπουλος, «Πώς η ανάγκη γίνεται ιστορία, πώς η ιστορία γίνεται σιωπή...», Left.gr, 22 Μαρτίου 2020 και «Γ. Βαρεμένος: Επείγουσα έκκληση προς τον προπαγανδιστικό μηχανισμό της ΝΔ!», Left.gr, 26 Μαρτίου 2020. Πάντως μια αντίστοιχη σύγχυση υπάρχει και στην άλλη πλευρά, στους δεξιούς και ακροδεξιούς υπερασπιστές του νεοφιλελευθερισμού, οι οποίοι φυσικά δεν «σιωπούν» καθόλου. Πχ., Γιάννης Σιδέρης, «Ο Τσίπρας βλέπει τον ιό ως... “μαχητή” κατά των νεοφιλελέ!», Liberal, 23 Μαρτίου 2020, άρθρο στο οποίο ο συγγραφέας του αναφερόμενος στα μέτρα που πήρε η Κίνα τα χαρακτηρίζει «άκρον άωτον του αστυνομοκρατικού κομμουνιστικού αυταρχισμού», ξεχνώντας ότι τα ίδια περίπου μέτρα έχει πάρει και η κυβέρνησή του.

21 «Σφοδρή επίθεση της Βούλτεψη στον ΣΥΡΙΖΑ για το “μετά θα λογαριαστούμε” - “Χυδαιότητες, προσπαθούν να διχάσουν», iefimerida, 26 Μαρτίου 2020· «Μιμητής Καψώχα ο Κούλογλου: “Όταν γυρίσω θα τους…” – ΝΔ: “Πάρτε θέση κ. Τσίπρα”», The Daily Post. 26 Μαρτίου 2020 και «Ανακοίνωση ΝΔ κατά Κούλογλου και Tvxs.gr», tvxs, 26 Μαρτίου 2020.

22 Laura Villadiego, «Spaniards find beauty in helping each other amid COVID-19 crisis», Al Jazeera, 2 Μαρτίου 2020· Luisa Enria, Serena Masino, «Italy’s fight against Covid-19 depends on continued solidarity», Open Democracy, 20 Μαρτίου 2020.

23 «Κίνα: Οι ζωόφιλοι στην Γουχάν έγιναν “διαρρήκτες” για τα κατοικίδια», The best, 2 Φεβρουαρίου 2020.

24 «Greece: Nearly 2,000 New Arrivals Detained in Overcrowded, Mainland Camps», Human Rights Watch, 31 Μαρτίου 2020· «Πλήθος αντιδράσεων από επίσημους και θεσμικούς φορείς για τις δολοφονικά μέτρα ενάντια στους πρόσφυγες απέναντι στον κορονοϊό», Συντονισμός για το Προσφυγικό Μεταναστευτικό, 30 Μαρτίου 2020· Αλέξανδρος Ζέρβας, «Πρόσφυγες και μετανάστες στο έλεος της πανδημίας: “Αν υπάρξει κρούσμα, θα έχουμε τραγωδία”», tvxs, 28 Μαρτίου 2020· «Καμπάνια συλλογής υπογραφών για την εκκένωση των hot spots και τη στέγαση των προσφύγων», Συντονισμός για το Προσφυγικό Μεταναστευτικό, 24 Μαρτίου 2020· «Διακοπή παροχής επιδόματος στους πρόσφυγες των στρατοπέδων και άλλα σκληρά μέτρα», Συντονισμός για το Προσφυγικό Μεταναστευτικό, 28 Μαρτίου 2020.

25 Εξάλλου, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των προσφύγων η ζωή τους δεν κινδυνεύει μόνο από τον κορονοϊό: «Θάνατος 20χρονου στη Μόρια», Συντονισμός για το Προσφυγικό Μεταναστευτικό, 27 Μαρτίου 2020.

26 Λουκάς Σταμέλλος, «Το Forensic Architecture επιβεβαιώνει τον φόνο του 22χρονου Σύρου πρόσφυγα στα ελληνικά σύνορα», Omniatv, 5 Μαρτίου 2020· «Αποχαιρετούμε το φίλο μας Μουχάμαντ Γκουλζάρ», Χώρος Στέγασης Προσφύγων City Plaza, 8 Μαρτίου 2020· Patrick Strickland, «A journey through the refugee crisis on the Greece-Turkey border», Al Jazeera, 18 Μαρτίου 2020.

27 «Σχεδιάζουν πογκρόμ κατά προσφύγων στη Ρόδο», tvxs, 29 Μαρτίου 2020· «Καταγγελία: Φασίστες ετοιμάζουν βίαιο πογκρόμ κατά προσφύγων στα Σφαγεία Ρόδου», PROlogos.gr, 29 Μαρτίου 2020.

28 Κίνηση Ενωμένοι Ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή, «Απεργία πείνας προσφύγων και μεταναστών στην Κόρινθο για άμεση εκκένωση των στρατοπέδων κράτησης», e la libertà, 20 Μαρτίου 2020.

29 Rhea Mahbubani, «About 50 inmates escaped from Italian prisons as the coronavirus triggered riots and brought the country’s criminal-justice system to a halt», Business Insider, 10 Μαρτίου 2020· «16 Italian Prisoners Escape During Coronavirus-Related Riots», Time, 11 Μαρτίου 2020· Dom Phillips, «“Come back Monday, OK?” Hundreds of prisoners escape in Brazil amid Covid-19 anger», The Guardian, 17 Μαρτίου 2020· «Brazil recaptures inmates who escaped in COVID-19 riot», France24, 17 Μαρτίου 2020· «23 killed in Colombia prison riot triggered by Covid-19 panic», New Straits Times, 23 Μαρτίου 2020· «At least 23 inmates killed in prison riot over coronavirus in Colombia», France24, 23 Μαρτίου 2020· και «Colombian prison violence inmates say was sparked by coronavirus fears leaves 23 dead», ABC, 23 Μαρτίου 2020.

30 «Hard-hit Iran frees more prisoners amid coronavirus outbreak», Al Jazeera, 17 Μαρτίου 2020.

31 «Τουρκία-Covid-19: Την αποφυλάκιση σχεδόν 45.000 κρατουμένων προωθεί η κυβέρνηση», ΑΠΕ-ΜΠΕ, 31 Μαρτίου 2020. Όμως, με βάση το σχετικό νομοσχέδιο εξαιρούνται οι πολιτικοί κρατούμενοι (καταδικασμένοι για εγκλήματα «τρομοκρατίας»), μεταξύ άλλων κατηγοριών. Ο συνολικός αριθμός των φυλακισμένων στις τουρκικές φυλακές ξεπερνάει τις 300.000.

32 Creede Newton, «Coronavirus in US prisons: Releases positive, but “more needed”», Al Jazeera, 28 Μαρτίου 2020· Ned Parker, Linda So, Brad Heath, Grant Smith, «Spread of coronavirus accelerates in U.S. jails and prisons», Reuters, 28 Μαρτίου 2020.

33 Ο αριθμός των φυλακισμένων στις ΗΠΑ ξεπερνάει τα 2 εκατομμύρια: «World Prison Population», BBC News.

34 «ΗΠΑ: Απεργία φυλακισμένων», anarkismo.net, 10 Σεπτεμβρίου 2018· «Η 20μερη απεργία των κρατουμένων στις αμερικανικές φυλακές (21.08 – 09.09.2018)», The Art of Crime, Νοέμβριος 2018.

35 Για τις ΗΠΑ: Jane Slaughter, «Detroit Bus Drivers Win Protections Against Virus Through Strike», LaborNotes, 18 Μαρτίου 2020· Edward Ongweso Jr, «General Electric Workers Launch Protest, Demand to Make Ventilators», Vice, 30 Μαρτίου 2020. Για την Ιταλία: Paola Tamma, Antonello Zecca, «Απεργίες σε ολόκληρη την Ιταλία για την αντιμετώπιση του κορονοϊού», e la libertà, 18 Μαρτίου 2020· Roberto Luzzi, «Facing coronavirus epidemic in Italy», No Borders, 30 Μαρτίου 2020. Για την Ισπανία: Dani Ramos, «Cononavirus pandemic and workers’ struggles Mercedes Benz: peoples’ lives are worth more than profits», International Viewpoint, 27 Μαρτίου 2020. Για την Πορτογαλία: Colectivo Marxista de Lisboa, «Portugal: solidarity with the mass call-centres strike – an example for others to follow! Life before profit!», In Defence of Marxism, 26 Μαρτίου 2020. Για τη Βραζιλία: Silvia Ferraro, Waldo Mermelstein, «Brazil’s workers strike for the right to quarantine», No Borders, 23 Μαρτίου 2020.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 01 Απριλίου 2020 02:22

Προσθήκη σχολίου

Το e la libertà.gr σέβεται όλες τις απόψεις, αλλά διατηρεί το δικαίωμά του να μην αναρτά σχόλια με υβριστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό φασιστικό περιεχόμενο ή σχόλια μη σχετικά με το κείμενο.