Rita Pereira
Η εξέγερση της Πορτογαλίας για τη στέγαση αντιμετωπίζει την αστυνομική καταστολή
Η εξέγερση για την κρίση στη στέγαση έχει επεκταθεί και στην Πορτογαλία.
Η αστυνομία άσκησε βία εναντίον των διαδηλωτών κατά τη διάρκεια επιδρομών τα ξημερώματα στις κατασκηνώσεις τους. Μόνο το πρωί της Τρίτης, 30 άτομα μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.
Ωστόσο, οι διαδηλωτές παραμένουν αποφασισμένοι. Αντλώντας έμπνευση από τις διαμαρτυρίες και τις κατασκηνώσεις για τη στέγαση στην Ισπανία, ακτιβιστές είχαν στήσει κατασκήνωση στην πλατεία Praça D. João I στο Πόρτο, προκειμένου να παλέψουν για προσιτή στέγαση.
Η συντηρητική κυβέρνηση της Πορτογαλίας έχει θεσπίσει πολιτικές που ευνοούν τους ιδιοκτήτες και διευκολύνουν τις εξώσεις, ενώ οι νέοι και οι φοιτητές αγωνίζονται να βρουν ένα μέρος όπου θα μπορούν να ζήσουν με προσιτό κόστος.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, η αστυνομία προσπάθησε επανειλημμένα να αναγκάσει τους διαδηλωτές να απομακρύνουν τις σκηνές τους. Την Τετάρτη της περασμένης εβδομάδας, ο δήμαρχος του Πόρτο, Πέδρο Ντουάρτε, μέλος του συντηρητικού PSD, υποσχέθηκε να είναι «απολύτως αμείλικτος» απέναντι σε όσους καταλαμβάνουν το κέντρο της πόλης.
Γύρω στις 2 π.μ. της επόμενης ημέρας, οι δυνάμεις καταστολής επιτέθηκαν σε ειρηνικούς διαδηλωτές, τραυματίζοντας 37 άτομα, δύο από τα οποία βρίσκονται σε σοβαρή κατάσταση.
Οι διαδηλωτές συμμορφώθηκαν με τις απαιτήσεις, αλλά αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν την πλατεία. Και ενώ οι διαδηλωτές τραγουδούσαν το «Grândola, Vila Morena», το τραγούδι που έγινε σύμβολο της πορτογαλικής επανάστασης του 1974, η αστυνομία όρμησε στο πλήθος με γκλομπ.
Βίντεο δείχνουν ακτιβιστές να ενώνουν τα χέρια τους και να φωνάζουν απεγνωσμένα «ειρηνικά, ειρηνικά», καθώς οι αστυνομικοί τους επιτίθονταν.
Η βία έχει προκαλέσει ευρεία οργή σε ολόκληρη την Πορτογαλία.
Οι περισσότεροι από όσους συμμετείχαν στην κατασκήνωση ήταν νέοι και φοιτητές. Ανήκουν σε μια γενιά που αποκλείεται όλο και περισσότερο από την αγορά κατοικιών, αντιμετωπίζοντας ενοίκια που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά και αυξανόμενη ανασφάλεια.
Ο Βάσκο, διαδηλωτής και φοιτητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πόρτο, δήλωσε στο Socialist Worker: «Συμμετείχα στις διαδηλώσεις την περασμένη Κυριακή και την Τρίτη το βράδυ. Είναι μια ειρηνική διαδήλωση, με ανθρώπους που καθαρίζουν συνεχώς τον χώρο».
«Η αστυνομία τα έβαλε με τους λάθος ανθρώπους – νόμιζαν ότι θα ήταν άλλη μια επίδειξη δύναμης και βίας. Αλλά βρήκαν ένα κίνημα που θα αντισταθεί μέχρι την τελευταία του πνοή, αν χρειαστεί. Το Πόρτο ήταν η πόλη που αντιστάθηκε στον απολυταρχισμό, που ξεκίνησε τις μεγαλύτερες συγκρούσεις ενάντια στον φασισμό πριν από δεκαετίες και που ακόμα και σήμερα αντιστέκεται στην απληστία της Λισαβόνας. Δεν μπορεί η αστυνομία να μας τρομάξει ή να μας αποθαρρύνει από τη δέσμευσή μας για την ελευθερία.»
Ο συντηρητικός πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο κάλεσε τις συλλογικότητες να μην εισάγουν «κλίμα αστάθειας και διαμάχης» στην πορτογαλική κοινωνία. Είναι συγκλονιστικό το γεγονός ότι ένας πρωθυπουργός που διαθέτει πάνω από 50 ακίνητα κατηγορεί τους διαδηλωτές ότι ενεργούν από «καθαρά εγωιστικά κίνητρα».
Ο εθνικός κατώτατος μισθός της Πορτογαλίας ανέρχεται, σύμφωνα με στοιχεία, σε περίπου 820 ευρώ το μήνα αφού αφαιρεθούν οι φόροι, ενώ το ενοίκιο ενός διαμερίσματος ενός δωματίου στο Πόρτο μπορεί να κοστίζει μεταξύ 1.110 και 1.215 ευρώ το μήνα. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 100 τοις εκατό την τελευταία δεκαετία.
Για πολλούς νέους, το να «δουλεύουν σκληρά» δεν αρκεί πλέον για να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή στέγη. Κατά μέσο όρο, οι Πορτογάλοι μπορούν να εγκαταλείψουν το πατρικό τους σπίτι μόνο στην ηλικία των 29 ετών, λόγω των επισφαλών μισθών και της έλλειψης προσιτής στέγασης.
Οι νέοι νόμοι για τις μισθώσεις, που προώθησε η δεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας και οι σύμμαχοί της, θα επιδεινώσουν ακόμη περισσότερο την κρίση στέγασης. Οι ιδιοκτήτες μπορούν πλέον να κινήσουν διαδικασία έξωσης μετά από δύο μη καταβληθέντα ενοίκια αντί για τρία.
Μπορούν να απαιτήσουν έως και τρεις μήνες ενοίκιο εκ των προτέρων αντί για δύο. Και μπορούν να αρνηθούν την αυτόματη ανανέωση της μίσθωσης, αντί να πρέπει να περιμένουν τρία χρόνια όπως απαιτούνταν προηγουμένως.
Αυτές οι αλλαγές καθιστούν τους ενοικιαστές πιο ευάλωτους στην έξωση και στην στεγαστική ανασφάλεια.
Ωστόσο, ο λαός αρνήθηκε να υποκύψει. Από την Πέμπτη, οι διαδηλώσεις έχουν εξαπλωθεί σε πόλεις σε ολόκληρη την Πορτογαλία. Το περασμένο Σάββατο, τα συνδικάτα και τα αριστερά κόμματα διοργάνωσαν πανεθνικές διαδηλώσεις. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες, με μεγάλες κινητοποιήσεις στο Πόρτο, την Κοΐμπρα και τη Λισαβόνα.
Ο Εντουάρντο Κούτο είναι ο ηγέτης του κόμματος «Αριστερό Μπλοκ» στο Αβέιρο, καθώς και κοινωνικός παιδαγωγός και ακτιβιστής της LGBT+ κοινότητας. Δήλωσε στο Socialist Worker: «Αυτό που βλέπουμε σε πολλές διαφορετικές πόλεις της Πορτογαλίας είναι διάφορες γενιές ενωμένες από ένα κοινό σύνθημα: δεν μπορούμε να ζούμε πια έτσι. Η πραγματικότητα είναι ότι, πέρα από την έντονη επιθυμία να βγούμε στους δρόμους για να απαιτήσουμε μια καλύτερη ζωή για τους ανθρώπους της εργατικής τάξης, η αστυνομική βία έχει ενισχύσει την αλληλεγγύη του κόσμου με τον αγώνα. Αυτές είναι αξιοσημείωτες μέρες στη χώρα μας, μέρες μεγάλης αντίστασης ενάντια στο κόστος διαβίωσης που μας πνίγει όλους. Και αυτό είναι μόνο η αρχή.»
Οι διοργανωτές έχουν υποσχεθεί να συνεχίσουν τις κατασκηνώσεις στο Πόρτο –οι οποίες έχουν πλέον επεκταθεί και στην πρωτεύουσα– έως ότου ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους.
Το κίνημα απαιτεί αναθεώρηση της νομοθεσίας για τα ενοίκια, τον τερματισμό των εξώσεων σε περιπτώσεις όπου οι άνθρωποι δεν διαθέτουν εναλλακτική στέγαση, καθώς και την επιβολή ανώτατων ορίων στα ενοίκια.
Ο κόσμος ζητά περιορισμούς στην απόκτηση κατοικιών από επενδυτικά κεφάλαια ακινήτων, περισσότερες δημόσιες κατοικίες και ένα δημόσιο πρόγραμμα για την επαναχρησιμοποίηση κενών ακινήτων ως κατοικιών.
Οι διαδηλωτές απαιτούν κάτι βασικό: το δικαίωμα να ζουν σε μια αξιοπρεπή κατοικία χωρίς να οδηγούνται στη φτώχεια. Η αστυνομική βία δεν θα λύσει την κρίση ούτε θα φιμώσει ένα κίνημα που εξαπλώνεται σε όλη την Πορτογαλία και την Ευρώπη.
Το καθήκον τώρα είναι αυτή η δυσαρέσκεια να αποκτήσει κατεύθυνση. Τα συνδικάτα πρέπει να οργανώσουν περισσότερες μαζικές διαδηλώσεις –και απεργίες– για να ενώσουν εργαζόμενους, φοιτητές και ενοικιαστές σε έναν κοινό αγώνα ενάντια στις εξώσεις, τα αυξανόμενα ενοίκια και την αστυνομική καταστολή.
Μετάφραση: elaliberta.gr
Rita Pereira, “Portugal’s revolt over housing faces down police repression”, Socialist Worker, 20 Οκτωβρίου 2026, https://socialistworker.co.uk/news/portugals-revolt-over-housing-faces-down-police-repression/.
