Φωτογραφία: Ο Μιχαήλ Λομπανόφ μιλώντας σε συγκέντρωση στη Μόσχα. Links.

Προετοιμάζοντας την Αριστερά για τη Μελλοντική Κρίση της Ρωσίας

ΠΗΓΗ: AGAINST THE CURRENT,  Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2026

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: elaliberta.gr

 [Ο Ιβάν Ντρούρυ Ζαρίν πραγματοποίησε αυτή τη συνέντευξη για το «Against the Current» με τον Μιχαήλ Λομπανόφ, Ρώσο δημοκρατικό σοσιαλιστή πολιτικό που είναι εξόριστος και ένας από τους διοργανωτές της «Ριζοσπαστικής Δημοκρατίας», κατά τη διάρκεια του διεθνούς αντιφασιστικού συνεδρίου στο Πόρτο Αλέγκρε της Βραζιλίας τον Μάρτιο του 2026.

Το 2018, ο Μιχαήλ Λομπανόφ κέρδισε μια έδρα στο ρωσικό κοινοβούλιο, νικώντας με μεγάλη διαφορά έναν από τους πιο καλά χρηματοδοτημένους υποψηφίους του Πούτιν, σε μια ανατροπή που θύμιζε ορισμένες από τις πρόσφατες νίκες των δημοκρατικών σοσιαλιστών στις εκλογικές αναμετρήσεις των ΗΠΑ. Δεν μπόρεσε όμως να πάρει τη θέση αυτή ώστε να προωθήσει μια ανεξάρτητη, δημοκρατική σοσιαλιστική και αντιπολεμική πολιτική κατά της ρωσικής κυβέρνησης, καθώς του κλάπηκε η έδρα μέσω εκλογικής απάτης, ενώ η αστυνομία τον παρενοχλούσε, τον συνέλαβε, τον ξυλοκόπησε και έκανε έφοδο στο σπίτι του, αναγκάζοντάς τον να εγκαταλείψει τη χώρα.

Χωρίς να υποχωρήσει, ο Λομπανόφ, μαζί με πολλούς άλλους συντονιστές, ασχολείται τώρα με την οργάνωση των υποδομών και την οικοδόμηση της πολιτικής για τη μελλοντική αριστερά στη Ρωσία. Η «Ριζοσπαστική Δημοκρατία» έχει τις ρίζες της στην αριστερή διασπορά, στην οποία αναγκάστηκε να ενταχθεί στο εξωτερικό.

Ωστόσο, σε αντίθεση με τις φιλελεύθερες ομάδες της ρωσικής αντιπολίτευσης που έχουν την έδρα τους σε ευρωπαϊκές πόλεις, η «Ριζοσπαστική Δημοκρατία» επικεντρώνεται στην ενίσχυση και την οργάνωση του δικτύου των νέων αριστερών και προοδευτικών, οι οποίοι, όπως λέει, είναι ισχυροί, αλλά ζουν κρυφά σε όλη τη Ρωσία.

Η «Ριζοσπαστική Δημοκρατία» ξεκίνησε πρόσφατα ένα ενημερωτικό δελτίο στο Substack με θέμα την πολιτική της μετασοβιετικής εποχής, το οποίο περιλαμβάνει άρθρα από ρωσόφωνους ακαδημαϊκούς, ακτιβιστές και δημοσιογράφους.]

***

Against the Current: Ας ξεκινήσουμε με μια σύντομη παρουσίαση του εαυτού σας, της οργάνωσής σας και της ιστορίας σας στη ρωσική αριστερά.

Μιχαήλ Λομπανόφ: Είμαι Ρώσος μαθηματικός, αλλά και αριστερός πολιτικός, αριστερός ακτιβιστής από τη Ρωσία, που βρίσκομαι πλέον στην εξορία.

Έχω οργανώσει πολλές καμπάνιες σε πανεπιστήμια, καθώς για πολλά χρόνια ήμουν φοιτητής, μεταπτυχιακός φοιτητής και καθηγητής μαθηματικών στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας, το παλαιότερο και μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Ρωσίας.

Μαζί με τους συντρόφους μου στο MSU, δημιουργήσαμε την «Ομάδα Πρωτοβουλίας», ένα είδος κρυφού κόμματος. Είναι πολλές οι επιτυχίες που έχουμε σημειώσει με τις δραστηριότητές μας.

Ήταν μια μοναδική εμπειρία για τα ρωσικά πανεπιστήμια, καθώς κατά τη διάρκεια της Σοβιετικής Ένωσης ήταν αδύνατο να υπάρχει οργάνωση στα πανεπιστήμια και να μην υφίσταται καταστολή. Είδα μια νέα γενιά φοιτητών που ήθελαν να συμμετάσχουν, να προσφύγουν στη συλλογική δράση και να ασκήσουν επιρροή στη ζωή των πανεπιστημίων τους.

Οργανώσαμε το «Occupy Rectorate», που ήταν κάτι σαν το «Occupy Wall Street», μόνο που καταλάβαμε το κτίριο της διοίκησης του πανεπιστημίου, συγκεντρώνοντας αιτήσεις με χιλιάδες υπογραφές ενάντια στις λανθασμένες αποφάσεις της διοίκησης.

Μετά από τέσσερις ή πέντε ώρες, ο πρύτανης του πανεπιστημίου έλεγε: «Ναι, μπορώ να μιλήσω μαζί σας, με τους εκπροσώπους σας», και μερικές φορές τα καταφέρναμε, μετά από πολύ αγώνα.

Αυτό το νέο πολιτικό κίνημα απέκτησε μεγαλύτερη προβολή πριν από την εισβολή στην Ουκρανία. Για περισσότερα από 10 χρόνια, σημειώσαμε πολλές επιτυχίες με αυτή τη στρατηγική και καταφέραμε να ενώσουμε φοιτητές και καθηγητές γύρω από αυτές τις εκστρατείες.

Επίσης, προστατεύσαμε το πανεπιστήμιο. Κατά καιρούς, η κυβέρνηση ήθελε να κάνει κάτι που θα έβλαπτε το πανεπιστήμιο και εμείς το υπερασπιστήκαμε. Προστατεύσαμε επίσης το πανεπιστήμιό μας από τις εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων, καθώς γύρω από το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας υπάρχει μια τεράστια πράσινη ζώνη, με πολλά πάρκα όπου οι κατασκευαστές θέλουν να χτίσουν ουρανοξύστες.

Κάθε δύο χρόνια, έπρεπε να οργανώνουμε μια νέα εκστρατεία για την προστασία αυτών των πάρκων. Ήταν μια πολύ έντονη εμπειρία. Είναι επίσης ένας από τους λόγους για τους οποίους οι σύντροφοί μου και εγώ έχουμε καλή επικοινωνία με τους τοπικούς ακτιβιστές στις γειτονιές γύρω από το πανεπιστήμιό μας.

Περίπου την ίδια περίοδο, ήμουν συνιδρυτής και συμπρόεδρος ενός ανεξάρτητου συνδικάτου εργαζομένων σε διάφορα πανεπιστήμια της Ρωσίας. Το συνδικάτο αυτό, που ονομάζεται «Πανεπιστημιακή Αλληλεγγύη», εξακολουθεί να υπάρχει και να δραστηριοποιείται, αν και είναι ένα μικρό συνδικάτο. Αυτή η εμπειρία είναι επίσης αρκετά σημαντική για το μέλλον.

Η καταστολή του ανεξάρτητου συνδικαλισμού

Against the Current:  Ήταν πιο εύκολο να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο συνδικάτο στον ακαδημαϊκό τομέα σε σύγκριση με άλλους τομείς;

Μιχαήλ Λομπανόφ:  Ήταν ένα πολύ δύσκολο, εξαιρετικά δύσκολο έργο. Δημιουργήσαμε αυτό το συνδικάτο και σημειώσαμε κάποιες μικρές επιτυχίες σε διάφορα πανεπιστήμια όσον αφορά τους μισθούς, καθώς και την προστασία ενός καθηγητή όταν η διοίκηση ήθελε να τον απολύσει. Ωστόσο, δεν καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα μεγάλο συνδικάτο.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι, αλλά ο βασικός λόγος είναι η πολιτική του Βλαντιμίρ Πούτιν. Όταν ήταν πρωθυπουργός, ο Πούτιν είχε στενές σχέσεις με τον προηγούμενο πρόεδρο, Μπόρις Γέλτσιν, και τους ολιγάρχες, οι οποίοι τότε τον επέλεξαν —ως ένα σχετικά νεαρό στέλεχος των υπηρεσιών ασφαλείας— για να αναλάβει την προεδρία και να συμβάλει στη διάσωση του ισχυρού καθεστώτος τους και της περιουσίας τους.

Τα κατάφερε. Ο Πούτιν είχε καταλάβει, όταν ήταν πρωθυπουργός και πριν από αυτό, όταν ήταν επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας, ότι η κύρια απειλή για τους ολιγάρχες ήταν η ανεξάρτητη δημοκρατία και το ανεξάρτητο συνδικαλιστικό κίνημα.

Ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανε ο Πούτιν ήταν να τροποποιήσει τη νομοθεσία για τα συνδικάτα και να θεσπίσει μέτρα με στόχο την εξάλειψη των θεμελίων και των προοπτικών των συνδικάτων.

Τροποποίησε τον «Κώδικα Τρουντοβόι», δηλαδή τη ρωσική εργατική νομοθεσία, με σκοπό να καταστρέψει τις προοπτικές των ανεξάρτητων συνδικάτων. Παράλληλα, οι υπηρεσίες ασφαλείας εργάστηκαν για την εξάλειψη των συνδικάτων.

Against the Current: Λέτε ότι μία από τις πρώτες κινήσεις του Πούτιν στο πλαίσιο του κατασταλτικού του στυλ ήταν να υπονομεύσει τα συνδικάτα;

Μιχαήλ Λομπανόφ: Όταν οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτός Ρωσίας, στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, μιλούν για την καταστολή στη Ρωσία, αναφέρονται πάντα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης· για την καταστροφή της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης από τον Πούτιν. Λένε ότι διέφθειρε τους δικαστές και τα δικαστήρια.

Αυτό για το οποίο κανείς δεν μιλάει είναι ο βασικός, θεμελιώδης τρόπος με τον οποίο αυτό το καθεστώς κατέστρεψε κάθε προοπτική για τους ανθρώπους στη Ρωσία, επιτιθέμενο στα συνδικάτα με ποικίλους τρόπους, και το γιατί, για πολλά χρόνια, πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, οι περισσότεροι άνθρωποι στη Ρωσία μισούσαν τη ζωή τους.

Πώς μπόρεσε αυτό το καθεστώς να συνεχίσει να υφίσταται; Πώς μπόρεσαν να παρουσιάζονται ως ένα εξαιρετικά επιτυχημένο καθεστώς; Στη βάση αυτού του προβλήματος βρίσκεται η καταστροφή των προοπτικών των ανεξάρτητων συνδικάτων από τον Πούτιν.

Και τώρα βλέπουμε, στον πόλεμο στην Ουκρανία, ότι η βάση του στρατού του Πούτιν είναι οι χαμηλοί μισθοί. Οι περισσότεροι άνδρες που ζουν σε μικρές πόλεις της χώρας δεν μπορούν να βρουν μια καλή δουλειά με αξιοπρεπή μισθό. Είναι πολύ φτωχοί, και ο μόνος τρόπος για να αγοράσουν ένα διαμέρισμα ή ένα αυτοκίνητο είναι να πάνε στο μέτωπο.

Against the Current: Υπάρχει, λοιπόν, ένα είδος διπλού αποτελέσματος από την επίθεση κατά των συνδικάτων: Πρώτον, η εξάλειψη της βάσης της δύναμης της εργατικής τάξης, την οποία θα μπορούσαν οι άνθρωποι να χρησιμοποιήσουν για να αντισταθούν στις άλλες μεταρρυθμίσεις που επρόκειτο να ακολουθήσουν. Δεύτερον, η μείωση των μισθών, με σκοπό τη δημιουργία μιας οικονομικής στρατολόγησης, ώστε οι φτωχοί να αναγκαστούν να καταταγούν στο στρατό, επειδή δεν υπάρχει άλλη δουλειά.

Μιχαήλ Λομπανόφ: Η βάση του καθεστώτος του Πούτιν είναι μια νεοφιλελεύθερη πρακτική: η υποβάθμιση της ζωής. Ο Πούτιν και οι συνεργάτες του εισήγαγαν νεοφιλελεύθερες τεχνικές από δυτικές κυβερνήσεις και εταιρείες. Ο Πούτιν κατέστρεψε τα θεμέλια της αλληλεγγύης και της συλλογικής δράσης στη Ρωσία, ώστε οι ρωσικές επιχειρήσεις και οι ολιγάρχες να μπορούν να εφαρμόζουν νεοφιλελεύθερες πολιτικές χωρίς αντίσταση, χωρίς προβλήματα.

Και μετά από 25 χρόνια εφαρμογής αυτών των νεοφιλελεύθερων πρακτικών, οι μεγάλες επιχειρήσεις στη Δύση λένε: «Ω, είναι ένα πολύ αποτελεσματικό καθεστώς! Στις χώρες μας, για να κάνουμε κάτι, χρειαζόμαστε πολλά χρόνια για να καταπολεμήσουμε τα συνδικάτα, το εργατικό κίνημα και τα φοιτητικά κινήματα. Ο Πούτιν είναι ένας πολύ αποδοτικός και αποτελεσματικός διαχειριστής! Οι νεοφιλελεύθερες πρακτικές του είναι καλύτερες από τις δικές μας, πρέπει να μάθουμε από τις εμπειρίες του!»

Βλέπω ότι σε ορισμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης και ορισμένοι συντηρητικοί Ρεπουμπλικανοί πολιτικοί στις ΗΠΑ δηλώνουν — δημοσίως — ότι είναι αντίθετοι στον Πούτιν. Στην πράξη όμως, διαπιστώνουν: «Α, είναι μια καλή εμπειρία!» Και προσπαθούν να υποστηρίξουν το καθεστώς του Πούτιν και να αξιοποιήσουν αυτή την εμπειρία στις χώρες τους.

Κλεμμένες εκλογές και σύλληψη

Against the Current: Ποια ήταν η εμπειρία σας μετά την Ομάδα Πρωτοβουλίας, το φοιτητικό κίνημα, την Πανεπιστημιακή Αλληλεγγύη και τη νέα επίθεση του Πούτιν κατά των συνδικάτων;

Μιχαήλ Λομπανόφ: Μετά από αυτά τα χρόνια ποικίλων αγώνων στα πανεπιστήμια και στα συνδικάτα, το 2021 —στις τελευταίες μεγάλες κοινοβουλευτικές εκλογές στη Ρωσία πριν από την εισβολή στην Ουκρανία— ήμουν υποψήφιος της αντιπολίτευσης.

Ήμουν υποψήφιος σε μια περιφέρεια στο δυτικό τμήμα της Μόσχας, όπου βρισκόταν το πανεπιστημιακό μου συγκρότημα, και οργανώσαμε την προεκλογική μου εκστρατεία ως πραγματική αντιπολίτευση. Ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα και μοναδική προεκλογική εκστρατεία για τα δεδομένα της Ρωσίας.

Η εκστρατεία μου ήταν σαν την εκστρατεία του Μπέρνι Σάντερς, αν και περιοριζόταν σε μία μόνο εκλογική περιφέρεια. Η εκστρατεία μου ήταν παρόμοια με αυτή του Μπέρνι, επειδή δεν δεχτήκαμε χρήματα από εταιρείες. Χρησιμοποιήσαμε μόνο δωρεές από απλούς πολίτες. Έλαβα περίπου 73.000 ψήφους, ενώ αρκετές χιλιάδες ψήφοι μεταφέρθηκαν στον υποψήφιο του κυβερνώντος κόμματος μέσω εκλογικής νοθείας.

Συγκροτήσαμε ένα δίκτυο ακτιβιστών: πανεπιστημιακούς ακτιβιστές, ακτιβιστές για το περιβάλλον, τοπικούς ακτιβιστές, συνδικαλιστές, αριστερές ομάδες, και πέτυχε. Ήταν μια ορατή και επιτυχημένη εκστρατεία.

Πέντε μήνες πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, κερδίσαμε αυτές τις εκλογές. Εγώ συγκέντρωσα το 40%, έναντι λιγότερο από 30% για τον πιο γνωστό και διάσημο υποψήφιο του κόμματος του Πούτιν, τον Ευγένι Ποπόφ, έναν τηλεοπτικό προπαγανδιστή.

Όλοι στη Ρωσία γνωρίζουν αυτόν τον άνθρωπο, επειδή παρουσιάζει μια καθημερινή πολιτική τηλεοπτική εκπομπή. Για πολλά χρόνια έχει εμφυσήσει στους Ρώσους ότι πρέπει να μισούμε τον ουκρανικό λαό, ότι πρέπει να μισούμε τους ανθρώπους της Δυτικής Ευρώπης και των ΗΠΑ, ότι πρέπει να μισούμε. Είχε πολλά χρήματα για αυτή την εκστρατεία, αλλά εμείς κερδίσαμε.

Ωστόσο, μετά το κλείσιμο των καλπών, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε τις μηχανές ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για να αλλοιώσει τα αποτελέσματα. Η αλήθεια είναι ότι, στην πραγματικότητα, θα έπρεπε να είμαι βουλευτής στο ρωσικό κοινοβούλιο. Θα ήμουν ένας αντιπολεμικός αντιπολιτευόμενος στο ρωσικό κοινοβούλιο. Και αυτό θα ήταν καταστροφικό για το Κρεμλίνο.

Παρ’ όλα αυτά, ήταν μια εξαιρετικά σημαντική εμπειρία για τους Ρώσους αριστερούς. Συνεχίσαμε να παρουσιάζουμε υποψηφίους μετά από αυτές τις εκλογές και μετά την εισβολή. Υποστηρίξαμε και δημιουργήσαμε ένα πρόγραμμα για έναν ανεξάρτητο αντιπολεμικό υποψήφιο σε τοπικές εκλογές στη Μόσχα το 2022· δημιουργήσαμε την πλατφόρμα «VyDvizhenie» (Υποψηφιότητα) για να υποστηρίξουμε ανεξάρτητους αντιπολεμικούς υποψηφίους στις δημοτικές εκλογές της Μόσχας.

Οργανώσαμε επίσης διάφορα προγράμματα, όχι μόνο προεκλογικές εκστρατείες. Επειδή ακολουθούμε ένα αριστερό πρόγραμμα, γνωρίζουμε ότι οι εκλογές είναι σημαντικές, αλλά ο στόχος μας δεν είναι μόνο να συμμετέχουμε και να κερδίσουμε τις εκλογές: ο στόχος μας είναι να δούμε μια βαθιά κοινωνική αλλαγή στη χώρα μας και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Μετά από ένα χρόνο προβλημάτων με τις υπηρεσίες ασφαλείας και την αστυνομία, με συνέλαβαν δύο φορές. Με ξυλοκόπησαν οι αστυνομικοί. Έκαναν έρευνα στο διαμέρισμά μου δύο φορές. Μου απέδωσαν τον χαρακτηρισμό του «ξένου πράκτορα» και απολύθηκα από το πανεπιστήμιο. Αυτό συνέβη την ίδια περίοδο με την εξέγερση του Πριγκόζιν (Ομάδα Βάγκνερ — σημ. συντ.).

Κατάλαβα ότι προσπαθούσαν να με πιέσουν να φύγω από τη Ρωσία και αποφάσισα ότι έπρεπε να φύγω από τη Ρωσία και να συνεχίσω τις δραστηριότητές μου στην εξορία — αλλιώς σύντομα θα με έστελναν στη φυλακή.

Στις αρχές Ιουλίου του 2023, έφυγα από τη Ρωσία. Ωστόσο, δεν το θεωρώ εξορία. Πρόκειται για ένα προσωρινό πολιτικό επαγγελματικό ταξίδι.

Κτίζοντας την υποδομή του κινήματος

Τώρα, εκτός Ρωσίας, πρέπει, μέσα σε λίγα χρόνια, να δημιουργήσουμε τις βάσεις για ένα ισχυρό κίνημα στο μέλλον. Διαπιστώνουμε ότι μετά από μερικά χρόνια —δεν γνωρίζουμε ακριβώς πότε— θα ξεσπάσει μια οικονομική και πολιτική κρίση. Ίσως μετά τον Πούτιν, ίσως και με τον Πούτιν.

Στα ενεργά στρώματα της ρωσικής κοινωνίας, δηλαδή στο αντι-Πούτιν και αντιπολεμικό τμήμα της, υπάρχουν άνθρωποι με πολύ καλή εμπειρία: καλά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, καλοί δημοσιογράφοι, καλοί υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καλή υποδομή πληροφορικής για την κοινωνία των πολιτών, πάρα πολλοί νέοι ακτιβιστές, αλλά δεν υπάρχουν πολιτικές δομές.

Προσωπικότητες εκτός Ρωσίας με φιλελεύθερο πρόγραμμα, όπως ο Βλαντιμίρ Καρά-Μούρζα, ο Μαξίμ Κατς και ο Γκάρι Κασπάροφ, δεν έχουν καμία σχέση με τους ανθρώπους μέσα στη Ρωσία. Υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα σε αυτούς και τις εκατοντάδες χιλιάδες ακτιβιστές.

Η πλειοψηφία της ρωσικής κοινωνίας δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική αυτή τη στιγμή· πιστεύει ότι είναι αδύνατο να γίνει κάτι με τον Πούτιν ή να γίνει κάτι για τον πόλεμο. Η πλειοψηφία είναι κατά του Πούτιν και κατά του πολέμου. Ωστόσο, θεωρούν ότι ο Πούτιν και ο πόλεμος είναι σαν τον καιρό. Ο καιρός είναι πολύ κακός: δεν μου αρέσει αυτός ο καιρός, αλλά δεν μπορώ να κάνω τίποτα γι’ αυτό. Αυτοί οι άνθρωποι υποστηρίζουν μια σοσιαλδημοκρατική πολιτική.

Against the Current: Αυτό ήταν που μου έκανε εντύπωση από την ομιλία σας σε αυτό το συνέδριο, δηλαδή ότι υπάρχει μια γενική σοσιαλδημοκρατική συναίνεση στις λαϊκές τάξεις, ενώ στη μεσαία τάξη επικρατεί ένα γενικό κοινωνικά προοδευτικό κλίμα;

Μιχαήλ Λομπανόφ: Όχι στη μεσαία τάξη –– αλλά μεταξύ των ακτιβιστών. Στον ρωσικό πληθυσμό γενικά επικρατεί μια σοσιαλδημοκρατική συναίνεση· μεταξύ των ακτιβιστών, επικρατεί ένας κοινωνικός προοδευτισμός.

Σήμερα, τα ενεργά μέλη της ρωσικής κοινωνίας είναι η νεότερη γενιά, ηλικίας 20-30 ετών. Για αυτούς τους νέους ακτιβιστές, ένα προοδευτικό πρόγραμμα, μια προοδευτική άποψη, μια αριστερή άποψη, αποτελεί την κυρίαρχη τάση.

Οι παλιοί φιλελεύθεροι πολιτικοί δεν κάνουν τίποτα χρήσιμο για τη ρωσική κοινωνία, δεν έχουν καμία σύνδεση με τον λαό της Ρωσίας και δεν προσφέρουν προοπτικές για το μέλλον. Υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ αυτής της φιλελεύθερης αντιπολίτευσης και των σημερινών ακτιβιστών. Υπάρχει επίσης ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα σε αυτούς και τα εκατομμύρια των ανθρώπων μέσα στη Ρωσία.

Και τα δύο αυτά κενά είναι πολύ σημαντικά. Στο μέλλον, τη στιγμή της κρίσης, θα χρειαστεί να δημιουργήσουμε μια αποτελεσματική δομή πολύ γρήγορα. Οι ακτιβιστές θα είναι αυτοί που θα δημιουργήσουν αυτό το κίνημα και την υποδομή του.

Γι’ αυτό πρέπει τώρα να ενώσουμε αυτές τις εκατοντάδες και χιλιάδες νεαρών ακτιβιστών, ώστε να είναι έτοιμοι. Ένα πολιτικό σχέδιο με αριστερό κοινωνικό πρόγραμμα, σε αυτή τη στιγμή της κρίσης, θα κινητοποιήσει αυτά τα εκατομμύρια και εκατομμύρια ανθρώπων.

Οι απλοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι δεν διαθέτουν τα χρήματα των ολιγαρχών, αλλά μπορούν να δημιουργήσουν το δικό τους κίνημα, μπορούν να δράσουν αρκετά αποτελεσματικά και έχουν προοπτικές.

Against the Current: Είναι δυνατόν να ενωθούν αυτοί οι ακτιβιστές για συζήτηση, όταν αυτό δεν επιτρέπεται από το νόμο, όταν δεν μπορείς να ιδρύσεις οργανώσεις ή να δημιουργήσεις υποδομές;

Μιχαήλ Λομπανόφ: Ναι, το κάνουμε βήμα-βήμα. Είναι μια πολύ δύσκολη εργασία.

Αν υπάρχει κάποιος στον κόσμο που ξέρει πώς να κάνει την επανάσταση σε αυτή την κατάσταση, ας μας καλέσει. Πρέπει να κάνουμε μια κλήση μέσω Zoom και να μάθουμε από την εμπειρία σας.

Στην κατάστασή μας, πρέπει να πειραματιστούμε. Τον τελευταίο χρόνο, ξεκινήσαμε μια πολιτική πλατφόρμα με την ονομασία «Radical Democracy». Δεν πρόκειται για κόμμα, αλλά για μια πρωτοβουλία με στόχο τη δημιουργία μιας υποδομής για ένα μελλοντικό κίνημα.

Προσκαλούμε ακτιβιστές σε ατομικές συζητήσεις. Συνήθως, οι συμμετέχοντες είναι σημαντικά πρόσωπα από διάφορα αριστερά περιβάλλοντα: αριστερά μέσα ενημέρωσης, ανεξάρτητες ΜΚΟ, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το πρόσωπο που προσκαλούμε να επικοινωνεί μαζί μας κάθε εβδομάδα είναι σημαντικό μέλος μιας, δύο ή τριών τέτοιων πρωτοβουλιών.

Συνολικά, παρατηρούμε έναν τεράστιο αριθμό πρωτοβουλιών και κατανοούμε τι μπορούμε να κάνουμε και ποια υποδομή χρειαζόμαστε για να βοηθήσουμε αυτές τις πρωτοβουλίες να αναπτυχθούν. Με αυτόν τον τρόπο, βοηθάμε τις ομάδες ακτιβιστών και ερευνητών να επιβιώσουν και να αναπτύξουν τις δραστηριότητές τους. Δημιουργούμε μια υποδομή για το μέλλον.

Οι περισσότερες/οι ακτιβίστριες/ες της αριστεράς και του φεμινιστικού κινήματος εξακολουθούν να ζουν στη Ρωσία, αλλά οι πιο γνωστοί/ες και έμπειροι/ες ακτιβιστές/τριες έφυγαν από τη χώρα για να αποφύγουν την καταστολή. Μεταφέρουμε τους πόρους, την εμπειρογνωμοσύνη και την αλληλεγγύη εκείνων που βρίσκονται στην εξορία στους συντρόφους μας που βρίσκονται ακόμα στη Ρωσία. Και αυτό αποδίδει καρπούς.

Αυτό είναι το πρώτο βήμα της στρατηγικής μας. Πρόκειται για μια αποτελεσματική δομή που επιδιώκει πάντα να συνδέει, να συνδέει, να συνδέει, να συνδέει.

Το δεύτερο βήμα, το οποίο θα ξεκινήσουμε φέτος, είναι η δημιουργία μιας οργάνωσης με μέλη. Δεν πρόκειται για πολιτικό κόμμα. Θα είναι μια οργάνωση όπου οι άνθρωποι θα αλληλοβοηθούνται, ώστε οι νέες γενιές μας να βιώσουν την εμπειρία μιας οργάνωσης με μέλη που εμπνέεται από τον πολιτικό διάλογο.

Το τρίτο βήμα θα είναι να ενώσουμε αυτές τις δύο προσπάθειες και να δημιουργήσουμε έναν μεγάλο οργανισμό από αυτούς τους ακτιβιστές και τις ομάδες εργασίας της «Ριζοσπαστικής Δημοκρατίας». Αυτή η αποτελεσματική δομή θα ελέγχεται από τα μέλη της. Θα είναι ένας δημοκρατικός οργανισμός και, ελπίζουμε, τη στιγμή της κρίσης, θα αποτελέσει το επίκεντρο μιας τεράστιας δημοκρατικής κινητοποίησης στη Ρωσία.

Όταν έρθει αυτή η κινητοποίηση, θα είναι μια ευκαιρία για εμάς να υλοποιήσουμε το αριστερό μας πρόγραμμα. Και θα είναι μια ευκαιρία για τη ρωσική κοινωνία να αντικαταστήσει τον αυταρχισμό με κάτι καλύτερο. Μια τέτοια βαθιά, υγιής, επαναστατική μεταμόρφωση στη Ρωσία θα είναι καλή είδηση για πολλές χώρες κοντά στη Ρωσία και σε άλλα μέρη του κόσμου.

Against the Current: Λοιπόν, και η κατάρρευση αυτού του φασιστικού εργαστηρίου που είναι η Ρωσία του Πούτιν θα ήταν επίσης ένα δώρο για τον κόσμο.

Μιχαήλ Λομπανόφ: Ναι, ναι, ναι, ναι, ναι, ναι.

Against the Current: Η τελευταία μου ερώτηση είναι: τι μπορούν να κάνουν οι σοσιαλιστές εκτός Ρωσίας, και ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, για να συμβάλουν σε αυτή τη διαδικασία;

Μιχαήλ Λομπανόφ: Προς τους αριστερούς σε αυτές τις χώρες και τους αριστερούς ακτιβιστές: χρειαζόμαστε την εμπειρία σας.

Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στο Πόρτο Αλέγκρε, στο αντιφασιστικό συνέδριο, και διαπίστωσα ότι οι εμπειρίες των Βραζιλιάνων συντρόφων είναι σημαντικές για εμάς.

Τον 20ό αιώνα, η Βραζιλία βρισκόταν υπό στρατιωτική δικτατορία (1964-1985 — σημ. εκδ.), και οι ακτιβιστές εκείνης της περιόδου προσπάθησαν να κάνουν κάτι. Και αποτέλεσε μια επιτυχία το γεγονός ότι ο λαός της Βραζιλίας πέτυχε μια δημοκρατική μεταμόρφωση χάρη σε ένα τεράστιο αριστερό κίνημα, ένα τεράστιο συνδικαλιστικό κίνημα, και άλλαξε τη χώρα του, και συνεχίζει να το κάνει.

Τον Ιανουάριο, διοργανώσαμε ένα συνέδριο στην Κοπεγχάγη της Δανίας, όπου ένας από τους συντρόφους μας ζούσε και εργαζόταν. Ο σύντροφος αυτός ήρθε σε επαφή με αριστερούς ακτιβιστές, οι οποίοι ζήτησαν από τα συνδικάτα της Δανίας να διαθέσουν πόρους για να προσκαλέσουν 15 συντονιστές της «Ριζοσπαστικής Δημοκρατίας» σε ένα μονοήμερο, κλειστό συνέδριο.

Συμμετείχαν περίπου 50 πολιτικοί ακτιβιστές από διάφορες οργανώσεις και κόμματα, βουλευτές, συνδικαλιστές, δημοσιογράφοι, καθώς και ενεργά μέλη της ρωσόφωνης διασποράς στην Κοπεγχάγη.

Συζητήσαμε για την κατάσταση στη Ρωσία, τις στρατηγικές και τις τακτικές των αριστερών ακτιβιστών και των συνδικαλιστών, καθώς και τις προοπτικές μας. Τον επόμενο μήνα δημοσιεύτηκε ένα ρεπορτάζ για το συνέδριο στο περιοδικό Jacobin. (Βλ. «In Search of Russia’s Lost Opposition», του Morton Hammeken, 6 Φεβρουαρίου 2026.) Μπορείτε επίσης να προσκαλέσετε τους συντρόφους μας να συμμετάσχουν σε συζητήσεις και συνέδρια που διοργανώνετε.

Και μπορείτε να ζητήσετε από Ρώσους αριστερούς δημοσιογράφους να γράψουν άρθρα στα αγγλικά. Οι Ρώσοι ακτιβιστές και δημοσιογράφοι διαθέτουν συχνά σημαντική εμπειρογνωμοσύνη όχι μόνο για τη Ρωσία, αλλά και για άλλες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Θα μας βοηθούσε αν οι αριστερές εκδόσεις και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης σας αξιοποιούσαν την εμπειρογνωμοσύνη μας, καθώς η ζωή στην εξορία για τους ανεξάρτητους αριστερούς δημοσιογράφους δεν είναι εύκολη.

Σκεφτόμαστε και συζητάμε για την κατάσταση στη Ρωσία, αλλά στη βάση της πολιτικής μας βρίσκεται μια διεθνής ατζέντα. Στο «Radical Democracy», συμμετέχουμε όχι μόνο στην πολιτική σκηνή της Ρωσίας, αλλά και, για παράδειγμα, σε πολιτικά εγχειρήματα με ανθρώπους από την Αρμενία, το Καζακστάν, τη Μολδαβία και άλλες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Θεωρούμε τη στρατηγική μας ως μια διεθνή στρατηγική με έμφαση στην κατάσταση στη Ρωσία, καθώς η ρωσική πολιτική είναι αρκετά σημαντική για πολλές χώρες. Πρέπει να αλλάξουμε ολόκληρο τον κόσμο.

Against the Current: Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας και για όλη τη δουλειά που έχετε κάνει. Ας βρούμε έναν τρόπο να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε.

Μιχαήλ Λομπανόφ: Ναι. Ευχαριστώ.