Ο Τολστόι κατά τη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου με στολή αξιωματικού

Javier Sethness-Castro

Ο κουήρ Τολστόι και ο αντιεξουσιαστικός αγώνας σήμερα

Στο τέλος της μακράς ζωής του, το 1910, ο Λεβ Νικολάεβιτς Τολστόι είχε γίνει ο μεγαλύτερος δημόσιος επικριτής της ρωσικής τσαρικής αυτοκρατορίας. Αποσταθεροποιώντας την απολυταρχία των Ρομανώφ μέσω των γραπτών του, τα οποία ανέρχονταν σε περισσότερους από ογδόντα τόμους, ο Λεβ Νικολάεβιτς έγινε ο σημαντικότερος αντίπαλος του τσάρου Νικόλαου Β΄.

Ως εκ τούτου, η Διοικούσα Σύνοδος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας αφόρισε τον Τολστόι το 1901, και αυτή η ιδιότητα διατηρείται μέχρι σήμερα. Ο Αλεξέι Σουβόριν, ο εκδότης των Νέων Καιρών [ρωσικό περιοδικό του τέλους του 19ου αιώνα], έκανε στη συνέχεια το σχόλιο ότι η Ρωσία είχε ουσιαστικά δύο τσάρους: τον Νικόλαο Β΄ και τον Τολστόι^[1].

Πράγματι, το αυτοκρατορικό κράτος είχε εισβάλει στη Γιασνάγια Πολιάνα, το οικογενειακό κτήμα του Τολστόι, το 1862· τον παρακολουθούσε τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια της ζωής του· λογόκρινε, απαγόρευσε και έκαψε τα γραπτά του· και έφτασε κοντά στην εκτέλεσή του το 1891, αφού κυκλοφόρησε στην Αγγλία η μετάφραση ενός ξεκάθαρα αναρχικού δοκιμίου του. Μόνο χάρη στην παρέμβαση της ξαδέλφης του Αλεξαντρίνα Τολστάγια ο Λεβ Νικολάεβιτς επέζησε από αυτό το τελευταίο επεισόδιο^[2].

Ως εκ τούτου, είναι άκρως ανησυχητικό να βλέπεις φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που δείχνουν το πρόσωπο του Τολστόι –μαζί με εκείνα των συναδέλφων του Αλεξάντερ Πούσκιν και Νικολάι Γκόγκολ, οι οποίοι ήταν Ρώσοι και Ουκρανοί, αντίστοιχα– σε έναν ψηλό φράχτη που περιβάλλει τα ερείπια του Δραματικού Θεάτρου της Μαριούπολης στην κατεχόμενη νοτιοανατολική Ουκρανία^[3].

Το Δραματικό Θέατρο είναι ο τόπος μιας φρικτής σφαγής που διαπράχθηκε από τις ρωσικές δυνάμεις τον Μάρτιο του 2022. Υπολογίζεται ότι 300 Ουκρανοί πολίτες έχασαν τη ζωή τους εκεί, ενώ αναζητούσαν καταφύγιο από την ανελέητη εισβολή. Παράλληλα, το νέο ντοκιμαντέρ 20 Μέρες στη Μαριούπολη^[4], το οποίο έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σάντανς το 2023, παρέχει φρικιαστικά και συγκλονιστικά στοιχεία για τα εκτεταμένα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διέπραξε ο ρωσικός στρατός κατά την έφοδο στην πόλη.

Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση του καθεστώτος του Βλαντιμίρ Πούτιν να καλύψει μια από τις χειρότερες από αυτές τις φρικαλεότητες χρησιμοποιώντας τα πρόσωπα του Τολστόι και του Γκόγκολ ισοδυναμεί με κάτι περισσότερο από κυνικό τρολάρισμα. Μια τέτοια «αστική ψυχρότητα» συνάδει με την προσπάθεια της ακροδεξιάς να εκλογικεύσει την ακραία βίαιη βαρβαρότητα σε όλο τον κόσμο. Δεδομένης της καλλιτεχνικής κριτικής του Τολστόι στη βία και τον μιλιταρισμό, το θέαμα είναι απλώς παράλογο.

Ωστόσο, αντιμέτωποι με τη γενοκτονική επίθεση της Ρωσίας, οι Ουκρανοί διεξάγουν τώρα μια συζήτηση σχετικά με το πώς, ή ακόμη και αν, πρέπει να συνεργαστούν με τους Ρώσους καλλιτέχνες και διανοούμενους. Πέρυσι, μια ομάδα εργασίας του ουκρανικού υπουργείου Παιδείας συνέστησε τον αποκλεισμό αρκετών Ρώσων και Σοβιετικών συγγραφέων^[5], συμπεριλαμβανομένου του Τολστόι, από τα σχολικά προγράμματα σπουδών – αλλά οι προτεινόμενες από την Ουκρανία απαγορεύσεις της λογοτεχνίας που εκδίδεται στη Ρωσία και τη Λευκορωσία φαίνεται να προβλέπουν εξαιρέσεις για τα έργα του Πούσκιν και του Τολστόι^[6]. Τον περασμένο μήνα, οι πολίτες του Κιέβου ψήφισαν για τη μετονομασία της πλατείας Τολστόι σε πλατεία Ουκρανών Ηρώων^[7], ενώ η οδός Τολστόι στο Λβιβ μετονομάστηκε σε οδό του Αρχιεπισκόπου Λιουμπομίρ Χούζαρ στα μέσα του 2022^[8].

Ακόμα κι έτσι, υπό το φως του χριστιανικού αναρχισμού και των αντιιμπεριαλιστικών, αντιμιλιταριστικών απόψεών του, πιστεύω ότι ο Τολστόι μπορεί να θεωρηθεί μια μερική εξαίρεση στις σοβινιστικές συμπεριφορές που προωθούνται από πολλούς Μεγαλορώσους καλλιτέχνες. Τα γραπτά του για τον Καύκασο –στα οποία συμπεριλαμβάνονται «Επιδρομή» (1853), οι Κοζάκοι (1863) και το Χατζή Μουράτ που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του (1912)– είναι ανθρωπιστικά και επικριτικά απέναντι στον ρωσικό επεκτατισμό στην περιοχή. Τα Διηγήματα της Σεβαστούπολης (1855), τα οποία χάρισαν στον συγγραφέα μεγάλη φήμη στα νιάτα του για την κριτική του κάλυψη του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-1856), εστιάζουν στην αποανθρωποποίηση και το τραύμα που είναι συνυφασμένα με τον πόλεμο.

Όπως περιγράφεται στο Πόλεμος και Ειρήνη (1869) και όχι μόνο, οι αντι-Τσαρικές, αντι-Βοναπαρτιστικές απόψεις του Τολστόι θα μεταφράζονταν σήμερα σε μια ισχυρή απόρριψη του ρωσικού φασισμού του Πούτιν, γνωστού και ως Ρωστσισμού^[9]. Η εξισωτική, αναρχολαϊκιστική κριτική του συγγραφέα για το ρόλο των «μεγάλων ανδρών» στην ιστορία έχει σημαντικές στρατηγικές επιπτώσεις όχι μόνο για την αυτοάμυνα της Ουκρανίας έναντι της Ρωσίας, αλλά και για πολλές άλλες μορφές συλλογικής δράσης και ριζοσπαστικής οργάνωσης.

Το βιβλίο μου, Ο Κουήρ Τολστόι: Μια ψυχοβιογραφία (2023)^[10], που μόλις εκδόθηκε, παρουσιάζει μια νέα ερμηνεία της ζωής και της τέχνης του Τολστόι. Αναδεικνύει την παραγνωρισμένη ομοφυλοφιλία [queerness] του Τολστόι και τις συνδέσεις μεταξύ του αγώνα των ΛΟΑΤΚΙ+ και της ριζοσπαστικής πολιτικής.

Το βιβλίο είναι ίσως το πρώτο που πλαισιώνει τη βιογραφία και το έργο του Τολστόι μέσα από έναν κουήρ, ψυχαναλυτικό και ιστορικοπολιτικό φακό. Συνδυάζει με μοναδικό τρόπο τη λογοτεχνική θεωρία, τις LGBTQ+ σπουδές, τη σεξολογία, την ηθική και τη θεολογία για να συνδέσει την ερωτική διαφορετικότητα του καλλιτέχνη με την αναρχική πολιτική του και το αντιμιλιταριστικό του ιδεώδες.

Δεδομένης της πολυδιάστατης κρίσης που αντιμετωπίζουμε σήμερα, πώς ακριβώς νομίζω ότι ο προβληματισμός για την τέχνη, τη σκέψη και τη ζωή του Τολστόι μπορεί να μας βοηθήσει σήμερα; Σε αυτό το άρθρο, θα επικεντρωθώ σε τρεις τρόπους: Τον αντιπολεμικό ρεαλισμό του Τολστόι ενάντια στον ψευδο-αντιιμπεριαλισμό, τη μη συνεργασία με τον καπιταλισμό και την καταστροφή του κλίματος και τον κουήρ αναρχισμό και τη σεξουαλική επανάσταση.

Ο αντιπολεμικός ρεαλισμός του Τολστόι ενάντια στον ψευδο-αντιιμπεριαλισμό

Σε εξέχουσα θέση στα Διηγήματα της Σεβαστούπολης, την πρώιμη αντιπολεμική του επιστολογραφία, ο Τολστόι χρησιμοποιεί τον αφηγηματικό ρεαλισμό για να ανοικει      ώσει, να αποξενώσει και να αμφισβητήσει τον πόνο και την εκμετάλλευση που απαιτούν ο μιλιταρισμός και η κρατική οικονομία^[11]. Αυτά τα Διηγήματα αντιπροσωπεύουν μια νεανική έκφραση του αναπτυσσόμενου χριστιανικού αναρχισμού του Τολστόι. Εξάλλου, ήταν προϊόν μιας αντιεκκλησιαστικής, αντιμιλιταριστικής επιφοίτησης που βίωσε ο τότε αξιωματικός του πυροβολικού κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Σεβαστούπολης το 1855.

Ο πρίγκιπας Αντρέι Μπολκόνσκι, ένας από τους ήρωες του Πόλεμος και Ειρήνη και ένα από τα alter ego του Τολστόι, θα υποστεί μια παρόμοια έκσταση καθώς βρίσκεται τραυματισμένος στη μάχη του Αούστερλιτς (1805). Καθώς ατενίζει τον ουρανό, ο Μπολκόνσκι διαισθάνεται αυθόρμητα τη δική του ομοφυλοφιλία [queerness] και «πετάει σε έναν άλλο κόσμο, απελευθερωμένο από τον εθνικισμό και τον υλικό πλούτο»^[12].

Ο Τολστόι χρησιμοποιεί συνήθως έναν τραγικό-ανθρωπιστικό φακό για να απεικονίσει τον πόλεμο. Παρά την αναμφισβήτητη έκφραση ρωσικού πατριωτισμού σε ορισμένα σημεία του Πολέμου και Ειρήνης, ο Λεβ Νικολάεβιτς κατά κανόνα παρουσιάζει τη βία με κριτικό τρόπο σε όλο το έργο του – από την «Επιδρομή» έως τον Χατζή Μουράτ. Στα τέλη της ζωής του, μάλιστα, έγινε ειρηνιστής και υπέρμαχος της μη αντίστασης. Τα δόγματα αυτά βρήκαν με τη σειρά τους απήχηση, μεταξύ άλλων, στον Μοχάντας Κ. Γκάντι και στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ. Υπό αυτή την έννοια, η ρεαλιστική στάση του Τολστόι απέναντι στη βία και το κράτος τροφοδότησε τις ανθρωπιστικές, αντιμιλιταριστικές και αντιεξουσιαστικές αρχές του.

Τέτοιες αρχές είναι εξαιρετικά σημαντικές για τον κόσμο και την εποχή μας, ιδίως υπό το φως των συνεχιζόμενων ρωσικών θηριωδιών στην Ουκρανία και τη Συρία. Απέναντι στους εθνικιστές και συνωμοσιολόγους χάκερς του Fox News, της GrayZone και του Code Pink –οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το τοξικό φαινόμενο του ψευδο-αντιιμπεριαλισμού με τη διπλή υποστήριξή τους προς τον Πούτιν και τον Μπασάρ αλ Άσαντ από τη μία πλευρά και τη βαθιά αντίθεσή τους στη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία από την άλλη– μια ρεαλιστική, βασισμένη σε στοιχεία προσέγγιση της κρατικής βίας πρέπει να τροφοδοτεί τον αριστερό διεθνισμό.

Η διπλή απόρριψη του Τολστόι του Τσάρου Αλέξανδρου Α΄ και του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Βοναπάρτη, όπως αναπτύσσεται στο Πόλεμος και Ειρήνη, θυμίζει τη διαπεραστική κραυγή θανάτου του Μερκούτιου στο Ρωμαίος και Ιουλιέτα (1597): «Πανούκλα και στους δύο οίκους τους!» Αυτό το κριτικό πνεύμα μπορεί να μας εμπνεύσει να αντισταθούμε στον αυταρχισμό και τον νεοφασισμό με κοσμοπολίτικο τρόπο, είτε αυτός προέρχεται από τον Πούτιν, τον Άσαντ, τον Σι Τζινπίνγκ είτε από τον Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας παράλληλα τη μεταφορά βαρέων όπλων στην Ουκρανία. Πρέπει να το κάνουμε αυτό για να αποφύγουμε την επανάληψη της τραγικής μοίρας της πολιορκημένης Ισπανικής Δημοκρατίας, η οποία υπέκυψε στη φασιστική ανταρσία του Φρανθίσκο Φράνκο αφού αποκλείστηκε από τις δυτικές δημοκρατίες κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου πολέμου (1936-1939).

Η μη συνεργασία με τον καπιταλισμό και την καταστροφή του κλίματος

Η αντίληψη του Τολστόι για τη μη συνεργασία με το κακό, η οποία περιγράφεται με μεγαλύτερη σαφήνεια στο βιβλίο, Η βασιλεία του Θεού είναι μέσα σας (1893), βασίζεται κυρίως στην ερμηνεία του Ιησού του Ναζωραίου ως απελευθερωτή της ανθρωπότητας, αλλά επηρεάζεται επίσης από την ενασχόλησή του με τον Σιντάρτα Γκαουτάμα Βούδα και την ανάγνωση των Γερμανών ιδεαλιστών. Άλλωστε, ο Βούδας αναγνώρισε ότι η απελευθέρωση από τον κύκλο της οδύνης, ή σαμσάρα, ξεκινά από μέσα, μέσω της ενσυνειδητότητας και της συνειδητότητας. Παρομοίως, ο Ιμμάνουελ Καντ διακήρυξε: «Ο Θεός δεν είναι μια ουσία που υπάρχει έξω από μένα, αλλά απλώς μια ηθική σχέση μέσα μου.»^[13] Εμπνεόμενος από τη διακήρυξη του Ιησού για τη Βασιλεία του Θεού, μαζί με τις αρχές του Βουδισμού και του Διαφωτισμού, ο Τολστόι υπερασπίστηκε την αυτόνομη, ορθολογιστική κριτική της καταπίεσης, του παραλογισμού και του δεσποτισμού.

Στην πραγματικότητα, όταν οι αυτοδιοικούμενοι και αντι-τσαρικοί αγρότες κατέλαβαν μαζικά εδάφη και ανακήρυξαν τη Δημοκρατία του Γκουριάν στη δυτική Γεωργία από το 1902-1906, ο Τολστόι χαιρέτισε αυτή την ελπιδοφόρα εξέλιξη. Δήλωσε ότι «αυτό που πρέπει να γίνει είναι ακριβώς αυτό που κάνουν οι Γκουριανοί, δηλαδή να οργανώσουν τη ζωή με τέτοιο τρόπο ώστε να μην υπάρχει ανάγκη για εξουσία.»^[14] Επιπλέον, υποστήριξε τις αιρετικές κοινότητες στους αγώνες τους ενάντια στο αυτοκρατορικό κράτος και μάλιστα χάρισε τα κέρδη από την Ανάσταση (1899) για να χρηματοδοτήσει τη μετεγκατάσταση της διωκόμενης κοινότητας των Ντουχόμπορ, ή αλλιώς «Παλαιστών του Πνεύματος», από τη Ρωσία στον Καναδά. Ο Τολστόι, η σύζυγός του Σοφία Αντρέεβνα και οι κόρες τους Τάνια και Μάσα δημιούργησαν πάνω από 200 υπαίθριες κουζίνες με βάση τη φυτική διατροφή για να ανακουφίσουν τις συνθήκες πείνας που αντιμετώπιζαν οι αγρότες μεταξύ 1891 και 1892.

Σύμφωνα με τον αναρχοσυνδικαλισμό και τη θεωρία κατά της καταπίεσης, ο Τολστόι στο Πόλεμος και Ειρήνη εξυμνεί τη μαζική-λαϊκή αντίσταση στην αποτυχημένη εισβολή του Ναπολέοντα στη Ρωσία το 1812, από τα πεδία των μαχών μέχρι πίσω από τις γραμμές του εχθρού, καθώς φαντασιώνεται ομοερωτικούς δεσμούς και την ισοπέδωση των τσαρικών ιεραρχιών.

Η θεωρία του Τολστόι, η οποία συνδυάζει τον αναρχισμό με τη ρωσική ριζοσπαστική παράδοση του λαϊκισμού (ναροντιτσέστβο), προτείνει την άμεση συλλογική δράση για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων κοινωνικών δεινών. Ακριβώς όπως συνέβαλε στην ενθάρρυνση της ρωσικής επανάστασης πριν από έναν αιώνα, ο Τολστοϊσμός έχει επίσης σημαντικές επιπτώσεις στους σημερινούς αγώνες για τη συνδικαλιστική οργάνωση και την κλιματική δικαιοσύνη.

Γνωρίζουμε ότι τα αφεντικά και οι πολιτικοί δεν θα προσφέρουν ούτε δίκαιες συνθήκες εργασίας ούτε μια υγιή βιόσφαιρα, δεδομένης της προσήλωσής τους στον καπιταλιστικό μύλο της παραγωγής^[15]. Αντίθετα, κανονικοποιούν την εκμετάλλευση της εργασίας και την ατέρμονη ανάπτυξη, διαιωνίζοντας έτσι την καταστροφή του παγκόσμιου οικοσυστήματος και απειλώντας με συλλογική αυτοκτονία – ακόμη και όταν η ανθρωπότητα θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μετα-καπιταλιστική συνεργατική κοινοπολιτεία βασισμένη στον άνεμο, το νερό και την ηλιακή ενέργεια^[16].

Κουήρ αναρχισμός και σεξουαλική επανάσταση

Τέλος, όπως επισημαίνεται στο βιβλίο μου Ο κουήρ Τολστόι, ο αναρχισμός του καλλιτέχνη δεν είναι μόνο συνδικαλιστικός, λαϊκιστικός και αγροτικός, αλλά και κουήρ. Σε αρκετά από τα έργα του Τολστόι, ο συγγραφέας συνδέει τη διέγερση της LGBTQ+ επιθυμίας –που ποινικοποιήθηκε στην αυτοκρατορική Ρωσία– με την κοινωνικοπολιτική αφύπνιση και τη συλλογική απελευθέρωση. Αυτό φαίνεται στις εμπειρίες του Αντρέι Μπολκόνσκι, της Μαριάς Μπολκόνσκαγια, του Πιέρ Μπεζούχοφ και της Σόνια Ρόστοβα στο Πόλεμος και Ειρήνη∙ στις περιπέτειες του Ολένιν στους Κοζάκους∙ στη βασική πλοκή του «Δάσκαλος και άνθρωπος» (1895)∙ και στα συμπεράσματα της Ανάστασης και του «Θανάτου του Ιβάν Ίλιτς» (1886).

Παρά το γεγονός ότι στα τέλη της ζωής του διακήρυξε απόψεις ιδιαίτερα αρνητικές για το φύλο, ασκητικές και πουριτανικές, η διονυσιακή αντίληψη για τις ερωτικές διαστάσεις του αντιεξουσιαστικού αγώνα και της κοινωνικής επανάστασης διαπερνά το έργο του Τολστόι. Το όραμά του προοιωνίζει έτσι την αντίληψη της Μπελ Χουκς [bell hooks] για τον «αναρχισμό του έρωτα», σύμφωνα με την οποία η αμοιβαία έλξη και η προσκόλληση υπονομεύουν την κοινωνική κυριαρχία, ενώ συμμερίζεται πολλές με τις αρχαίες κλασικές ελληνικές αντιλήψεις που συνδέουν την καλλιέργεια δεσμών του ίδιου φύλου με την αντίσταση στην τυραννία.

Ωστόσο, ο Τολστόι δεν καθιστά την επιθυμία των ΛΟΑΤΚΙ+ αναγκαστικά απελευθερωτική. Στο Πόλεμος και Ειρήνη, μηδενίζει κριτικά τον τρόπο με τον οποίο ο υποβαθμισμένος ομοφυλοφιλικός δεσμός εντός του ρωσικού στρατού μπορεί να χρησιμεύσει για την εκ νέου εδραίωση της εξουσίας του τσαρισμού, και δεν παραβλέπει την παιδοφιλική κακοποίηση του ίδιου φύλου στην Ανάσταση. Τέτοιες προειδοποιήσεις για τις διασταυρώσεις της σεξουαλικότητας και του αυταρχισμού συνάδουν με μια αναρχική ανησυχία για την αναπαραγωγή του σαδομαζοχισμού και της κυριαρχίας, ακόμη και μεταξύ των κουήρ και άλλων μειονοτήτων.

Αυτή η ανάλυση των λεγόμενων «κακών γκέι»^[17] θα μπορούσε να επεκταθεί στο φαινόμενο του ανδρικού δεσμού μεταξύ των Ναζί, των νεοφασιστών και των Ταλιμπάν, στην αναβίωση του τοξικού ανδρισμού και του αντιφεμινισμού, όπως αποκρυσταλλώθηκε στη μαζική ταύτιση πολλών νέων ανδρών με έναν κατηγορούμενο για σωματεμπορία, όπως ο Άντριου Τέιτ, ακόμη και στη μελέτη της στενής ιστορικής σχέσης μεταξύ του Αδόλφου Χίτλερ και του Ιωσήφ Στάλιν.

Ενώ οι ΛΟΑΤΚΙ+ χαρακτήρες του Τολστόι δεν έχουν συνήθως αίσιο τέλος –ρομηνύοντας έτσι τη θλιβερή μοίρα του ίδιου του συγγραφέα όταν εγκατέλειψε τη Γιασνάγια Πολιάνα το 1910– ο κουήρ αναρχισμός αποτελεί σημαντικό επαναλαμβανόμενο θέμα σε μεγάλο μέρος της τέχνης του Τολστόι. Στην πραγματικότητα, η διπλή εστίαση αυτής της προσέγγισης στη σεξουαλική διαφωνία και την κοινωνική επανάσταση φωτίζει την αλληγορική πάλη των ζωτικών δυνάμεων του Έρωτα ενάντια στην ορμή του θανάτου, γνωστή στη φροϋδική θεωρία ως Θάνατος [ελληνικά στο πρωτότυπο με λατινικούς χαρακτήρες: Thanatos].

Επίλογος

Κλείνοντας, σαν μέσω ενός δια-ιστορικού διαλόγου, ελπίζω ότι αυτό το άρθρο κατέδειξε ορισμένους κρίσιμους τρόπους με τους οποίους οι ιδέες και το παράδειγμα του Λεβ Τολστόι θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην προώθηση θετικών κοινωνικοπολιτικών αλλαγών σήμερα. Ο αντιπολεμικός ρεαλισμός του καλλιτέχνη, η στρατηγική διακήρυξη της μη συνεργασίας και το κουήρ-αναρχικό πνεύμα του συνέβαλαν αναμφίβολα στην έλευση της κοσμοϊστορικής ρωσικής επανάστασης πριν από έναν αιώνα. Ας ελπίσουμε ότι τα ίδια αυτά στοιχεία μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην εμψύχωση των αναγκαίων αντιεξουσιαστικών αντιπαραθέσεων με τον καπιταλισμό, τον μιλιταρισμό, τον ιμπεριαλισμό, τον νεοφασισμό, την ακραία βία και τον ετεροσεξισμό, καθώς και στον ριζοσπαστικό κοινωνικο-οικολογικό μετασχηματισμό, στους δικούς μας ταραγμένους καιρούς.

Μετάφραση: elaliberta.gr

Javier Sethness-Castro, “Queer Tolstoy and anti-authoritarian struggle today”, People and Nature, 13 Φεβρουαρίου 2023, https://peopleandnature.wordpress.com/2023/02/13/queer-tolstoy-and-anti-authoritarian-struggle-today/. Αναδημοσίευση: Anti-Capitalist Resistance, 13 Φεβρουαρίου 2023, https://anticapitalistresistance.org/queer-tolstoy-and-anti-authoritarian-struggle-today/.

Σημειώσεις

 ^[1] Rosamund Bartlett, Tolstoy: A Russian Life (Νέα Υόρκη: Houghton Mifflin, 2011), σελ. 391.

^[2] Aylmer Maude, The Life of Tolstoy: Later Years (Οξφόρδη: Oxford University Press, 1987), σσ. 314–17.

^[3] Оксанка, “Russians covered the remains of the theater in Mariupol…”, Tweetter, 12 Δεκεμβρίου 2022, https://twitter.com/za_krolikom/status/1602412418310803459.

^[4] Mstyslav Chernov, 20 Days in Mariupol : “‘20 Days in Mariupol’”: Meet the Ukrainian Filmmaker Who Risked His Life Documenting Russian Siege”, Democracy Now!, 26 Ιανουαρίου 2023, https://www.democracynow.org/2023/1/26/mstyslav_chernov_20_days_in_mariupol.

^[5] Daria Nynko, Alexander Savitsky, “Ukraine bans music, books from Russia, Belarus”, DW, 29 Ιουνίου 2022, https://www.dw.com/en/ukraine-bans-russian-music-and-books/a-62305280.

^[6] “Kyiv’s plans to ban works in Russian divide book lovers”, France24, 27 Ιουνίου 2022, https://www.france24.com/en/live-news/20220627-kyiv-s-plans-to-ban-works-in-russian-divide-book-lovers.

^[7] «Кияни віддали понад 100 тисяч голосів за перейменування семи міських об’єктів, назви яких пов’язані з рф та її сателітами», КИЇВСЬКА МІСЬКА РАДА, 13 Ιανουαρίου 2023, https://kmr.gov.ua/uk/content/kyyany-viddaly-ponad-100-tysyach-golosiv-za-pereymenuvannya-semy-miskyh-obyektiv-nazvy-yakyh.

^[8] Noah Robertson, “Cultural invasion? Ukraine de-Russifies its urban memorials”, The Christian Science Monitor, 11 Ιουλίου 2022, https://www.csmonitor.com/World/Europe/2022/0711/Cultural-invasion-Ukraine-de-Russifies-its-urban-memorials.

^[9] Timothy Snyder, “The War in Ukraine Has Unleashed a New Word”, The New York Times, 22 Απριλίου 2022, https://www.nytimes.com/2022/04/22/magazine/ruscism-ukraine-russia-war.html.

^[10] Javier Sethness Castro, Queer Tolstoy: A Psychobiography , Routledge 2023.

Το Queer Tolstoy διατίθεται με έκπτωση 20%, χρησιμοποιώντας τον κωδικό AFL01 κατά την ολοκλήρωση της παραγγελίας στον ιστότοπο της Routledge μέχρι τις 30 Ιουνίου 2023. Routledge, 2023, https://www.routledge.com/Queer-Tolstoy-A-Psychobiography/Sethness-Castro/p/book/9781032342559.

^[11] Javier Sethness, “Reading Tolstoy’s ‘Sevastopol Sketches’ against Russia’s Wars on Syria and Ukraine”, New Politics, 20 Μαρτίου 2022, https://newpol.org/reading-tolstoys-sevastopol-sketches-against-russias-wars-on-syria-and-ukraine/.

^[12] Javier Sethness Castro, Queer Tolstoy: A Psychobiography (Λονδίνο: Routledge, 2023), σελ. 138.

^[13] Αναφέρεται στο: Charles Reitz, The Revolutionary Ecological Legacy of Herbert Marcuse (Ουέικφιλντ, Québec: Daraja Press, 2022), σελ. 98.

^[14] Eric Lee, The Experiment: Georgia’s Forgotten Revolution, 1918-1921 (Λονδίνο: Zed Books, 2017), σελ. 29.

^[15] Kenneth A. Gould, David N. Pellow, Allan Schnaiberg, Treadmill of Production. Injustice and Unsustainability in the Global Economy, Routledge, 2008, https://www.routledge.com/Treadmill-of-Production-Injustice-and-Unsustainability-in-the-Global-Economy/Gould-Pellow-Schnaiberg/p/book/9781594515071.

^[16] Mark Z. Jacobson, “We don’t need ‘miracle’ technologies to fix the climate. We have the tools now”, The Guardian, 7 Φεβρουαρίου 2023, https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/feb/07/climate-crisis-miracle-technology-wind-water-solar.

^[17] “A podcast about evil and complicated queers in history, hosted by Huw Lemmey and Ben Miller”, Bad Gays, https://badgayspod.com/.